eul_wid: cbm-al
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Alexander by Euripides

Alexander is a tragedy by the ancient Greek playwright Euripides, composed in verse around 415 BCE. The play is now lost, with its content reconstructed from approximately 178 fragments preserved in later quotations and on papyri. It dramatizes the early myth of Paris, also known as Alexander, the Trojan prince abandoned at birth due to a prophecy that he would bring about the destruction of Troy. Raised in obscurity as a shepherd, Paris later returns to the royal palace unrecognized. A central episode involves his victory in a bull-slaying contest, an event that demonstrates his inherent nobility despite his rustic upbringing. The plot culminates in a recognition scene where his true identity is revealed to his mother, Hecuba.

The play was originally performed in Athens as the first part of a connected trilogy, followed by Palamedes and the renowned Trojan Women. Produced during the Peloponnesian War, this trilogy is often read as a commentary on contemporary Athenian politics and the profound sufferings of war. The tragedy explores the tension between inescapable heimarmenē and human ignorance, as the Trojan royal family unknowingly confronts the son destined to ruin them. It also examines the contrast between innate nobility and humble nurture, a theme of keen interest in fifth-century Athenian intellectual life. The surviving fragments, including a portion of a messenger speech describing the athletic contest found on Papyrus Oxyrhynchus 3650, provide the primary evidence for the play’s structure and themes.

καὶ χρόνου προύβαινε πούς.
Παντῶν τὸ θανεῖν· τὸ δὲ κοινὸν ἄχος
μετρίως ἀλγεῖν σοφία μελετᾶι.
ὥστʼ οὔτις ἀνδρῶν εἰς ἅπαντʼ εὐδαιμονεῖ.
οἶδʼ· ἀλλὰ κάμπτειν τῶι χρόνωι λύπας χρεών.
χρῆν· τοῦτο δʼ εἰπεῖν ῥᾶιον ἢ φέρειν κακά.
. . .
ἔστιν τέκνων σοι πλῆρες ἀρσένων στέγος.
ἐγὼ δὲ θρηνῶ γʼ ὅτι βρέφος
τλήμων γε Πρίαμος καὶ
ὡς ἴσμεν οἱ παθόντες ο
… παλαιὰ καινοῖς δακρύοις οὐ χρὴ στένειν.
… ξείνων τις, ἡ τεκοῦσα δʼ οὐ λέγει τάδε.
… ὁ παῖς μέν, ὥς φασι, ὤλετ
… μακάριον τἄρα οὐκ …
ἐστὶ τοῖʼ ἐμοὶ
… τερπνὰς πρὸς κακ
καὶ μὴν δέδορκα παῖδα Κασάνδραν σέθεν
ἥκουσαν ἀδύτων ὧδε Φοιβείων πάρος
… πε
. . .
ης ἤκουσʼ ἔπος
βακχεύει φρένα
… ουτ
… λευ
. . .
. . . ἀλλʼ ὦ φίλιπποι Τρῶες
. . .
Κασάνδρα ἄκραντα γάρ μʼ ἔθηκε θεσπίζειν θεός,
καὶ πρὸς παθόντων κἀν κακοῖσι κειμένων
σοφὴ κέκλημαι, πρὶν παθεῖν δὲ μαίνομαι.
Κασάνδρα Ἑκάβη, τὸ θεῖον ὡς ἄελπτον ἔρχεται
θνητοῖσιν, ἕλκει δʼ οὔποτʼ ἐκ ταὐτοῦ τύχας.
Κασάνδρα Ἑκάτης ἄγαλμα φωσφόρου κύων ἔσηι.
. . . [ ]ει̣[
[ ]τας [.........]ριο̣υ̣ς
[ ἀ]θλιω[.......]κραν
[ ]μ̣ν[..]ο̣ς [..]λ̣λοις ἔριν
[ ]ω̣τ[..]ω̣σ̣ο̣[.]δ̣ηις λάτρις
×–⏑–×– ]νδε πω[λι]κοῖς ὄχοις
[ ]ντατη[...]ους θανεῖν
×–⏑–× ]ον̣ τετίμη[κ]ας τέκνω̣ν
[ ]σ̣ελα̣[...]υ[..]αι γένος
×–⏑–× ]ρ̣ οἵπερ ἵσταν[τ]α̣ι πον[
×–⏑–× ]τ̣ήνδʼ ἀφαγνίζεις χθόνα
×–⏑–× κα]ὶ̣ ἐπικηδείους πόνους
×–⏑–×–⏑ ]ων ἤδη πόλιν
×–⏑–×– ]ονωι σπουδὴ λάβηι
×–⏑–× ]υ̣δε̣ν̣ωνεμων πόλιν
×–⏑–×– ἀνάσ]τασίν τε γῆς
×–⏑–×–⏑ ]πορσ̣[ύν]οις κακῶν
[ τ]ῶι τεθ[ν]ηκότι
[ ] καλὸ̣ν τόδε
[ ]ν̣αι γονάς
[ ]καμην
…
. . .
σ[
λ[
⸏οσ[
ογ̣[
ξ̣[
προ̣[
κορ̣[
μα[
τ̣οσ̣[
κελ̣[
μα[
παν[
ἱεροι̣[
⸏λασι̣[
επειν̣[
καιπ[
τατε[
. . . … τεσ …
ουδ …
οις … νσυ
τύχηι δίδωμι πάντα
κρείσσων πεφυκὼς
ἦ καὶ στέφουσιν αὐτὸν
καί φασιν εἶναί γʼ ἄξιον
ὃ δʼ ὧδε μορφῆι διαφερ
ἅπαντα ὅσʼ ἄνδρα χρὴ …
γαν βουκολ
… δ … δ
… ἀγῶνα ποῦ κρίνουσι;
Πρίαμος τίθησιν
εἰς τόνδε νικητήριʼ
ἱερὸς τ … αιδ
. . .
. . .ο
ἀλλʼ εἰσορῶ γὰρ Ἕκτορα ἐξ ἀγωνίων
ἥκοντα μόχθων σύγγονόν τε παῖδε σώ,
ζέουσι δʼ εἴς θʼ ἅμιλλαν ἥκουσιν λόγων.
… οὐδένʼ, ὅστις ἐστὶ δυσχερής,
ἁλοὺς δὲ τοῖς κακοῖσι μαλθάσσει φρένας.
ἐγὼ δέ γʼ ὅστις μικρὰ ἔχων ἐγκλήματα
δεινὸν νομίζει καὶ συνέστηκεν φόβωι.
πῶς γάρ, κασίγνηθʼ Ἕκτορ, οὐκ ἀλγεῖς φρένας
δούλου παρʼ ἀνδρὸς ἆθλα ἀπεστερημένος;
λίαν ἀθυμεῖς, Δηίφοβε. τί γάρ με δεῖ
μισεῖν νιν; οὐ γὰρ καιρὸς ὠδίνειν φρένας.
… ι ῥαιδίως φέρεις τάδε.
Φρυξὶν ἐμφανὴς ἔσει.
ς νέομ φῦσαι με
βούλεται δʼ οὐ σωφρον
νεοζευκτοι
καθέστηκεγ …
εγω γὰρ οὐ χο
… ι πρόσθεν α
… πησο
. . .
ὡς Πριαμίδηισιν ἐμφερὴς ὁ βουκόλος
ὅθεν δὲ νικᾶν χρῆν σε, δυστυχεῖς ἄναξ·
ὅθεν δέ σʼ οὐ χρῆν, εὐτυχεῖς· δούλοισι γάρ
τοῖς σοῖσι νικᾶις, τοῖς δʼ ἐλευθέροισιν οὔ.
δούλων ὅσοι φιλοῦσι δεσποτῶν γένος,
πρὸς τῶν ὁμοίων πόλεμον αἴρονται μέγαν.
δούλους γὰρ οὐ
καλὸν πεπᾶσθαι κρείσσονας τῶν δεσποτῶν.
ἐκ τῶν ὁμοίων οἱ κακοὶ γαμοῦσʼ ἀεί.
ἀκόλασθʼ ὁμιλεῖν γίγνεται δούλων τέκνα.
οὐ γάρ τις οὕτω παῖδας εὖ παιδεύσεται,
ὥστʼ ἐκ πονηρῶν μὴ οὐ κακοὺς πεφυκέναι.
σοφὸς μὲν οὖν εἶ, Πρίαμʼ, ὅμως δέ σοι λέγω·
δούλου φρονοῦντος μᾶλλον ἢ φρονεῖν χρεών
οὐκ ἔστιν ἄχθος μεῖζον οὐδὲ δώμασιν
κτῆσις κακίων οὐδʼ ἀνωφελεστέρα.
ἤλεγχον· οὕτω γὰρ κακὸν δοῦλον γένος·
γαστὴρ ἅπαντα, τοὐπίσω δʼ οὐδὲν σκοπεῖ.
ἄναξ, διαβολαὶ δεινὸν ἀνθρώποις κακόν,
ἀγλωσσίαι δὲ πολλάκις ληφθεὶς ἀνήρ,
δίκαια λέξας, ἧσσον εὐγλώσσου φέρει.
μισῶ σοφόν
ὄντʼ ἐν λόγοισιν, ἐς δʼ ὄνησιν οὐ σοφόν.
κακόν τι βούλευμʼ ἦν ἄρʼ εἰς εὐανδρίαν
ὁ πλοῦτος ἀνθρώποισιν αἵ τʼ ἄγαν τρυφαί,
πενία δὲ δύστηνον μέν, ἀλλʼ ὅμως τρέφει
μοχθοῦντʼ ἀμείνω τέκνα καὶ δραστήρια.
ἄδικον ὁ πλοῦτος, πολλὰ δʼ οὐκ ὀρθῶς ποεῖ.
ὦ παγκάκιστοι καὶ τὸ δοῦλον οὐ λόγωι
ἔχοντες, ἀλλὰ τῆι τύχηι κεκτημένοι.
χρόνος δὲ δείξει σʼ, ὧι τεκμηρίωι μαθών
ἢ χρηστὸν ὄντα γνώσομαί σέ γʼ ἢ κακόν.
Χορός ποιμένων περισσόμυθος ὁ λόγος εὐγένειαν εἰ
βρότειον εὐλογήσομεν.
τὸ γὰρ πάλαι καὶ πρῶτον ὅτʼ ἐγενόμεθα διὰ
δʼ ἔκρινεν ἁ τεκοῦσα γᾶ
βροτούς, ὁμοίαν χθὼν ἅπασιν ἐξεπαί-
δευσεν ὄψιν· ἴδιον οὐδὲν ἔσχομεν,
μία δὲ γονὰ τό τʼ εὐγενὲς
πέφυκε καὶ τὸ δυσγενές,
νόμωι δὲ γαῦρον αὐτὸ κραίνει χρόνος.
τὸ φρόνιμον εὐγένεια καὶ τὸ συνετόν, ὁ δὲ
θεὸς δίδωσιν, οὐχ ὁ πλοῦτος …
οὐκ ἔστιν ἐν κακοῖσιν εὐγένεια, παρʼ ἀ-
γαθοῖσι δʼ ἀνδρῶν
… ρις
… ασιν
… δʼ υἱὸς ὤν
… λάτριν
… ων νέων
… φοι
… θα
… μονας
… σην
νυν
…
μόλοις
πάρεργον
νῦν οὖν ἐμοὶ σο
καὶ τοὺς λάθραι λε
δούλης γυναικὸς
μὴ νῦν ἔτʼ εἶσιν Τρωϊκῶν τειχέων ἔσω;
ἀλλὰ οὐκ, ἰώ μοι, δυνατόν ἐστʼ ἰδεῖν τόδε,
κεῖνον μὲν ὄντα ὃς ἔστι θαυμάζειν Φρύγας,
Πριάμου δὲ νικῶνθʼ ὡς γεραίρεσθαι δόμους.
πῶς οὖν ὀκέλλει ταῦτά γʼ ὥστʼ ἔχειν καλῶς;
ο … τῆιδε χειρὶ δεῖ θανεῖν.
οὐ μὴν ἄτρωτός γʼ ἐστὶν εἰς Ἅιδου δόμους.
ποῦ νῦν ἂν εἴη καλλίνικα ἔχων στέφη;
πᾶν ἄστυ πληροῖ Τρωικὸν γαυρούμενος.
… δεῦρο, εἰς βόλον γὰρ ἂν πέσοι
μηπώποτʼ ἐπίδηις γʼ ὅτι κρατεῖ τῶν σῶν τέκνων.
… ἁμμάτων ἔσω
ειν σε βούλομαι
ἐστὶ δοῦλος, ἀλλʼ ὅμως
πιλ … ι δʼ ἐμοῖς
λαν φόνον
ην ἅπαξ
αύσεται
…
… α
. . .
… ι
… ν
. . .
… τέκνα
. . .
δούλους ῥ
μεταβολὰ
νικωμ …
σιν παρʼ ἀεθλ
οἶκον ἐξο
δέσποινʼ, ὁ
τί δʼ ἐς πόλιν
φύλλοις ν
ποῦ γʼ οἱ γ
Ἑκάβη φρα
τὴν καλλίνικον
πρέσβυς πε
Ἑκάβην δὲ β
ορ … φες
ει … λλτε
ἐλεύθεροι μὲν πάντες
δοῦλοι δʼ ἂν ἤσκουν
συντοι ἐκείνων ατ
πρ … ν δʼ ἀπῆσαν μν
ἀρκεῖν ἑκαστ …
απα … ηλ …
ουν ὑπὲρ το
οὔτʼ οἶκον αὔξων οὔτε πρὸς κέρδος βλέπων
πρόθυμα ἔπρασσε δοῦλος ὢν ἀπον
ψυχῆς ἐμαυτοῦ μὴ κατα
εἰ δʼ ἐστὶ κρείσσων, σοῦ κόλαζε τὴν φύσιν,
ὑφʼ ἧς ἐνίκω· κυριώτερος γὰρ εἶ.
ἐγὼ δενε … ρω κεῖνον· εἰ γάρ ἐστʼ ἀνήρ
κράτιστος,
αε … Ἕκτωρ … λαμ
τα … κι αὐτοῦ καὶ δομ
οὗτος μὲν ἀεί, τέκνον,
Δηίφοβε, καὶ τἆλλʼ οὐ θ
ῥέξεις δʼ ἃ λυπούμεσθα
κτανόντες ἄνδρα δοῦλον
οἴμοι, θανοῦμαι διὰ τὸ χρήσιμον φρενῶν
ὃ τοῖσιν ἄλλοις γίγνεται σωτηρία.
Ζεὺς γὰρ κακὸν μὲν Τρωσί, πῆμα δʼ Ἑλλάδι
θέλων γενέσθαι ταῦτʼ ἐβούλευσεν πατήρ.
. . . … αι
ἀπώμοτον ὃς ἐν οι
… εἴ που ἔτι ζώει
… πρὶμ μὲγ γ
… νε
. . .
. . . ασιν
πολιν
νυσδε
. . .
. . . ..]λ̣ι̣[.]λ̣[
]κ̣ἀκεῖνο ὅ φα[σιν
π]άλιν μ[
. . .
. . . … γάμωι νιν εἰκατ
… σ
. . .
. . . … του δουλ
… οτου
. . .
. . . ντο
. . . … λ
… υι …
υδειν αὐτ
… εσ
. . .
. . . νοις
. . .
. . . ηματα
. . .
. . . οικη …
υνδ …
σαν …
λιπαρ
. . .
. . . ]..[
]εισο̣[
]σορω̣[
]υε̣[
. . .
. . . ].τριν [
⸏]ν σ[
] [
. . .
. . . …
… χοναιφρον
… ς ἄλλο
… λαι
… νασιν
… ι
. . .
ἄρρητος Κόρη
τίς δʼ ἔστι δοῦλος τοῦ θανεῖν ἄφροντις ὤν;
… δυον
δράσαντʼ· ἔνι γὰρ πόνος· ἀλλʼ
ὅτωι πάρεστιν τὸ πονεῖν
τῶν τʼ ἀγαθῶν κεκλῆσθαι,
φίλος ὢν ἐμὸς λεγέσθω.
τί μάταν βροτοὶ δὲ πολλά
πέπασθε, πλούτωι δὲ δοκεῖτʼ
ἀρετὰν κατεργάσεσθαι.
τί δʼ εἴ τινʼ Αἴτνας πάγον
Πιερίαν τε πέτραν χρυσήλατον
ἐν θαλάμοις ἔχοιτε
πασάμενοι πατρώιοις,
οὔτοι τό γε μὴ πεφυκός
. . . ἐν ἐσθλοῖς δὲ καθήσεσθʼ ἄνολβοι
ἀλλʼ ἄγχιμος γὰρ ἥδε Φοιβεία γυνή
ἐξῆλθον Ἕκτορές τε καὶ Σαρπήδονες
μὴ κτεῖνε· τὸν ἱκέτην γὰρ οὐ θέμις κτανεῖν
νῦν οὖν ἕκατι ῥημάτων κτενεῖτέ με;
μαρτύρομαι δὲ Ζηνὸς Ἑρκείου