eul_wid: cbm-av
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Bacchae by Euripides

The Bacchae is a tragedy by the ancient Greek playwright Euripides, composed near the end of his life around 406 BCE and first produced in Athens posthumously. The play dramatizes the myth of the god Dionysus returning to his birthplace, Thebes, to punish his mortal relatives for refusing to acknowledge his divinity. Disguised as a mortal priest of his own cult, Dionysus confronts his young cousin, King Pentheus, who seeks to outlaw the god’s ecstatic worship. Through a series of manipulative encounters, Dionysus lures the skeptical king to spy on the revels of the Theban women, which culminates in Pentheus being torn apart by his own mother, Agave, and the other frenzied female devotees.

Written in approximately 1,400 lines of Attic Greek verse, with choral odes frequently composed in the Doric dialect, the play adheres to the conventional structure of Greek tragedy. Its dramatic episodes, featuring characters such as Pentheus, the aged Cadmus, and the disguised Dionysus, alternate with lyrical passages sung by a chorus of the god’s Lydian followers. The central conflict is widely interpreted as an exploration of the profound tension between rational civic authority and uncontrollable religious ecstasy, examining the catastrophic consequences of impiety and the denial of the divine. The work is also considered a reflection of contemporary Athenian anxieties regarding new religious cults and social instability during the late fifth century BCE. Preserved in its entirety through medieval manuscript traditions, The Bacchae was frequently copied as part of a select group of Euripides' plays used for educational purposes, ensuring its survival into the modern era.

ΒΑΚΧΑΙ
Διόνυσος Ἥκω Διὸς παῖς τήνδε Θηβαίαν χθόνα
Διόνυσος, ὃν τίκτει ποθʼ ἡ Κάδμου κόρη
Σεμέλη λοχευθεῖσʼ ἀστραπηφόρωι πυρί·
μορφὴν δʼ ἀμείψας ἐκ θεοῦ βροτησίαν
πάρειμι Δίρκης νάμαθʼ Ἱσμηνοῦ θʼ ὕδωρ.
ὁρῶ δὲ μητρὸς μνῆμα τῆς κεραυνίας
τόδʼ ἐγγὺς οἴκων καὶ δόμων ἐρείπια
τυφόμενα Δίου πυρὸς ἔτι ζῶσαν φλόγα,
ἀθάνατον Ἥρας μητέρʼ εἰς ἐμὴν ὕβριν.
αἰνῶ δὲ Κάδμον, ἄβατον ὃς πέδον τόδε
τίθησι, θυγατρὸς σηκόν· ἀμπέλου δέ νιν
πέριξ ἐγὼ ʼκάλυψα βοτρυώδει χλόηι.
λιπὼν δὲ Λυδῶν τοὺς πολυχρύσους γύας
Φρυγῶν τε, Περσῶν ἡλιοβλήτους πλάκας
Βάκτριά τε τείχη τήν τε δύσχιμον χθόνα
Μήδων ἐπελθὼν Ἀραβίαν τʼ εὐδαίμονα
Ἀσίαν τε πᾶσαν ἣ παρʼ ἁλμυρὰν ἅλα
κεῖται μιγάσιν Ἕλλησι βαρβάροις θʼ ὁμοῦ
πλήρεις ἔχουσα καλλιπυργώτους πόλεις,
ἐς τήνδε πρώτην ἦλθον Ἑλλήνων πόλιν,
τἀκεῖ χορεύσας καὶ καταστήσας ἐμὰς
τελετάς, ἵνʼ εἴην ἐμφανὴς δαίμων βροτοῖς.
πρώτας δὲ Θήβας τάσδε γῆς Ἑλληνίδος
ἀνωλόλυξα, νεβρίδʼ ἐξάψας χροὸς
θύρσον τε δοὺς ἐς χεῖρα, κίσσινον βέλος·
ἐπεί μʼ ἀδελφαὶ μητρός, ἃς ἥκιστʼ ἐχρῆν,
Διόνυσον οὐκ ἔφασκον ἐκφῦναι Διός,
Σεμέλην δὲ νυμφευθεῖσαν ἐκ θνητοῦ τινος
ἐς Ζῆνʼ ἀναφέρειν τὴν ἁμαρτίαν λέχους,
Κάδμου σοφίσμαθʼ, ὧν νιν οὕνεκα κτανεῖν
Ζῆνʼ ἐξεκαυχῶνθʼ, ὅτι γάμους ἐψεύσατο.
τοιγάρ νιν αὐτὰς ἐκ δόμων ὤιστρησʼ ἐγὼ
μανίαις, ὄρος δʼ οἰκοῦσι παράκοποι φρενῶν,
σκευήν τʼ ἔχειν ἠνάγκασʼ ὀργίων ἐμῶν.
καὶ πᾶν τὸ θῆλυ σπέρμα Καδμείων, ὅσαι
γυναῖκες ἦσαν, ἐξέμηνα δωμάτων·
ὁμοῦ δὲ Κάδμου παισὶν ἀναμεμειγμέναι
χλωραῖς ὑπʼ ἐλάταις ἀνορόφους ἧνται πέτρας.
δεῖ γὰρ πόλιν τήνδʼ ἐκμαθεῖν, κεἰ μὴ θέλει,
ἀτέλεστον οὖσαν τῶν ἐμῶν βακχευμάτων,
Σεμέλης τε μητρὸς ἀπολογήσασθαί μʼ ὕπερ
φανέντα θνητοῖς δαίμονʼ ὃν τίκτει Διί.
Κάδμος μὲν οὖν γέρας τε καὶ τυραννίδα
Πενθεῖ δίδωσι θυγατρὸς ἐκπεφυκότι,
ὃς θεομαχεῖ τὰ κατʼ ἐμὲ καὶ σπονδῶν ἄπο
ὠθεῖ μʼ ἐν εὐχαῖς τʼ οὐδαμοῦ μνείαν ἔχει.
ὧν οὕνεκʼ αὐτῶι θεὸς γεγὼς ἐνδείξομαι
πᾶσίν τε Θηβαίοισιν. ἐς δʼ ἄλλην χθόνα,
τἀνθένδε θέμενος εὖ, μεταστήσω πόδα,
δεικνὺς ἐμαυτόν· ἢν δὲ Θηβαίων πόλις
ὀργῆι σὺν ὅπλοις ἐξ ὄρους βάκχας ἄγειν
ζητῆι, ξυνάψω μαινάσι στρατηλατῶν.
ὧν οὕνεκʼ εἶδος θνητὸν ἀλλάξας ἔχω
μορφήν τʼ ἐμὴν μετέβαλον εἰς ἀνδρὸς φύσιν.
ἀλλʼ, ὦ λιποῦσαι Τμῶλον, ἔρυμα Λυδίας,
θίασος ἐμός, γυναῖκες ἃς ἐκ βαρβάρων
ἐκόμισα παρέδρους καὶ ξυνεμπόρους ἐμοί,
αἴρεσθε τἀπιχώριʼ ἐν Φρυγῶν πόλει
τύπανα, Ῥέας τε μητρὸς ἐμά θʼ εὑρήματα,
βασίλειά τʼ ἀμφὶ δώματʼ ἐλθοῦσαι τάδε
κτυπεῖτε Πενθέως, ὡς ὁρᾶι Κάδμου πόλις.
ἐγὼ δὲ βάκχαις, ἐς Κιθαιρῶνος πτυχὰς
ἐλθὼν ἵνʼ εἰσί, συμμετασχήσω χορῶν.
Χορός Ἀσίας ἀπὸ γαίας
ἱερὸν Τμῶλον ἀμείψασα θοάζω
Βρομίωι πόνον ἡδὺν
κάματόν τʼ εὐκάματον, Βάκ-
χιον εὐαζομένα.
τίς ὁδῶι, τίς ὁδῶι; τίς
μελάθροις; ἔκτοπος ἔστω, στόμα τʼ εὔφημον ἅπας ἐξοσιούσθω·
τὰ νομισθέντα γὰρ αἰεὶ
Διόνυσον ὑμνήσω.
ὦ μάκαρ, ὅστις εὐδαί-
μων τελετὰς θεῶν εἰ-
δὼς βιοτὰν ἁγιστεύει καὶ θιασεύεται ψυ-
χὰν ἐν ὄρεσσι βακχεύ-
ων ὁσίοις καθαρμοῖσιν,
τά τε ματρὸς μεγάλας ὄρ-
για Κυβέλας θεμιτεύων
ἀνὰ θύρσον τε τινάσσων
κισσῶι τε στεφανωθεὶς
Διόνυσον θεραπεύει.
ἴτε βάκχαι, ἴτε βάκχαι,
Βρόμιον παῖδα θεὸν θεοῦ
Διόνυσον κατάγουσαι
Φρυγίων ἐξ ὀρέων Ἑλλάδος εἰς εὐ-
ρυχόρους ἀγυιάς, τὸν Βρόμιον·
ὅν ποτʼ ἔχουσʼ ἐν ὠδί-
νων λοχίαις ἀνάγκαι-
σι πταμένας Διὸς βροντᾶς
νηδύος ἔκβολον μά-
τηρ ἔτεκεν, λιποῦσʼ αἰ-
ῶνα κεραυνίωι πλαγᾶι·
λοχίαις δʼ αὐτίκα νιν δέ-
ξατο θαλάμαις Κρονίδας Ζεύς,
κατὰ μηρῶι δὲ καλύψας
χρυσέαισιν συνερείδει
περόναις κρυπτὸν ἀφʼ Ἥρας.
ἔτεκεν δʼ, ἁνίκα Μοῖραι
τέλεσαν, ταυρόκερων θεὸν
στεφάνωσέν τε δρακόντων
στεφάνοις, ἔνθεν ἄγραν θηρότροφον μαι-
νάδες ἀμφιβάλλονται πλοκάμοις.
ὦ Σεμέλας τροφοὶ Θῆ-
βαι, στεφανοῦσθε κισσῶι·
βρύετε βρύετε χλοήρει
μίλακι καλλικάρπωι
καὶ καταβακχιοῦσθε δρυὸς
ἢ ἐλάτας κλάδοισι,
στικτῶν τʼ ἐνδυτὰ νεβρίδων
στέφετε λευκοτρίχων πλοκάμων
μαλλοῖς· ἀμφὶ δὲ νάρθηκας ὑβριστὰς
ὁσιοῦσθʼ· αὐτίκα γᾶ πᾶσα χορεύσει,
Βρόμιος εὖτʼ ἂν ἄγηι θιάσους
εἰς ὄρος εἰς ὄρος, ἔνθα μένει
θηλυγενὴς ὄχλος
ἀφʼ ἱστῶν παρὰ κερκίδων τʼ
οἰστρηθεὶς Διονύσωι.
ὦ θαλάμευμα Κουρή-
των ζάθεοί τε Κρήτας
Διογενέτορες ἔναυλοι,
ἔνθα τρικόρυθες ἄντροις
βυρσότονον κύκλωμα τόδε
μοι Κορύβαντες ηὗρον·
βακχείαι δʼ ἅμα συντόνωι
κέρασαν ἡδυβόαι Φρυγίων
αὐλῶν πνεύματι ματρός τε Ῥέας ἐς
χέρα θῆκαν, κτύπον εὐάσμασι βακχᾶν·
παρὰ δὲ μαινόμενοι Σάτυροι
ματέρος ἐξανύσαντο θεᾶς,
ἐς δὲ χορεύματα
συνῆψαν τριετηρίδων,
αἷς χαίρει Διόνυσος.
ἡδὺς ἐν ὄρεσσιν ὅταν
ἐκ θιάσων δρομαίων
πέσηι πεδόσε, νεβρίδος ἔχων
ἱερὸν ἐνδυτόν, ἀγρεύων
αἷμα τραγοκτόνον, ὠμοφάγον χάριν,
ἱέμενος εἰς ὄρεα Φρύγια Λύδιʼ
ὁ δʼ ἔξαρχος Βρόμιος·
εὖοἷ.
ῥεῖ δὲ γάλακτι πέδον, ῥεῖ δʼ οἴνωι,
ῥεῖ δὲ μελισσᾶν νέκταρι.
Συρίας δʼ ὡς λιβάνου κα-
πνὸν ὁ Βακχεὺς ἀνέχων
πυρσώδη φλόγα πεύκας
ἐκ νάρθηκος ἀίσσει
δρόμωι καὶ χοροῖσιν
πλανάτας ἐρεθίζων
ἰαχαῖς τʼ ἀναπάλλων
τρυφερόν τε πλόκαμον εἰς αἰθέρα ῥίπτων.
ἅμα δʼ ἐπʼ εὐάσμασιν ἐπιβρέμει τοιάδʼ·
Ὦ ἴτε βάκχαι,
ὦ ἴτε βάκχαι,
Τμώλου χρυσορόου χλιδά,
μέλπετε τὸν Διόνυσον
βαρυβρόμων ὑπὸ τυμπάνων,
εὔια τὸν εὔιον ἀγαλλόμεναι θεὸν
ἐν Φρυγίαισι βοαῖς ἐνοπαῖσί τε,
λωτὸς ὅταν εὐκέλαδος
ἱερὸς ἱερὰ παίγματα βρέμηι σύνοχα
φοιτάσιν εἰς ὄρος εἰς ὄρος· ἡδομέ-
να δʼ ἄρα πῶλος ὅπως ἅμα ματέρι
φορβάδι κῶλον ἄγει ταχύπουν σκιρτήμασι βάκχα.
Τειρεσίας τίς ἐν πύλαισι; Κάδμον ἐκκάλει δόμων,
Ἀγήνορος παῖδʼ, ὃς πόλιν Σιδωνίαν
λιπὼν ἐπύργωσʼ ἄστυ Θηβαίων τόδε.
ἴτω τις, εἰσάγγελλε Τειρεσίας ὅτι
ζητεῖ νιν· οἶδε δʼ αὐτὸς ὧν ἥκω πέρι
ἅ τε ξυνεθέμην πρέσβυς ὢν γεραιτέρωι,
θύρσους ἀνάπτειν καὶ νεβρῶν δορὰς ἔχειν
στεφανοῦν τε κρᾶτα κισσίνοις βλαστήμασιν.
Κάδμος ὦ φίλταθʼ, ὡς σὴν γῆρυν ἠισθόμην κλυὼν
σοφὴν σοφοῦ παρʼ ἀνδρός, ἐν δόμοισιν ὤν.
ἥκω δʼ ἕτοιμος τήνδʼ ἔχων σκευὴν θεοῦ·
δεῖ γάρ νιν ὄντα παῖδα θυγατρὸς ἐξ ἐμῆς
ὅσον καθʼ ἡμᾶς δυνατὸν αὔξεσθαι μέγαν.
ποῖ δεῖ χορεύειν, ποῖ καθιστάναι πόδα
καὶ κρᾶτα σεῖσαι πολιόν; ἐξηγοῦ σύ μοι
γέρων γέροντι, Τειρεσία· σὺ γὰρ σοφός.
ὡς οὐ κάμοιμʼ ἂν οὔτε νύκτʼ οὔθʼ ἡμέραν
θύρσωι κροτῶν γῆν· ἐπιλελήσμεθʼ ἡδέως
γέροντες ὄντες. Τειρεσίας ταὔτʼ ἐμοὶ πάσχεις ἄρα·
κἀγὼ γὰρ ἡβῶ κἀπιχειρήσω χοροῖς.
Κάδμος οὔκουν ὄχοισιν εἰς ὄρος περάσομεν;
Τειρεσίας ἀλλʼ οὐχ ὁμοίως ἂν ὁ θεὸς τιμὴν ἔχοι.
Κάδμος γέρων γέροντα παιδαγωγήσω σʼ ἐγώ;
Τειρεσίας ὁ θεὸς ἀμοχθεὶ κεῖσε νῶιν ἡγήσεται.
Κάδμος μόνοι δὲ πόλεως Βακχίωι χορεύσομεν;
Τειρεσίας μόνοι γὰρ εὖ φρονοῦμεν, οἱ δʼ ἄλλοι κακῶς.
Κάδμος μακρὸν τὸ μέλλειν· ἀλλʼ ἐμῆς ἔχου χερός.
Τειρεσίας ἰδού, ξύναπτε καὶ ξυνωρίζου χέρα.
Κάδμος ἐρεῖ τις ὡς τὸ γῆρας οὐκ αἰσχύνομαι,
μέλλων χορεύειν κρᾶτα κισσώσας ἐμόν;
Τειρεσίας οὐ γὰρ διήιρηχʼ ὁ θεὸς οὔτε τὸν νέον
εἰ χρὴ χορεύειν οὔτε τὸν γεραίτερον,
ἀλλʼ ἐξ ἁπάντων βούλεται τιμὰς ἔχειν
κοινάς, διαριθμῶν δʼ οὐδένʼ αὔξεσθαι θέλει.
Κάδμος ἐπεὶ σὺ φέγγος, Τειρεσία, τόδʼ οὐχ ὁρᾶις,
ἐγὼ προφήτης σοι λόγων γενήσομαι.
Πενθεὺς πρὸς οἴκους ὅδε διὰ σπουδῆς περᾶι,
Ἐχίονος παῖς, ὧι κράτος δίδωμι γῆς.
ὡς ἐπτόηται· τί ποτʼ ἐρεῖ νεώτερον;
Πενθεύς ἔκδημος ὢν μὲν τῆσδʼ ἐτύγχανον χθονός,
κλύω δὲ νεοχμὰ τήνδʼ ἀνὰ πτόλιν κακά,
γυναῖκας ἡμῖν δώματʼ ἐκλελοιπέναι
πλασταῖσι βακχείαισιν, ἐν δὲ δασκίοις
ὄρεσι θοάζειν, τὸν νεωστὶ δαίμονα
Διόνυσον, ὅστις ἔστι, τιμώσας χοροῖς,
πλήρεις δὲ θιάσοις ἐν μέσοισιν ἱστάναι
κρατῆρας, ἄλλην δʼ ἄλλοσʼ εἰς ἐρημίαν
πτώσσουσαν εὐναῖς ἀρσένων ὑπηρετεῖν,
πρόφασιν μὲν ὡς δὴ μαινάδας θυοσκόους,
τὴν δʼ Ἀφροδίτην πρόσθʼ ἄγειν τοῦ Βακχίου.
ὅσας μὲν οὖν εἴληφα, δεσμίους χέρας
σώιζουσι πανδήμοισι πρόσπολοι στέγαις·
ὅσαι δʼ ἄπεισιν, ἐξ ὄρους θηράσομαι,
καί σφας σιδηραῖς ἁρμόσας ἐν ἄρκυσιν
παύσω κακούργου τῆσδε βακχείας τάχα.
λέγουσι δʼ ὥς τις εἰσελήλυθε ξένος,
γόης ἐπωιδὸς Λυδίας ἀπὸ χθονός,
ξανθοῖσι βοστρύχοισιν εὔοσμος κόμην,
οἰνωπός, ὄσσοις χάριτας Ἀφροδίτης ἔχων,
ὃς ἡμέρας τε κεὐφρόνας συγγίγνεται
τελετὰς προτείνων εὐίους νεάνισιν.
εἰ δʼ αὐτὸν εἴσω τῆσδε λήψομαι χθονός,
παύσω κτυποῦντα θύρσον ἀνασείοντά τε
κόμας, τράχηλον σώματος χωρὶς τεμών.
ἐκεῖνος εἶναί φησι Διόνυσον θεόν,
ἐκεῖνος ἐν μηρῶι ποτʼ ἐρράφθαι Διός·
ὃς ἐκπυροῦται λαμπάσιν κεραυνίαις
σὺν μητρί, Δίους ὅτι γάμους ἐψεύσατο.
ταῦτʼ οὐχὶ δεινὰ κἀγχόνης ἔστʼ ἄξια,
ὕβρεις ὑβρίζειν, ὅστις ἔστιν ὁ ξένος;
ἀτὰρ τόδʼ ἄλλο θαῦμα· τὸν τερασκόπον
ἐν ποικίλαισι νεβρίσι Τειρεσίαν ὁρῶ
πατέρα τε μητρὸς τῆς ἐμῆς, πολὺν γέλων,
νάρθηκι βακχεύοντʼ· ἀναίνομαι, πάτερ,
τὸ γῆρας ὑμῶν εἰσορῶν νοῦν οὐκ ἔχον.
οὐκ ἀποτινάξεις κισσόν; οὐκ ἐλευθέραν
θύρσου μεθήσεις χεῖρʼ, ἐμῆς μητρὸς πάτερ;
σὺ ταῦτʼ ἔπεισας, Τειρεσία· τόνδʼ αὖ θέλεις
τὸν δαίμονʼ ἀνθρώποισιν ἐσφέρων νέον
σκοπεῖν πτερωτὰ κἀμπύρων μισθοὺς φέρειν.
εἰ μή σε γῆρας πολιὸν ἐξερρύετο,
καθῆσʼ ἂν ἐν βάκχαισι δέσμιος μέσαις,
τελετὰς πονηρὰς εἰσάγων· γυναιξὶ γὰρ
ὅπου βότρυος ἐν δαιτὶ γίγνεται γάνος,
οὐχ ὑγιὲς οὐδὲν ἔτι λέγω τῶν ὀργίων.
Χορός τῆς δυσσεβείας. ὦ ξένʼ, οὐκ αἰδῆι θεοὺς
Κάδμον τε τὸν σπείραντα γηγενῆ στάχυν,
Ἐχίονος δʼ ὢν παῖς καταισχυνεῖς γένος;
Τειρεσίας ὅταν λάβηι τις τῶν λόγων ἀνὴρ σοφὸς
καλὰς ἀφορμάς, οὐ μέγʼ ἔργον εὖ λέγειν·
σὺ δʼ εὔτροχον μὲν γλῶσσαν ὡς φρονῶν ἔχεις,
ἐν τοῖς λόγοισι δʼ οὐκ ἔνεισί σοι φρένες.
θράσει δὲ δυνατὸς καὶ λέγειν οἷός τʼ ἀνὴρ
κακὸς πολίτης γίγνεται νοῦν οὐκ ἔχων.
οὗτος δʼ ὁ δαίμων ὁ νέος, ὃν σὺ διαγελᾶις,
οὐκ ἂν δυναίμην μέγεθος ἐξειπεῖν ὅσος
καθʼ Ἑλλάδʼ ἔσται. δύο γάρ, ὦ νεανία,
τὰ πρῶτʼ ἐν ἀνθρώποισι· Δημήτηρ θεά—
Γῆ δʼ ἐστίν, ὄνομα δʼ ὁπότερον βούληι κάλει·
αὕτη μὲν ἐν ξηροῖσιν ἐκτρέφει βροτούς·
ὃς δʼ ἦλθʼ ἔπειτʼ, ἀντίπαλον ὁ Σεμέλης γόνος
βότρυος ὑγρὸν πῶμʼ ηὗρε κἀσηνέγκατο
θνητοῖς, ὃ παύει τοὺς ταλαιπώρους βροτοὺς
λύπης, ὅταν πλησθῶσιν ἀμπέλου ῥοῆς,
ὕπνον τε λήθην τῶν καθʼ ἡμέραν κακῶν
δίδωσιν, οὐδʼ ἔστʼ ἄλλο φάρμακον πόνων.
οὗτος θεοῖσι σπένδεται θεὸς γεγώς,
ὥστε διὰ τοῦτον τἀγάθʼ ἀνθρώπους ἔχειν.
καὶ διαγελᾶις νιν ὡς ἐνερράφη Διὸς
μηρῶι; διδάξω σʼ ὡς καλῶς ἔχει τόδε.
ἐπεί νιν ἥρπασʼ ἐκ πυρὸς κεραυνίου
Ζεύς, ἐς δʼ Ὄλυμπον βρέφος ἀνήγαγεν νέον,
Ἥρα νιν ἤθελʼ ἐκβαλεῖν ἀπʼ οὐρανοῦ,
Ζεὺς δʼ ἀντεμηχανήσαθʼ οἷα δὴ θεός·
ῥήξας μέρος τι τοῦ χθόνʼ ἐγκυκλουμένου
αἰθέρος, ἔδωκε τόνδʼ ὅμηρον, ἐκτιθεὶς
Διόνυσον Ἥρας νεικέων· χρόνωι δέ νιν
βροτοὶ ῥαφῆναί φασιν ἐν μηρῶι Διός,
ὄνομα μεταστήσαντες, ὅτι θεᾶι θεὸς
Ἥραι ποθʼ ὡμήρευσε, συνθέντες λόγον.
μάντις δʼ ὁ δαίμων ὅδε· τὸ γὰρ βακχεύσιμον
καὶ τὸ μανιῶδες μαντικὴν πολλὴν ἔχει·
ὅταν γὰρ ὁ θεὸς ἐς τὸ σῶμʼ ἔλθηι πολύς,
λέγειν τὸ μέλλον τοὺς μεμηνότας ποιεῖ.
Ἄρεώς τε μοῖραν μεταλαβὼν ἔχει τινά·
στρατὸν γὰρ ἐν ὅπλοις ὄντα κἀπὶ τάξεσιν
φόβος διεπτόησε πρὶν λόγχης θιγεῖν·
μανία δὲ καὶ τοῦτʼ ἐστὶ Διονύσου πάρα.
ἔτʼ αὐτὸν ὄψηι κἀπὶ Δελφίσιν πέτραις
πηδῶντα σὺν πεύκαισι δικόρυφον πλάκα,
πάλλοντα καὶ σείοντα βακχεῖον κλάδον,
μέγαν τʼ ἀνʼ Ἑλλάδʼ. ἀλλʼ ἐμοί, Πενθεῦ, πιθοῦ·
μὴ τὸ κράτος αὔχει δύναμιν ἀνθρώποις ἔχειν,
μηδʼ, ἢν δοκῆις μέν, ἡ δὲ δόξα σου νοσῆι,
φρονεῖν δόκει τι· τὸν θεὸν δʼ ἐς γῆν δέχου
καὶ σπένδε καὶ βάκχευε καὶ στέφου κάρα.
οὐχ ὁ Διόνυσος σωφρονεῖν ἀναγκάσει
γυναῖκας ἐς τὴν Κύπριν, ἀλλʼ ἐν τῆι φύσει
τοῦτο· σκοπεῖν χρή· καὶ γὰρ ἐν βακχεύμασιν
οὖσʼ ἥ γε σώφρων οὐ διαφθαρήσεται.
ὁρᾶις; σὺ χαίρεις, ὅταν ἐφεστῶσιν πύλαις
πολλοί, τὸ Πενθέως δʼ ὄνομα μεγαλύνηι πόλις·
κἀκεῖνος, οἶμαι, τέρπεται τιμώμενος.
ἐγὼ μὲν οὖν καὶ Κάδμος, ὃν σὺ διαγελᾶις,
κισσῶι τʼ ἐρεψόμεσθα καὶ χορεύσομεν,
πολιὰ ξυνωρίς, ἀλλʼ ὅμως χορευτέον,
κοὐ θεομαχήσω σῶν λόγων πεισθεὶς ὕπο.
μαίνηι γὰρ ὡς ἄλγιστα, κοὔτε φαρμάκοις
ἄκη λάβοις ἂν οὔτʼ ἄνευ τούτων νόσου.
Χορός ὦ πρέσβυ, Φοῖβόν τʼ οὐ καταισχύνεις λόγοις,
τιμῶν τε Βρόμιον σωφρονεῖς, μέγαν θεόν.
Κάδμος ὦ παῖ, καλῶς σοι Τειρεσίας παρήινεσεν.
οἴκει μεθʼ ἡμῶν, μὴ θύραζε τῶν νόμων·
νῦν γὰρ πέτηι τε καὶ φρονῶν οὐδὲν φρονεῖς.
κεἰ μὴ γὰρ ἔστιν ὁ θεὸς οὗτος, ὡς σὺ φήις,
παρὰ σοὶ λεγέσθω· καὶ καταψεύδου καλῶς
ὡς ἔστι Σεμέλης, ἵνα δοκῆι θεὸν τεκεῖν
ἡμῖν τε τιμὴ παντὶ τῶι γένει προσῆι.
ὁρᾶις τὸν Ἀκταίωνος ἄθλιον μόρον,
ὃν ὠμόσιτοι σκύλακες ἃς ἐθρέψατο
διεσπάσαντο, κρείσσονʼ ἐν κυναγίαις
Ἀρτέμιδος εἶναι κομπάσαντʼ ἐν ὀργάσιν.
ὃ μὴ πάθηις σύ· δεῦρό σου στέψω κάρα
κισσῶι· μεθʼ ἡμῶν τῶι θεῶι τιμὴν δίδου.
Πενθεύς οὐ μὴ προσοίσεις χεῖρα, βακχεύσεις δʼ ἰών,
μηδʼ ἐξομόρξηι μωρίαν τὴν σὴν ἐμοί;
τῆς σῆς δʼ ἀνοίας τόνδε τὸν διδάσκαλον
δίκην μέτειμι. στειχέτω τις ὡς τάχος,
ἐλθὼν δὲ θάκους τοῦδʼ ἵνʼ οἰωνοσκοπεῖ
μοχλοῖς τριαίνου κἀνάτρεψον ἔμπαλιν,
ἄνω κάτω τὰ πάντα συγχέας ὁμοῦ,
καὶ στέμματʼ ἀνέμοις καὶ θυέλλαισιν μέθες·
μάλιστα γάρ νιν δήξομαι δράσας τάδε.
οἱ δʼ ἀνὰ πόλιν στείχοντες ἐξιχνεύσατε
τὸν θηλύμορφον ξένον, ὃς ἐσφέρει νόσον
καινὴν γυναιξὶ καὶ λέχη λυμαίνεται.
κἄνπερ λάβητε, δέσμιον πορεύσατε
δεῦρʼ αὐτόν, ὡς ἂν λευσίμου δίκης τυχὼν
θάνηι, πικρὰν βάκχευσιν ἐν Θήβαις ἰδών.
Τειρεσίας ὦ σχέτλιʼ, ὡς οὐκ οἶσθα ποῦ ποτʼ εἶ λόγων·
μέμηνας ἤδη, καὶ πρὶν ἐξεστὼς φρενῶν.
στείχωμεν ἡμεῖς, Κάδμε, κἀξαιτώμεθα
ὑπέρ τε τούτου καίπερ ὄντος ἀγρίου
ὑπέρ τε πόλεως τὸν θεὸν μηδὲν νέον
δρᾶν. ἀλλʼ ἕπου μοι κισσίνου βάκτρου μέτα,
πειρῶ δʼ ἀνορθοῦν σῶμʼ ἐμόν, κἀγὼ τὸ σόν.
γέροντε δʼ αἰσχρὸν δύο πεσεῖν· ἴτω δʼ ὅμως·
τῶι Βακχίωι γὰρ τῶι Διὸς δουλευτέον.
Πενθεὺς δʼ ὅπως μὴ πένθος εἰσοίσει δόμοις
τοῖς σοῖσι, Κάδμε· μαντικῆι μὲν οὐ λέγω,
τοῖς πράγμασιν δέ· μῶρα γὰρ μῶρος λέγει.
Χορός Ὁσία πότνα θεῶν,
Ὁσία δʼ ἃ κατὰ γᾶν
χρυσέαι πτέρυγι φέρηι,
τάδε Πενθέως ἀίεις;
ἀίεις οὐχ ὁσίαν
ὕβριν ἐς τὸν Βρόμιον, τὸν
Σεμέλας, τὸν παρὰ καλλι-
στεφάνοις εὐφροσύναις δαί-
μονα πρῶτον μακάρων; ὃς τάδʼ ἔχει,
θιασεύειν τε χοροῖς
μετά τʼ αὐλοῦ γελάσαι
ἀποπαῦσαί τε μερίμνας,
ὁπόταν βότρυος ἔλθηι
γάνος ἐν δαιτὶ θεῶν, κισ-
σοφόροις δʼ ἐν θαλίαις ἀν-
δράσι κρατὴρ ὕπνον ἀμφιβάλληι.
ἀχαλίνων στομάτων
ἀνόμου τʼ ἀφροσύνας
τὸ τέλος δυστυχία·
ὁ δὲ τᾶς ἡσυχίας
βίοτος καὶ τὸ φρονεῖν
ἀσάλευτόν τε μένει καὶ
ξυνέχει δώματα· πόρσω
γὰρ ὅμως αἰθέρα ναίον-
τες ὁρῶσιν τὰ βροτῶν οὐρανίδαι.
τὸ σοφὸν δʼ οὐ σοφία,
τό τε μὴ θνατὰ φρονεῖν
βραχὺς αἰών· ἐπὶ τούτωι
δὲ τίς ἂν μεγάλα διώκων
τὰ παρόντʼ οὐχὶ φέροι; μαι-
νομένων οἵδε τρόποι καὶ
κακοβούλων παρʼ ἔμοιγε φωτῶν.
ἱκοίμαν ποτὶ Κύπρον,
νᾶσον τᾶς Ἀφροδίτας,
ἵνʼ οἱ θελξίφρονες νέμον-
ται θνατοῖσιν Ἔρωτες
Πάφον, τὰν ἑκατόστομοι
βαρβάρου ποταμοῦ ῥοαὶ
καρπίζουσιν ἄνομβροι,
οὗ θʼ ἁ καλλιστευομένα
Πιερία, μούσειος ἕδρα,
σεμνὰ κλειτὺς Ὀλύμπου·
ἐκεῖσʼ ἄγε με, Βρόμιε Βρόμιε,
πρόβακχʼ εὔιε δαῖμον.
ἐκεῖ Χάριτες, ἐκεῖ δὲ Πόθος, ἐκεῖ δὲ βάκ-
χαις θέμις ὀργιάζειν.
ὁ δαίμων ὁ Διὸς παῖς
χαίρει μὲν θαλίαισιν,
φιλεῖ δʼ ὀλβοδότειραν Εἰ-
ρήναν, κουροτρόφον θεάν.
ἴσαν δʼ ἔς τε τὸν ὄλβιον
τόν τε χείρονα δῶκʼ ἔχειν
οἴνου τέρψιν ἄλυπον·
μισεῖ δʼ ὧι μὴ ταῦτα μέλει,
κατὰ φάος νύκτας τε φίλας
εὐαίωνα διαζῆν,
σοφὰν δʼ ἀπέχειν πραπίδα φρένα τε
περισσῶν παρὰ φωτῶν.
τὸ πλῆθος ὅτι τὸ φαυλότερον ἐνόμισε χρῆ-
ταί τε, τόδʼ ἂν δεχοίμαν.
Θεράπων Πενθεῦ, πάρεσμεν τήνδʼ ἄγραν ἠγρευκότες
ἐφʼ ἣν ἔπεμψας, οὐδʼ ἄκρανθʼ ὡρμήσαμεν.
ὁ θὴρ δʼ ὅδʼ ἡμῖν πρᾶος οὐδʼ ὑπέσπασεν
φυγῆι πόδʼ, ἀλλʼ ἔδωκεν οὐκ ἄκων χέρας,
οὐκ ὠχρός, οὐδʼ ἤλλαξεν οἰνωπὸν γένυν,
γελῶν δὲ καὶ δεῖν κἀπάγειν ἐφίετο
ἔμενέ τε, τοὐμὸν εὐτρεπὲς ποιούμενος.
κἀγὼ διʼ αἰδοῦς εἶπον· Ὦ ξένʼ, οὐχ ἑκὼν
ἄγω σε, Πενθέως δʼ ὅς μʼ ἔπεμψʼ ἐπιστολαῖς.
ἃς δʼ αὖ σὺ βάκχας εἷρξας, ἃς συνήρπασας
κἄδησας ἐν δεσμοῖσι πανδήμου στέγης,
φροῦδαί γʼ ἐκεῖναι λελυμέναι πρὸς ὀργάδας
σκιρτῶσι Βρόμιον ἀνακαλούμεναι θεόν·
αὐτόματα δʼ αὐταῖς δεσμὰ διελύθη ποδῶν
κλῆιδές τʼ ἀνῆκαν θύρετρʼ ἄνευ θνητῆς χερός.
πολλῶν δʼ ὅδʼ ἁνὴρ θαυμάτων ἥκει πλέως
ἐς τάσδε Θήβας. σοὶ δὲ τἄλλα χρὴ μέλειν.
Πενθεύς μέθεσθε χειρῶν τοῦδʼ· ἐν ἄρκυσιν γὰρ ὢν
οὐκ ἔστιν οὕτως ὠκὺς ὥστε μʼ ἐκφυγεῖν.
ἀτὰρ τὸ μὲν σῶμʼ οὐκ ἄμορφος εἶ, ξένε,
ὡς ἐς γυναῖκας, ἐφʼ ὅπερ ἐς Θήβας πάρει·
πλόκαμός τε γάρ σου ταναὸς οὐ πάλης ὕπο,
γένυν παρʼ αὐτὴν κεχυμένος, πόθου πλέως·
λευκὴν δὲ χροιὰν ἐκ παρασκευῆς ἔχεις,
οὐχ ἡλίου βολαῖσιν ἀλλʼ ὑπὸ σκιᾶς
τὴν Ἀφροδίτην καλλονῆι θηρώμενος.
πρῶτον μὲν οὖν μοι λέξον ὅστις εἶ γένος.
Διόνυσος οὐκ ὄκνος οὐδείς, ῥάιδιον δʼ εἰπεῖν τόδε.
τὸν ἀνθεμώδη Τμῶλον οἶσθά που κλύων.
Πενθεύς οἶδʼ, ὃς τὸ Σάρδεων ἄστυ περιβάλλει κύκλωι.
Διόνυσος ἐντεῦθέν εἰμι, Λυδία δέ μοι πατρίς.
Πενθεύς πόθεν δὲ τελετὰς τάσδʼ ἄγεις ἐς Ἑλλάδα;
Διόνυσος Διόνυσος αὐτός μʼ εἰσέβησʼ, ὁ τοῦ Διός.
Πενθεύς Ζεὺς δʼ ἔστʼ ἐκεῖ τις ὃς νέους τίκτει θεούς;
Διόνυσος οὔκ, ἀλλʼ ὁ Σεμέλην ἐνθάδε ζεύξας γάμοις.
Πενθεύς πότερα δὲ νύκτωρ σʼ ἢ κατʼ ὄμμʼ ἠνάγκασεν;
Διόνυσος ὁρῶν ὁρῶντα, καὶ δίδωσιν ὄργια.
Πενθεύς τὰ δʼ ὄργιʼ ἐστὶ τίνʼ ἰδέαν ἔχοντά σοι;
Διόνυσος ἄρρητʼ ἀβακχεύτοισιν εἰδέναι βροτῶν.
Πενθεύς ἔχει δʼ ὄνησιν τοῖσι θύουσιν τίνα;
Διόνυσος οὐ θέμις ἀκοῦσαί σʼ, ἔστι δʼ ἄξιʼ εἰδέναι.
Πενθεύς εὖ τοῦτʼ ἐκιβδήλευσας, ἵνʼ ἀκοῦσαι θέλω.
Διόνυσος ἀσέβειαν ἀσκοῦντʼ ὄργιʼ ἐχθαίρει θεοῦ.
Πενθεύς ὁ θεός, ὁρᾶν γὰρ φὴις σαφῶς, ποῖός τις ἦν;
Διόνυσος ὁποῖος ἤθελʼ· οὐκ ἐγὼ ʼτασσον τόδε.
Πενθεύς τοῦτʼ αὖ παρωχέτευσας, εὖ γʼ οὐδὲν λέγων.
Διόνυσος δόξει τις ἀμαθεῖ σοφὰ λέγων οὐκ εὖ φρονεῖν.
Πενθεύς ἦλθες δὲ πρῶτα δεῦρʼ ἄγων τὸν δαίμονα;
Διόνυσος πᾶς ἀναχορεύει βαρβάρων τάδʼ ὄργια.
Πενθεύς φρονοῦσι γὰρ κάκιον Ἑλλήνων πολύ.
Διόνυσος τάδʼ εὖ γε μᾶλλον· οἱ νόμοι δὲ διάφοροι.
Πενθεύς τὰ δʼ ἱερὰ νύκτωρ ἢ μεθʼ ἡμέραν τελεῖς;
Διόνυσος νύκτωρ τὰ πολλά· σεμνότητʼ ἔχει σκότος.
Πενθεύς τοῦτʼ ἐς γυναῖκας δόλιόν ἐστι καὶ σαθρόν.
Διόνυσος κἀν ἡμέραι τό γʼ αἰσχρὸν ἐξεύροι τις ἄν.
Πενθεύς δίκην σε δοῦναι δεῖ σοφισμάτων κακῶν.
Διόνυσος σὲ δʼ ἀμαθίας γε κἀσεβοῦντʼ ἐς τὸν θεόν.
Πενθεύς ὡς θρασὺς ὁ βάκχος κοὐκ ἀγύμναστος λόγων.
Διόνυσος εἴφʼ ὅτι παθεῖν δεῖ· τί με τὸ δεινὸν ἐργάσηι;
Πενθεύς πρῶτον μὲν ἁβρὸν βόστρυχον τεμῶ σέθεν.
Διόνυσος ἱερὸς ὁ πλόκαμος· τῶι θεῶι δʼ αὐτὸν τρέφω.
Πενθεύς ἔπειτα θύρσον τόνδε παράδος ἐκ χεροῖν.
Διόνυσος αὐτός μʼ ἀφαιροῦ· τόνδε Διονύσωι φορῶ.
Πενθεύς εἱρκταῖσί τʼ ἔνδον σῶμα σὸν φυλάξομεν.
Διόνυσος λύσει μʼ ὁ δαίμων αὐτός, ὅταν ἐγὼ θέλω.
Πενθεύς ὅταν γε καλέσηις αὐτὸν ἐν βάκχαις σταθείς.
Διόνυσος καὶ νῦν ἃ πάσχω πλησίον παρὼν ὁρᾶι.
Πενθεύς καὶ ποῦ ʼστιν; οὐ γὰρ φανερὸς ὄμμασίν γʼ ἐμοῖς.
Διόνυσος παρʼ ἐμοί· σὺ δʼ ἀσεβὴς αὐτὸς ὢν οὐκ εἰσορᾶις.
Πενθεύς λάζυσθε· καταφρονεῖ με καὶ Θήβας ὅδε.
Διόνυσος αὐδῶ με μὴ δεῖν, σωφρονῶν οὐ σώφροσιν.
Πενθεύς ἐγὼ δὲ δεῖν γε, κυριώτερος σέθεν.
Διόνυσος οὐκ οἶσθʼ ὅτι ζῆς οὐδʼ ὃ δρᾶις οὐδʼ ὅστις εἶ.
Πενθεύς Πενθεύς, Ἀγαυῆς παῖς, πατρὸς δʼ Ἐχίονος.
Διόνυσος ἐνδυστυχῆσαι τοὔνομʼ ἐπιτήδειος εἶ.
Πενθεύς χώρει· καθείρξατʼ αὐτὸν ἱππικαῖς πέλας
φάτναισιν, ὡς ἂν σκότιον εἰσορᾶι κνέφας.
ἐκεῖ χόρευε· τάσδε δʼ ἃς ἄγων πάρει
κακῶν συνεργοὺς ἢ διεμπολήσομεν
ἢ χεῖρα δούπου τοῦδε καὶ βύρσης κτύπου
παύσας ἐφʼ ἱστοῖς δμωίδας κεκτήσομαι.
Διόνυσος στείχοιμʼ ἄν· ὅτι γὰρ μὴ χρεὼν οὔτοι χρεὼν
παθεῖν. ἀτάρ τοι τῶνδʼ ἄποινʼ ὑβρισμάτων
μέτεισι Διόνυσός σʼ, ὃν οὐκ εἶναι λέγεις·
ἡμᾶς γὰρ ἀδικῶν κεῖνον ἐς δεσμοὺς ἄγεις.
Χορός Ἀχελώιου θύγατερ,
πότνιʼ εὐπάρθενε Δίρκα,
σὺ γὰρ ἐν σαῖς ποτε παγαῖς
τὸ Διὸς βρέφος ἔλαβες,
ὅτε μηρῶι πυρὸς ἐξ ἀθανάτου Ζεὺς
ὁ τεκὼν ἥρπασέ νιν, τάδʼ ἀναβοάσας·
Ἴθι, Διθύραμβʼ, ἐμὰν ἄρ-
σενα τάνδε βᾶθι νηδύν·
ἀναφαίνω σε τόδʼ, ὦ Βάκ-
χιε, Θήβαις ὀνομάζειν.
σὺ δέ μʼ, ὦ μάκαιρα Δίρκα,
στεφανηφόρους ἀπωθῆι
θιάσους ἔχουσαν ἐν σοί.
τί μʼ ἀναίνηι; τί με φεύγεις;
ἔτι ναὶ τὰν βοτρυώδη
Διονύσου χάριν οἴνας
ἔτι σοι τοῦ Βρομίου μελήσει.
ἀναφαίνει χθόνιον
γένος ἐκφύς γε δράκοντός
ποτε Πενθεύς, ὃν Ἐχίων
ἐφύτευσε χθόνιος,
ἀγριωπὸν τέρας, οὐ φῶτα βρότειον,
φόνιον δʼ ὥστε γίγαντʼ ἀντίπαλον θεοῖς·
ὃς ἔμʼ ἐν βρόχοισι τὰν τοῦ
Βρομίου τάχα ξυνάψει,
τὸν ἐμὸν δʼ ἐντὸς ἔχει δώ-
ματος ἤδη θιασώταν
σκοτίαισι κρυπτὸν εἱρκταῖς.
ἐσορᾶις τάδʼ, ὦ Διὸς παῖ
Διόνυσε, σοὺς προφήτας
ἐν ἁμίλλαισιν ἀνάγκας;
μόλε, χρυσῶπα τινάσσων,
ἄνα, θύρσον κατʼ Ὀλύμπου,
φονίου δʼ ἀνδρὸς ὕβριν κατάσχες.
πόθι Νύσας ἄρα τᾶς θη-
ροτρόφου θυρσοφορεῖς
θιάσους, ὦ Διόνυσʼ, ἢ
κορυφαῖς Κωρυκίαις;
τάχα δʼ ἐν ταῖς πολυδένδροισιν Ὀλύμπου
θαλάμαις, ἔνθα ποτʼ Ὀρφεὺς κιθαρίζων
σύναγεν δένδρεα μούσαις,
σύναγεν θῆρας ἀγρώστας.
μάκαρ ὦ Πιερία,
σέβεταί σʼ Εὔιος, ἥξει
τε χορεύσων ἅμα βακχεύ-
μασι, τόν τʼ ὠκυρόαν
διαβὰς Ἀξιὸν εἱλισ-
σομένας μαινάδας ἄξει
Λυδίαν τε τὸν εὐδαιμονίας βροτοῖς
ὀλβοδόταν πατέρʼ, ὃν ἔκλυον
εὔιππον χώραν ὕδασιν
καλλίστοισι λιπαίνειν.
Διόνυσος ἰώ, κλύετʼ ἐμᾶς κλύετʼ αὐδᾶς,
ἰὼ βάκχαι, ἰὼ βάκχαι.
Χορός τίς ὅδε, τίς πόθεν ὁ κέλαδος
ἀνά μʼ ἐκάλεσεν Εὐίου;
Διόνυσος ἰὼ ἰώ, πάλιν αὐδῶ,
ὁ Σεμέλας, ὁ Διὸς παῖς.
Χορός ἰὼ ἰώ, δέσποτα δέσποτα,
μόλε νυν ἁμέτερον ἐς
θίασον, ὦ Βρόμιε Βρόμιε.
Διόνυσος σεῖε πέδον χθονός, Ἔννοσι πότνια.
Χορός ἆ ἆ,
τάχα τὰ Πενθέως μέλαθρα διατι-
νάξεται πεσήμασιν.
ὁ Διόνυσος ἀνὰ μέλαθρα·
σέβετέ νιν. —σέβομεν ὤ.
— εἴδετε λάϊνα κίοσιν ἔμβολα
τάδε διάδρομα; Βρόμιος ὅδʼ ἀλα-
λάζεται στέγας ἔσω.
Διόνυσος ἅπτε κεραύνιον αἴθοπα λαμπάδα,
σύμφλεγε σύμφλεγε δώματα Πενθέος.
Χορός ἆ ἆ, πῦρ οὐ λεύσσεις, οὐδʼ αὐγάζηι
τόνδε Σεμέλας ἱερὸν ἀμφὶ τάφον
ἅν ποτε κεραυνοβόλος ἔλιπε φλόγα
Δῖος βροντά;
δίκετε πεδόσε δίκετε τρομερὰ
σώματα, μαινάδες·
ὁ γὰρ ἄναξ ἄνω κάτω τιθεὶς ἔπεισι
μέλαθρα τάδε Διὸς γόνος.
Διόνυσος βάρβαροι γυναῖκες, οὕτως ἐκπεπληγμέναι φόβωι
πρὸς πέδωι πεπτώκατʼ; ἤισθεσθʼ, ὡς ἔοικε, Βακχίου
διατινάξαντος δῶμα Πενθέως· ἀλλʼ ἐξανίστατε
σῶμα καὶ θαρσεῖτε σαρκὸς ἐξαμείψασαι τρόμον.
Χορός ὦ φάος μέγιστον ἡμῖν εὐίου βακχεύματος,
ὡς ἐσεῖδον ἀσμένη σε, μονάδʼ ἔχουσʼ ἐρημίαν.
Διόνυσος εἰς ἀθυμίαν ἀφίκεσθʼ, ἡνίκʼ εἰσεπεμπόμην,
Πενθέως ὡς ἐς σκοτεινὰς ὁρκανὰς πεσούμενος;
Χορός πῶς γὰρ οὔ; τίς μοι φύλαξ ἦν, εἰ σὺ συμφορᾶς τύχοις;
ἀλλὰ πῶς ἠλευθερώθης, ἀνδρὸς ἀνοσίου τυχών;
Διόνυσος αὐτὸς ἐξέσωσʼ ἐμαυτὸν ῥαιδίως ἄνευ πόνου.
Χορός οὐδέ σου συνῆψε χεῖρας δεσμίοισιν ἐν βρόχοις;
Διόνυσος ταῦτα καὶ καθύβρισʼ αὐτόν, ὅτι με δεσμεύειν δοκῶν
οὔτʼ ἔθιγεν οὔθʼ ἥψαθʼ ἡμῶν, ἐλπίσιν δʼ ἐβόσκετο.
πρὸς φάτναις δὲ ταῦρον εὑρών, οὗ καθεῖρξʼ ἡμᾶς ἄγων,
τῶιδε περὶ βρόχους ἔβαλλε γόνασι καὶ χηλαῖς ποδῶν,
θυμὸν ἐκπνέων, ἱδρῶτα σώματος στάζων ἄπο,
χείλεσιν διδοὺς ὀδόντας· πλησίον δʼ ἐγὼ παρὼν
ἥσυχος θάσσων ἔλευσσον. ἐν δὲ τῶιδε τῶι χρόνωι
ἀνετίναξʼ ἐλθὼν ὁ Βάκχος δῶμα καὶ μητρὸς τάφωι
πῦρ ἀνῆψʼ· ὁ δʼ ὡς ἐσεῖδε, δώματʼ αἴθεσθαι δοκῶν,
ἦισσʼ ἐκεῖσε κἆιτʼ ἐκεῖσε, δμωσὶν Ἀχελῶιον φέρειν
ἐννέπων, ἅπας δʼ ἐν ἔργωι δοῦλος ἦν, μάτην πονῶν.
διαμεθεὶς δὲ τόνδε μόχθον, ὡς ἐμοῦ πεφευγότος
ἵεται ξίφος κελαινὸν ἁρπάσας δόμων ἔσω.
κἆιθʼ ὁ Βρόμιος, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, δόξαν λέγω,
φάσμʼ ἐποίησεν κατʼ αὐλήν· ὁ δʼ ἐπὶ τοῦθʼ ὡρμημένος
ἦισσε κἀκέντει φαεννὸν αἰθέρʼ, ὡς σφάζων ἐμέ.
πρὸς δὲ τοῖσδʼ αὐτῶι τάδʼ ἄλλα Βάκχιος λυμαίνεται·
δώματʼ ἔρρηξεν χαμᾶζε, συντεθράνωται δʼ ἅπαν
πικροτάτους ἰδόντι δεσμοὺς τοὺς ἐμούς· κόπου δʼ ὕπο
διαμεθεὶς ξίφος παρεῖται· πρὸς θεὸν γὰρ ὢν ἀνὴρ
ἐς μάχην ἐλθεῖν ἐτόλμησʼ. ἥσυχος δʼ ἐκβὰς ἐγὼ
δωμάτων ἥκω πρὸς ὑμᾶς, Πενθέως οὐ φροντίσας.
ὡς δέ μοι δοκεῖ — ψοφεῖ γοῦν ἀρβύλη δόμων ἔσω —
ἐς προνώπιʼ αὐτίχʼ ἥξει. τί ποτʼ ἄρʼ ἐκ τούτων ἐρεῖ;
ῥαιδίως γὰρ αὐτὸν οἴσω, κἂν πνέων ἔλθηι μέγα·
πρὸς σοφοῦ γὰρ ἀνδρὸς ἀσκεῖν σώφρονʼ εὐοργησίαν.
Πενθεύς πέπονθα δεινά· διαπέφευγέ μʼ ὁ ξένος,
ὃς ἄρτι δεσμοῖς ἦν κατηναγκασμένος.
ἔα ἔα·
ὅδʼ ἐστὶν ἁνήρ· τί τάδε; πῶς προνώπιος
φαίνηι πρὸς οἴκοις τοῖς ἐμοῖς, ἔξω βεβώς;
Διόνυσος στῆσον πόδʼ, ὀργῆι δʼ ὑπόθες ἥσυχον πόδα.
Πενθεύς πόθεν σὺ δεσμὰ διαφυγὼν ἔξω περᾶις;
Διόνυσος οὐκ εἶπον, ἢ οὐκ ἤκουσας, ὅτι λύσει μέ τις;
Πενθεύς τίς; τοὺς λόγους γὰρ ἐσφέρεις καινοὺς ἀεί.
Διόνυσος ὃς τὴν πολύβοτρυν ἄμπελον φύει βροτοῖς.
Πενθεύς
Διόνυσος ὠνείδισας δὴ τοῦτο Διονύσωι καλόν.
Πενθεύς κλήιειν κελεύω πάντα πύργον ἐν κύκλωι.
Διόνυσος τί δʼ; οὐχ ὑπερβαίνουσι καὶ τείχη θεοί;
Πενθεύς σοφὸς σοφὸς σύ, πλὴν ἃ δεῖ σʼ εἶναι σοφόν.
Διόνυσος ἃ δεῖ μάλιστα, ταῦτʼ ἔγωγʼ ἔφυν σοφός.
κείνου δʼ ἀκούσας πρῶτα τοὺς λόγους μάθε,
ὃς ἐξ ὄρους πάρεστιν ἀγγελῶν τί σοι.
ἡμεῖς δέ σοι μενοῦμεν, οὐ φευξούμεθα.
Ἄγγελος Πενθεῦ κρατύνων τῆσδε Θηβαίας χθονός,
ἥκω Κιθαιρῶνʼ ἐκλιπών, ἵνʼ οὔποτε
λευκῆς χιόνος ἀνεῖσαν εὐαγεῖς βολαί.
Πενθεύς ἥκεις δὲ ποίαν προστιθεὶς σπουδὴν λόγου;
Ἄγγελος βάκχας ποτνιάδας εἰσιδών, αἳ τῆσδε γῆς
οἴστροισι λευκὸν κῶλον ἐξηκόντισαν,
ἥκω φράσαι σοι καὶ πόλει χρήιζων, ἄναξ,
ὡς δεινὰ δρῶσι θαυμάτων τε κρείσσονα.
θέλω δʼ ἀκοῦσαι πότερά σοι παρρησίαι
φράσω τὰ κεῖθεν ἢ λόγον στειλώμεθα·
τὸ γὰρ τάχος σου τῶν φρενῶν δέδοικʼ, ἄναξ,
καὶ τοὐξύθυμον καὶ τὸ βασιλικὸν λίαν.
Πενθεύς λέγʼ, ὡς ἀθῶιος ἐξ ἐμοῦ πάντως ἔσηι·
ὅσωι δʼ ἂν εἴπηις δεινότερα βακχῶν πέρι,
τοσῶιδε μᾶλλον τὸν ὑποθέντα τὰς τέχνας
γυναιξὶ τόνδε τῆι δίκηι προσθήσομεν.
Ἄγγελος ἀγελαῖα μὲν βοσκήματʼ ἄρτι πρὸς λέπας
μόσχων ὑπεξήκριζον, ἡνίχʼ ἥλιος
ἀκτῖνας ἐξίησι θερμαίνων χθόνα.
ὁρῶ δὲ θιάσους τρεῖς γυναικείων χορῶν,
ὧν ἦρχʼ ἑνὸς μὲν Αὐτονόη, τοῦ δευτέρου
μήτηρ Ἀγαυὴ σή, τρίτου δʼ Ἰνὼ χοροῦ.
ηὗδον δὲ πᾶσαι σώμασιν παρειμέναι,
αἱ μὲν πρὸς ἐλάτης νῶτʼ ἐρείσασαι φόβην,
αἱ δʼ ἐν δρυὸς φύλλοισι πρὸς πέδωι κάρα
εἰκῆι βαλοῦσαι σωφρόνως, οὐχ ὡς σὺ φὴις
ὠινωμένας κρατῆρι καὶ λωτοῦ ψόφωι
θηρᾶν καθʼ ὕλην Κύπριν ἠρημωμένας.
ἡ σὴ δὲ μήτηρ ὠλόλυξεν ἐν μέσαις
σταθεῖσα βάκχαις ἐξ ὕπνου κινεῖν δέμας,
μυκήμαθʼ ὡς ἤκουσε κεροφόρων βοῶν.
αἱ δʼ ἀποβαλοῦσαι θαλερὸν ὀμμάτων ὕπνον
ἀνῆιξαν ὀρθαί, θαῦμʼ ἰδεῖν εὐκοσμίας,
νέαι παλαιαὶ παρθένοι τʼ ἔτʼ ἄζυγες.
καὶ πρῶτα μὲν καθεῖσαν εἰς ὤμους κόμας
νεβρίδας τʼ ἀνεστείλανθʼ ὅσαισιν ἁμμάτων
σύνδεσμʼ ἐλέλυτο, καὶ καταστίκτους δορὰς
ὄφεσι κατεζώσαντο λιχμῶσιν γένυν.
αἱ δʼ ἀγκάλαισι δορκάδʼ ἢ σκύμνους λύκων
ἀγρίους ἔχουσαι λευκὸν ἐδίδοσαν γάλα,
ὅσαις νεοτόκοις μαστὸς ἦν σπαργῶν ἔτι
βρέφη λιπούσαις· ἐπὶ δʼ ἔθεντο κισσίνους
στεφάνους δρυός τε μίλακός τʼ ἀνθεσφόρου.
θύρσον δέ τις λαβοῦσʼ ἔπαισεν ἐς πέτραν,
ὅθεν δροσώδης ὕδατος ἐκπηδᾶι νοτίς·
ἄλλη δὲ νάρθηκʼ ἐς πέδον καθῆκε γῆς
καὶ τῆιδε κρήνην ἐξανῆκʼ οἴνου θεός·
ὅσαις δὲ λευκοῦ πώματος πόθος παρῆν,
ἄκροισι δακτύλοισι διαμῶσαι χθόνα
γάλακτος ἑσμοὺς εἶχον· ἐκ δὲ κισσίνων
θύρσων γλυκεῖαι μέλιτος ἔσταζον ῥοαί.
ὥστʼ, εἰ παρῆσθα, τὸν θεὸν τὸν νῦν ψέγεις
εὐχαῖσιν ἂν μετῆλθες εἰσιδὼν τάδε.
ξυνήλθομεν δὲ βουκόλοι καὶ ποιμένες
κοινῶν λόγων δώσοντες ἀλλήλοις ἔριν.
καί τις πλάνης κατʼ ἄστυ καὶ τρίβων λόγων
ἔλεξεν εἰς ἅπαντας· Ὦ σεμνὰς πλάκας
ναίοντες ὀρέων, θέλετε θηρασώμεθα
Πενθέως Ἀγαυὴν μητέρʼ ἐκ βακχευμάτων
χάριν τʼ ἄνακτι θώμεθʼ; εὖ δʼ ἡμῖν λέγειν
ἔδοξε, θάμνων δʼ ἐλλοχίζομεν φόβαις
κρύψαντες αὑτούς. αἱ δὲ τὴν τεταγμένην
ὥραν ἐκίνουν θύρσον ἐς βακχεύματα,
Ἴακχον ἀθρόωι στόματι τὸν Διὸς γόνον
Βρόμιον καλοῦσαι· πᾶν δὲ συνεβάκχευʼ ὄρος
καὶ θῆρες, οὐδὲν δʼ ἦν ἀκίνητον δρόμωι.
κυρεῖ δʼ Ἀγαυὴ πλησίον θρώισκουσʼ ἐμοῦ,
κἀγὼ ʼξεπήδησʼ ὡς συναρπάσαι θέλων,
λόχμην κενώσας ἔνθʼ ἐκρύπτομεν δέμας.
ἡ δʼ ἀνεβόησεν· Ὦ δρομάδες ἐμαὶ κύνες,
θηρώμεθʼ ἀνδρῶν τῶνδʼ ὕπʼ· ἀλλʼ ἕπεσθέ μοι,
ἕπεσθε θύρσοις διὰ χερῶν ὡπλισμέναι.
ἡμεῖς μὲν οὖν φεύγοντες ἐξηλύξαμεν
βακχῶν σπαραγμόν, αἱ δὲ νεμομέναις χλόην
μόσχοις ἐπῆλθον χειρὸς ἀσιδήρου μέτα.
καὶ τὴν μὲν ἂν προσεῖδες εὔθηλον πόριν
μυκωμένην ἕλκουσαν ἐν χεροῖν δίχα,
ἄλλαι δὲ δαμάλας διεφόρουν σπαράγμασιν.
εἶδες δʼ ἂν ἢ πλεύρʼ ἢ δίχηλον ἔμβασιν
ῥιπτόμενʼ ἄνω τε καὶ κάτω· κρεμαστὰ δὲ
ἔσταζʼ ὑπʼ ἐλάταις ἀναπεφυρμένʼ αἵματι.
ταῦροι δʼ ὑβρισταὶ κἀς κέρας θυμούμενοι
τὸ πρόσθεν ἐσφάλλοντο πρὸς γαῖαν δέμας,
μυριάσι χειρῶν ἀγόμενοι νεανίδων·
θᾶσσον δὲ διεφοροῦντο σαρκὸς ἐνδυτὰ
ἢ σὲ ξυνάψαι βλέφαρα βασιλείοις κόραις.
χωροῦσι δʼ ὥστʼ ὄρνιθες ἀρθεῖσαι δρόμωι
πεδίων ὑποτάσεις αἳ παρʼ Ἀσωποῦ ῥοαῖς
εὔκαρπον ἐκβάλλουσι Θηβαίοις στάχυν,
Ὑσιάς τʼ Ἐρυθράς θʼ, αἳ Κιθαιρῶνος λέπας
νέρθεν κατωικήκασιν, ὥστε πολέμιοι
ἐπεσπεσοῦσαι πάντʼ ἄνω τε καὶ κάτω
διέφερον· ἥρπαζον μὲν ἐκ δόμων τέκνα,
ὁπόσα δʼ ἐπʼ ὤμοις ἔθεσαν οὐ δεσμῶν ὕπο
προσείχετʼ οὐδʼ ἔπιπτεν
ἐπὶ δὲ βοστρύχοις
πῦρ ἔφερον, οὐδʼ ἔκαιεν. οἱ δʼ ὀργῆς ὕπο
ἐς ὅπλʼ ἐχώρουν φερόμενοι βακχῶν ὕπο.
οὗπερ τὸ δεινὸν ἦν θέαμʼ ἰδεῖν, ἄναξ·
τοῖς μὲν γὰρ οὐχ ἥιμασσε λογχωτὸν βέλος,
οὐ χαλκός, οὐ σίδηρος …
κεῖναι δὲ θύρσους ἐξανιεῖσαι χερῶν
ἐτραυμάτιζον κἀπενώτιζον φυγῆι
γυναῖκες ἄνδρας οὐκ ἄνευ θεῶν τινος.
πάλιν δʼ ἐχώρουν ὅθεν ἐκίνησαν πόδα
κρήνας ἐπʼ αὐτὰς ἃς ἀνῆκʼ αὐταῖς θεός,
νίψαντο δʼ αἷμα, σταγόνα δʼ ἐκ παρηίδων
γλώσσηι δράκοντες ἐξεφαίδρυνον χροός.
τὸν δαίμονʼ οὖν τόνδʼ, ὅστις ἔστʼ, ὦ δέσποτα,
δέχου πόλει τῆιδʼ· ὡς τά τʼ ἄλλʼ ἐστὶν μέγας
κἀκεῖνό φασιν αὐτόν, ὡς ἐγὼ κλύω,
τὴν παυσίλυπον ἄμπελον δοῦναι βροτοῖς.
οἴνου δὲ μηκέτʼ ὄντος οὐκ ἔστιν Κύπρις
οὐδʼ ἄλλο τερπνὸν οὐδὲν ἀνθρώποις ἔτι.
Χορός ταρβῶ μὲν εἰπεῖν τοὺς λόγους ἐλευθέρους
πρὸς τὸν τύραννον, ἀλλʼ ὅμως εἰρήσεται·
Διόνυσος ἥσσων οὐδενὸς θεῶν ἔφυ.
Πενθεύς ἤδη τόδʼ ἐγγὺς ὥστε πῦρ ὑφάπτεται
ὕβρισμα βακχῶν, ψόγος ἐς Ἕλληνας μέγας.
ἀλλʼ οὐκ ὀκνεῖν δεῖ· στεῖχʼ ἐπʼ Ἠλέκτρας ἰὼν
πύλας· κέλευε πάντας ἀσπιδηφόρους
ἵππων τʼ ἀπαντᾶν ταχυπόδων ἐπεμβάτας
πέλτας θʼ ὅσοι πάλλουσι καὶ τόξων χερὶ
ψάλλουσι νευράς, ὡς ἐπιστρατεύσομεν
βάκχαισιν· οὐ γὰρ ἀλλʼ ὑπερβάλλει τάδε,
εἰ πρὸς γυναικῶν πεισόμεσθʼ ἃ πάσχομεν.
Διόνυσος πείθηι μὲν οὐδέν, τῶν ἐμῶν λόγων κλύων,
Πενθεῦ· κακῶς δὲ πρὸς σέθεν πάσχων ὅμως
οὔ φημι χρῆναί σʼ ὅπλʼ ἐπαίρεσθαι θεῶι,
ἀλλʼ ἡσυχάζειν· Βρόμιος οὐκ ἀνέξεται
κινοῦντα βάκχας σʼ εὐίων ὀρῶν ἄπο.
Πενθεύς οὐ μὴ φρενώσεις μʼ, ἀλλὰ δέσμιος φυγὼν
σώσηι τόδʼ; ἤ σοι πάλιν ἀναστρέψω δίκην.
Διόνυσος θύοιμʼ ἂν αὐτῶι μᾶλλον ἢ θυμούμενος
πρὸς κέντρα λακτίζοιμι θνητὸς ὢν θεῶι.
Πενθεύς θύσω, φόνον γε θῆλυν, ὥσπερ ἄξιαι,
πολὺν ταράξας ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς.
Διόνυσος φεύξεσθε πάντες· καὶ τόδʼ αἰσχρόν, ἀσπίδας
θύρσοισι βάκχας ἐκτρέπειν χαλκηλάτους.
Πενθεύς ἀπόρωι γε τῶιδε συμπεπλέγμεθα ξένωι,
ὃς οὔτε πάσχων οὔτε δρῶν σιγήσεται.
Διόνυσος ὦ τᾶν, ἔτʼ ἔστιν εὖ καταστῆσαι τάδε.
Πενθεύς τί δρῶντα; δουλεύοντα δουλείαις ἐμαῖς;
Διόνυσος ἐγὼ γυναῖκας δεῦρʼ ὅπλων ἄξω δίχα.
Πενθεύς οἴμοι· τόδʼ ἤδη δόλιον ἐς ἐμὲ μηχανᾶι.
Διόνυσος ποῖόν τι, σῶσαί σʼ εἰ θέλω τέχναις ἐμαῖς;
Πενθεύς ξυνέθεσθε κοινῆι τάδʼ, ἵνα βακχεύητʼ ἀεί.
Διόνυσος καὶ μὴν ξυνεθέμην τοῦτό γʼ, ἴσθι, τῶι θεῶι.
Πενθεύς ἐκφέρετέ μοι δεῦρʼ ὅπλα, σὺ δὲ παῦσαι λέγων.
Διόνυσος ἆ·
βούληι σφʼ ἐν ὄρεσι συγκαθημένας ἰδεῖν;
Πενθεύς μάλιστα, μυρίον γε δοὺς χρυσοῦ σταθμόν.
Διόνυσος τί δʼ εἰς ἔρωτα τοῦδε πέπτωκας μέγαν;
Πενθεύς λυπρῶς νιν εἰσίδοιμʼ ἂν ἐξωινωμένας.
Διόνυσος ὅμως δʼ ἴδοις ἂν ἡδέως ἅ σοι πικρά;
Πενθεύς σάφʼ ἴσθι, σιγῆι γʼ ὑπʼ ἐλάταις καθήμενος.
Διόνυσος ἀλλʼ ἐξιχνεύσουσίν σε, κἂν ἔλθηις λάθραι.
Πενθεύς ἀλλʼ ἐμφανῶς· καλῶς γὰρ ἐξεῖπας τάδε.
Διόνυσος ἄγωμεν οὖν σε κἀπιχειρήσεις ὁδῶι;
Πενθεύς ἄγʼ ὡς τάχιστα· τοῦ χρόνου δέ σοι φθονῶ.
Διόνυσος στεῖλαί νυν ἀμφὶ χρωτὶ βυσσίνους πέπλους.
Πενθεύς τί δὴ τόδʼ; ἐς γυναῖκας ἐξ ἀνδρὸς τελῶ;
Διόνυσος μή σε κτάνωσιν, ἢν ἀνὴρ ὀφθῆις ἐκεῖ.
Πενθεύς εὖ γʼ εἶπας αὖ τόδʼ· ὥς τις εἶ πάλαι σοφός.
Διόνυσος Διόνυσος ἡμᾶς ἐξεμούσωσεν τάδε.
Πενθεύς πῶς οὖν γένοιτʼ ἂν ἃ σύ με νουθετεῖς καλῶς;
Διόνυσος ἐγὼ στελῶ σε δωμάτων ἔσω μολών.
Πενθεύς τίνα στολήν; ἦ θῆλυν; ἀλλʼ αἰδώς μʼ ἔχει.
Διόνυσος οὐκέτι θεατὴς μαινάδων πρόθυμος εἶ;
Πενθεύς στολὴν δὲ τίνα φὴις ἀμφὶ χρῶτʼ ἐμὸν βαλεῖν;
Διόνυσος κόμην μὲν ἐπὶ σῶι κρατὶ ταναὸν ἐκτενῶ.
Πενθεύς τὸ δεύτερον δὲ σχῆμα τοῦ κόσμου τί μοι;
Διόνυσος πέπλοι ποδήρεις· ἐπὶ κάραι δʼ ἔσται μίτρα.
Πενθεύς ἦ καί τι πρὸς τοῖσδʼ ἄλλο προσθήσεις ἐμοί;
Διόνυσος θύρσον γε χειρὶ καὶ νεβροῦ στικτὸν δέρος.
Πενθεύς οὐκ ἂν δυναίμην θῆλυν ἐνδῦναι στολήν.
Διόνυσος ἀλλʼ αἷμα θήσεις συμβαλὼν βάκχαις μάχην.
Πενθεύς ὀρθῶς· μολεῖν χρὴ πρῶτον ἐς κατασκοπήν.
Διόνυσος σοφώτερον γοῦν ἢ κακοῖς θηρᾶν κακά.
Πενθεύς καὶ πῶς διʼ ἄστεως εἶμι Καδμείους λαθών;
Διόνυσος ὁδοὺς ἐρήμους ἴμεν· ἐγὼ δʼ ἡγήσομαι.
Πενθεύς πᾶν κρεῖσσον ὥστε μὴ ʼγγελᾶν βάκχας ἐμοί.
Διόνυσος ἐλθόντʼ ἐς οἴκους …
ἃν δοκῆι βουλεύσομαι.
Διόνυσος ἔξεστι· πάντηι τό γʼ ἐμὸν εὐτρεπὲς πάρα.
Πενθεύς στείχοιμʼ ἄν· ἢ γὰρ ὅπλʼ ἔχων πορεύσομαι
ἢ τοῖσι σοῖσι πείσομαι βουλεύμασιν.
Διόνυσος γυναῖκες, ἁνὴρ ἐς βόλον καθίσταται,
ἥξει δὲ βάκχας, οὗ θανὼν δώσει δίκην.
Διόνυσε, νῦν σὸν ἔργον· οὐ γὰρ εἶ πρόσω·
τεισώμεθʼ αὐτόν. πρῶτα δʼ ἔκστησον φρενῶν,
ἐνεὶς ἐλαφρὰν λύσσαν· ὡς φρονῶν μὲν εὖ
οὐ μὴ θελήσηι θῆλυν ἐνδῦναι στολήν,
ἔξω δʼ ἐλαύνων τοῦ φρονεῖν ἐνδύσεται.
χρήιζω δέ νιν γέλωτα Θηβαίοις ὀφλεῖν
γυναικόμορφον ἀγόμενον διʼ ἄστεως
ἐκ τῶν ἀπειλῶν τῶν πρὶν αἷσι δεινὸς ἦν.
ἀλλʼ εἶμι κόσμον ὅνπερ εἰς Ἅιδου λαβὼν
ἄπεισι μητρὸς ἐκ χεροῖν κατασφαγεὶς
Πενθεῖ προσάψων· γνώσεται δὲ τὸν Διὸς
Διόνυσον, ὡς πέφυκεν ἐν μέρει θεὸς
δεινότατος, ἀνθρώποισι δʼ ἠπιώτατος.
Χορός ἆρʼ ἐν παννυχίοις χοροῖς
θήσω ποτὲ λευκὸν
πόδʼ ἀναβακχεύουσα, δέραν
αἰθέρʼ ἐς δροσερὸν ῥίπτουσʼ,
ὡς νεβρὸς χλοεραῖς ἐμπαί-
ζουσα λείμακος ἡδοναῖς,
ἁνίκʼ ἂν φοβερὰν φύγηι
θήραν ἔξω φυλακᾶς
εὐπλέκτων ὑπὲρ ἀρκύων,
θωύσσων δὲ κυναγέτας
συντείνηι δράμημα κυνῶν,
μόχθοις δʼ ὠκυδρόμοις ἀελ-
λὰς θρώισκηι πεδίον
παραποτάμιον, ἡδομένα
βροτῶν ἐρημίαις σκιαρο-
κόμοιό τʼ ἔρνεσιν ὕλας;
τί τὸ σοφόν, ἢ τί τὸ κάλλιον
παρὰ θεῶν γέρας ἐν βροτοῖς
ἢ χεῖρʼ ὑπὲρ κορυφᾶς
τῶν ἐχθρῶν κρείσσω κατέχειν;
ὅτι καλὸν φίλον αἰεί.
ὁρμᾶται μόλις, ἀλλʼ ὅμως
πιστόν τι τὸ θεῖον
σθένος· ἀπευθύνει δὲ βροτῶν
τούς τʼ ἀγνωμοσύναν τιμῶν-
τας καὶ μὴ τὰ θεῶν αὔξον-
τας σὺν μαινομέναι δόξαι.
κρυπτεύουσι δὲ ποικίλως
δαρὸν χρόνου πόδα καὶ
θηρῶσιν τὸν ἄσεπτον· οὐ
γὰρ κρεῖσσόν ποτε τῶν νόμων
γιγνώσκειν χρὴ καὶ μελετᾶν.
κούφα γὰρ δαπάνα νομί-
ζειν ἰσχὺν τόδʼ ἔχειν,
ὅτι ποτʼ ἄρα τὸ δαιμόνιον,
τό τʼ ἐν χρόνωι μακρῶι νόμιμον
ἀεὶ φύσει τε πεφυκός.
τί τὸ σοφόν, ἢ τί τὸ κάλλιον
παρὰ θεῶν γέρας ἐν βροτοῖς
ἢ χεῖρʼ ὑπὲρ κορυφᾶς
τῶν ἐχθρῶν κρείσσω κατέχειν;
ὅτι καλὸν φίλον αἰεί.
εὐδαίμων μὲν ὃς ἐκ θαλάσσας
ἔφυγε χεῖμα, λιμένα δʼ ἔκιχεν·
εὐδαίμων δʼ ὃς ὕπερθε μόχθων
ἐγένεθʼ· ἕτερα δʼ ἕτερος ἕτερον
ὄλβωι καὶ δυνάμει παρῆλθεν.
μυρίαι δʼ ἔτι μυρίοις
εἰσὶν ἐλπίδες· αἱ μὲν
τελευτῶσιν ἐν ὄλβωι
βροτοῖς, αἱ δʼ ἀπέβασαν·
τὸ δὲ κατʼ ἦμαρ ὅτωι βίοτος
εὐδαίμων, μακαρίζω.
Διόνυσος σὲ τὸν πρόθυμον ὄνθʼ ἃ μὴ χρεὼν ὁρᾶν
σπεύδοντά τʼ ἀσπούδαστα, Πενθέα λέγω,
ἔξιθι πάροιθε δωμάτων, ὄφθητί μοι,
σκευὴν γυναικὸς μαινάδος βάκχης ἔχων,
μητρός τε τῆς σῆς καὶ λόχου κατάσκοπος·
πρέπεις δὲ Κάδμου θυγατέρων μορφὴν μιᾶι.
Πενθεύς καὶ μὴν ὁρᾶν μοι δύο μὲν ἡλίους δοκῶ,
δισσὰς δὲ Θήβας καὶ πόλισμʼ ἑπτάστομον·
καὶ ταῦρος ἡμῖν πρόσθεν ἡγεῖσθαι δοκεῖς
καὶ σῶι κέρατα κρατὶ προσπεφυκέναι.
ἀλλʼ ἦ ποτʼ ἦσθα θήρ; τεταύρωσαι γὰρ οὖν.
Διόνυσος ὁ θεὸς ὁμαρτεῖ, πρόσθεν ὢν οὐκ εὐμενής,
ἔνσπονδος ἡμῖν· νῦν δʼ ὁρᾶις ἃ χρή σʼ ὁρᾶν.
Πενθεύς τί φαίνομαι δῆτʼ; οὐχὶ τὴν Ἰνοῦς στάσιν
ἢ τὴν Ἀγαυῆς ἑστάναι, μητρός γʼ ἐμῆς;
Διόνυσος αὐτὰς ἐκείνας εἰσορᾶν δοκῶ σʼ ὁρῶν.
ἀλλʼ ἐξ ἕδρας σοι πλόκαμος ἐξέστηχʼ ὅδε,
οὐχ ὡς ἐγώ νιν ὑπὸ μίτραι καθήρμοσα.
Πενθεύς ἔνδον προσείων αὐτὸν ἀνασείων τʼ ἐγὼ
καὶ βακχιάζων ἐξ ἕδρας μεθώρμισα.
Διόνυσος ἀλλʼ αὐτὸν ἡμεῖς, οἷς σε θεραπεύειν μέλει,
πάλιν καταστελοῦμεν· ἀλλʼ ὄρθου κάρα.
Πενθεύς ἰδού, σὺ κόσμει· σοὶ γὰρ ἀνακείμεσθα δή.
Διόνυσος ζῶναί τέ σοι χαλῶσι κοὐχ ἑξῆς πέπλων
στολίδες ὑπὸ σφυροῖσι τείνουσιν σέθεν.
Πενθεύς κἀμοὶ δοκοῦσι παρά γε δεξιὸν πόδα·
τἀνθένδε δʼ ὀρθῶς παρὰ τένοντʼ ἔχει πέπλος.
Διόνυσος ἦ πού με τῶν σῶν πρῶτον ἡγήσηι φίλων,
ὅταν παρὰ λόγον σώφρονας βάκχας ἴδηις.
Πενθεύς πότερα δὲ θύρσον δεξιᾶι λαβὼν χερὶ
ἢ τῆιδε βάκχηι μᾶλλον εἰκασθήσομαι;
Διόνυσος ἐν δεξιᾶι χρὴ χἄμα δεξιῶι ποδὶ
αἴρειν νιν· αἰνῶ δʼ ὅτι μεθέστηκας φρενῶν.
Πενθεύς ἆρʼ ἂν δυναίμην τὰς Κιθαιρῶνος πτυχὰς
αὐταῖσι βάκχαις τοῖς ἐμοῖς ὤμοις φέρειν;
Διόνυσος δύναιʼ ἄν, εἰ βούλοιο· τὰς δὲ πρὶν φρένας
οὐκ εἶχες ὑγιεῖς, νῦν δʼ ἔχεις οἵας σε δεῖ.
Πενθεύς μοχλοὺς φέρωμεν ἢ χεροῖν ἀνασπάσω
κορυφαῖς ὑποβαλὼν ὦμον ἢ βραχίονα;
Διόνυσος μὴ σύ γε τὰ Νυμφῶν διολέσηις ἱδρύματα
καὶ Πανὸς ἕδρας ἔνθʼ ἔχει συρίγματα.
Πενθεύς καλῶς ἔλεξας· οὐ σθένει νικητέον
γυναῖκας· ὑπʼ ἐλάταις δʼ ἐμὸν κρύψω δέμας.
Διόνυσος κρύψηι σὺ κρύψιν ἥν σε κρυφθῆναι χρεών,
ἐλθόντα δόλιον μαινάδων κατάσκοπον.
Πενθεύς καὶ μὴν δοκῶ σφας ἐν λόχμαις ὄρνιθας ὣς
λέκτρων ἔχεσθαι φιλτάτοις ἐν ἕρκεσιν.
Διόνυσος οὔκουν ἐπʼ αὐτὸ τοῦτʼ ἀποστέλληι φύλαξ;
λήψηι δʼ ἴσως σφας, ἢν σὺ μὴ ληφθῆις πάρος.
Πενθεύς κόμιζε διὰ μέσης με Θηβαίας χθονός·
μόνος γὰρ αὐτῶν εἰμʼ ἀνὴρ τολμῶν τόδε.
Διόνυσος μόνος σὺ πόλεως τῆσδʼ ὑπερκάμνεις, μόνος·
τοιγάρ σʼ ἀγῶνες ἀναμένουσιν οὓς ἐχρῆν.
ἕπου δέ· πομπὸς εἶμʼ ἐγὼ σωτήριος,
κεῖθεν δʼ ἀπάξει σʼ ἄλλος ... Πενθεύς ἡ τεκοῦσά γε.
Διόνυσος ἐπίσημον ὄντα πᾶσιν. Πενθεύς ἐπὶ τόδʼ ἔρχομαι.
Διόνυσος φερόμενος ἥξεις ... Πενθεύς ἁβρότητʼ ἐμὴν λέγεις.
Διόνυσος ἐν χερσὶ μητρός. Πενθεύς καὶ τρυφᾶν μʼ ἀναγκάσεις.
Διόνυσος τρυφάς γε τοιάσδʼ. Πενθεύς ἀξίων μὲν ἅπτομαι.
Διόνυσος δεινὸς σὺ δεινὸς κἀπὶ δείνʼ ἔρχηι πάθη,
ὥστʼ οὐρανῶι στηρίζον εὑρήσεις κλέος.
ἔκτεινʼ, Ἀγαυή, χεῖρας αἵ θʼ ὁμόσποροι
Κάδμου θυγατέρες· τὸν νεανίαν ἄγω
τόνδʼ εἰς ἀγῶνα μέγαν, ὁ νικήσων δʼ ἐγὼ
καὶ Βρόμιος ἔσται. τἄλλα δʼ αὐτὸ σημανεῖ.
Χορός ἴτε θοαὶ Λύσσας κύνες, ἴτʼ εἰς ὄρος,
θίασον ἔνθʼ ἔχουσι Κάδμου κόραι·
ἀνοιστρήσατέ νιν
ἐπὶ τὸν ἐν γυναικομίμωι στολᾶι
λυσσώδη κατάσκοπον μαινάδων.
μάτηρ πρῶτά νιν λευρᾶς ἀπὸ πέτρας
ἢ σκόλοπος ὄψεται
δοκεύοντα, μαινάσιν δʼ ἀπύσει·
Τίς ὅδʼ ὀρειδρόμων μαστὴρ Καδμειᾶν
ἐς ὄρος ἐς ὄρος ἔμολʼ ἔμολεν, ὦ βάκχαι;
τίς ἄρα νιν ἔτεκεν;
οὐ γὰρ ἐξ αἵματος
γυναικῶν ἔφυ, λεαίνας δέ τινος
ὅδʼ ἢ Γοργόνων Λιβυσσᾶν γένος.
ἴτω δίκα φανερός, ἴτω
ξιφηφόρος φονεύου-
σα λαιμῶν διαμπὰξ
τὸν ἄθεον ἄνομον ἄδικον Ἐχίονος
γόνον γηγενῆ·
ὃς ἀδίκωι γνώμαι παρανόμωι τʼ ὀργᾶι
περὶ βάκχιʼ ὄργια ματρός τε σᾶς
μανείσαι πραπίδι
παρακόπωι τε λήματι στέλλεται,
τἀνίκατον ὡς κρατήσων βίαι.
γνώμαν σώφρονα θάνατος ἀπροφάσιστος
εἰς τὰ θεῶν ἔφυ
βροτείω τʼ ἔχειν ἄλυπος βίος.
τὸ σοφὸν οὐ φθόνω χαίρω θηρεύου-
σα τὰ δʼ ἕτερα μεγάλα φανερὰ τῶν ἀεὶ
ἐπὶ τὰ καλὰ βίον,
ἦμαρ ἐς νύκτα τʼ εὐ-
αγοῦντʼ εὐσεβεῖν, τὰ δʼ ἔξω νόμιμα
δίκας ἐκβαλόντα τιμᾶν θεούς.
ἴτω δίκα φανερός, ἴτω
ξιφηφόρος φονεύου-
σα λαιμῶν διαμπὰξ
τὸν ἄθεον ἄνομον ἄδικον Ἐχίονος
γόνον γηγενῆ.
φάνηθι ταῦρος ἢ πολύκρανος ἰδεῖν
δράκων ἢ πυριφλέγων
ὁρᾶσθαι λέων.
ἴθʼ, ὦ Βάκχε, θὴρ ἀγρευτᾶι βακχᾶν
προσώπωι γελῶντι περίβαλε βρόχον
θανάσιμον ὑπʼ ἀγέλαν πεσόν-
τι τὰν μαινάδων.
Ἄγγελος Β ὦ δῶμʼ ὃ πρίν ποτʼ ηὐτύχεις ἀνʼ Ἑλλάδα,
ὥς σε στενάζω, δοῦλος ὢν μὲν ἀλλʼ ὅμως.
Χορός τί δʼ ἔστιν; ἐκ βακχῶν τι μηνύεις νέον;
Ἄγγελος Πενθεὺς ὄλωλε, παῖς Ἐχίονος πατρός.
Χορός ὦναξ Βρόμιε, θεὸς φαίνηι μέγας.
Ἄγγελος πῶς φήις; τί τοῦτʼ ἔλεξας; ἦ ʼπὶ τοῖς ἐμοῖς
χαίρεις κακῶς πράσσουσι δεσπόταις, γύναι;
Χορός εὐάζω ξένα μέλεσι βαρβάροις·
οὐκέτι γὰρ δεσμῶν ὑπὸ φόβωι πτήσσω.
Ἄγγελος Θήβας δʼ ἀνάνδρους ὧδʼ ἄγεις …
Χορός ὁ Διόνυσος ὁ Διόνυσος οὐ Θῆβαι
κράτος ἔχουσʼ ἐμόν.
Ἄγγελος συγγνωστὰ μέν σοι, πλὴν ἐπʼ ἐξειργασμένοις
κακοῖσι χαίρειν, ὦ γυναῖκες, οὐ καλόν.
Χορός ἔνεπέ μοι, φράσον· τίνι μόρωι θνήισκει
ἄδικος ἄδικά τʼ ἐκπορίζων ἀνήρ;
Ἄγγελος ἐπεὶ θεράπνας τῆσδε Θηβαίας χθονὸς
λιπόντες ἐξέβημεν Ἀσωποῦ ῥοάς,
λέπας Κιθαιρώνειον εἰσεβάλλομεν
Πενθεύς τε κἀγώ — δεσπότηι γὰρ εἱπόμην —
ξένος θʼ ὃς ἡμῖν πομπὸς ἦν θεωρίας.
πρῶτον μὲν οὖν ποιηρὸν ἵζομεν νάπος,
τά τʼ ἐκ ποδῶν σιγηλὰ καὶ γλώσσης ἄπο
σώιζοντες, ὡς ὁρῶιμεν οὐχ ὁρώμενοι.
ἦν δʼ ἄγκος ἀμφίκρημνον, ὕδασι διάβροχον,
πεύκαισι συσκιάζον, ἔνθα μαινάδες
καθῆντʼ ἔχουσαι χεῖρας ἐν τερπνοῖς πόνοις.
αἱ μὲν γὰρ αὐτῶν θύρσον ἐκλελοιπότα
κισσῶι κομήτην αὖθις ἐξανέστεφον,
αἱ δʼ ἐκλιποῦσαι ποικίλʼ ὡς πῶλοι ζυγὰ
βακχεῖον ἀντέκλαζον ἀλλήλαις μέλος.
Πενθεὺς δʼ ὁ τλήμων θῆλυν οὐχ ὁρῶν ὄχλον
ἔλεξε τοιάδʼ· Ὦ ξένʼ, οὗ μὲν ἕσταμεν
οὐκ ἐξικνοῦμαι μανιάδων ὄσσοις νόσων·
ὄχθων δʼ ἔπʼ ἀμβὰς ἐς ἐλάτην ὑψαύχενα
ἴδοιμʼ ἂν ὀρθῶς μαινάδων αἰσχρουργίαν.
τοὐντεῦθεν ἤδη τοῦ ξένου θαυμάσθʼ ὁρῶ·
λαβὼν γὰρ ἐλάτης οὐράνιον ἄκρον κλάδον
κατῆγεν ἦγεν ἦγεν ἐς μέλαν πέδον·
κυκλοῦτο δʼ ὥστε τόξον ἢ κυρτὸς τροχὸς
τόρνωι γραφόμενος περιφορὰν ἑλικοδρόμον·
ὣς κλῶνʼ ὄρειον ὁ ξένος χεροῖν ἄγων
ἔκαμπτεν ἐς γῆν, ἔργματʼ οὐχὶ θνητὰ δρῶν.
Πενθέα δʼ ἱδρύσας ἐλατίνων ὄζων ἔπι
ὀρθὸν μεθίει διὰ χερῶν βλάστημʼ ἄνω
ἀτρέμα, φυλάσσων μὴ ἀναχαιτίσειέ νιν,
ὀρθὴ δʼ ἐς ὀρθὸν αἰθέρʼ ἐστηρίζετο
ἔχουσα νώτοις δεσπότην ἐφήμενον.
ὤφθη δὲ μᾶλλον ἢ κατεῖδε μαινάδας·
ὅσον γὰρ οὔπω δῆλος ἦν θάσσων ἄνω,
καὶ τὸν ξένον μὲν οὐκέτʼ εἰσορᾶν παρῆν,
ἐκ δʼ αἰθέρος φωνή τις, ὡς μὲν εἰκάσαι
Διόνυσος, ἀνεβόησεν· Ὦ νεάνιδες,
ἄγω τὸν ὑμᾶς κἀμὲ τἀμά τʼ ὄργια
γέλων τιθέμενον· ἀλλὰ τιμωρεῖσθέ νιν.
καὶ ταῦθʼ ἅμʼ ἠγόρευε καὶ πρὸς οὐρανὸν
καὶ γαῖαν ἐστήριζε φῶς σεμνοῦ πυρός.
σίγησε δʼ αἰθήρ, σῖγα δʼ ὕλιμος νάπη
φύλλʼ εἶχε, θηρῶν δʼ οὐκ ἂν ἤκουσας βοήν.
αἱ δʼ ὠσὶν ἠχὴν οὐ σαφῶς δεδεγμέναι
ἔστησαν ὀρθαὶ καὶ διήνεγκαν κόρας.
ὁ δʼ αὖθις ἐπεκέλευσεν· ὡς δʼ ἐγνώρισαν
σαφῆ κελευσμὸν Βακχίου Κάδμου κόραι
ἦιξαν πελείας ὠκύτητʼ οὐχ ἥσσονες
πᾶσαί τε βάκχαι, διὰ δὲ χειμάρρου νάπης
ἀγμῶν τʼ ἐπήδων θεοῦ πνοαῖσιν ἐμμανεῖς.
ὡς δʼ εἶδον ἐλάτηι δεσπότην ἐφήμενον,
πρῶτον μὲν αὐτοῦ χερμάδας κραταιβόλους
ἔρριπτον, ἀντίπυργον ἐπιβᾶσαι πέτραν,
ὄζοισί τʼ ἐλατίνοισιν ἠκοντίζετο,
ἄλλαι δὲ θύρσους ἵεσαν διʼ αἰθέρος
Πενθέως, στόχον δύστηνον, ἀλλʼ οὐκ ἤνυτον.
κρεῖσσον γὰρ ὕψος τῆς προθυμίας ἔχων
καθῆσθʼ ὁ τλήμων, ἀπορίαι λελημμένος.
τέλος δὲ δρυΐνοις συντριαινοῦσαι κλάδοις
ῥίζας ἀνεσπάρασσον ἀσιδήροις μοχλοῖς.
ἐπεὶ δὲ μόχθων τέρματʼ οὐκ ἐξήνυτον,
ἔλεξʼ Ἀγαυή· Φέρε, περιστᾶσαι κύκλωι
πτόρθου λάβεσθε, μαινάδες, τὸν ἀμβάτην
θῆρʼ ὡς ἕλωμεν μηδʼ ἀπαγγείληι θεοῦ
χοροὺς κρυφαίους. αἱ δὲ μυρίαν χέρα
προσέθεσαν ἐλάτηι κἀξανέσπασαν χθονός.
ὑψοῦ δὲ θάσσων ὑψόθεν χαμαιριφὴς
πίπτει πρὸς οὖδας μυρίοις οἰμώγμασιν
Πενθεύς· κακοῦ γὰρ ἐγγὺς ὢν ἐμάνθανεν.
πρώτη δὲ μήτηρ ἦρξεν ἱερέα φόνου
καὶ προσπίτνει νιν· ὁ δὲ μίτραν κόμης ἄπο
ἔρριψεν, ὥς νιν γνωρίσασα μὴ κτάνοι
τλήμων Ἀγαυή, καὶ λέγει παρήιδος
ψαύων· Ἐγώ τοι, μῆτερ, εἰμί, παῖς σέθεν
Πενθεύς, ὃν ἔτεκες ἐν δόμοις Ἐχίονος·
οἴκτιρε δʼ ὦ μῆτέρ με μηδὲ ταῖς ἐμαῖς
ἁμαρτίαισι παῖδα σὸν κατακτάνηις.
ἡ δʼ ἀφρὸν ἐξιεῖσα καὶ διαστρόφους
κόρας ἑλίσσουσʼ, οὐ φρονοῦσʼ ἃ χρὴ φρονεῖν,
ἐκ Βακχίου κατείχετʼ, οὐδʼ ἔπειθέ νιν.
λαβοῦσα δʼ ὠλέναισʼ ἀριστερὰν χέρα,
πλευροῖσιν ἀντιβᾶσα τοῦ δυσδαίμονος
ἀπεσπάραξεν ὦμον, οὐχ ὑπὸ σθένους
ἀλλʼ ὁ θεὸς εὐμάρειαν ἐπεδίδου χεροῖν.
Ἰνὼ δὲ τἀπὶ θάτερʼ ἐξηργάζετο
ῥηγνῦσα σάρκας, Αὐτονόη τʼ ὄχλος τε πᾶς
ἐπεῖχε βακχῶν· ἦν δὲ πᾶσʼ ὁμοῦ βοή,
ὁ μὲν στενάζων ὅσον ἐτύγχανʼ ἐμπνέων,
αἱ δʼ ὠλόλυζον. ἔφερε δʼ ἡ μὲν ὠλένην,
ἡ δʼ ἴχνος αὐταῖς ἀρβύλαις, γυμνοῦντο δὲ
πλευραὶ σπαραγμοῖς, πᾶσα δʼ ἡιματωμένη
χεῖρας διεσφαίριζε σάρκα Πενθέως.
κεῖται δὲ χωρὶς σῶμα, τὸ μὲν ὑπὸ στύφλοις
πέτραις, τὸ δʼ ὕλης ἐν βαθυξύλωι φόβηι,
οὐ ῥάιδιον ζήτημα· κρᾶτα δʼ ἄθλιον,
ὅπερ λαβοῦσα τυγχάνει μήτηρ χεροῖν,
πήξασʼ ἐπʼ ἄκρον θύρσον ὡς ὀρεστέρου
φέρει λέοντος διὰ Κιθαιρῶνος μέσου,
λιποῦσʼ ἀδελφὰς ἐν χοροῖσι μαινάδων.
χωρεῖ δὲ θήραι δυσπότμωι γαυρουμένη
τειχέων ἔσω τῶνδʼ, ἀνακαλοῦσα Βάκχιον
τὸν ξυγκύναγον, τὸν ξυνεργάτην ἄγρας,
τὸν καλλίνικον, ὧι δάκρυα νικηφορεῖ.
ἐγὼ μὲν οὖν τῆιδʼ ἐκποδὼν τῆι ξυμφορᾶι
ἄπειμʼ, Ἀγαυὴν πρὶν μολεῖν πρὸς δώματα.
τὸ σωφρονεῖν δὲ καὶ σέβειν τὰ τῶν θεῶν
κάλλιστον· οἶμαι δʼ αὐτὸ καὶ σοφώτατον
θνητοῖσιν εἶναι κτῆμα τοῖσι χρωμένοις.
Χορός ἀναχορεύσωμεν Βάκχιον,
ἀναβοάσωμεν ξυμφορὰν
τὰν τοῦ δράκοντος Πενθέος ἐκγενέτα,
ὃς τὰν θηλυγενῆ στολὰν
νάρθηκά τε πιστὸν Ἅιδα
ἔλαβεν εὔθυρσον,
ταῦρον προηγητῆρα συμφορᾶς ἔχων.
βάκχαι Καδμεῖαι,
τὸν καλλίνικον κλεινὸν ἐξεπράξατε
ἐς γόον, ἐς δάκρυα.
καλὸς ἀγὼν ἐν αἵματι στάζουσαν
χέρα περιβαλεῖν τέκνου.
ἀλλʼ εἰσορῶ γὰρ ἐς δόμους ὁρμωμένην
Πενθέως Ἀγαυὴν μητέρʼ ἐν διαστρόφοις
ὄσσοις, δέχεσθʼ ἐς κῶμον εὐίου θεοῦ.
Ἀγαυή Ἀσιάδες βάκχαι ... Χορός τί με θροεῖς, γύναι;
Ἄγγελος φέρομεν ἐξ ὀρέων
ἕλικα νεότομον ἐπὶ μέλαθρα,
μακαρίαν θήραν.
Χορός ὁρῶ καί σε δέξομαι σύγκωμον.
Ἄγγελος ἔμαρψα τόνδʼ ἄνευ βρόχων
… νέον ἶνιν,
ὡς ὁρᾶν πάρα.
Χορός πόθεν ἐρημίας;
Ἄγγελος Κιθαιρών ... Χορός Κιθαιρών;
Ἄγγελος κατεφόνευσέ νιν.
Χορός τίς ἁ βαλοῦσα; Ἄγγελος πρῶτον ἐμὸν τὸ γέρας·
μάκαιρʼ Ἀγαυὴ κληιζόμεθʼ ἐν θιάσοις.
Χορός τίς ἄλλα; Ἄγγελος τὰ Κάδμου ...
Χορός τί Κάδμου; Ἄγγελος γένεθλα
μετʼ ἐμὲ μετʼ ἐμὲ τοῦδʼ ἔθιγε θηρός· εὐ-
τυχής γʼ ἅδʼ ἄγρα.
μέτεχέ νυν θοίνας. Χορός τί μετέχω, τλᾶμον;
Ἄγγελος νέος ὁ μόσχος ἄρ-
τι γένυν ὑπὸ κόρυθʼ ἁπαλότριχα
κατάκομον θάλλει.
Χορός πρέπει γʼ ὥστε θὴρ ἄγραυλος φόβαι.
Ἄγγελος ὁ Βάκχιος κυναγέτας
σοφὸς σοφῶς ἀνέπηλʼ ἐπὶ θῆρα
τόνδε μαινάδας.
Χορός ὁ γὰρ ἄναξ ἀγρεύς.
Ἄγγελος ἐπαινεῖς; Χορός ἐπαινῶ.
Ἄγγελος τάχα δὲ Καδμεῖοι ...
Χορός καὶ παῖς γε Πενθεύς ... Ἄγγελος ματέρʼ ἐπαινέσεται,
λαβοῦσαν ἄγραν τάνδε λεοντοφυᾶ.
Χορός περισσάν. Ἄγγελος περισσῶς.
Χορός ἀγάλληι; Ἄγγελος γέγηθα,
μεγάλα μεγάλα καὶ φανερὰ τᾶιδʼ ἄγραι
κατειργασμένα.
Χορός δεῖξόν νυν, ὦ τάλαινα, σὴν νικηφόρον
ἀστοῖσιν ἄγραν ἣν φέρουσʼ ἐλήλυθας.
Ἄγγελος ὦ καλλίπυργον ἄστυ Θηβαίας χθονὸς
ναίοντες, ἔλθεθʼ ὡς ἴδητε τήνδʼ ἄγραν
Κάδμου θυγατέρες θηρὸς ἣν ἠγρεύσαμεν,
οὐκ ἀγκυλωτοῖς Θεσσαλῶν στοχάσμασιν,
οὐ δικτύοισιν, ἀλλὰ λευκοπήχεσιν
χειρῶν ἀκμαῖσι. κἆιτʼ ἀκοντίζειν χρεὼν
καὶ λογχοποιῶν ὄργανα κτᾶσθαι μάτην;
ἡμεῖς δέ γʼ αὐτῆι χειρὶ τόνδε θʼ εἵλομεν
χωρίς τε θηρὸς ἄρθρα διεφορήσαμεν.
ποῦ μοι πατὴρ ὁ πρέσβυς; ἐλθέτω πέλας.
Πενθεύς τʼ ἐμὸς παῖς ποῦ ʼστιν; αἰρέσθω λαβὼν
πηκτῶν πρὸς οἴκους κλιμάκων προσαμβάσεις,
ὡς πασσαλεύσηι κρᾶτα τριγλύφοις τόδε
λέοντος ὃν πάρειμι θηράσασʼ ἐγώ.
Κάδμος ἕπεσθέ μοι φέροντες ἄθλιον βάρος
Πενθέως, ἕπεσθε, πρόσπολοι, δόμων πάρος,
οὗ σῶμα μοχθῶν μυρίοις ζητήμασιν
φέρω τόδʼ, εὑρὼν ἐν Κιθαιρῶνος πτυχαῖς
διασπαρακτὸν κοὐδὲν ἐν ταὐτῶι πέδου.
ἤκουσα γάρ του θυγατέρων τολμήματα,
ἤδη κατʼ ἄστυ τειχέων ἔσω βεβὼς
σὺν τῶι γέροντι Τειρεσίαι βακχῶν πάρα·
πάλιν δὲ κάμψας εἰς ὄρος κομίζομαι
τὸν κατθανόντα παῖδα μαινάδων ὕπο.
καὶ τὴν μὲν Ἀκταίωνʼ Ἀρισταίωι ποτὲ
τεκοῦσαν εἶδον Αὐτονόην Ἰνώ θʼ ἅμα
ἔτʼ ἀμφὶ δρυμοὺς οἰστροπλῆγας ἀθλίας,
τὴν δʼ εἶπέ τίς μοι δεῦρο βακχείωι ποδὶ
στείχειν Ἀγαυήν, οὐδʼ ἄκραντʼ ἠκούσαμεν·
λεύσσω γὰρ αὐτήν, ὄψιν οὐκ εὐδαίμονα.
Ἄγγελος πάτερ, μέγιστον κομπάσαι πάρεστί σοι,
πάντων ἀρίστας θυγατέρας σπεῖραι μακρῶι
θνητῶν· ἁπάσας εἶπον, ἐξόχως δʼ ἐμέ,
ἣ τὰς παρʼ ἱστοῖς ἐκλιποῦσα κερκίδας
ἐς μείζονʼ ἥκω, θῆρας ἀγρεύειν χεροῖν.
φέρω δʼ ἐν ὠλέναισιν, ὡς ὁρᾶις, τάδε
λαβοῦσα τἀριστεῖα, σοῖσι πρὸς δόμοις
ὡς ἀγκρεμασθῆι· σὺ δέ, πάτερ, δέξαι χεροῖν,
γαυρούμενος δὲ τοῖς ἐμοῖς ἀγρεύμασιν
κάλει φίλους ἐς δαῖτα· μακάριος γὰρ εἶ,
μακάριος, ἡμῶν τοιάδʼ ἐξειργασμένων.
Κάδμος
καλὸν τὸ θῦμα καταβαλοῦσα δαίμοσιν
ἐπὶ δαῖτα Θήβας τάσδε κἀμὲ παρακαλεῖς.
οἴμοι κακῶν μὲν πρῶτα σῶν, ἔπειτʼ ἐμῶν·
ὡς ὁ θεὸς ἡμᾶς ἐνδίκως μὲν ἀλλʼ ἄγαν
Βρόμιος ἄναξ ἀπώλεσʼ οἰκεῖος γεγώς.
Ἄγγελος ὡς δύσκολον τὸ γῆρας ἀνθρώποις ἔφυ
ἔν τʼ ὄμμασι σκυθρωπόν. εἴθε παῖς ἐμὸς
εὔθηρος εἴη, μητρὸς εἰκασθεὶς τρόποις,
ὅτʼ ἐν νεανίαισι Θηβαίοις ἅμα
θηρῶν ὀριγνῶιτʼ· ἀλλὰ θεομαχεῖν μόνον
οἷός τʼ ἐκεῖνος. νουθετητέος, πάτερ,
σοὐστίν. τίς αὐτὸν δεῦρʼ ἂν ὄψιν εἰς ἐμὴν
καλέσειεν, ὡς ἴδηι με τὴν εὐδαίμονα;
Κάδμος φεῦ φεῦ· φρονήσασαι μὲν οἷʼ ἐδράσατε
ἀλγήσετʼ ἄλγος δεινόν· εἰ δὲ διὰ τέλους
ἐν τῶιδʼ ἀεὶ μενεῖτʼ ἐν ὧι καθέστατε,
οὐκ εὐτυχοῦσαι δόξετʼ οὐχὶ δυστυχεῖν.
Ἄγγελος τί δʼ οὐ καλῶς τῶνδʼ ἢ τί λυπηρῶς ἔχει;
Κάδμος πρῶτον μὲν ἐς τόνδʼ αἰθέρʼ ὄμμα σὸν μέθες.
Ἄγγελος ἰδού· τί μοι τόνδʼ ἐξυπεῖπας εἰσορᾶν;
Κάδμος ἔθʼ αὑτὸς ἤ σοι μεταβολὰς ἔχειν δοκεῖ;
Ἄγγελος λαμπρότερος ἢ πρὶν καὶ διειπετέστερος.
Κάδμος τὸ δὲ πτοηθὲν τόδʼ ἔτι σῆι ψυχῆι πάρα;
Ἄγγελος οὐκ οἶδα τοὔπος τοῦτο· γίγνομαι δέ πως
ἔννους, μετασταθεῖσα τῶν πάρος φρενῶν.
Κάδμος κλύοις ἂν οὖν τι κἀποκρίναιʼ ἂν σαφῶς;
Ἄγγελος ὡς ἐκλέλησμαί γʼ ἃ πάρος εἴπομεν, πάτερ.
Κάδμος ἐς ποῖον ἦλθες οἶκον ὑμεναίων μέτα;
Ἄγγελος Σπαρτῶι μʼ ἔδωκας, ὡς λέγουσʼ, Ἐχίονι.
Κάδμος τίς οὖν ἐν οἴκοις παῖς ἐγένετο σῶι πόσει;
Ἄγγελος Πενθεύς, ἐμῆι τε καὶ πατρὸς κοινωνίαι.
Κάδμος τίνος πρόσωπον δῆτʼ ἐν ἀγκάλαις ἔχεις;
Ἄγγελος λέγοντος, ὥ γʼ ἔφασκον αἱ θηρώμεναι.
Κάδμος σκέψαι νυν ὀρθῶς· βραχὺς ὁ μόχθος εἰσιδεῖν.
Ἄγγελος ἔα, τί λεύσσω; τί φέρομαι τόδʼ ἐν χεροῖν;
Κάδμος ἄθρησον αὐτὸ καὶ σαφέστερον μάθε.
Ἄγγελος ὁρῶ μέγιστον ἄλγος ἡ τάλαινʼ ἐγώ.
Κάδμος μῶν σοι λέοντι φαίνεται προσεικέναι;
Ἄγγελος οὔκ, ἀλλὰ Πενθέως ἡ τάλαινʼ ἔχω κάρα.
Κάδμος ὠιμωγμένον γε πρόσθεν ἢ σὲ γνωρίσαι.
Ἄγγελος τίς ἔκτανέν νιν; πῶς ἐμὰς ἦλθʼ ἐς χέρας;
Κάδμος δύστηνʼ ἀλήθειʼ, ὡς ἐν οὐ καιρῶι πάρει.
Ἄγγελος λέγʼ, ὡς τὸ μέλλον καρδία πήδημʼ ἔχει.
Κάδμος σύ νιν κατέκτας καὶ κασίγνηται σέθεν.
Ἄγγελος ποῦ δʼ ὤλετʼ; ἦ κατʼ οἶκον, ἢ ποίοις τόποις;
Κάδμος οὗπερ πρὶν Ἀκταίωνα διέλαχον κύνες.
Ἄγγελος τί δʼ ἐς Κιθαιρῶνʼ ἦλθε δυσδαίμων ὅδε;
Κάδμος ἐκερτόμει θεὸν σάς τε βακχείας μολών.
Ἄγγελος ἡμεῖς δʼ ἐκεῖσε τίνι τρόπωι κατήραμεν;
Κάδμος ἐμάνητε, πᾶσά τʼ ἐξεβακχεύθη πόλις.
Ἄγγελος Διόνυσος ἡμᾶς ὤλεσʼ, ἄρτι μανθάνω.
Κάδμος ὕβριν γʼ ὑβρισθείς· θεὸν γὰρ οὐχ ἡγεῖσθέ νιν.
Ἄγγελος τὸ φίλτατον δὲ σῶμα ποῦ παιδός, πάτερ;
Κάδμος ἐγὼ μόλις νιν ἐξερευνήσας φέρω.
Ἄγγελος ἦ πᾶν ἐν ἄρθροις συγκεκληιμένον καλῶς;
Ἄγγελος Πενθεῖ δὲ τί μέρος ἀφροσύνης προσῆκʼ ἐμῆς;
Κάδμος ὑμῖν ἐγένεθʼ ὅμοιος, οὐ σέβων θεόν.
τοιγὰρ συνῆψε πάντας ἐς μίαν βλάβην,
ὑμᾶς τε τόνδε θʼ, ὥστε διολέσαι δόμους
κἄμʼ, ὅστις ἄτεκνος ἀρσένων παίδων γεγὼς
τῆς σῆς τόδʼ ἔρνος, ὦ τάλαινα, νηδύος
αἴσχιστα καὶ κάκιστα κατθανόνθʼ ὁρῶ·
ὧι δῶμʼ ἀνέβλεφʼ, ὃς συνεῖχες, ὦ τέκνον,
τοὐμὸν μέλαθρον, παιδὸς ἐξ ἐμῆς γεγώς,
πόλει τε τάρβος ἦσθα· τὸν γέροντα δὲ
οὐδεὶς ὑβρίζειν ἤθελʼ εἰσορῶν τὸ σὸν
κάρα· δίκην γὰρ ἀξίαν ἐλάμβανες.
νῦν δʼ ἐκ δόμων ἄτιμος ἐκβεβλήσομαι
ὁ Κάδμος ὁ μέγας, ὃς τὸ Θηβαίων γένος
ἔσπειρα κἀξήμησα κάλλιστον θέρος.
ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν — καὶ γὰρ οὐκέτʼ ὢν ὅμως
τῶν φιλτάτων ἔμοιγʼ ἀριθμήσηι, τέκνον —,
οὐκέτι γενείου τοῦδε θιγγάνων χερὶ
τὸν μητρὸς αὐδῶν πατέρα προσπτύξηι, τέκνον,
λέγων· Τίς ἀδικεῖ, τίς σʼ ἀτιμάζει, γέρον;
τίς σὴν ταράσσει καρδίαν λυπηρὸς ὤν;
λέγʼ, ὡς κολάζω τὸν ἀδικοῦντά σʼ, ὦ πάτερ.
νῦν δʼ ἄθλιος μέν εἰμʼ ἐγώ, τλήμων δὲ σύ,
οἰκτρὰ δὲ μήτηρ, τλήμονες δὲ σύγγονοι.
εἰ δʼ ἔστιν ὅστις δαιμόνων ὑπερφρονεῖ,
ἐς τοῦδʼ ἀθρήσας θάνατον ἡγείσθω θεούς.
Χορός τὸ μὲν σὸν ἀλγῶ, Κάδμε· σὸς δʼ ἔχει δίκην
παῖς παιδὸς ἀξίαν μέν, ἀλγεινὴν δὲ σοί.
Ἄγγελος ὦ πάτερ, ὁρᾶις γὰρ τἄμʼ ὅσωι μετεστράφη
Διόνυσος
δράκων γενήσηι μεταβαλών, δάμαρ τε σὴ
ἐκθηριωθεῖσʼ ὄφεος ἀλλάξει τύπον,
ἣν Ἄρεος ἔσχες Ἁρμονίαν θνητὸς γεγώς.
ὄχον δὲ μόσχων, χρησμὸς ὡς λέγει Διός,
ἐλᾶις μετʼ ἀλόχου βαρβάρων ἡγούμενος,
πολλὰς δὲ πέρσεις ἀναρίθμωι στρατεύματι
πόλεις· ὅταν δὲ Λοξίου χρηστήριον
διαρπάσωσι, νόστον ἄθλιον πάλιν
σχήσουσι· σὲ δʼ Ἄρης Ἁρμονίαν τε ῥύσεται
μακάρων τʼ ἐς αἶαν σὸν καθιδρύσει βίον.
ταῦτʼ οὐχὶ θνητοῦ πατρὸς ἐκγεγὼς λέγω
Διόνυσος ἀλλὰ Ζηνός· εἰ δὲ σωφρονεῖν
ἔγνωθʼ, ὅτʼ οὐκ ἠθέλετε, τὸν Διὸς γόνον
ηὐδαιμονεῖτʼ ἂν σύμμαχον κεκτημένοι.
Κάδμος Διόνυσε, λισσόμεσθά σʼ, ἠδικήκαμεν.
Διόνυσος ὄψʼ ἐμάθεθʼ ἡμᾶς, ὅτε δʼ ἐχρῆν οὐκ ἤιδετε.
Κάδμος ἐγνώκαμεν ταῦτʼ· ἀλλʼ ἐπεξέρχηι λίαν.
Διόνυσος καὶ γὰρ πρὸς ὑμῶν θεὸς γεγὼς ὑβριζόμην.
Κάδμος ὀργὰς πρέπει θεοὺς οὐχ ὁμοιοῦσθαι βροτοῖς.
Διόνυσος πάλαι τάδε Ζεὺς οὑμὸς ἐπένευσεν πατήρ.
Ἄγγελος αἰαῖ, δέδοκται, πρέσβυ, τλήμονες φυγαί.
Διόνυσος τί δῆτα μέλλεθʼ ἅπερ ἀναγκαίως ἔχει;
Κάδμος ὦ τέκνον, ὡς ἐς δεινὸν ἤλθομεν κακὸν
πάντες, σύ θʼ ἡ τάλαινα σύγγονοί τε σαὶ
ἐγώ θʼ ὁ τλήμων· βαρβάρους ἀφίξομαι
γέρων μέτοικος, ἔτι δέ μοὐστὶ θέσφατον
ἐς Ἑλλάδʼ ἀγαγεῖν μιγάδα βαρβάρων στρατόν.
καὶ τὴν Ἄρεως παῖδʼ Ἁρμονίαν, δάμαρτʼ ἐμήν,
δράκων δρακαίνης σχῆμʼ ἔχουσαν ἀγρίας
ἄξω ʼπὶ βωμοὺς καὶ τάφους Ἑλληνικούς,
ἡγούμενος λόγχαισιν· οὐδὲ παύσομαι
κακῶν ὁ τλήμων οὐδὲ τὸν καταιβάτην
Ἀχέροντα πλεύσας ἥσυχος γενήσομαι.
Ἄγγελος ὦ πάτερ, ἐγὼ δὲ σοῦ στερεῖσα φεύξομαι.
Κάδμος τί μʼ ἀμφιβάλλεις χερσίν, ὦ τάλαινα παῖ,
ὄρνις ὅπως κηφῆνα πολιόχρων κύκνος;
Ἄγγελος ποῖ γὰρ τράπωμαι πατρίδος ἐκβεβλημένη;
Κάδμος οὐκ οἶδα, τέκνον· σμικρὸς ἐπίκουρος πατήρ.
Ἄγγελος χαῖρʼ, ὦ μέλαθρον, χαῖρʼ, ὦ πατρία
πόλις· ἐκλείπω σʼ ἐπὶ δυστυχίαι
φυγὰς ἐκ θαλάμων.
Κάδμος στεῖχέ νυν, ὦ παῖ, τὸν Ἀρισταίου
…
Ἄγγελος στένομαί σε, πάτερ. Κάδμος κἀγώ, τέκνον,
καὶ σὰς ἐδάκρυσα κασιγνήτας.
Ἄγγελος δεινῶς γὰρ τάνδʼ αἰκίαν
Διόνυσος ἄναξ
τοὺς σοὺς εἰς οἴκους ἔφερε.
Κάδμος καὶ γὰρ ἔπασχεν δεινὰ πρὸς ἡμῶν,
ἀγέραστον ἔχων ὄνομʼ ἐν Θήβαις.
Ἄγγελος χαῖρε πάτερ μοι. Κάδμος χαῖρʼ, ὦ μελέα
θύγατερ· χαλεπῶς δʼ ἐς τόδʼ ἂν ἥκοις.
Ἄγγελος ἄγετʼ ὦ πομποί με κασιγνήτας
ἵνα συμφυγάδας ληψόμεθʼ οἰκτράς.
ἔλθοιμι δʼ ὅπου
μήτε Κιθαιρὼν … μιαρὸς
μήτε Κιθαιρῶνʼ ὄσσοισιν ἐγώ,
μηδʼ ὅθι θύρσου μνῆμʼ ἀνάκειται·
βάκχαις δʼ ἄλλαισι μέλοιεν.