eul_wid: rhg-am
Περὶ τῶν τοῦ λόγου σχημάτωνOn the Figures of Speech
Rhetorical Treatise Anonymous On the Figures of Speech PDF
| 3.110.(1t) | ΑΝΩΝΥΜΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΣΧΗΜΑΤΩΝ. Πολλοὶ περὶ σχημάτων ποιησάμενοι τῶν ἀρχαίων τῶν τε λόγου καὶ τῆς διανοίας, φιλοπονώτατον τέκνον καὶ εὐλαβέστατε Ἰγνάτιε, ἄλλος ἄλλῃ μεθόδῳ ἐχρήσατο, ὡς ἑκάστῳ ἔδοξεν ἁρμόδιόν τε καὶ ὠφέλιμον· οὐδὲ γὰρ πάντες τὴν αὐτὴν ὁδὸν μετελθεῖν ἠβουλήθησαν, ἀλλ’ ὁ μὲν κατέλιπέ τινα τῶν σχημάτων, ὁ δὲ ἐβιάσατο καὶ μὴ ὄντα ἐπεξεργάσασθαι. ἡμεῖς δὲ σὺν θεῷ φάναι μήτε περιττόν τι μήτε ἐλλεῖπον γεγραφέναι βουλόμενοι τρίτην μέθοδον ἐπενοήσαμεν, καὶ ἴσως τοῖς ἀφθόνως κρίνειν προαιρουμένοις [καὶ] λίαν ἀκίνδυνον· οὐδὲ γὰρ πολυσχιδῆ καὶ ποικίλην καὶ τῆς εὐλόγου τέχνης ἀμοιροῦσαν ἐπιζητοῦμεν, ἀλλ’ ἣν Ἑρμογένης ἔγραψε καὶ σοφοὶ ἠρέσθησαν, καὶ σώφρονες κατὰ τὴν γνῶσιν ἐπέκριναν· εἰ δὲ μετὰ τὴν συμπλήρωσιν τῶν παρ’ Ἑρμογένει καὶ ἕτερά τινα βουληθῶμεν προσθεῖναι, ἰδίως ταῦτα συνθέντες συγχύσεως ἀμέτοχον τὴν καθ’ ἡμᾶς πραγματείαν τηρήσομεν· ὁ γὰρ Ἑρμογένης τέσσαρσι τόμοις στοιχειώσας τὸ περὶ εὑρέσεως τῷ μὲν πρώτῳ τόμῳ διεξῆλθε περὶ τῶν προοιμίων, ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ περὶ προκαταστάσεως, εἶτα πλάτους διηγήσεως καὶ μήκους, καθὼς ἐν ἑτέροις ὑπομνηματίζοντες τὴν πραγματείαν διεξοδικῶς ἀπεφήναμεν· ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τόμῳ περὶ κατασκευῆς καὶ λύσεων, εἶτα περὶ κεφαλαίων, ἐπιχειρημάτων τε καὶ εἰδῶν τῶν τῆς μεταλήψεως, ἐργασίας τε ἐπιχειρημάτων καὶ ἐνθυμημάτων, ἀλλὰ μὴν καὶ περὶ τοῦ ἀπ’ ἀρχῆς ἄχρι τέλους καὶ τάξεως [καὶ] ἐπιχειρημάτων, ὅρου τε καὶ διασκευῆς· ταῦτα τοίνυν ὁ τεχνικὸς ἐν τοῖς τρισὶ τόμοις διελθὼν ἄριστά τε καὶ σοφώτατα, καὶ ὡς οὐκ ἐνεδέχετο ἄλλως πως γενέσθαι τούτων κρείσσω καὶ βελτίονα, ἥκει ἐπὶ τῶν τοῦ λόγου σχημάτων ἕκαστον τῶν προεκτεθέντων ποίῳ σχήματι ἐκφέρεσθαι διδάσκων. |
| 3.111 | ἡμεῖς τοίνυν οὐ σκοπὸν ἐθέμεθα εἰπεῖν, ποίῳ μὲν σχήματι δεῖ ἐκφέρειν τὰ προοίμια, ποίῳ δὲ τὰ διηγήματα, καὶ ἕκαστον τῶν ῥηθέντων ἐν τοῖς τρισὶ τόμοις, ἀλλὰ πόσων σχημάτων τοῦ λόγου μέμνηται, καὶ τῶν τῆς διανοίας πόσων· καὶ τοῖς φιλοπονοῦσιν οὐ χαλεπὸν ἐφαρμόσαι ἕκαστον αὐτῶν τῷ προεκτιθεμένῳ ἐν τοῖς τρισὶ τόμοις. ΠΕΡΙ ΣΤΡΟΓΓΥΛΟΥ Ἄρξομαι δὲ ἀπὸ στρογγύλου σχήματος, ὅπερ καὶ ὁ τεχνικὸς πρῶτον ἔθηκεν ὡς ἐπιτήδειον τοῖς ἐνθυμήμασιν· πλείονα γὰρ δόξαν δριμύτητος ἀποφέρεται τὸ ἐνθύμημα στρογγύλως ἐκφερόμενον, ἢ εἴ τις αὐτὸ ἐξαπλῶσαι θελήσει, οἷον ὥσπερ γὰρ εἴ τις ἐκείνων ἑάλ ω , σὺ τάδε οὐκ ἂν ἔγραψα ς · οὕτως ἂν σὺ νῦν ἁλῷ ς , ἄλλος οὐ γράψε ι· διάνοια γάρ ἐστι τὸ ἐνθύμημα ἐκ μάχης λεγομένη ἐν ἀκολουθίας σχήματι, διὰ τοῦτο δεῖ στρογγύλως ἐκφέρεσθαι, ὡς συλλογισμὸς ῥητορικὸς ὑπάρχων. διαλύσομεν δὲ τὸ στρογγύλον εἰς σαφήνειαν τοῦ στρογγυλίσματος· μὴ ἐπιτρέπετε τοῖς τὰ παράνομα γράφουσιν· εἴπερ γὰρ ἐκωλύοντο, οὐκ ἂν ὁ νῦν παρανομήσας τοιαῦτα γράφειν ἐτόλμησεν, ἀλλ’ οὐδὲ ἐν ὑστέροις ἄλλος γράψει τούτου δικαίως ἐν τῷ παραυτίκα ἁλόντος. |
| 3.112 | ΠΕΡΙ ΑΝΤΙΘΕΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἀντίθετον σχῆμά ἐστι τὸ διπλασιάζον πάντα τὸν ὑποκείμενον ὅρον τοῦτον τὸν τρόπον, εἴ τις τοῦ κατὰ φύσιν τὸ ἐναντίον λαμβάνων καταβαίνοι εἰς τὸ ὑποκείμενον, οἷον ἡμέρας οὔσης λέγομεν οὕτως· ἐπειδὴ ἡμέρα ἐστί, δεῖ ποιῆσαι τόδε. τοῦτο τὸ ζητούμενον, τὸ δὲ ἀντίθετον αὐτοῦ, εἰ μὴ ἦν ἡμέρα, ἀλλὰ νύξ, ἴσως ἐχρῆν μὴ ποιεῖν· ἐπεὶ δέ ἐστιν ἡμέρα, (καταβαίνει γὰρ εἰς τὸ ἴδιον) ποιῆσαι προσῆκε. παράδειγμα μετ’ εὐφραδείας πολέμου ὄντος· εἰ μὲν ἦν ἐν ἡσυχίᾳ τὰ καθεστηκότα, καὶ ἀπραγμοσύνη κατεῖχεν ἡμᾶς, καὶ μήτε ἄτοπον μήτε φοβερὸν ἐφειστήκει παρὰ τῶν πολεμίων μηδέν, ἀδείας δὲ ἦμεν ἐπειλημμένοι καὶ ἐξουσίας τοῦ πράττειν, ὅσα βουλομένοις ἡμῖν ἐτύγχανεν, ἔδει φυλάττειν τὰ καθεστηκότα καὶ παρακινεῖν μηδὲ ἕν, μηδὲ καινοτομεῖν, ἀλλὰ τοῖς ἀρχαίοις ἐμμένειν ἔθεσί τε καὶ ψηφίσμασι καὶ νόμοις· ἐπειδὴ δὲ πόλεμος κεκίνηται καὶ πλησίον οἱ πολέμιοι, καὶ ἐφέστηκε μὲν τὰ δεινὰ καὶ ταραχὴ τοσαύτη τῶν πραγμάτων, τίνος ἕνεκεν οὐ καινοτομήσομεν, αὐτοῦ τοῦ πολέμου ταύτην τὴν φύσιν ἔχοντος ἀφ’ ἑαυτοῦ τεχνᾶσθαι τὰ πολλά, καὶ τὸν τῶν ἀνθρώπων μεταποιεῖν ἐπὶ καινότερον βίον; ἄλλο παράδειγμα Σωπάτρου· εἰ μὲν οὖν ὄνησις ἀγωνιζομένοις ἀκολουθεῖ, καλὸν ἀπολαύειν τῆς τύχης, εἰ δὲ Τρωσίν ἐστι τὸ νικᾶν ἐκ Διός, ἡμῖν δὲ πληροῦν ἀκοντίων τὴν γῆν μόνον, ἀναχωρῆσαι συμφέρον, νεκρὸν λαβοῦσι τὸν Πάτροκλον. Σχῆμα περιοδικόν, ὃ συνίσταται ἐκ προτάσεως καὶ ἀποδόσεως, οἷον ὃ γὰρ οἷς ἂν ἐγὼ ληφθείην ταῦτα πράττων καὶ κατασκευαζόμενο ς , οὗτος ἐμοὶ πολεμε ῖ , κἂν μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύ ῃ . |
| 3.113 | καὶ πάλιν, ὁ μὲν γὰρ Φίλιππος ὅσῳ πλέον ὑπὲρ τὴν ἀξίαν πεποίηκε τὴν ἑαυτο ῦ , τοσούτῳ θαυμαστότερος παρὰ πᾶσιν νομίζετα ι · ὑμεῖς δ έ , ὦ Ἀθηναῖο ι , ὅσῳ χεῖρον ἢ προσῆκε κέχρησθε τοῖς πράγμασ ι , τοσούτῳ πλείονα αἰσχύνην ὠφλήκατ ε . αὕτη δὲ μακρὰ καὶ τετράκωλός ἐστιν ἐκ δύο προτάσεων καὶ δύο ἀποδόσεων. ΠΕΡΙ ΚΩΛΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Κῶλόν ἐστιν σχῆμα λόγου τὸ ὑπὲρ τὰς ἑπτὰ καὶ ὀκτὼ καὶ δέκα συλλαβὰς μέχρι τοῦ ἡρωϊκοῦ προχωροῦν, ἀπαρτίζον διάνοιαν, οἷον ἀλ λ ’ ὁ τὴν Εὔβοιαν ἐκεῖνος σφετεριζόμενος καὶ κατασκευάζων ἐπιτείχισμα ἐπὶ τὴν Ἀττική ν , καθιστὰς ἐν μὲν Ὠρεῷ Φιλιστείδην τύραννο ν . ΠΕΡΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΟΥ. Κόμμα δέ ἐστιν τὸ ἀπὸ τεττάρων καὶ πέντε συλλαβῶν καὶ μέχρι ἓξ ἀπαρτίζον διάνοιαν, οἷον καταλαμβάνων Ὠρεό ν , καὶ κατασκάπτων Πορθμό ν , καὶ παρὰ τῷ θεολόγῳ, πάλιν τὸ σκότος λύετα ι , πάλιν τὸ φῶς ὑφίστατα ι , πάλιν Αἴγυπτος σκότῳ κολάζετα ι . γίνεται δὲ τὸ κόμμα καὶ μέχρι δύο συλλαβῶν, ἡνίκα ἡ διάνοια ἀπαρτίζεται, οἷον δεῖ δὲ εἰδέναι ὡς τὸ μέτρον τῶν συλλαβῶν περινενοημένον ὀφείλει εἶναι, ἐπεὶ οὔτε ὁ ὅρος σώζεται τοῦ κώλου οὔτε τοῦ κόμματος. ΠΕΡΙ ΣΧΟΙΝΟΤΕΝΟΥΣ. Σχοινοτενὲς σχῆμά ἐστιν τὸ ὑπὲρ τὸ ἡρωϊκὸν μέτρον, ὅπερ χρήσιμον ἐν προοιμίοις καὶ ταῖς τῶν προοιμίων περιβολαῖς, οὗ παράδειγμα ὁ Ἑρμογένης οὐ τέθεικεν, ἡμεῖς δὲ εἰλήφαμεν ἐκ τοῦ Θουκυδίδου, ὅπερ ἐστὶν καὶ μεγαλοπρεπές, ὡς ἐκ περιαγωγῆς συντεθειμένον, οἷον ὁ γὰρ Ἀχελῷος ποταμό ς , ῥέων ἐκ τοῦ Πίνδου ὄρους διὰ Δολοπίας καὶ Ἀγριάνων καὶ Ἀμφιλόχων ἄνωθεν παρὰ Στράτον πόλιν εἰς θάλασσαν ἔξεισιν πα ρ ’ Οἰνιάδα ς . |
| 3.114 | ΠΕΡΙ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Πνευματικὰ σχήματα δύο εἰσίν, ἢ γὰρ ἓν νόημα λαβόντες καὶ τοῦτο ἐργαζόμενοι τῇ ἑρμηνείᾳ πλείοσι κώλοις, ὡς ἔφην, διαρκοῦμεν τὸ ἓν ἐπεκτείνοντες, ὡς τὸ ὅτε γὰρ περιϊὼν ὁ Φίλιππος Ἰλλυριοὺς καὶ Τριβαλλού ς , τινὰς δὲ καὶ τῶν Ἑλλήνων κατεστρέφετ ο , καὶ δυνάμεις πολλὰς καὶ μεγάλας ἐποιεῖτο ὑ φ ’ ἑαυτό ν , καί τινες τῶν ἐκ τῶν πόλεων ἐπὶ τῆς εἰρήνης ἐξουσίᾳ βαδίζοντες ἐκεῖσε διεφθείροντ ο , ὧν εἷς οὗτος ἦ ν , τότε δὴ τότε πάντε ς , ἐ φ ’ οὓς ταῦτα παρεσκευάζετο ἐκεῖνο ς , ἐπολεμοῦντ ο · εἰ δὲ μὴ ᾐσθάνοντ ο , ἕτερος οὗτος λόγος οὐ πρὸς ἐμ έ . ἢ ὅταν πολλὰ πράγματα ἀθρόως ἔχοντες εἰπεῖν καθ’ ἕκαστον κῶλον πρᾶγμα ἀπαρτίζωμεν, οἷον ἀλ λ ’ ὁ τὴν Εὔβοιαν ἐκεῖνος σφετεριζόμενος καὶ κατασκευάζων ἐπιτείχισμα ἐπὶ τὴν Ἀττική ν , καὶ καταλαμβάνων Ὠρεό ν , καὶ κατασκάπτων Πορθμό ν , δι’ ὅλου τοῦτο τὸ πνεῦμα συναπαρτίζει τῷ πνεύματι καὶ κῶλον. ΠΕΡΙ ΑΚΜΑΙΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἀκμαῖος λόγος ἐστὶν σχῆμα λόγου καὶ διανοίας, καὶ σχῆμα μὲν λόγου μεταβολὴ τῶν κατὰ πνεῦμα σχημάτων, οἷον ὅτε γὰρ περιϊὼν ὁ Φίλιππος Ἰλλυριοὺς καὶ Τριβαλλού ς , τινὰς δὲ καὶ τῶν ἄλλων κατεστρέφετ ο , καὶ τὰ λοιπά. |
| 3.115 | ἄλλο παράδειγμα Σωπάτρου ἐν ταῖς μεταποιήσεσιν· ἐκτετραγῴδηται τῶν Ἑλλήνων διὰ τὴν τοῦ Διὸς ἐπικουρίαν ἡ τύχ η , καὶ τὰ δρώμενα τῆς ῥοπῆς παρέχει τὴν αἴσθησι ν · νεκρὸς κείμενος Πάτροκλο ς , πολέμιοι τὴν δεξιὰν πρακτικώτερο ι , πᾶσα πάντων Ἑλλήνων ἀσθενεστέρα βολ ή · μαθέτω τοίνυν Ἀχιλλεὺς πρῶτον κείμενον Πάτροκλο ν , ἀσπασώμεθα μετὰ τὴν μάχην τοὺς Ἕλληνα ς , ἂν πολεμίας χειρὸς τὸν νεκρὸν ἀναστήσωμε ν , καὶ δυνηθῶμεν ὑπὸ τῆς ἀχλύος ἰδεῖν τὸν Ἀχιλλεῖ συντευξόμενο ν . τοῦτο δὲ τὸ παράδειγμα πλέον μετέχει τῆς ἐν νοήμασι σεμνότητος ἢ τῆς ἐν λόγοις. ΠΕΡΙ ΚΑΤΑΦΟΡΑΣ. Καταφορὰ δέ ἐστιν ἡ ἐν κατηγορίᾳ τάσις, τί δὲ λαὸν ἀνήγαγεν ἐνθάδ’ ἀγείρας Ἀτρείδης; ἦ οὐχ Ἑλένης ἕνεκ’ ἠϋκόμοιο; ἢ μοῦνοι φιλέους’ ἀλόχους μερόπων ἀνθρώπων; ΠΕΡΙ ΔΙΛΗΜΜΑΤΩΝ. Διλήμματόν ἐστιν σχῆμα λόγου δριμύτητος δόξαν ἔχον καὶ ἀλήθειαν, οἷον παρῆς τούτοις λεγομένοις καὶ συνευφραίνο υ , ἢ οὐ παρῆ ς · εἰ μὲν παρῆ ς , πῶς κατηγορεῖς τούτω ν , οἷς συνευφραίνο υ , εἰ δὲ οὐ παρῆ ς , δίκης ἄξιος εἶ τοῖς ἀγαθοῖς τῆς πόλεως μὴ συμπαρώ ν . ΠΕΡΙ ΠΑΡΗΧΗΣΕΩΣ. Παρήχησίς ἐστιν κάλλος ὁμοίων ὀνομάτων ἐν διαφόρῳ γνώσει ταὐτὸν ἠχούντων, ὡς τὸ ἤτοι ὁ καππεδίον τὸ Ἀλήϊον οἶος ἀλᾶτο ὃν θυμὸν κατέδων, πάτον ἀνθρώπων ἀλεείνων. καὶ παρὰ Θουκυδίδῃ, καὶ μὴν τότε Αἴγυπτος ὑπὸ βασιλεῖ ἐγένετ ο , πλὴν Ἀμυρταίου τοῦ ἐν τοῖς ἕλεσι βασιλέω ς · τοῦτον δὲ καὶ διὰ μέγεθος τοῦ ἕλους οὐκ ἠδύνατο ἑλεῖ ν , καὶ ἅμα μαχιμώτατοί εἰσι τῶν Αἰγυπτίων οἱ Ἕλειο ι . |
| 3.116 | ΠΕΡΙ ΚΥΚΛΟΥ. Κύκλος γίνεται ὅταν ἀφ’ οὗ ἄρξηταί τις ὀνόματος ἢ ῥήματος, εἰς τὸ αὐτὸ καταλήξῃ πάλιν μήτε πτῶσιν ἀλλάξας μήτε σχῆμα μήτε χρόνον μήτε ἀριθμὸν μήτε ἄλλο τι, οἷον σοὶ γὰρ ἦν κλέπτης ὁ πατή ρ , εἴπερ ἦν ὅμοιός σο ι . λέγεται δὲ καὶ περιοδικῶς καὶ διηγηματικῶς, ἐκ τοῦ τῆς παραπρεσβείας ἦν ἡμῖν πόλεμος πρὸς Φίλιππο ν , ἦ ν . καὶ πάλιν, δέδοικα μέ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , δέδοικ α , καὶ πάλιν, οὐ γὰρ Αἰσχίνης ὑπὲρ τῆς εἰρήνης κρίνετα ι , ο ὔ . καὶ πάλιν, οὐ λέγειν εἴσω τὴν χεῖρα ἔχοντ α , Αἰσχίν η , ο ὔ . ΠΕΡΙ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΟΣ. Ἐπιφώνημά ἐστι σχῆμα λόγου ἐπὶ τῷ πράγματι λεγόμενον ἐν τέλει τοῦ λόγου, παράδοξόν τι ἐμφαῖνον, ἀλλὰ μὴ πάντη ξένον τῶν προειρημένων, καὶ τὸ μὲν παρ’ Ἑρμογένει Ὁμηρικὸν πλάσμα ἐστίν· οὐ γὰρ οὕτως παρ’ Ὁμήρῳ πέπλεκται, ὡς πλαστικώτερον ἐν τῷ ὑπομνήματι τῷ περὶ εὑρέσεως δεδηλώκαμεν· ὅμως οὖν κείσθω παρ’ ἡμῶν διὰ τὸ μὴ ὅμοιον αὐτῷ κατὰ πάντα ῥᾳδίως εὑρίσκεσθαι, οἷον σὺν δ’ Εὖρός τε Νότος τ’ ἔπεσε, Ζέφυρός τε δυσαὴς καὶ Βορέης αἰθρηγενέτης μέγα κῦμα κυλίνδων· καὶ σὺν δὲ νεφέεσσι κάλυψε γαῖαν ὁμοῦ καὶ πόντον. μέχρι τούτου ἡ διατύπωσις. εἶτα τὸ ἐπιφώνημα, ὀρώρει δ’ οὐρανόθεν νύξ. |
| 3.117 | ἔστιν καὶ ἄλλο δεύτερον εἶδος ἐπιφωνήματος, ὅταν τις διὰ πολλῶν κώλων πληρώσας τὴν διατύπωσιν ἐν τῷ τέλει θῇ κῶλον ἓν τὴν δύναμιν ἐμφαῖνον· τῆς ὅλης διατυπώσεως, ὡς ἐν ἀρχῇ τοῦ π Ἰλιάδος Ὁμήρου ἐνέφηνεν ἐπὶ τοῦ Αἴαντος ὁ ποιητής· διασκευάσας γὰρ τὰ τῆς τοῦ Αἴαντος βίας ὑπὸ τῶν Τρώων αὐτῷ γεγενημένα λίαν ἐμφανῶς, ὡς θαυμάζεσθαι τὸ χωρίον πλεῖον ζωγραφίας, καὶ δείξας τὰ πεπραγμένα ἐπὶ τέλει τέθεικε τὸ ἐπιφώνημα, ἐν ἑνὶ κώλῳ πάντα παλιλλογήσας, οἷον Αἴας δ’ οὐκ ἔτ’ ἔμιμνε· βιάζετο γὰρ βελέεσσι δάμνα μιν Ζηνός τε νόος καὶ Τρῶες ἀγαυοὶ βάλλοντες, ἕως τὸ οὐδέπη ἀμπνεῦσαι εἶχεν· εἶτα τὸ ἐπιφώνημα, πάντη δὲ κακὸν κακῷ ἐστήρικτο· κόσμος γάρ ἐστιν τοῦ λόγου τὸ ἐπιφώνημα ἐοικός, ὥς τις τῶν σοφῶν ἔφη, τοῖς τῶν πλουσίων γείσοις καὶ πορφύραις πλατείαις. ΠΕΡΙ ΤΡΙΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΤΩΝ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΩΝ. Τρίτον εἶδος ἐπιφωνήματος, τὰ ἀπὸ τῶν τρόπων ἑλκόμενα λοιπὸν εἰς τὸ πρᾶγμα, τολμηρῶς ἡμῶν βιαζομένων τὰ ἐκ τοῦ ἀλλοτρίου πράγματος εἰς τὸ ἡμέτερον μεταφέρειν, τὸ δὲ ἀσφαλὲς ἐχόντων διὰ τὸ καὶ εἰς τὴν παραβολὴν αὐτὰ προειρηκέναι, οἷον ἐν χειμῶνι καὶ νῦν ἐστι τὰ τῆς πόλεως πράγματα καὶ κλύδωνι, καὶ σαλεύεται τὰ καθεστηκότα καὶ δεῖται τοῦ κυβερνήσοντος αὐτά. ΠΕΡΙ ΣΕΜΝΟΥ ΛΟΓΟΥ. Σεμνὸς λόγος ἐστίν, ὅταν αἰσχρὸς ὢν ὁ λόγος ὑπὸ τοῦ ῥήτορος σεμνῶς ἐξαγγέλληται, ὄνομα ἀντ’ ὀνόματος ἀμείβοντος, ὡς Μένανδρος πυθόμενον κόρης τινὸς διεφθαρμένης σεμνῶς ἐξηγήσατο· φησὶ γάρ· Διονυσίων ἦν πομπή, ὁ δέ με ἠκολούθησε μέχρι τοῦ πρὸς τὴν θύραν· ἔπειτα φοιτῶν καὶ κολακεύων τὴν μητέρα ἔγνω με. |
| 3.118 | ἢ οὐδ’ ὅλως μέμνηται τοῦ πράγματος, ἀλλὰ τῶν πρὸ αὐτοῦ καὶ τῶν μετ’ αὐτό, ὡς ἐν τῇ λʹ τῆς Ὀδυσσείας, λῦσε δὲ παρθενίην ζώνην, ἐν δ’ ὕπνον ἔχευεν, ἣ δ’ ὑποκυσσαμένη Πελίην τέκε καὶ Νηλῆα. ΠΕΡΙ ΚΑΚΟΖΗΛΟΥ. Κακόζηλον σχῆμά ἐστιν ἐξαγγελλόμενον ἢ κατὰ τὸ ἀδύνατον ἢ ἀνακόλουθον, ἢ κατὰ τὸ αἰσχρόν, ἢ κατὰ τὸ ἀσεβές, ἢ κατὰ τὸ ἄδικον, ἢ κατὰ τὸ φύσει πολέμιον, καθ’ οὓς τρόπους ἀνασκευάζονται τὰ διηγήματα, ὡς ἄπιστα, ὡς παρ’ Ὁμήρῳ περὶ τοῦ Κύκλωπος, ἧκε δ’ ἀπορρήξας κεφαλὴν ὄρεος μεγάλοιο. ὅπερ προεθεράπευσεν, ἵνα μὴ γυμνὸν ὂν ἐλεγχθῇ κακόζηλον. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ. Ἐσχηματισμένος λόγος, ὅταν τὸ ἐναντίον οὗ λέγομεν κατασκευάζωμεν, ἢ ὅταν μετὰ τοῦ ἐναντίου καὶ ἄλλο τι περάνῃ ὁ λόγος; ἢ ὅταν τι λέγειν μὴ δυνάμενοι διὰ τὸ κεκωλύσθαι καὶ παρρησίαν μὴ ἔχειν ἐπὶ σχήματι ἄλλης ἀξιώσεως ἐμφαίνωμεν κατὰ τὴν σύνθεσιν τοῦ λόγου, καὶ τὸ οὐκ ἐξὸν εἰρῆσθαι, ὡς εἶναί τε νοῆσαι τοῖς ἀκούουσι καὶ μὴ ἐπιλήψιμον εἶναι τῷ λέγοντι. τοῦ μὲν πρώτου καὶ δευτέρου παράδειγμα· ἐκδιδόμενος ὁ Περικλῆς τοῖς Λακεδαιμονίοις παρὰ Ἀθηναίων φησὶ σχηματιζόμενος· οὐ δεῖ ἐχθροῖς ἐπιτάττουσι πείθεσθαι· δεινὸν γὰρ εἶναι τὸ πρᾶγμα καὶ ἠλίθιον, εἴ τις χαριεῖται κελεύουσιν ἐχθροῖς· φίλοις γὰρ ἐπιτάττουσι δεῖ πείθεσθαι καὶ οὐχὶ πολεμίοις, καὶ ὅτι οὐδὲ οἱ πατέρες ἡμῶν ὑπήκουσαν μηδενί, μήτε Ξέρξῃ, μήτε Μαρδονίῳ, μήτε ἄλλῳ τινί, καὶ ὅτι μηδὲ ἡμεῖς μήτε Λακεδαιμονίοις πολλὰ ἐπιτάττουσι περὶ Ποτιδαιατῶν καὶ περὶ Αἰγινητῶν καὶ Μεγαρέων. |
| 3.119 | Ἄλλω ς . Ἄλλος μὲν οὖν ἂν εἶπέ τις μὴ πέμπεσθαι κελεύων αὐτὸν Λακεδαιμονίοις, ὡς οὐ χρὴ πολεμίοις ἐπιτάττουσι πείθεσθαι· δεινὸν γὰρ εἶναι τὸ πρᾶγμα καὶ ἠλίθιον, καὶ μήτε τοὺς πατέρας μήτε ἡμᾶς ποτε τοιοῦτον πεπραχέναι. Ἄλλω ς . Ἐγὼ μέν, εἰ μὲν ἄκοντά μέ τις ἠξίου βιαζόμενος ἀπελθεῖν πρὸς Λακεδαιμονίους, εἶπον ἄν, ὡς οὐ δεῖ λόγοις ἐχθρῶν πείθεσθαι· τὸ γὰρ ἐκείνοις λυσιτελὲς ἡμῖν οὐ καθέστηκε σύμφορον, ἐπεὶ δὲ ἐγὼ τὸ δοκοῦν ὑμῖν προθύμως ὑφίσταμαι, ὑμῖν καταλείπω μὴ κατολιγωρῆσαι τοῦ συμφέροντος. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΤΡΙΤΟΥ, ΗΤΟΙ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΕΜΦΑΣΙΝ. Φήμη ἦν ὅτι σύνεστιν ὁ πατὴρ τῇ τοῦ υἱοῦ γυναικί· ἔγκυος ἐγένετο ἡ γυνή, ἔχρησεν ὁ θεὸς τὸ γεννηθησόμενον φονέα ἔσεσθαι τοῦ πατρός. οὐ βούλεται ἐκτιθέναι τὸ γεννηθὲν ὁ παῖς, καὶ ὑπὸ τοῦ πατρὸς ἀποκηρύττεται. λέγει τοίνυν ὁ υἱὸς πρὸς τὸν πατέρα· σὸν εἶναι λόγισαι, πάτερ, τὸ παιδίον, οὐκ ἐμόν, ἐκτίθης ὃ ἐγέννησας· ῥίπτεις παιδίον, οὗ γέγονας πατήρ. τῆς μὲν οὖν ἀποκηρύξεως ταύτης ἔλαττον ἐμοὶ μέλει, λυποῦμαι δὲ ὑπὸ τοῦ πατρός, εἰ μετὰ τοσαύτην εὐθηνίαν γένους μόνῃ συνέσται τῇ θυγατρὶ καὶ συζήσεται. εὐπρεπῆ δὲ τὸν λόγον ἐποίησε τὸ συνέσται διὰ τὸ διττὸν εἶναι τὴν σημασίαν ἐπί τε τῆς συνουσίας καὶ τοῦ ἁπλῶς συνοικεῖν. ΠΕΡΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ὅτι ὁ Ἑρμογένης οὐ δέδωκε μελέτην παραδειγματικήν, διὸ ἡμεῖς ἐκ τοῦ Σωπάτρου παρειλήφαμεν. τοῦ Διὸς βοηθοῦντος τοῖς Τρωσὶ καὶ ἧττον μνηστευομένου τοῖς Ἕλλησιν, οὐκ οἶδα τῶν ὑπαρχόντων κακῶν τυγχάνειν τι χαλεπώτερον· δεινὸν ἀποτυγχάνειν βάλλοντας Ἕλληνας, ἀλλὰ τὸ τραυματίας γενέσθαι χαλεπώτερον· λυπηρὸν ὑπ’ ἀριστέως τιτρώσκεσθαι, ἀλλ’ ἔτι δεινότερον τὸ καὶ τοὺς ἀσθενεῖς καθ’ ἡμῶν ἐντρυφᾶν· ἀνιαρὸν ἐπαίρεσθαι τῇ νίκῃ τοῦ βαρβάρου, καὶ τί δ’ ἂν ἡμῖν γένοιτο δυσχερέστερον τοῦ κρηπῖδα τοῖς ἐχθροῖς εἶναι τῶν τροπαίων τὸν κρείττονα. |
| 3.120 | ἀναλαμβάνειν τὸν Πάτροκλον τῶν συμβάντων ἡμῖν αἱρετώτερον, προτιμότερον τοῦ μάτην πονεῖν τὸ ἐν καιρῷ σῶσαι τὸ στράτευμα. Ἰστέον ὡς μέλλοντες περὶ Ἑρμογένους ἰδεῶν τὰ σχήματα τοῦ λόγου διεξιέναι κατὰ τάξιν αὐτὰ ἐκθησόμεθα, ὡς ἂν καὶ τὰ σχήματα δοίημεν καὶ τὰς ιζʹ ἰδέας καὶ διὰ ποίων σχημάτων ἐξάγονται. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΟΡΘΟΤΗΤΑ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Σχῆμά ἐστι τὸ κατ’ ὀρθότητα τὸ δι’ εὐθείας προαγόμενον, οἷον Θουκυδίδης Ἀθηναῖος συνέγραψε τὸν πόλεμον τῶν Ἀθηναίων καὶ Λακεδαιμονίων ὡς ἐπολέμησαν ἑκάτερο ι , καὶ Κροῖσος ἦν Λυδὸς μὲν γένο ς , παῖς δὲ Ἀλυάττο υ , καὶ ἑξῆς. καθαρὸν δὲ τῇ ἐπιμονῇ τοῦτο, ἄλλοι μέν ῥα θεοί τε καὶ ἀνέρες ἱπποκορυσταὶ εὗδον παννύχιοι, Δία δ’ οὐκ ἔχε νήδυμος ὕπνος. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΑΘΡΟΙΣΜΑ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΟΠΕΡ ΜΕΡΙΖΕΤΑΙ ΕΙΣ ΜΕΡΙΣΜΟΝ ΚΑΙ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΙΝ. Μερισμὸς τοίνυν ἐστὶν ὅταν προταγέντος τοῦ μὲν ἐπάγηται ὁ δ έ , οἷον τῶν μὲν ἱερῶν χρημάτων τοὺς θεού ς , τῶν ὁσίων δὲ τὴν πόλιν ἀποστερε ῖ . καὶ πάλιν, ὑμᾶς μὲν εἰσπράττων τοὺς τριηράρχου ς , ἐκείνοις δὲ εἶναι περὶ αὐτῶν εἰς τοὺς ἔχοντας ἀναφορά ν · ὡς καὶ Ὅμηρος, καὶ τὰ μὲν ἀσκήσας κεραοξόος ἤραρε τέκτων, πᾶν δ’ εὖ λειήνας χρυσέην ἐπέθηκε κορώνην. |
| 3.121 | καὶ τὸ μὲν εὖ κατέθηκε τανυσσάμενος ποτὶ γαίῃ ἀγκλίνας· πρόσθεν δὲ σάκεα σχέθον ἐσθλοὶ ἑταῖροι. ΠΕΡΙ ΑΠΑΡΙΘΜΗΣΕΩΣ. Ἀπαρίθμησίς ἐστιν, ὅταν εἰπὼν τὴν ποσότητα ἐπάγῃ τὰ κατὰ μέρος, οἷον δοιαὶ μὲν Μενελάῳ ἀρηγόνες εἰσὶ θεάων· Ἥρη τ’ Ἀργείη καὶ Ἀλαλκομενηῒς Ἀθήνη· καὶ πάλιν, ἤτοι ἐμοὶ τρεῖς μὲν πολὺ φίλταταί εἰσι πόληες· Ἄργος τε Σπάρτη τε καὶ εὐρυάγυια Μυκήνη. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΟΤΑΝ ΤΙΣ ΕΑΥΤΟΝ ΕΡΩΤΑι. Ἐρωτᾷ τις ἑαυτόν, ἵνα τὸν λόγον εὐκρινῆ ποιήσῃ· τίνος οὖν ἕνεκα ταῦτα λέγ ω ; ἑνὸς μέ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , μάλιστα καὶ πρώτο υ , ἵνα μηδεὶς ἡμῶ ν , ἐπειδάν τι λέγοντος ἀκούῃ μο υ , θαυμάζ ῃ · καὶ πάλιν, ἦν τότ ε , ἦ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , ἐν ταῖς τῶν πολλῶν διανοίαις ὃ νῦν οὐκ ἔστι ν , ὃ καὶ τοῦ Περσῶν ἐκράτησε πλούτου καὶ ἐλευθέραν ἤγαγε τὴν Ἑλλάδα καὶ οὔτε ναυμαχίας οὔτε πεζῆς ἡττᾶτ ο · νῦν δ ’ ἀπόλωλε πάντα καὶ λελύμανται καὶ ἄνω καὶ κάτω πεποίηκε τὰ τῶν Ἑλλήνων πράγματ α · τί οὖν ἦν τοῦτ ο ; τῶν παρὰ τῶν ἄρχειν ἀεὶ βουλομένων ἢ καὶ διαφθείρειν τὴν Ἑλλάδ α . ΠΕΡΙ ΕΠΑΝΑΛΗΨΕΩΣ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΤΗι ΕΡΩΤΗΣΕΙ. Πρῶτον μὲν οὖν καὶ μάλιστ α , οὗπερ ἕνεκα ταῦτα διεξῆλθο ν , δευτέρου δὲ τίνο ς ; καὶ οὐδὲν ἐλάττονο ς , ἢ τούτο υ . ΠΕΡΙ ΕΠΙΚΡΙΣΕΩΣ. |
| 3.122.(1t) | Ἐπίκρισίς ἐστιν τοῦ λέγοντος περὶ τῶν προρρηθέντων· οὗτοι πάντες οἱ νόμοι κεῖνται πολὺν ἤδη χρόνο ν , ὦ ἄνδρε ς , καὶ πεῖραν αὐτῶν πολλάκις δεδώκασι ν , ὅτι συμφέροντες ἡμῖν εἰσι καὶ οὐδεὶς πώποτε ἀντεῖπ ε , μὴ οὐ καλῶς ἔχειν αὐτού ς · εἰκότω ς . τὸ εἰκότως ἐστὶν ἡ ἐπίκρισις. καὶ ἐκ τοῦ κατὰ Μειδίου, ἐπειδὰν χρηματίσωσιν οἱ πρόεδροι περὶ ὧν διῴκηκεν ὁ ἄρχω ν , χρηματίζειν κελεύει καὶ περὶ ὧν ἄν τις ἠδικηκὼς ᾖ τι ἐπὶ τὴν ἑορτή ν , ἢ παρανενομηκώ ς · εἶτα ἡ ἐπίκρισις, καλῶ ς , ὦ θεο ί , καὶ συμφερόντως ἔχων ὁ νόμο ς , ὡς τὸ πρᾶγμα αὐτὸ μαρτυρε ῖ . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΑΥΤΟΥ ΓΝΩΜΗΝ ΑΝΑΦΕΡΕΙΝ ΤΙ ΤΩΝ ΡΗΘΗΣΟΜΕΝΩΝ. Ἐκ τῆς ἐπιστολῆς Φιλίππου, καὶ λογίζεσθ ε , ὡς ἄλογόν ἐστιν Ἀθηναίους Θασίους μὲν καὶ Μαρωνείτας ἀναγκάσαι περὶ Στρύμης διακριθῆναι λόγοι ς , αὐτοὺς δὲ πρὸς ἐμὲ μὴ διαλύσασθαι περὶ ὧν ἀμφισβητοῦσι τὸν τρόπον τοῦτο ν , ἄλλως τε καὶ γινώσκοντα ς , ὅτι νικηθέντες μὲν οὐδὲν ἀποβαλεῖτ ε , κρατήσαντες δὲ λήψεσθε τὰ νῦν ὑ φ ’ ἡμῖν ὄντ α . πάντων δέ μοι δοκεῖ παραλογώτατον εἶνα ι . καὶ παρὰ Θουκυδίδῃ, Ἀγαμέμνων τέ μοι δοκεῖ τῶν τότε δυνάμει προὔχω ν . καὶ περὶ τῶν πρὸς Ἀλέξανδρον συνθηκῶν, ἄξιον ἀποδέχεσθα ι , ὦ Ἀθηναῖο ι , σφόδρα τῶν τοῖς ὅρκοις καὶ ταῖς συνθήκαις διακελευομένων ἐμμένει ν , εἴπερ αὐτὸ πεπεισμένοι ποιοῦσι ν · οἶμαι γὰρ οὐδὲν οὕτως τοῖς δημοκρατουμένοις πρέπει ν , ὡς περὶ τὸ δίκαιον σπουδάζει ν . ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΤΑΚΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. |
| 3.123.(1t) | Τῆς Ἀριστογείτονος κρίσεως ἀναμνησθέντες ἐγκαλύψασθ ε . καὶ ὁ Νέστωρ, κρῖν’ ἄνδρας κατὰ φῦλα, κατὰ φρήτρας, Ἀγάμεμνον. καὶ ἡ Ἀθήνη, ἀλλ’ ἴθι νῦν μετὰ λαὸν Ἀχαιῶν, μηδ’ ἔτ’ ἐρώει· καὶ ἄλλο, δαιμόνι’ ἀτρέμας ἧσο καὶ ἄλλων μῦθον ἄκουε. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΕΡΩΤΗΣΙΝ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΥ. Εἶτα Ὀλύνθιοι μὲν ἴσασι τὸ μέλλον προορᾶ ν , ὑμεῖς δὲ ὄντες Ἀθηναῖοι ταὐτὸ τοῦτο οὐχὶ φυλάξεσθ ε . ἄλλως, οὐχ ὁρᾶτε ὡς ἐναργὲς καὶ σαφὲς τούτων παράδειγμα οἱ ταλαίπωροι γεγόνασιν Ὀλύνθιο ι . καὶ ὁ ποιητής, οὕτω δὴ οἶκόνδε φίλην εἰς πατρίδα γαῖαν φεύξεσθ’ ἐν νήεσσιν ἕως τῆς πατρίδος αἴης. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΠΟΣΤΡΟΦΗΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἀλλὰ τί ἐχρῆ ν , Αἰσχίν η , ποιεῖν τὴν πόλι ν , ἀρχὴν καὶ τυραννίδα τῶν Ἑλλήνων ὁρῶσαν ἑαυτῷ κατασκευαζόμενον Φίλιππο ν ; πότερον ἐχρῆ ν , Αἰσχίν η , αὐτὴν τὸ φρόνημα ἀφεῖσαν καὶ τὴν ἀξίαν τὴν ἑαυτῆς ἐν τῇ Θετταλῶν καὶ Δολόπων τάξει συγκατακτᾶσθαι Φιλίππῳ τὴν Ἑλλήνων ἀρχὴν καὶ τὰ τῶν προγόνων καλὰ καὶ δίκαια ἀναιρεῖ ν . καὶ τὸ Ἀτρείδη κύδιστε, φιλοκτεανώτατε πάντων, πῶς γάρ τοι δώσουσι γέρας; καὶ πάλιν, ὤ μοι ἀναιδείην ἐπιειμένε, κερδαλεόφρον. πῶς τίς τοι πρόφρων ἔπεσιν πείθηται Ἀχαιῶν; ἀλλά σοι, ὦ μέγ’ ἀναιδές, ἅμ’ ἑσπόμεθ’, ὄφρα σὺ χαίρῃς· καὶ πλήρης αὐτοῦ ἡ ῥαψῳδία τοῦ τοιούτου σχήματος. |
| 3.124 | ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤ’ ΕΡΩΤΗΣΙΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. πῶς τίς τοι πρόφρων ἔπεσι πείθηται Ἀχαιῶν; καὶ πάλιν, τίς δὲ σύ ἐσσι φέριστε καταθνητῶν ἀνθρώπων; καὶ χωρὶς κλητικῆς, τί δὲ λαὸν ἤγαγεν ἐνθάδ’ ἀγείρας, ἢ οὐχ Ἑλένης ἕνεκ’ ἠϋκόμοιο; καὶ ὁ ῥήτωρ ἐκ τῆς ἐπιστολῆς Φιλίππου, τί δ ’ ἂν εἴποις περὶ Δημοσθένου ς , ὃς τῶν συμπρέσβεων κατηγορε ῖ ; καὶ κατὰ κόμμα, ποῦ ἅλε ς ; ποῦ τράπεζα ι ; ποῦ σπονδα ί ; πότεροι οὖν τοὺς ἅλας παρέβαινον καὶ τὰς σπονδά ς , Αἰσχίν η ; οἱ προδιδόντες καὶ οἱ παραπρεσβεύοντες καὶ οἱ δωροδοκοῦντες ἢ οἱ κατηγοροῦντε ς ; τοῦτο μετὰ ἀποστροφῆς ἔχει τὴν ἐρώτησιν. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΕΙΚΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Οὐ μὴν ἀλ λ ’ ἔγωγε οἶμαί μοι προσήκειν ἀμφότε ρ ’ ὑμῖν ἀποδεῖξαι καὶ ὅτι ψεύσεται ταῦτα ἐὰν λέγ ῃ , καὶ τὴν δικαία ν , ἥτις ἐστί ν , ἀπολογίαν φεύξετα ι · ἡ μὲν τοίνυν δικαία καὶ ἁπλ ῆ , καὶ ὡς πέπρακται τὰ κατηγορημένα δεῖξαι ἢ ὡς πεπραγμένα τῇ πόλει συμφέρε ι , τούτων δὲ οὐδέτερον δύναι τ ’ ἂν οὗτος ποιῆσα ι . καὶ πάλιν, χρήματα οὗτοι μὲν ἔχουσιν ὑ φ ’ ὑμῶ ν , ἐγὼ δὲ οὐκ ἠθέλησα λαβεῖ ν . ἄλλο περὶ Αἰσχίνου. οὑτοσὶ κατηγορεῖ ταῦ τ ’ ἐμο ῦ , ὧν αὐτὸς κοινωνὸς γέγον ε , καὶ χρήματα εἰληφέναι φησὶν ἐμὲ αὐτὸς εἰληφώ ς . |
| 3.125 | ἄλλως. βουλομένου μου τὰ δίκαι α , ὥσπερ ἐπρέσβευσα δί ς , οὕτω καὶ λόγον ὑμῖν δοῦναι δί ς , προσελθὼν Αἰσχίνης οὑτοσὶ τοῖς λογισταῖς ἔχων μάρτυρας πολλοὺς ἀπαγορεύε ι , μὴ καλεῖν ἐμὲ εἰς τὸ δικαστήριο ν , ὡς δεδωκότα εὐθύνας καὶ οὐκ ὄντα ὑπεύθυνο ν , καὶ τὸ πρᾶγμα ἦν ὑπεργέλοιο ν . καὶ ὁ ποιητής, οὗτος δ’ Αἴας ἐστὶ πελώριος, ἕρκος Ἀχαιῶν. ἀλλ’ ὅδ’ ἀνὴρ ἐθέλει περὶ πάντων ἔμμεναι ἄλλων. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΣ. Οὐ λίθοις ἐτείχισα τὴν πόλιν οὐδὲ πλίνθοις ἐγ ώ , ἀλλὰ τὸν ἐμὸν τειχισμό ν , ἐὰν βούλῃ σκοπεῖ ν , εὑρήσεις ὅπλα καὶ πόλεις καὶ συμμάχου ς . οὐ γὰρ ῥητόρων οὐδὲ λόγων κρίσιν ὑμᾶς τήμερο ν , εἴπερ φρονεῖτ ε , προσήκειν ποιεῖ ν . καὶ ὁ ποιητής, οὔ τι μοι αἴτιός ἐσσι, θεοί νύ μοι αἴτιοί εἰσι· καὶ πάλιν, οὔτοι ἀπόβλητ’ ἐστὶ θεῶν ἐρικυδέα δῶρα. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτ η , τοῦτο τὸν πρότερον ἐπιστάντα πόλεμον παρελθεῖν ἐποίησε ν , ὥσπερ νέφο ς . καὶ ἁπλῶς τὰ ἀσυνδέτως εἰσαγόμενα, Ὅμηρος· ἔστι πόλις Ἐφύρη μυχῷ Ἄργεος ἱπποβότοιο, ἔνθα δὲ Σίσυφος ἔσκεν, ὃ κέρδιστος γένετ’ ἀνδρῶν. ἄλλως, ᾠχόμεθ’ εἰς Θήβην ἱερὴν πόλιν Ἠετίωνος· τὴν δὲ διεπράθομέν τε καὶ ἤγομεν ἐνθάδε. |
| 3.126 | ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΠΡΟΤΙΜΗΣΙΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ὅπερ καταχρηστικῶς λέγεται κατὰ ἀπαρίθμησιν, οἷον, ἐγὼ δὲ ὑμῖ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , βούλομαι πρῶτον μέ ν , περὶ ὧν Φίλιππος ἐπέσταλκ ε , περὶ τούτων διεξελθεῖ ν , ὕστερον δὲ περὶ ὧν οἱ πρέσβεις λέγουσ ι , καὶ ἡμεῖς λέξομε ν . καὶ πάλιν, κεκρατήκασιν οἱ δ ι ’ ἐκείνου τὰς πόλεις ποιούμενοι πᾶσι ν , ὅσοις πράγματα πράττεται πρώτῳ μὲν πάντων καὶ πλείστῳ τῷ τοὺς βουλομένους χρήματα λαμβάνειν ἔχειν τὸν δώσοντα ὑπὲρ αὐτῶ ν , δευτέρῳ δὲ καὶ οὐδὲν ἐλάττονι τούτου τῷ δύναμιν τὴν καταστρεψαμένην τοὺς ἐναντιουμένους αὐτοῖ ς , ἐν οἷς ἂν αἰτήσωσι χρόνοις παρεῖνα ι . καὶ πάλιν ἐν τῷ προοιμίῳ τῷ περὶ τοῦ στεφάνου, πρῶτον μέ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , τοῖς θεοῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πάσαι ς , ὅσην εὔνοιαν ἔχων διατελῶ τῇ τε πόλει καὶ πᾶσιν ὑμῖ ν , τοιαύτην ὑπάρξαι μοι πα ρ ’ ὑμῖν εἰς τουτονὶ τὸν ἀγῶν α · ἔπει θ ’ ὅπερ ἐστὶ μάλισ θ ’ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ τῆς ὑμετέρας εὐσεβεία ς . πάντων τούτων παράδειγμα· σκέψασθε πα ρ ’ ὑμῖ ν , ὦ δικαστα ί , καὶ λογίσασθ ε , τίνων προσήκει τῇ πόλει λόγον παρὰ πρεσβευτοῦ λαβεῖ ν , πρῶτον μὲν τοίνυν ὧν ἀπήγγειλ ε , δεύτερον δὲ ὧν ἔπεισ ε , τρίτον δὲ ὧν προσετάξατε αὐτ ῷ , μετὰ ταῦτα τῶν χρόνω ν , ἐ φ ’ ἅπασι δὲ τούτοις εἰ ἀδωροδοκήτως ἢ μὴ ταῦτα πάντα πέπρακτα ι . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΘ’ ΥΠΟΘΕΣΙΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. |
| 3.127.(1t) | Ὅταν τὸ μὴ ὂν πλάττηται, οἷον εἰ μὲν γὰρ ἐνταῦθα ἦν ἤδη τὰ πράγματ α , Αἰσχίν η , ὥστε μη δ ’ αἰσθανομένοις τοῖς Θηβαίοις πλέον εἶναι μηδέ ν , τί οὐ γέγον ε ; καὶ πάλιν, εἰ μὲν τοίνυν πᾶσι ψηφιούμεθα ταῦτ α , λήσομε ν , ὡς ἔοικ ε , μισθοφόρων ἔργων ἀνθρώπων ποιοῦντες τὴν ἑκάστου σωτηρίαν τούτων δορυφοροῦντε ς . καὶ παρ’ Ὁμήρῳ, εἰ μέν τις τὸν ὄνειρον Ἀχαιῶν ἄλλος ἔνισπεν· ἄλλως, εἴπερ γάρ κ’ ἐθέλοιμεν Ἀχαιοί τε Τρῶές τε. ΠΕΡΙ ΠΛΑΓΙΑΣΜΟΥ. Πολλῶν ὄντων καὶ μεγάλων ἃ τὴν ῥητορικὴν ποιε ῖ , ἀλλὰ τοῦτο ταχὺ περιέκοψε τὸν πλαγιασμὸν μεταβολὴν παθὸν τῆς γενικῆς πρὸς εὐθεῖαν. ἄλλο κυριώτερον ἐν τῷ τῆς παραπρεσβείας, οὐκοῦ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , μενόντων μὲν οἴκοι καὶ οὐκ ἐξεληλυθότω ν , ἀπεληλυθότων δὲ τῶν Λακεδαιμονίων καὶ προῃσθημένων τὴν ἀπάτη ν , οὐδενὸς ἄλλου παρόντος τῶν Ἀμφικτυόνω ν , πλὴν Θετταλῶν καὶ Θηβαίω ν , εὐφημοτάτων ἀνθρώπω ν , τούτοις παραδοῦναι γέγραφε τὸ ἱερό ν . ΠΕΡΙ ΕΠΙΤΡΕΧΟΝΤΟΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἐπιτρέχον σχῆμά ἐστι τὸ τὰ διεστηκότα συνάγειν καὶ συνάπτειν ἕτερα ἑτέροις προειρημένοις. ἐκ τοῦ παραπρεσβείας, ἐπειδὴ γὰρ δωροδοκεῖν ἤρξαντό τινες καὶ δ ι ’ ἀβελτερίαν οἱ πολλο ί , μᾶλλον δὲ διὰ δυστυχίαν τούτους πιστοτέρους ἡγήσαντο τῶν ὑπὲρ αὐτῶν λεγόντω ν . |
| 3.128 | ἄλλο ὑποκατιών, ἐπειδὴ οὕτως ταῦτα προήγετο καὶ τὸ δωροδοκεῖν ἐκράτησ ε , χιλίους μὲν ἱππέας κεκτημένο ι , πλείους δὲ ὄντες ἢ μύριο ι , πάντας δὲ τοὺς περιχώρους ἔχοντες συμμάχου ς , μυρίοις δὲ ξένοις καὶ τριήρεσιν ἡμῶν βοηθησάντων αὐτοῖ ς , καὶ ἔτι τῶν πολιτῶν τετρακισχιλίοι ς , οὐδὲν αὐτοὺς τούτων ἠδυνήθη σῶσα ι . ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΥΠΟΣΤΑΣΕΩΣ. Ὑπόστασίς ἐστι λόγου αὔξησις καὶ ἑρμηνεία κατὰ τὸ δεύτερον κόμμα ἢ κῶλον. ἐξήλεγξα τὸν Φίλιππον φανερῶς οὕτως ὥστε τοὺς ἐκείνου συμμάχους αὐτοὺς ἀνισταμένους ὁμολογεῖ ν . καὶ πάλιν, οὕτως δὲ ἀθλίως διέκειτ ο , ὥστε οὐ πρότερον ἐτόλμησεν οὐδεὶς τοιούτου κακοῦ προϊόντος ῥῆξαι φωνὴν πρὶν διασκευασάμενοι πρὸς τὰ τείχη προσῄεσαν οἱ πολέμιο ι . ἐκ τῆς Φιλίππου ἐπιστολῆς, τέλος εἰς τοῦτο ἦλθεν παρανομία ς , ὥσ τ ’ Ἀμφίλοχον ὑπὲρ τῶν αἰχμαλώτων ἐλθόντα πρεσβευτὴν συλλαβὼν καὶ τὰς ἐσχάτας ἀνάγκας ἐπιθεὶς ἀπελύτρωσε ταλάντων ἐννέ α . ἄλλο, Μεγαρέων γοῦν Ἀνθεμόκριτον ἀνελόντων εἰς τοῦτο ἐλήλυθεν ὁ δῆμο ς , ὥστε μυστηρίων μὲν εἴργειν αὐτού ς , ὑπομνήματα δὲ τῆς ἀδικίας ἔστησαν ἀνδριάντα πρὸ τῶν πυλῶ ν . ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΜΕΡΙΣΜΟΥ. Ἐπιμεριζόμενόν ἐστι τὸ διὰ τοῦ μὲν καὶ τοῦ δὲ μερίζον τὴν ἔννοιαν, οἷον ἃ μὲν οὖν πρὸ τοῦ πολιτεύεσθαι καὶ δημηγορεῖν ἐμὲ προλαβὼν κατέσχε Φίλιππο ς , ἐάσ ω · ἃ δὲ ἀ φ ’ ἧς ἡμέρας καὶ ἑξῆς. |
| 3.129 | γίνεται δὲ κατὰ συζυγίαν, ὅταν [δὲ] δύο κῶλα προηγούμενα δύο κῶλα ἔχωσιν ἑπόμενα, οἷον παρὰ μὲν γὰρ τὰς τῶν χορηγῶν δαπάνας μικρὸν ἡμέρας μέρος ἡ χάρις τοῖς θεωμένοις γίνετα ι , παρὰ δὲ τὰς τῶν εἰς τὸν πόλεμον παρασκευῶν ἀφθονίας πάντα τὸν χρόνον ἡ σωτηρία τῇ πόλε ι . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΡΣΙΝ ΚΑΙ ΘΕΣΙΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ὅπερ συνίσταται ἐκ τῆς οὐ καὶ τῆς ἐναντίας αὐτῇ, καὶ μάλιστα τοῦ ἀλλὰ συνδέσμου, εἰ καὶ πλεῖστοι ἕτεροι εὑρίσκονται, οἷον οὐχ ὡς ἀποδωσομένου τὰ ὑμέτερ α , ἀλ λ ’ ὡς τῶν φυλαξάντων τοὺς ἀλλοτρίου ς . καὶ πάλιν ἕτερον, ὅπερ καὶ πλείστας ἄρσεις ἔχει, ἡμεῖς οὔτε χρήματα εἰσφέρειν βουλόμεθ α , οὔτε αὐτοὶ στρατεύεσθαι τολμῶμε ν , οὔτε τῶν κοινῶν ἀπέχεσθαι δυνάμεθ α , οὔτε τὰς συντάξεις Διοπείθει δίδομε ν , οὔτε ὅσα ἂν αὐτὸς αὐτῷ πορίσηται ἐπαινοῦμε ν , ἀλλὰ βασκαίνομεν καὶ σκοποῦμεν πόθεν τί μέλλει ποιεῖ ν · [ἄλλο] οὔτε ἐπειδήπερ οὕτως ἔχομε ν , τὰ ἡμέτερα αὐτῶν πράττειν ἔχωμε ν , ἀλ λ ’ ἐν μὲν τοῖς λόγοις τοὺς τῆς πόλεως λέγοντας ἄξια ἐπαινοῦμε ν , ἐν δὲ τοῖς ἔργοις τοῖς ἐναντιουμένοις τούτοις συναγωνιζόμεθ α . οὐ μόνον δεῖ ταῦτα γινώσκει ν , οὔτε τοῖς ἔργοις ἐκείνων ἀμύνεσθαι τοῖς τοῦ πολέμο υ , ἀλλὰ καὶ τῷ λογισμῷ καὶ τῇ διανοί ᾳ . καὶ παρ’ Ὁμήρῳ, οὔτι μοι αἰτίη ἐσσί, θεοί νύ μοι αἴτιοί εἰσιν. |
| 3.130 | ἄλλως, οὐ γὰρ ἔτι Τρώων καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή· ἀλλ’ ἤδη Δαναοί γε καὶ ἀθανάτοισι μάχονται. ἄλλο, οὔτε βίας Τρώων ὑποδείδισαν, οὔτε ἰωκάς, ἄλλ’ ἔμενον νεφέλῃσιν. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΞ ΑΝΑΙΡΕΣΕΩΣ. Ἐξ ἀναιρέσεώς ἐστι σχῆμα τὸ περὶ οὕστινας καὶ προφέρον νόημα, οἷον οὐ μόνον τάδε, ἀλλὰ καὶ τάδε· οὐ γὰρ μόνον εἴ τι χρήσιμον ἐσκεμμένος ἥκει τι ς , τοῦτο ἂν ἀκούσαντες λάβοιτ ε , ἀλλὰ καὶ τῆς ὑμετέρας τύχης ὑπολαμβάν ω . καὶ ἐκ τοῦ περὶ τῆς ἀτελείας, οὐ γὰρ μόνον διὰ τὸ τὸν τόπον τοῦτον σῖτον ἔχειν πλεῖστον τοῦτο γίνετα ι , ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ κύριον ὄντα τὸν Λεύκωνα τοῖς ἄγουσιν αὐτῷ σῖτον Ἀθήναζε ἀτέλειαν δεδωκένα ι · καὶ ὑποκατιών, οὐ τοίνυ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , μὴ Λεύκων ἀδικηθ ῇ , δεῖ σκοπεῖν μόνο ν , ᾧ φιλοτιμίας ἕνεκα ἡ περὶ τῆς δωρεᾶς σπουδὴ γένοι τ ’ ἄ ν , οὐ χρεία ς , ἀλλὰ καὶ εἴ τις ἄλλος εὖ μὲν ἐποίησεν ὑμᾶς εὖ πράττω ν , εἰς δέον δὲ νῦν γέγονεν αὐτ ῷ . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΣΥΣΤΡΟΦΗΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Τοῦτο δέ ἐστι τὸ συστρέφειν τὸν λόγον καὶ ἐπεμβάλλειν μέσον τι παραλλαγὴν ἔχον προσώπου ἢ πτώσεως, οἷον ὁ γὰρ οἷς ἂν ἐγὼ ληφθείη ν , ταῦτα πράττων καὶ κατασκευαζόμενο ς , οὗτος ἐμοὶ πολεμε ῖ , κἂν μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύ ῃ . ἀρξάμενος γὰρ ἀπὸ τοῦ ἄρθρου εὐθείας, καὶ μὴ περαιώσας φθάσας τὸ ὄνομα ἢ τὴν μετοχήν, οὗ τὸ ἄρθρον, παρενεῖρεν ἄλλην πτῶσιν καὶ ἕτερά τινα, τό τε ἂν καὶ τὸ ἐγὼ ληφθείη ν , εἶθ’ ὑπερέγραψεν εἰς τὴν εὐθεῖαν τοσαῦτα πράττων καὶ κατασκευαζόμενο ς . |
| 3.131 | καὶ πάλιν, τοῦ τ ’ ἐκεῖνον ὅπερ καὶ ἀληθὲς ὑπάρχει φαῦλον φαίνεσθα ι , τοῦτο καὶ ὑπερβατὸν λέγεται καὶ παρένθεσις. ΠΕΡΙ ΠΑΡΙΣΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἰστέον ὡς τῆς ἐπιτετηδευμένης καὶ φανερᾶς παρισώσεως εἴδη εἰσὶ δʹ. ἢ γὰρ κατὰ τὴν συλλαβήν ἐστι παρίσωσις, πολλάκις δὲ οὐδὲ τελείας, ἢ κατὰ τέλειον μέρος λόγου, καὶ τούτων μέρος ἕκαστον ἢ κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου, ἢ κατὰ τὸ τέλος. αʹ. καὶ παρίσωσις μὲν γίνεται κατὰ συλλαβήν, ὡς τὸ προσήκει προθύμω ς . ἡ μὲν γὰρ πρώτη λέξις ἔχει τὴν πρό ς, ἡ δὲ δευτέρα τὴν πρ ό, καὶ Παυσανίου δὲ παυσαμένο υ . κατὰ δὲ τὸ τέλειον μέρος λόγου ἐπαναφορά, εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δ’ ἀσπίδα θέσθω· εὖ δέ τις ἵπποισιν δεῖπνον δότω ὠκυπόδεσσιν. εὖ δέ τις ἅρματος ἀμφὶς ἰδὼν πολέμοιο μεδέσθω, καὶ μέχρι τούτου Λασθένης φίλος ὠνομάζετο Φιλίππο υ , ἕως προὔδωκεν Ὄλυνθο ν , μέχρι τούτου Τιμόλαο ς , ἕως ἀπώλεσε Θήβα ς . καὶ προσιὼν μὲν τῇ βουλ ῇ , προσιὼν δὲ τῷ δήμ ῳ . ἱδρώσει μέν τ’ εὖ τελαμὼν ἀμφὶ στήθεσσιν ἀσπίδος ἀμφιβρότης, περὶ δ’ ἔγχει χεῖρα παρεῖται. τοῦτο δὲ ὀνομάζεται κατὰ κῶλον ἐπαναφορά. κατὰ δὲ τὸ τέλος παρίσωσις ὡσαύτως, κατὰ μὲν συλλαβήν, εὖ μέν τις δόρυ θηξάσθω, εὖ δ’ ἀσπίδα θέσθω. |
| 3.132 | ὁμοιοτέλευτον· τῇ τε πόλει βοηθεῖν οἴεται δεῖν καὶ δίκην ὑπὲρ αὐτῶν λαβεῖ ν . κατὰ δὲ τέλειον μέρος λόγου, ὅπερ καὶ ἀντιστροφὴ λέγεται οὕτως· ἂν μὲν γὰρ ὅσα ἄν τις λάβ ῃ , καὶ σώσ ῃ , μεγάλην ἔχει τῇ τύχῃ τὴν χάρι ν , ἂν δὲ ἀναλώσας λάθ ῃ , συνανάλωσε καὶ τὸ μεμνῆσθαι τῇ τύχῃ τὴν χάρι ν . καὶ πάλιν, πράττεταί τι τῶν ὑμῖν δοκούντων συμφέρει ν , ἄφωνος Αἰσχίνη ς · ἀντέκρουσέ τι καὶ γέγονε ν , οἷον οὐκ ἔδε ι , πάρεστιν Αἰσχίνη ς . καὶ πάλιν, πρὸς μὲν τὸ τὰ τοῦ πολέμου ταχὺ καὶ κατὰ καιρὸν πράττεσθαι πολλῷ προέχε ι , πρὸς δὲ τὰς καταλλαγὰς ἃς ἐκεῖνος ποιήσαιτο ἄσμενος πρὸς Ὀλυνθίους ἐναντίως ἔχε ι . καὶ κατὰ κόμμα, ταξιάρχους πα ρ ’ ὑμῶ ν , ἱππάρχους πα ρ ’ ὑμῶ ν . ΠΕΡΙ ΠΑΡΙΣΩΣΕΩΣ ΚΑΘ’ ΟΛΟΝ ΚΩΛΟΝ. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ἐξ ἴσων συλλαβῶν κῶλα γίνηται ἐννέα συλλαβῶν· τὸ λαβεῖν οὖν τὰ διδόμενα ἐννέα συλλαβῶν. ὁμολογῶν ἔννομον εἶνα ι , ἐννέα συλλαβῶν· τὸ χάριν τούτων ἀποδοῦνα ι , κόμμα, τῶν παρανόμων γράφῃ. ΠΕΡΙ ΠΑΡΙΣΩΣΕΩΣ ΕΞ ΕΠΕΜΒΟΛΗΣ. Ὅπερ ἐπιτηδεύεται ὁ Δημοσθένης διὰ τὸ ἀνύποπτον· γίνεται γὰρ ἐπεμβολή, ὅταν ἐπεμβάλλῃ ἐν τῷ μέσῳ τινὰ ἀμβλύνοντα τὴν ἐνάργειαν τῆς παρισώσεως, οἷον τὸ γὰρ πολλὰ ἀπολωλεκέναι κατὰ τὸν πόλεμον τῆς ἡμετέρας ἀμελείας ἄν τις θείη δικαίω ς , τὸ δὲ μήτε πάλαι τοῦτο πεπονθέναι πεφηνέναι τέ τινα ἡμῖν συμμαχίαν τούτων ἀντίρροπο ν , ἂν βουλώμεθα χρῆσθα ι . |
| 3.133 | εἶτα τὸ ἴσον τῷ ἐξ ἀρχῆς κώλῳ ἀπέδωκε τῷ ἐπαγαγεῖν, τῆς πα ρ ’ ἐκείνων εὐνοίας εὐεργέτημα ἂν ἔγωγε θείη ν . ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΑΤ’ ΕΝΑΛΛΑΓΗΝ ΠΑΡΙΣΩΣΕΩΣ. Ὅπερ ἐπιτηδεύεται καὶ αὐτὸ Δημοσθένης· τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ἀλλάττηται ὁ τόπος τῆς λέξεως τῆς ποιούσης τὴν παρίσωσιν, τὸ μὲν τοίνυν ἐν τῇ πρεσβείᾳ πρῶτον κλέμμα μὲν Φιλίππο υ , δωροδόκημα δὲ τῶν ἀδικούντων τοιοῦτον ἐγένετ ο . τὸ κλέμμα γὰρ καὶ δωροδόκημα ὤφειλεν ἐν τέλει ταγῆναι, εἴγε παρίσωσιν ἐν ἀρχῇ ποιεῖν ἔμελλε λέγων οὕτως, Φιλίππου μὲν τὸ κλέμμα, τῶν ἀδικούντων δὲ δωροδόκημα, ἀλλὰ θέλων διαλαθεῖν ὡς μὴ ἐπιτηδεύων παρίσωσιν καὶ ἐπετήδευσε καὶ ὑπέκρυψεν ὡς ἀλλάξας τὸν τόπον, ὅπως ζητουμένης ἐκεῖσε τῆς λέξεως καὶ μὴ εὑρισκομένης μὴ δοκεῖν εἶναι παρίσωσιν, καὶ τοῦτό ἐστι δεινότητος οὔσης καὶ μὴ φαινομένης. ΠΕΡΙ ΑΝΑΣΤΡΟΦΗΣ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ἀναστροφή ἐστιν, ὅταν τὸ τέλος τοῦ κώλου ἀρχὴ τοῦ ἑπομένου κώλου γίνηται, οἷον οὐ γὰρ δήπου Κτησιφῶντα μὲν δύναι τ ’ ἂν διώκειν δ ι ’ ἐμ έ , ἐμὲ δὲ εἴπερ ἐνόμιζεν αὐτὸν ἐξελέγχει ν , οὐκ ἂν ἐγράψατ ο , καὶ τὸ Σαμία μί α , καὶ αὐτίκα βοὴ ἦ ν , παρὰ Θουκυδίδῃ. ΠΕΡΙ ΚΛΙΜΑΚΩΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Κλιμακωτόν ἐστι σχῆμα, ὅταν ἡ ἐπαναστροφὴ πολλάκις γένηται τῷ λόγῳ. οὐκ εἶπον μὲν ταῦτ α , οὐκ ἔγραψα δ έ , οὐδὲ ἔγραψα μέ ν , οὐκ ἐπρέσβευσα δ έ . |
| 3.134 | τὸ γὰρ ἔγραψα ἔστι τέλος τοῦ πρώτου κώλου, ἀρχὴ δὲ τοῦ δευτέρου· εἶτα ἐπρέσβευσα μέ ν , οὐκ ἔπεισα δ έ . ὡραῖον κλιμακωτὸν παρ’ Ὁμήρῳ, τὸ μὲν Ἥφαιστος κάμε τεύχων, Ἥφαιστος δὲ δῶκε Διῒ Κρονίωνι ἄνακτι· ἀλλάξας τὴν λέξιν εἶπεν ἑτέραν τὸ αὐτὸ σημαίνουσαν, αὐτὰρ ἄρα Ζεὺς δῶκε διάκτορι Ἀργειφόντῃ· ὁ γὰρ Κρονίων Ζεύς ἐστιν· Ἑρμείας δὲ ἄναξ δῶκεν Πέλοπι πληξίππῳ· αὐτὰρ ὁ αὖτε Πέλοψ δῶκ’ Ἀτρεΐ ποιμένι λαῶν· Ἀτρεὺς δὲ θνήσκων ἔλιπεν πολύαρνι Θυέστῃ· ὧδε γὰρ τὸ αὖ τέθεικεν ἀντὶ τοῦ· ὁ αὖτε Θυέστ’ Ἀγαμέμνονι λεῖπε φωρῆναι· λέγεται δὲ τοῦτο ἀντονομασία. ἀντονομασία δὲ λέγεται ὅταν ἑτέρα λέξις ἀνθ’ ἑτέρας τεθείη ἰσοδυναμοῦσα αὐτῇ ὡς τὸ Κρονίων Ζεὺς καὶ Ἀργειφόντης Ἑρμείας καὶ Ἀτρείδης ἀντὶ Ἀγαμέμνονος, καὶ τὸ ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε Ἀτρείδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς. ἀλλ’ ἐπειδὴ δύο Ἀτρεῖδαι ἦσαν, Ἀγαμέμνων καὶ Μενέλαος, προσέθηκεν ἄναξ ἀνδρῶν πρὸς ἀντιδιαστολὴν τοῦ Μενελάου. ὅμοιον τούτῳ καὶ ὁ θεολόγος ἐχρήσατο εἰς τὸν ἐπιτάφιον τοῦ ἁγίου Βασιλείου· κατὰ παραλλαγὴν γὰρ λέξεως πεποίηκε τὸ κλιμακωτόν, ὡς ἂν μὴ σαφὴς ἡ πρὸς κάλλος ἐπιβουλὴ γένοιτο, μιμούμενος τὸν Δημοσθένην ἐν ταῖς παρισώσεσιν. ἐκεῖνος μὲν γὰρ τοὺς τόπους ἀλλάσσει, ὁ δὲ θεολόγος τὰς λέξεις ἄλλας ἀντ’ ἄλλων τιθεὶς τὰ αὐτὰ σημαινούσας, ὡς ἂν λάθοι καλλωπίζων. ἆ ρ ’ οὖν προτεθύμηται μὲν οὕτω ς , ἠγώνισται δὲ τῆς προθυμίας ἔλαττο ν , ἢ διαγωνίζεται μὲν ἀνδρικῶ ς , ἀσυνέτως δ έ , ἢ πεπαιδευμένως (ἀντὶ τοῦ συνετῶς, ἀλλ’ ἐξέφυγε τὸ φανερὸν τῆς ταυτολεξίας) ἀκινδύνως δ έ , ἢ πάντα μὲν ταῦτα τελείως καὶ ὑπὲρ λόγο ν , ὑπελείπετο δέ τι τῆς μικροψυχίας ἐν ἑαυτῷ λείψανο ν ; κλιμακωτὸν φανερὸν ἐν τῇ πρὸς Κληδόνιον, ὃ γὰρ τὴν ἐντολὴν ἐδέξατ ο , τοῦτο καὶ τὴν ἐντολὴν οὐκ ἐφύλαξε ν · ὃ δὲ οὐκ ἐφύλαξ ε , τοῦτο καὶ τὴν παράβασιν ἐτόλμησε ν · ὃ δὲ παρέβ η , καὶ σωτηρίας ἐδεῖτο μάλιστ α · ὃ δὲ σωτηρίας ἐδεῖτ ο , τοῦτο καὶ προσελήφθ η . |
| 3.135 | καὶ ἐν τῷ εἰς τὰ φῶτα λόγῳ, οὗ δὲ φόβο ς , ἐντολῶν τήρησι ς , οὗ δὲ ἐντολῶν τήρησι ς , σαρκὸς κάθαρσι ς , καὶ ἑξῆς. καὶ πάλιν, ὅσον ἂν καθαιρώμεθ α , φανταζόμενο ν , καὶ ὅσον ἂν φανταζώμεθ α , ἀγαπώμενο ν , καὶ ὅσον ἂν ἀγαπήσωμε ν , αὖθις νοούμενο ν . τοῦ Χρυσοστόμου ἐκ τοῦ εἰς τὰς πράξεις, μαθόντες γὰρ ἂν αὐτὴν ἀπεστράφησα ν , ἀποστραφέντες δὲ οὐκ ἂν ἤκουσα ν , μὴ ἀκούσαντες δὲ ἔμειναν ἐπὶ τῆς πλάνης τῆς προτέρα ς . τοῦ αὐτοῦ, ὁρᾷς πῶς πρόεισι τὸ κακό ν , ἡ πικρία τὸν θυμὸν ἔτικτε ν , ὁ θυμὸς τὴν ὀργή ν , ἡ ὀργὴ τὴν κραυγή ν , ἡ κραυγὴ τὴν βλασφημία ν , ἡ βλασφημία τὰς πληγά ς , αἱ πληγαὶ τὰ τραύματ α , τὰ δὲ τραύματα θάνατο ν . τοῦ αὐτοῦ, ἵνα αἰδέσιμοι ὄντες μᾶλλον αὐτοῖς ὦσι περισπούδαστο ι , περισπούδαστοι δὲ ὄντες αὐτοὺς ἐφέλκωντα ι , ἐφελκόμενοι δὲ προσηλῶσι τῇ λατρεί ᾳ , προσηλοῦντες δὲ τῇ λατρείᾳ εἰς μείζονα ἄγωσιν ἀρετή ν , δ ι ’ ἣν πάντα γίνοντα ι . τοῦ ἁγίου Πέτρου, ἐπιχορηγήσατε ἐπὶ τῇ πίστει ὑμῶν τὴν ἀρετή ν , ἐν δὲ τῇ ἀρετῇ τὴν γνῶσι ν , ἐν δὲ τῇ γνώσει τὴν ἐγκράτεια ν , καὶ τὰ ἑξῆς. |
| 3.136 | ΠΕΡΙ ΥΠΕΡΒΑΤΟΥ. Τούτου δὲ εἴδη δύο· τὸ μὲν γάρ ἐστιν καθ’ ὑπέρθεσιν, τὸ δὲ κατὰ παρένθεσιν· καὶ τὸ μὲν καθ’ ὑπέρθεσιν [τ’] ἐστίν, ὅταν λέξις τεθῇ ἐν τέλει ὀφείλουσα πρὸ δύο ἢ τριῶν λέξεων τεθῆναι, οἷον ἀλ λ ’ ὁ μὲν δόξης ἐπιθυμεῖ καὶ τοῦτο ἐζήλωκε καὶ προῄρηται πράττων καὶ κινδυνεύω ν , ἂν συμβῇ τ ι , παθεῖ ν , τὴν τοῦ διαπράξασθαι ταῦ θ ’ ἃ μηδεὶς πώποτε ἄλλος βασιλεὺς Μακεδόνων δόξαν ἀντὶ τοῦ ζῆν ἀσφαλῶς ᾑρημένο ς , ἀντὶ τοῦ δόξαν ᾑρημένος ἀντὶ τοῦ ζῆν ἀσφαλῶς. καὶ Ὅμηρος, ὁ δ’ ἄρ’ ἔκθορε φαίδιμος Ἕκτωρ, ἀντὶ τοῦ ὁ δὲ φαίδιμος Ἕκτωρ ἔκθορε. καὶ ὑποκατιών, κέκλετο δὲ Τρώεσσιν ἑλιξάμενος καθ’ ὅμιλον τεῖχος ὑπερβαίνειν. καὶ ἐν ζʹ Θουκυδίδου οἱ ἐκ τοῦ πρώτου τείχους ἁλόντος διαφυγόντες. Τὸ δὲ κατὰ παρένθεσίν ἐστιν, ὅταν ἐν τῷ μέσῳ παρεμβληθῇ κῶλον ἢ κόμμα διακόπτον τὴν ἀρχὴν ἐκ τοῦ τέλους, οἷον τὸ δὲ πάντα ὅσα ποτὲ ἔπραξε διεξιόντα ἐ φ ’ ἅπασι τούτοις ἐλέγχειν καὶ βραχέος λόγου συμβαίνει δεῖσθα ι , καὶ δυοῖν ἕνεκα ἡγοῦμαι συμφέρειν εἰρῆσθα ι , τοῦ τ ’ ἐκεῖνο ν , ὅπερ καὶ ἀληθὲς ὑπάρχε ι . ἐχώρισε τὴν ἀρχὴν τοῦ λόγου ἐκ τοῦ τέλους, καὶ ἐποίησε τὸ σχῆμα ὑπερβατὸν κατὰ παρένθεσιν. καὶ τρίτῳ Ὀλυνθιακῶν, οὐ γάρ ἐστι δίκαιον τὴν μὲν χάρι ν , ἣ πᾶσαν ἔβλαψε τὴν πόλι ν , τῆς τότε ἴσην ὑπάρχει ν . |
| 3.137 | παρενεβλήθη γὰρ τὸ ἣ πᾶσαν ἔβλαψε τὴν πόλιν. καὶ πάλιν, τὴν δὲ ἀπέχθεια ν , δ ι ’ ἧς ἂν ἅπαντες ἄμεινον πράξαιμε ν , τῷ νῦν τὰ βέλτιστα εἰπόντι ζημίαν γενέσθα ι . ἐνταῦθα παρενέβαλε τὸ δι’ ἧς ἂν ἅπαντα ἄμεινον πράξαιμεν. καὶ πάλιν πρώτῳ κατὰ Φιλίππου, εἰ μὲν περὶ καινοῦ τινος πράγματος προὐτίθετ ο , ὦ Ἀθηναῖο ι , λέγει ν , ἐπισχὼν ἂν ἕως οἱ πλεῖστοι τῶν εἰωθότων γνώμην ἀπεφήναντ ο , εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ὑπὸ τούτων ῥηθέντω ν , ἡσυχίαν ἂν ἦγον ἀντὶ τοῦ ἐπισχὼν ἂν ἡσυχίαν ἦγον, ἕως οἱ πλεῖστοι τῶν εἰωθότων γνώμην ἀπεφήναντο, εἰ ἤρεσκέ τί μοι τῶν ὑπὸ τούτων ῥηθέντων· ποικίλον δέ ἐστι τοῦτο τὸ ὑπερβατόν, καὶ τὸ πρὸ τῆς ἐπιφορᾶς τοῦδε πάλιν ἐπενεγκεῖν μὲν καὶ ποιῆσαι διπλοῦν μερισμόν, ἢ μᾶλλον, ὡς ἔνιοί φασι, μερισμόν τε καὶ ὑπομερισμόν, καὶ διὰ τοῦτο προτάξαι τὰς κατασκευὰς καὶ ἐπαγαγεῖν τὰς προτάσεις. πρότασις μὲν γάρ ἐστιν ὅτι καὶ νέον τινὰ ὄντα προφέρει τὴν βουλὴν τοῦ συμφέροντος φροντίζοντα. καὶ ἡ κατασκευὴ ἤτοι ἡ αἰτία, ἐπειδὴ μηδὲν τῶν δεόντων οἱ εἰωθότες λέγειν, ἤτοι οἱ πρεσβύτεροι ἀπεφήναντο. καὶ πάλιν, ἴσως δὲ ταῦτα μὲν ὀρθῶς ἡγεῖσθε λέγεσθα ι , τὸ δὲ τῶν χρημάτω ν , πόσα καὶ πόθεν ἔστα ι , μάλιστα ποθεῖτε ἀκοῦσα ι , πόσα καὶ πόθεν ἔστα ι . καὶ ὁ ποιητής, αὐτὰρ ὁ Πείσανδρόν τε καὶ Ἱππόλοχον μενεχάρμην, υἱέας Ἀντιμάχοιο δαΐφρονος· εἶθ’ οὕτως, ὅς ῥα μάλιστα χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος, ἀγλαὰ δῶρα, οὐκ εἴασχ’ Ἑλένην δόμεναι ξανθῷ Μενελάῳ. ΠΕΡΙ ΚΑΙΝΟΠΡΕΠΟΥΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. |
| 3.138.(1t) | Καινοπρεπές ἐστι τὸ μὴ παρὰ πολλοῖς εὑρισκόμενον, ἀλλὰ παρ’ ὀλίγοις τοῖς ἐν τῷ λόγῳ τὸ ἀξιόπιστον λίαν κεκτημένοις, οἷον ὡς παρὰ τῷ ῥήτορι, οἷον εἰ καὶ μηδὲν ἄλλ ο , ἀντὶ τοῦ εἰ καὶ μηδὲν ἄλλο· καὶ πάλιν, Θετταλοὶ δὲ οὐδένα πώποτε ὅν τινα ο ὔ , καὶ ὁ Θουκυδίδης, ἐπειδὴ μέντοι ἀντιπαραπλέοντάς τε ἑώρων αὐτοὺς παρὰ γῆν σφῶν κομιζομένω ν , καὶ ἐκ Πατρῶν τῆς Ἀχαΐας πρὸς τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον διαβαλλόντων ἐ π ’ Ἀκαρνανίας κατεῖδον τοὺς Ἀθηναίους ἀπὸ τῆς Χαλκίδος καὶ τοῦ Εὐήνου ποταμοῦ προσπλέοντας σφίσ ι , καὶ οὐκ ἔλαθον νυκτὸς ὑφορμισάμενο ι , οὕτω δὴ ἀναγκάζονται ὑφορμεῖ ν . καὶ πάλιν, βοηθησάντων δὲ ὑμῶν προθύμως πόλιν προσλήψεσθε ναυτικὸν ἔχουσα μέγ α . τῇ δὲ ὑστεραίᾳ ἐπὶ μὲν τὴν πόλιν οὐδὲν μᾶλλον ἐπέπλεον καίπερ ἐν πολλῇ ταραχῇ καὶ φόβῳ ὄντα ς , ἀντὶ τοῦ οὖσαν, ἠκολούθησε γὰρ τῇ σημασία. καὶ ὁ Ἀρριανός, καὶ ἐπὶ τῷδε ἐπαινῶ τοὺς σοφιστὰς τῶν Ἰνδῶν ὧν λέγουσι ν , ἔστιν οὖν καταληφθέντας ὑ π ’ Ἀλεξάνδρο υ . καὶ Ξενοφῶν, ἐπεὶ δὲ καὶ ἐνταῦθα ἐχώρουν οἱ Ἕλληνε ς , λείπουσι δὲ τὸν λόφον οἱ ἱππεῖ ς , οὐ μὴν ἔτι οἱ ἄλλοι ἄλλοθε ν , τότε ὁ λόφος τῶν ἱππέω ν . καὶ ἐν τῇ ηʹ Θουκυδίδου, καὶ ὀλίγον ἐπράσσετο οὐδέ ν , καὶ ἐν τῇ ζʹ, οὐδὲν ὀλίγον ἐς οὐδὲν κακοπαθήσαντε ς . καὶ πάλιν, ὀλίγον οὐδὲν ἐς οὐδὲν ἐπενόου ν . ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΥΠΤΩΤΟΥ. Πολύπτωτον δὲ τὸ τοῦ αὐτοῦ ὀνόματος ἢ τῆς αὐτῆς ἀντωνυμίας κατὰ κῶλον ἄλλην πτῶσιν ἢ ἄλλο γένος ἐκφέρεσθαι, οἷον αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτ η . |
| 3.139 | εἶτα τοῦτο τὸ ψήφισμα τὸν τότε ἐπιστάντα τῇ πόλει κίνδυνον παρελθεῖν ἐποίησ ε , ὥσπερ νέφο ς . καὶ πάλιν, οὗτοι γὰρ ἡγοῦντα ι . εἶτα δοτική, τούτοις πείθεσθ ε . εἶτα γενική, ὑπὸ τούτων δέος ἐστὶ μὴ παρακρουσθῆτ ε . ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΑΘ’ ΥΠΟΣΤΡΟΦΗΝ. Ὅπερ ἐν τῷ μέσῳ δεχόμενον ἐπεμβολὴν ἔρχεται πάλιν ἐπὶ τὴν ἀφήγησιν, ὅπερ Οὐλπιανὸς ἐπιδρομὴν καλεῖ, οἷον ἔστι τοίνυν οὗτος ὁ πρῶτος Ἀθηναίων αἰσθόμενος Φίλιππο ν , ὡς τότε δημηγορῶν ἔφ η , ἐπιβουλεύοντα τοῖς Ἕλλησι ν . εἰπὼν γάρ, ἔστι τοίνυν οὗτος ὁ πρῶτος Ἀθηναίων αἰσθόμενος Φίλιππον, ἐπενέβαλε τὸ ὡς τότε δημηγορῶν ἔφη. καὶ πάλιν ἐπὶ τὴν κατάλληλον ἀφήγησιν τοῦ λόγου ὑπέστρεψεν εἰς τὸν ἐπιβουλεύοντα τοῖς Ἕλλησι. τοῦτο δὲ τὸ σχῆμα καὶ κατ’ ἐπιπλοκὴν λέγεται. καὶ πάλιν ἐν τῇ ἀρχῇ τοῦ περὶ τοῦ στεφάνου, τοῦ γὰρ Φωκικοῦ συστάντος πολέμο υ , οὐ δ ι ’ ἐμ έ , οὐ γὰρ ἔγωγε ἐπολιτευόμην πω πότ ε , πρῶτον μὲν ὑμεῖς οὕτω διέκεισθ ε , ὥστε Φωκέας μὲν ἐβούλεσθ ε , καὶ ἑξῆς. ΠΕΡΙ ΤΜΗΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Τμητικὸν δέ ἐστι τὸ τέμνον τὸν λόγον καὶ μεταβαῖνον ἀπὸ προσώπου εἰς πρόσωπον, ἢ ἀπὸ πράγματος εἰς πρᾶγμα· δεῖ δὲ εἰδέναι, ὅτι πολλάκις ἐστὶ τμητικός, ποτὲ δὲ καὶ ἔστι καὶ φαίνεται. τοῦ τοίνυν σχήματος τούτου εἴδη εἰσὶ ταῦτα, πρῶτον τὸ ἀσύνδετον κομματικόν, οἷον προσῆλθε τῇ βουλ ῇ , προβούλευμα ἔγραψ ε . δεύτερον τὸ κατ’ ὄνομα τεμνόμενον, Ἀμφίπολι ν , Ποτίδαια ν , Μεθώνη ν , Παγασά ς . |
| 3.140 | τρίτον καὶ αἱ δι’ ἐλαχίστου ἐξαλλαγαί, οἷον τὸ Ἀμφίπολιν λαβεῖ ν , μετὰ ταῦ τα Πύδνα ν , πάλιν Ποτίδαια ν , Μεθώνην αὖθι ς , εἶτα Θεσσαλίας ἐπέβ η . τέταρτον τέμνουσι καὶ οἱ δι’ ἐλαχίστου μερισμοὶ τὴν ἀνταπόδοσιν ἔχοντες, οἷον ἑσπέρα μὲν γὰρ ἦ ν , ἧκε δ ’ ἀγγέλλων τις ὡς τοὺς πρυτάνεις ὡς Ἐλάτεια κατείληπτα ι . πέμπτον τὸ κατ’ ἐπαναφορὰν κομματικόν, ταξιάρχους πα ρ ’ ὑμῶ ν , ἱππάρχους πα ρ ’ ὑμῶ ν . ἕκτον αἱ ταχεῖαι καὶ δι’ ἐλαχίστου συμπλοκαί, καὶ σπουδαῖα νομίζω καὶ ἀναγκαῖα τῇ πόλε ι , ὦ Ἀθηναῖο ι , περὶ ὧν βουλεύεσθ ε , ἐφ’ ἃ παρελήλυθα. καὶ ταῦτα μὲν τὰ παραδείγματα τυγχάνουσιν τοῦ φαινομένου τέμνειν καὶ μὴ τέμνοντος, καὶ τοῦ τέμνοντος καὶ φαινομένου· τοῦ δὲ τέμνοντος καὶ μὴ δοκοῦντος τέμνειν τὸ ἐκ πλαγίων σχῆμα τὸ κατὰ συστροφήν, ὡς τὸ πολλῶ ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , λόγων γινομένων κα θ ’ ἑκάστην ἐκκλησία ν , τοῦτο ἐκ πλαγιασμοῦ. τὸ δὲ κατὰ συστροφήν, ὁ γὰρ Μεσσήνην ἀφιέναι Λακεδαιμονίους κελεύων πῶς ἂν Ὀρχομενὸν καὶ Κορώνειαν τότε Θηβαίοις παραδοὺς τῷ δίκαια νομίζειν ταῦτα εἶναι πεποιηκέναι σκήψαιτ ο ; πολλὰ γὰρ ἐν ἀμφοτέροις δι’ ὀλίγων εἴρηται καὶ οὐ φαίνεται τεμνόμενα. ΠΕΡΙ ΕΙΡΩΝΕΙΑΣ. Εἰρωνεία ἐστὶν ἔμφασις κακίας δι’ εὐφήμων ῥημάτων, ὡς ὁ ποιητὴς ἐν τῷ ἐννάτῳ περὶ τοῦ Ἀγαμέμνονος, λέγοντος Ἀχιλλέως πρὸς τὸν Ὀδυσσέα, ἦ μὲν δὴ μάλα πολλὰ πονήσατο νόσφιν ἐμεῖο, καὶ δὴ τεῖχος ἔδειμε καὶ ἤλασε· καὶ δεικνὺς τὸ ἀχρεῖον τοῦ τείχους φησίν, ἀλλ’ οὐδ’ ὣς δύναται σθένος Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο ἴσχειν, εἰπὼν μάλα πονήσατο νόσφιν ἐμεῖο, ἐπηύξησε τὰς πράξεις τοῦ Ἀγαμέμνονος· ἐν γὰρ ταῖς εἰρωνείαις, ὧν καταφρονοῦμεν, ταῦτα αὐξάνομεν. |
| 3.141 | τινὲς καὶ τὸ ἐπαγόμενον εἰρωνικόν φασιν, ἑαυτὸν εὐτελίζοντος διὰ τὸ ὑπὸ Ἀγαμέμνονος ἀτιμασθῆναι, οἷον νῦν δ’ ἐπεὶ οὐκ ἐθέλω, ἀντὶ τοῦ οὐ δύναμαι, πρὸς τὴν ὑπόληψιν ἣν ἔχει περὶ ἐμοῦ ὁ Ἀγαμέμνων· φεῦγε μάλ’, εἴ τοι θυμὸς ἐπέσσυται, οὐδέ ς’ ἔγωγε, καὶ ἑξῆς, ὧν μεμνημένος ὁ Ἀχιλλεὺς ἔφη, ἀλλ’ Ὀδυσεῦ, σὺν σοί τε καὶ ἄλλοισιν βασιλεῦσι· καὶ πάλιν, αὔριον ἱρὰ Διῒ ῥέξαι καὶ πᾶσι θεοῖσιν· νηήσας εὖ νῆας, ἐπὴν ἅλαδε προερύσσω· ὄψεαι, αἴκ’ ἐθέλησθα· αἰνιττόμενος μὴ σχολὴν ἄγειν, μένειν αὐτῷ ταῦτα ἐκ τῆς ἐπιθέσεως τῶν πρώτων. καὶ ὁ ῥήτωρ ἐν τῷ περὶ Ἁλοννήσου, Φεραίων μὲν ἀφῄρηται τὴν πόλιν καὶ φρουρὰν ἐν τῇ ἀκροπόλει κατέστησε ν , ἵνα δὴ αὐτόνομοι ὦσι ν . οἱ γὰρ παρ’ αὐτοῦ φρουρὰν δεξάμενοι καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἀφῄρηνται. ἄλλο κατὰ συνέχειαν, ἐπὶ δὲ Ἀμβρακίαν στρατεύετα ι , τὰς δὲ ἐν Κασσωπίῳ τρεῖς πόλει ς , Πανδοσίαν καὶ Βούχεταν καὶ Ἐλάτεια ν , Ἠλείων ἀποικία ς , κατακαύσας τὴν χώραν καὶ εἰς τὰς πόλεις βιασάμενος παρέδωκεν Ἀλεξάνδρῳ τῷ ἑαυτοῦ κηδεστῇ δουλεύει ν . εἶτα εἰρωνικῶς, σφόδρα γε βούλεται τοὺς Ἕλληνας ἐλευθέρους εἶναι καὶ αὐτονόμου ς , ὡς δηλοῖ τὰ ἔργ α . ἄλλως, οὕτως ὑβριστικῶς ὑμῖν κέχρηται ὥστε φησί ν , ἐὰν μὴ θέλωσι δικάσασθαι οἱ Καρδιανοὶ αὐτὸν ἀναγκάσει ν , ὡς ὑμῶν γε οὐκ ἂν δυναμένων οὐδὲ ἀναγκάσαι Καρδιανοὺς ὑμῖν ποιῆσαι τὰ δίκαι α , ἐπειδὴ δὲ ὑμεῖς οὐ δύνασθ ε , αὐτός φησιν τοῦτο ἀναγκάσειν αὐτοὺς ποιῆσα ι . |
| 3.142 | εἶτα τὸ εἰρωνικόν, ἆρα οὐ μεγάλα ὑμᾶς φαίνεται εὐεργετῶ ν . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΑΠΟΣΙΩΠΗΣΙΝ. Σχήματα ἐκ τοῦ Ἀριστογείτονος, βουλοίμην δ ’ ἄνωθεν πρὸ τοῦ περὶ τῶν ἰδίων ἐμὲ τῶν τουτουῒ λέγειν σπουδάσαντας ὑμᾶς ἐξετάσαι διὰ βραχέω ν , εἰς ὅσην αἰσχύνην καὶ ἀδοξίαν προῆχε τὴν πόλιν δημοσίᾳ πάντα τὰ τοιαῦτα θηρί α , ὧν μέσος καὶ τελευταῖος καὶ πρῶτός ἐστιν οὗτο ς · καὶ τὰ μὲν ἄλλα ἐάσ ω . καὶ πάλιν, ὅσα μὲν οὖν τοὺς χορευτὰς ἐναντιούμενος ἡμῖν ἀφεθῆναι τῆς στρατείας ἠνώχλησε ν , ἢ προβαλλόμενος καὶ κελεύων ἑαυτὸν εἰς Διονύσια χειροτονεῖν ἐπιμελητή ν , ἢ τἄλλα πάντ α , ὅσα τοιαῦτ α , ἐάσ ω . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΣΕΩΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Ὅταν μὴ ἀρκούμενός τις εἰς μίαν λέξιν προστιθῇ ἢ τὴν αὐτὴν ἢ ἐκδηλοτέραν, οἷον ὀψὲ γὰρ λέγ ω , ὀψ έ . ἐπιτατικωτέραν δὲ ὡς ἔστι τῶν αἰσχρῶ ν , μᾶλλον δὲ τῶν αἰσχίστω ν . εἰπὼν γὰρ τῶν αἰσχρῶν ὄνομα πρωτότυπον προσέθηκε παράγωγον ὑπερθετικὸν ὄνομα τὸ αἰσχίστω ν . ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΙΑΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΚΑΘ’ ΕΡΜΟΓΕΝΗ. |
| 3.143.(1t) | Τὴν περὶ τῶν τῆς λέξεως σχημάτων περάναντες σὺν θεῷ φάναι πραγματείαν ἐπὶ τὰ τῆς διανοίας μετελθεῖν ᾠήθημεν, ὡς ἂν μὴ ἐλλιπῆ αὐτὴν τοῖς μεθ’ ἡμᾶς ἐάσαντες γραφὴν ὀλιγωρίας ἀποίσομεν· οὐ γὰρ μέμψεως ἀμοιρήσομέν τινος ἀπαρξάμενοι μὴ ἐπὶ τὸ τέλος καταντῆσαι σὺν προθυμίᾳ· ἵνα μὴ ἀφορμὴν καθ’ ἡμῶν δῶμεν τοῖς φιλοσκώμμοσιν ἄλλου ἄλλο τι ἀναπλάττοντος, ἀλλὰ καὶ σὲ τῆς ὠφελείας ὁλοσχερῶς ἀπόνασθαι, καθαρὰν δὲ καὶ σαφῆ τὴν διδασκαλίαν γενέσθαι σπουδάζοντες ἐκ καθαρότητος ἀρξόμεθα. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟ ΨΙΛΟΥ ΤΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΣ ΑΡΧΟΜΕΝΟΥ. Ἀπὸ ψιλοῦ τοῦ πράγματος ἄρχεται, ὅταν μηδὲν ἔξωθεν συνεφέλκηται, οἷον γένος εἴδει προσλαβόν, ἢ ὅλον μέρει ἢ ἀόριστον ὡρισμένῳ ἢ δικαστῶν κρίσιν ἢ ποιότητα πράγματος, ἢ πρὸς ἕτερον διαφοράν, οἷον οἱ δὲ θεοὶ πὰρ Ζηνὶ καθήμενοι ἠγορόωντο· καὶ τὸ ᾠχόμεθ’ ἐς Θήβην. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΦΥΣΙΝ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΧΡΗΣΘΑΙ ΤΩι ΛΟΓΩι. Τουτέστι τὰ πρῶτα τιθέναι πρῶτα, τὰ δὲ δεύτερα δεύτερα, καὶ ἑξῆς κατὰ τὰς ἀντιθέσεις πρὸς τὸν λόγον, οἷον τὸν θεὸν φοβοῦ, τοὺς γονεῖς τίμα, καὶ τοὺς φίλους αἰσχύνου. ἡ δὲ ἀντίθεσις πρὸ τῆς λύσεως· τοῦ γὰρ Μειδίου λέγοντος, Δημοσθένην ὕβρισα ἐχθρὸν ἐμόν, ὅπερ οὐκ ἔστι δημόσιον ἔγκλημα, ἐπιλύεται· ἀλλὰ χορηγὸς ἦν ὁ Δημοσθένης, ὁ δὲ χορηγὸς τῆς πόλεώς ἐστιν. ἡ ἀντίθεσις, πρόεδροι καὶ θεσμοθέται πληγὰς λαβόντες οὐκ ἐπεξῆλθον δημοσίᾳ. |
| 3.144 | συγγνώμης ἄξιοι ἦσαν οἱ τυπτήσαντες ἐκείνους· ἐκεῖνοι γὰρ ἀπὸ θυμοῦ τι ἔδρασαν, σὺ δὲ ἀπὸ προνοίας προέχων τὴν ἔχθραν ἐν ἑαυτῷ κατὰ Δημοσθένους. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΕΞ ΑΦΗΓΗΣΕΩΣ ΚΑΤΑ ΑΠΟΦΑΣΙΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Κατὰ ἀπόφασιν σχῆμα ἐξ ἀφηγήσεώς ἐστιν, ὅταν τις ἀποφαίνηται μὴ ἔχων ἐνδοιασμὸν τὸ οἶμαι ἢ τὸ εἴτ ε , ὡς ὁ ῥήτωρ ἐν τῷ παραπρεσβείας, ἔστι τοίνυν οὗτος ὁ πρῶτος Ἀθηναίων αἰσθόμενος Φίλιππο ν , ὡς τότε δημηγορῶ ν , καὶ ἑξῆς. ΠΕΡΙ ΑΛΛΗΓΟΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΟΡΚΟΥΝΤΟΣ. Ὡς παρὰ Πλάτωνι, ὁ μέντοι μέγας ἐν οὐρανῷ Ζεὺς πτηνὸν ἅρμα ἐλαύνων φέρετα ι . καὶ παρὰ τῷ ποιητῇ, ἀμφὶ δ’ ἄρ’ ὤμοισιν βάλετ’ αἰγίδα θυσσανόεσσαν· ἕως τῇ ῥα δι’ αὐτάων κεντρηνεκέας ἔχον ἵππους· καὶ ὑποκατιών, μητρός τοι μένος ἐστὶν ἀάσχετον οὐκ ἐπιεικτόν. ἕως τῷ δ’ ἐπὶ Παιήων ὀδυνήφατα φάρμακα πάσσων· καὶ ἑξῆς, καὶ ἐν τῇ ἐνάτῃ, εἰ δ’ ἄγε πειρήσεσθε, θεοὶ ἵνα εἴδετε πάντες· καὶ ἑξῆς. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΔΙ’ ΕΜΦΑΣΕΩΣ ΜΥΣΤΙΚΩΣ ΛΕΓΟΜΕΝΟΥ. Ὡς παρὰ Πλάτωνι, ὡς ὅταν λέγῃ, τὸ ὄντως ὄ ν , καὶ ἀγαθὸς ἦ ν , καὶ ἀναπτύξας ἔφη, τόδε τι εὑρεῖν τε καὶ εὑρόντα εἰς πάντας λέγειν ἀδύνατο ν , καὶ οἷον τὸ Πυθαγορικόν, εἰς ἱερὸν ἀπιὼν προσκυνῆσαι μηδὲν ἄλλο μεταξὺ βιωτικὸν μήτε λέγε μήτε πρᾶττε. |
| 3.145 | καὶ πάλιν, ἀνυπόδητος θῦε καὶ προσκύνει κοσμίως καὶ μετρίως καὶ μὴ ὑπερσχὼν τῆς ἐν τῇ γῇ τάξεως· σχεδὸν ὅμοιον τὸ λῦσον τὸ ὑπόδημα ἐκ τῶν ποδῶν σο υ · ὁ γὰρ τόπος ἐν ᾧ σὺ ἕστηκας γῆ ἁγία ἐστ ί . καὶ πάλιν, περὶ θεοῦ μηδὲν θαυμαστὸν ἀπίστει μηδὲ περὶ θείων δογμάτω ν . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΚΑΛΥΠΤΩΣ ΕΙΣΑΓΕΣΘΑΙ ΤΗΝ ΤΡΑΧΥΤΗΤΑ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν μὴ συμπλακῇ ἑτέρῳ τινὶ λεαίνοντι, οἷον τὸ τὸν ἐγκέφαλον ἐν τοῖς κροτάφοι ς , ἀλλὰ μὴ ἐν ταῖς πτέρναις καταπεπατημένον φορεῖτ ε . καὶ τὸ ἀλλὰ μανδραγόραν ἤτοι φάρμακον ἄλλο πεπωκόσιν ἐοίκατε ἀνθρώποι ς . τὸ δὲ οὔτε σωφρόνων οὔτε γενναίων ἀνδρῶ ν , ἐλλείποντάς τι δ ι ’ ἔνδειαν χρημάτων τῶν τοῦ πολέμου εὐχερῶς τὰ τοιαῦτα ὀνείδη φέρει ν , λειότερον γέγονε τῷ σχήματι· ἐν γὰρ τῷ καθαρῷ εἴρηται καὶ οὐχ ἁπλῶς ἐπετίμησεν. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΣ ΕΙΣΑΓΟΝΤΟΣ ΤΑΣ ΕΝΝΟΙΑΣ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΔΙΑΚΟΠΤΩΣ. Τοῦτο δὲ γίνεται, ὅταν ὡς θαρρῶν προηγουμένως ἀφηγῇ, ἀλλὰ μὴ ἐπεισάγῃς ἕτερόν τι διακόπτον τὴν ἀφήγησιν, οἷον αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτ η , τοῦτο δὲ τὸ ψήφισμα τὸν τότε τῇ πόλει περιστάντα κίνδυνο ν , καὶ ἑξῆς· διακόπτεται δὲ οὕτως, αὕτη τῶν περὶ Θήβας ἐγένετο πραγμάτων ἀρχὴ καὶ κατάστασις πρώτη, τὰ πρὸ τούτων εἰς ἔχθραν καὶ μῖσος καὶ ἀπιστίαν τῶν πόλεων ὑπηγμένων· ὑπὸ τούτων τοῦτο τὸ ψήφισμα τοῦ τότε τῇ πόλει. |
| 3.146 | ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΑ ΕΝΔΟΞΑ ΕΝΔΟΞΟΤΕΡΩΣ ΛΕΓΕΙΝ. Ἔνδοξοι γεγόνασιν οἱ Μαραθῶνι προκινδυνεύσαντες ὑπὲρ τῆς πατρίδος, ὁ δὲ Δημοσθένης διὰ τοῦ σχήματος πλέον αὐτοὺς ἐδόξασεν ὅρκον αὐτοὺς ποιησάμενος· τὰ γὰρ σεπτὰ ὄμνυνται καὶ τοῖς σεπτοῖς ὁρκίζονται, ὅθεν ἔφη, οὐ μὰ τοὺς ἐν Μαραθῶνι προκινδυνεύσαντας καὶ τοὺς ἐν Σαλαμῖνι παραταξαμένου ς . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΑΝΤΙΣΤΡΕΦΕΙΝ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΠΡΩΤΑ ΛΕΓΕΙΝ, ΕΙΤΑ ΕΠΕΜΒΑΛΛΕΙΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ. Οἷον ἀλ λ ’ ἐπειδὴ πάλιν ἥκομεν ἐκ τῆς πρεσβείας ταύτης τῆς ἐπὶ τοὺς ὅρκου ς , ἧσπερ εἰσὶν αἱ νῦν εὐθῦνα ι , οὔτε μικρὸν οὔτε μέγα οὐ δ ’ ὁτιοῦν εὑρημένοι τῶν ὅτε τὴν εἰρήνην ἐποιεῖσθε λεχθέντων καὶ προσδοκηθέντω ν , ἀλλὰ πάντα ἐξηπατημένο ι , καὶ τούτων ἕτερα αὖθις πεπραχότων καὶ πα ρ ’ αὐτὸ τὸ ψήφισμ α , προσῇμεν τῇ βουλ ῇ . καὶ ταυτὶ πολλοὶ συνίσασι ν , ἃ μέλλω λέγει ν · τὸ γὰρ βουλευτήριον μεστὸν ἦν ἰδιωτῶ ν . εἰπὼν τὰ δεύτερα πρῶτα ἐπενέβαλε τὰ πρῶτα εἰπών, οὔτε μικρὸν οὔτε μέγα, οὐδ’ ὁτιοῦν εὑρημένοι, ἕως τοῦ προσῇμιν τῇ βουλῇ. καὶ πάλιν κατὰ ἐπισυναφήν, ἀλ λ ’ ἐπὶ τῷ πανδοκείῳ τῷ πρὸ τοῦ Διοσκορείου ( εἴτις ὑμῶν εἰς Φερὰς ἀφῖκτα ι , οἶδεν ὃ λέγ ω ) ἐνταῦθα ἐγένοντο οἱ ὅρκο ι . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΑΣ ΠΙΣΤΕΙΣ ΠΡΩΤΑΣ ΠΡΟΤΙΘΕΝΑΙ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ. |
| 3.147.(1t) | Οἷον ὁρῶν τὸ ναυτικὸν ὑμῶν καταλυόμενον καὶ τοὺς μὲν πλουσίους ἀτελεῖς ἀπὸ μικρῶν ἀναλωμάτων γινομένου ς , τοὺς δὲ μέτρια καὶ μικρὰ κεκτημένους τῶν πολιτῶν τὰ ὄντα ἀπολλύντα ς , ἔτι δὲ ὑστερίζουσαν ἐκ τούτων τὴν πόλιν τῶν καιρῶν ἔθηκα νόμου ς . καὶ πάλιν, εἰ μὲν περὶ καινοῦ τινος πράγματος προὐτίθετο λέγει ν , ὦ Ἀθηναῖο ι , ἐπισχὼν ἂν ἕως οἱ πλεῖστοι τῶν εἰωθότων γνώμην ἀπεφήναντ ο , εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ὑπὸ τούτων ῥηθέντω ν , ἡσυχίαν ἦγο ν · εἰ δὲ μ ή , τότε ἂν αὐτὸς ἐπειρώμην ἃ γιγνώσκω λέγει ν . ἡ μὲν γὰρ πρότασίς ἐστιν, ὅτι δεῖ καὶ νεωτέρου ὄντος πρώτου λέγοντος ἀνέχεσθαι, ἡ δὲ κατασκευή, ὅτι μηδὲν οἱ πρεσβύτεροι τῶν δεόντων εἰρήκασιν. ΠΕΡΙ ΕΠΙΜΟΝΗΣ. Σχῆμά ἐστιν ἐπιμονῆς, ὅταν ἐφ’ ὧν ἰσχύωμεν πραγμάτων χρώμεθα αὐτῇ, οἷον οὔτε καιρὸς οὔτε φιλανθρωπία λόγων οὔ τ ’ ἐπαγγελιῶν μέγεθος οὔ τ ’ ἐλπὶς οὔτε φόβος οὔ τ ’ ἄλλο οὐδὲν ἐπῆρε ν , οὐδὲ προηγάγετο ὦν ἔκρινα δικαίων καὶ συμφερόντων τῇ πατρίδι οὐδὲν προδοῦνα ι . καὶ πρὸ τούτου, πότερον ἐχρῆ ν , Αἰσχίν η , τὸ φρόνημα ἀφεῖσαν καὶ τὴν ἀξίαν τὴν αὐτῆ ς , καὶ ἑξῆς. ΠΕΡΙ ΓΟΡΓΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Γοργὸν σχῆμα λέγεται, ὅταν ταῖς ἀπαντήσεσι ταχείαις καὶ βραχείαις χρώμεθα καὶ ταῖς ἀντιθέσεσιν, οἷον τί βουλευόμενοι μετεπέμπεσθε αὐτοὺς ἐν τούτῳ τῷ καιρ ῷ ; ἐπὶ τὴν εἰρήνη ν ; ἀλ λ ’ ὑπῆρχεν ἅπασι ν . |
| 3.148 | ἀλ λ ’ ἐπὶ τὸν πόλεμο ν ; ἀλ λ ’ αὐτοὶ περὶ εἰρήνης ἐβουλεύεσθ ε . καὶ πάλιν, κακοδαιμονοῦσι Βυζάντιο ι . σφόδρα γ ε , ἀλ λ ’ ὅμως αὐτοὺς δεῖ σῶς εἶνα ι · συμφέρει γὰρ τῇ πόλε ι . ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤ ΕΥΤΕΛΕΙΑΝ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. Κατ’ εὐτέλειάν ἐστι σχῆμα τὸ πλεονάζον τοῖς κατὰ μέρος, οἷον εἰ μὴ καὶ τοὺς θεριστὰς καὶ τοὺς σκαπανέας καὶ τοὺς ἀμαλλοδέτας καὶ τοὺς νομέας καὶ τοὺς ποιμένας. ἔστι καὶ ἄλλο εἶδος τὸ δι’ ὅρκων πιστοῦσθαι, ἀλλὰ μὴ διὰ πραγμάτων, ὡς ὁ ῥήτωρ, καλῶ δὲ τοὺς θεοὺς πάντας καὶ πάσας καὶ τὸν Ἀπόλλωνα τὸν Πύθιο ν . καὶ Ὅμηρος, ναὶ μὰ τόδε σκῆπτρον τὸ μὲν οὔποτε φύλλα καὶ ὄζους· ἀλλὰ καὶ ὁρκίζειν κριτὰς ἢ διάδικον. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΕΙΚΟΥΣ. Ἐπιεικὲς σχῆμά ἐστιν, ὅταν τὰ ἑαυτοῦ καλὰ ἐλαττοῖ, τὰ δὲ τοῦ ἐναντίου ἢ τὰ καλὰ ἐπαίρῃ ἢ τὰ κακὰ μειοῖ. καὶ τοῦ μὲν πρώτου, τῆς μέντοι διακονίας τῆς ἐ φ ’ ἑκάστῳ τῶν πεπραγμένων καὶ ἐμαυτῷ μετεῖναί φημ ι . ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ ἐβούλευσεν, ἀλλὰ ταπεινώσας αὐτοῦ τὸ κατόρθωμα μετεῖναί φησι. τοῦ δὲ μειοῦντος τὰ τοῦ ἀντιδίκου κακὰ ἢ ἐνδεικνυμένου τοῦ λέγοντος, ὡς τὸ μηδὲν ὀργισθῇ ς , οὐδὲν γὰρ ἐρῶ φλαῦρο ν . καὶ πάλιν, τοῦ θέντος τὸν νόμον τὰ μὲν ἄλλα ἔγωγε οὐκ οἶδ α , ἐκ δὲ τοῦ νόμου σκοπῶν εὑρίσκω πολὺ τούτου κεχωρισμένο ν . τοῦ δὲ μὴ ἐνδεικνυμένου, τίνος οὖν ἕνεκε ν , εἰ τὰ μάλιστα μὴ τινὲς ἀλλὰ πάντες ἦσαν ἀνάξιο ι , τὴν αὐτὴν ἀτιμίαν ὑμῶν τε κατέγνω κἀκείνω ν ; ἐκείνους μὲν γὰρ ἠτίμασε ἀφελὼν αὐτοὺς τὴν ἀτέλεια ν , ὑμᾶς δὲ κατηυτέλησε τῷ στερῆσαι ὑμᾶς τῆς ἐξουσίας τοῦ διδόναι ἀτέλεια ν , ᾧ τινι βούλεσθ ε . |
| 3.149 | ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΠΑΡΑΛΕΙΠΤΙΚΟΥ. Κατὰ δεινότητα δὲ ἐμφαίνοντες τὰ δοκοῦντα παραλείπεσθαι, οἷον καὶ οὐδὲν ἂν εἴποιμι τούτω ν , οὔτε εἴ τινας ἐκ τῶν πολεμίων ἐλυσάμη ν , οὔτε εἴ τισι πενομένοις θυγατέρας συνεκδέδωκ α . καὶ πάλιν, Ὄλυνθον μὲν δὴ καὶ Μεθώνην καὶ Ἀπολλωνίαν καὶ δύο καὶ τριάκοντα πόλεις ἐπὶ Θρᾴκης ἐ ῶ . ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΑΡΧΙΚΟΥ. Ἀρχικὸν μὲν σχῆμα ποιήσεως τὸ μὴ παρ’ ἑαυτῶν λέγειν, ἀλλ’ αἰτεῖσθαι τὰς κατ’ αὐτοὺς Μούσας ἀπάρχεσθαι τοῦ λόγου, οἷον μῆνιν ἄειδ ε , καὶ Μοῦσαι Πιερίηθε ν , καί· Μουσάων Ἑλικωνιάδων ἀρχώμεθ’. εἰπὲ θεὰ κρυφίων ἐπιμάρτυρα λύχνον ἐρώτων. καὶ ἐκ Διὸς ἀρχώμεσθ α . καὶ ταῦτα μὲν τῶν παρ’ Ἑρμογένει σχημάτων, εἰσὶ δέ τινα ἕτερα σχήματα παρ’ Ὁμήρῳ, ἅπερ ἰδίως ποιησόμεθα. ΠΕΡΙ ΚΑΙΝΟΠΡΕΠΩΝ ΣΧΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Α. καὶ λίην σε πάρος γ’ οὔτ’ εἴρομαι οὔτε μεταλλῶ. πῶς τὸ πάρος ἐπίρρημα σημαῖνον καιρὸν παρῳχηκότα, ῥήματι συνετάγη χρόνῳ ἐνεστῶτι; οὐδεὶς γὰρ σωφρονῶν φησι, πέρυσιν οὐκ ἐρωτῶ, οὐδὲ πρότερον ἐπιζητῶ, μήτι γε ὁ σοφώτατος Ὅμηρος. καί φαμεν, ὡς οὐ κατ’ εὐθὺ δεῖ συντάσσειν τὸ κῶλον, ἀλλὰ κατὰ ὑστερολογίαν ἐκδέχεσθαι τὸ πρότερον, οἷον οὐδὲ πάνυ ἐρωτῶ σε, οὐδὲ ἐπιζητῶ, οὐδὲ τὸ πρότερον. ἄλλως. εἰπόντος τοῦ Διὸς πρὸς τὴν Ἥραν, ἀλ λ ’ ὃν μὲν ἐπιεικὲς ἀκουέμεν ἕως μήτι σὺ ταῦτα ἕκαστα διείρεο, μηδὲ μετάλλα, ἐπεὶ περὶ καθολικῶν βουλευμάτων αὐτῇ προσεῖπε, τῶν μὲν ποιεῖσθαι ζήτησιν, ὅσα αὐτὸς κρύπτειν βούλοιτο, περὶ δὲ τῶν φανερῶν αὐτὴν προτιμητέον ἡγεῖται· ἀπεκρίθη αὐτῷ, ἐμοὶ ἑνός, ὦ ἄνερ, μέλει, περὶ ὧν ἡ Θέτις ἐζήτησε παρά σου τῶν γονάτων ἐπειλημμένη, τὰ δὲ πρότερον γεγονότα καὶ λίαν οὐκ ἐρωτῶ, οὐδὲ ἐπιζητῶ· ἵνα τὸ πάρος μὴ εἴη πρὸς τὸ ἐπιζητῶ, ἀλλὰ πρὸς τὰ γεγονότα τῷ παρεληλυθότι. |
| 3.150 | ἄλλο ὑποκατιών φησι μὴ νύ τοι οὐ χραίσμωσιν ὅσοι θεοί εἰς’ ἐν Ὀλύμπῳ, ἕως τὸ ἀάπτους χεῖρας ἐφεί ω . τινὲς αὐτῷ ἀντιπίπτουσιν ὡς δοτικῇ χρησαμένου τοῦ ποιητοῦ ἀντὶ γενικῆς, ἵνα ᾖ οὕτως, μή ποτε, ὅσοι θεοί εἰσιν ἐν τῷ Ὀλύμπῳ, οὐ βοηθήσουσί σοι ἐμοῦ ἐγγὺς ἐλθόντος, ὅταν σοι τὰς ἀπροσπελάστους ἐπιβάλλω χεῖρας, ἀντὶ τοῦ ἰόντος ἰόντι φαμένου. ἔστι δὲ μᾶλλον εἰπεῖν, ὡς τοῦ ποιητοῦ εἰς δύο τάξεις μερίζοντος τοὺς παρ’ αὐτῶν σεβομένους θεούς, οὐρανίους καὶ καταχθονίους, (καὶ γὰρ κατὰ τὴν Πυθαγορικὴν δόξαν) τὸ ἆσσον ἰόνθ’ οὐκ ἔστιν, ὡς δοκεῖ τοῖς πολλοῖς, πτώσεως δοτικῆς ἀλλ’ εὐθείας τῶν δυϊκῶν ἀντὶ τοῦ ἰόντε, ἵν’ ᾖ τὸ συναγόμενον τῆς συντάξεως οὕτως, μήπως, ὅταν σοι τὰς ἀπροσπελάστους χεῖρας ἐπιβάλλω, οἱ οὐράνιοι καὶ καταχθόνιοι θεοὶ ἐγγὺς ἐλθόντες οὐ βοηθήσωσί σοι. καὶ τούτου ὅμοιον δείξομεν ἐν τῆ γʹ παρὰ πόδας τοῦ λόγου. ἔστι δὲ καὶ ἄλλως εἰπεῖν περὶ τῆς τοιαύτης συντάξεως δοτικῆς οὔσης τῆς ἆσσον ἰόνθ’ ἀντὶ τοῦ ἰόντι· τὸ χραισμῶ σημαίνει τὸ βοηθῶ καὶ τὸ ἀνθίσταμαι ἐκ τοῦ παρεπομένου· ὁ γὰρ βοηθῶν τινὶ τῶν ἀντιδίκων ἀνθίσταται. ἔστιν οὖν καὶ τὰ νῦν εἰπεῖν περὶ τῆς τοιαύτης συντάξεως δοτικῆς οὔσης τῆς ἆσσον, μήπως ὅταν σοι τὰς ἀπροσπελάστους χεῖρας ἐπιβάλλω ἐγγὺς ἐλθόντι οὐκ ἀντιστήσονται ὅσοι θεοί εἰσιν ἐν τῷ Ὀλύμπῳ. |
| 3.151 | καιρὸς ἂν εἴη καὶ τὴν ὑπόσχεσιν ἐκπληρῶσαι τῆς ἀποδείξεως τῆς Ὁμηρικῆς δόξης, εἰς δύο ἀφοριζούσης τοὺς παρ’ αὐτῆς οὐρανίους καὶ ἐπιγείους κατὰ τὴν αἴτησιν Ἀγαμέμνονος περὶ μονομαχίας Ἀλεξάνδρου καὶ Μενελάου καὶ ὁποτέρου τῶν μερῶν παραβασίαν, Ζεῦ πάτερ, Ἴδηθεν μεδέων, κύδιστε, μέγιστε, Ἠέλιός θ’ ὃς πάντ’ ἐφορᾷς καὶ πάντ’ ἐπακούεις. καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα, καὶ οἳ ὑπένερθε καμόντας ἀνθρώπους τίννυσθον. εἰπὼν γὰρ Δία καὶ θεοὺς τοὺς οὐρανίους ᾐνίξατο, ποταμοὺς καὶ γῆν καὶ τοὺς ὑπένερθεν τοὺς ὑπὸ γῆν ἐδήλωσε, ὅθεν καὶ ῥῆμα δυϊκὸν ἐπήγαγε, καμόντας ἀνθρώπους τίννυσθον ἀντὶ τοῦ τιμωρήσατε, βʹ πρόσωπον δυϊκὸν προστακτικῆς ἐγκλίσεως. τάχα δὲ τοῦτο καὶ ἑτέρως θεραπεύεται. μάρτυρα μὲν γὰρ ἐπεισήγαγε τὸ καμόντας ἀνθρώπους τίννυσθον· ἀναγνωστέον οὖν τελείας τιθεμένης μετὰ τὸ γαῖαν οὕτως, Ζεὺς ἠέλιός τε καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα· εἶτα στιγμήν, καὶ εἶθ’ οὕτως· καὶ οἳ ὑπένερθεν καμόντας ἀνθρώπους τίννυσθον· ἵν’ ᾖ τὸ πλῆρες οὕτως, Ζεῦ πάτερ, Ἴδηθεν μεδέων, κύδιστε, μέγιστε, Ἠέλιός θ’ ὃς πάντ’ ἐφορᾷς καὶ πάντ’ ἐπακούεις, καὶ ποταμοὶ καὶ γαῖα, ὑμεῖς μάρτυρες ἔστε, φυλάσσετε δ’ ὅρκια πιστά· καὶ οἳ ὑπένερθε καμόντας ἀνθρώπους τίννυσθον ὅτις κ’ ἐπίορκον ὀμόσσῃ. ἄλλο ἀντιπτωτικὸν τῆς βʹ, φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα, ἕως τοῦ ἀστράπτων ἐπιδέξι’ ἐναίσιμα σήματα φαίνων, ἀντὶ τοῦ ἀστράπτοντος· προειπὼν γὰρ γενικὴν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα ἀστράπτων ἐπήνεγκεν εὐθύς. |
| 3.152 | καὶ Ἐυριπίδης· πάλαι δή ς’ ἐξερωτῆσαι θέλων σχολή μ’ ἀπεῖργεν, ἀντὶ τοῦ θέλοντος ἐρωτῆσαι. ἐν δὲ τῇ γʹ ἀντὶ γενικῆς Ὅμηρος ἐποίησεν εὐθεῖαν, οἷον ἄμφω δ’ ἑζομένω, γεραρώτερος ἦεν Ὀδυσσεύς, ἀντὶ τοῦ καθεζομένων. καὶ ἐν τῇ κʹ, σύν τε δ ύ ’ ἐρχομέν ω . Περὶ δὲ Μενελάου καὶ Νέστορος καὶ Ὀδυσσέως μνήμην ποιούμενος τοὺς τρεῖς τρόπους τῆς ῥητορικῆς καθ’ ἕκαστον πρόσωπον ἔδειξεν, τό τε ἀπολελυμένον καὶ πυκνὸν καὶ πιθανόν. περὶ μὲν τοῦ Μενελάου ὡς ἅτε νέου ὄντος φησίν, ὅτι ἐπιτροχάδην ἀγόρευε, τὰ μὲν πολλὰ καὶ ἔνδειξιν ἔχοντα παρατρέχων, (ἴδιον γὰρ τοῦτο νεότητος διὰ τὸ ἄπειρον τῶν ἱστοριῶν) τῶν ἀναγκαίων δὲ μόνων μνήμην ποιούμενος, ὁποῖον ὑπογράφουσιν οἱ παλαιοὶ ῥήτορες τὸν Λυσίαν· περὶ δὲ τοῦ Ὀδυσσέως φησίν, ἔπεα νιφάδεσιν ἐοικότα χειμερίῃσιν οἱ λόγοι αὐτοῦ, αἰνιττόμενος τὸ πλῆθος τοῦ λόγου ὑψηλόν τε καὶ πυκνὸν καὶ καταπληκτικόν, καὶ τὸ μεστὸν τῶν ἐνθυμημάτων καὶ τούτων ἀθρόως λεγομένων, ὁποῖός τίς ἐστιν ὁ Δημοσθένης. ἐπεισάγει δὲ τὸν Νέστορα χαρακτηρίζοντα τὸν Ἰσοκράτη· ἔχει γὰρ τὸ πιθανὸν ἐκ τῆς ἡδύτητος τοῦ λόγου, καὶ τὸ ἀξιόπιστον ἐκ τῆς πλαγιότητος καὶ πείρας τῶν ἱστοριῶν· πλήρης γὰρ δογμάτων καὶ Ἰσοκράτης κεκαλλωπισμένος τὸν λόγον εἴπερ τις ἄλλος, ὅθεν καὶ οἱ τεχνικοὶ τὰ παραδείγματα τῶν παρίσων καὶ ἰσοκώλων καὶ ἐπαναφορῶν καὶ ἐπαναστροφῶν καὶ πάντων τῶν σχημάτων τῶν λόγον καλλωπιζόντων ἐξ αὐτοῦ παρειλήφασιν. |
| 3.153 | ἃ δὲ περὶ τοῦ Νέστορος ὁ ποιητὴς ἐπιμαρτύρεται λέγων, τοῖσι δὲ Νέστωρ ἡδυεπὴς ἀνόρουσε λιγὺς Πυλίων ἀγορητής. τοῦ καὶ ἀπὸ γλώσσης. ὅθεν καὶ Ἀγαμέμνων θαυμάζων αὐτὸν ἐγκωμιάζει δημοσίᾳ, ἦ μὴν αὖτ’ ἀγορῇ νικᾷς, γέρον, υἷας Ἀχαιῶν. ἀμέλει καὶ εἰς εὐχὴν τρέπεται, τοιούτους πλείστους ἔχειν γλιχόμενος, αἲ γὰρ Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθήνη τοιοῦτοι δέκα μοι συμφράδμονες εἶεν Ἀχαιῶν· καὶ ἑτέρωθεν, ὦ γέρον, εἴθ’ ὡς θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι ὥς τοι γούναθ’ ἕποιτο· Τὰ πληθυντικὰ ὀνόματα τῶν οὐδετέρων ἑνικοῖς ῥήμασι συντάσσεται παρὰ τοῖς Ἀττικοῖς, ὅθεν σοφώτατος ὢν ὁ ποιητὴς ἐν ἑνὶ στοίχῳ δυσὶ διαλέκτοις ἐχρήσατο, καὶ δὴ δοῦρα σέσηπε νεῶν καὶ σπάρτα λέλυνται. καινοπρεπὲς ὥς φασαν ἡ πληθύς· καὶ ἐν τῇ οʹ, αὐτὰρ ὀπίσσω ἡ πληθὺς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ἀπονέοντο, πρὸς τὴν σημασίαν ἐποιήσατο τὴν ἐπαγωγὴν τοῦ ῥήματος· οὕτως καὶ τὸ πᾶσα ἡ γῆ προσκυνησάτωσα ν , καὶ ἐν τῇ ἐξόδῳ, φοβηθέντες δὲ ὁ λαὸς ἔστησαν μακρόθε ν . Ἄλλο. ὁ δὲ ἀγλαΐῃφι πεποιθώς, ἀντὶ τοῦ τοῦ δὲ ἀγλαΐῃφι πεποιθότος ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει, ἐπεὶ προηγουμένως εὐθυμίαν εἰ μὴ ἀρχαϊκῇ συνηθείᾳ εἴπωμεν αὐτῷ συντετάχθαι, σολοικισμὸς λογισθήσεται. συντακτέον οὖν οὕτως, ὁ δὲ τῇ ἀγλαΐᾳ θαρρῶν ταχέως φέρει τὰ κατ’ αὐτὸν γόνατα, ἵνα τὰ γοῦνα εἴη πτῶσις αἰτιατική, καὶ μὴ εὐθεῖα. |
| 3.154 | τινὲς δὲ τῶν ἀρχαίων βιαζόμενοι καὶ παραλλαγὴν ἐμποιοῦντές φασιν, ὁ δ’ ἀγλαΐῃφι πεποιθὼς ῥίμφα ἑ γοῦνα φέρει, ἤγουν τὰ ἑαυτοῦ γόνατα. ἔστι καὶ ἕτερος τρόπος, ὃς πολυσχιδής ἐστι καὶ ποικίλος, οἷον ἄνδρ’ ὁρόω κρατερώ· ὁ μὲν τόξων εὖ εἰδώς, Πάνδαρος, υἱὸς δ’ αὖτε Λυκάονος εὔχεται εἶναι. προειπὼν αἰτιατικήν, ἄνδρας ὁρῶ κρατεροὺς ἐπήνεγκεν εὐθὺς ὁ μὲν τόξων εὖ εἰδὼς ἀντὶ τοῦ, τὸν μὲν τόξων εὖ εἰδότα, Πάνδαρον υἱὸν Λυκάονος εὐχόμενον εἶναι, Αἰνείαν δ’ υἱὸν μεγαλήτορος Ἀγχίσαο· Ἄλλο ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν. ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι θεῶν τὸν Ὄλυμπον ἐχόντων. καὶ ἔστι καὶ ἕτερον εἶδος παρ’ αὐτῷ σχήματος τὸ λεγόμενον προεπίζευξις· προθεὶς γὰρ ὄνομα ἑνικὸν ἓν ἐπάγει δυϊκὸν ῥῆμα ἢ πληθυντικόν, εἶθ’ οὕτως ἐπάγει ἕτερον ὄνομα, οἷον ᾗχι ῥοὰς Σιμόεις συμβάλλεται ἠδὲ Σκάμανδρος· ὤφειλε γὰρ κατὰ τὴν ἀκολουθίαν τῆς συντάξεως εἰπεῖν, ᾗχι ῥοὰς Σιμόεις συμβάλλεται, ᾗ δὲ Σκάμανδρος. ἄλλο εἶδος προτάττει ῥῆμα ἑνικοῦ ἀριθμοῦ καὶ ἐπάγει δύο πρόσωπα, ἦρχε δ’ ἄρα σφιν Ἄρης καὶ πότνι’ Ἐνυώ. ἄλλως, αἰτιατικὴ ἀντὶ γενικῆς Ζεῦ ἄλλοι τε θεοί, δότε δὴ καὶ τόνδε γενέσθαι παῖδ’ ἐμόν, ὡς καὶ ἐγώ περ, ἀριπρεπέα Τρώεσσιν ὧδε βίην τ’ ἀγαθὸν καὶ Ἰλίου ἶφι ἀνάσσειν. καί ποτέ τις εἴπῃ πατρὸς δ’ ὅδε πολλὸν ἀρείων. ἐκ πολέμου ἀνιόντα· ἀντὶ τοῦ ἀνιόντος. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΙΣΟΚΩΛΟΥ. |
| 3.155.(1t) | Ἰσόκωλόν ἐστι φράσις δύο ἢ καὶ πλειόνων κώλων ἀπηκριβωμένων ἀλλήλοις πρὸς ἀντιστρόφου ἐμφέρειαν, οἷον αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι δεῖσαν δ’ ὑποδέχθαι. καὶ ἄλλως χρὴ ξεῖνον παρεόντα φιλεῖν, ἐθέλοντα δὲ πέμπειν. ΠΕΡΙ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. γνωτὸν δὲ καὶ ὃς μάλα νήπιός ἐστιν, ἀντὶ τοῦ, γνωτὸν δὲ τοῦτο τῷ καὶ πάνυ νηπίῳ. δύο γὰρ σχήματα ἔχει ἔλλειψιν τοῦ τοῦτο, καὶ ἀλλαγὴν τῆς δοτικῆς εἰς εὐθεῖαν, ὃς μάλα νήπιός ἐστιν. Ἄλλο εἶδος ἀντιπτώσεως ἀντὶ δοτικῆς χρησαμένου τοῦ ποιητοῦ γενικῇ. οὐ γάρ τις φειδὼ νεκύων κατατεθνειώτων γίνετ’, ἐπεί κε θάνωσι πυρὸς μειλισσέμεν ὦκα. ἀντὶ οὐ γάρ τις φειδὼ γίνεται τοῖς τεθνεῶσι νέκυσι χαρίζεσθαι· παρὰ γὰρ τὸ μέλι, ἐπεὶ γλυκεῖα ἡ χάρις. οὕτως ἔχει καὶ τό, μηδέτι μοι αἰδόμενος μελίσσεο, ἀντὶ τοῦ χαρίζου. Ἄλλο καινοπρεπές· δʹ ὄντων προσώπων δυϊκὸν ῥῆμα προσήγαγεν· ὁ Ἕκτωρ ἐστὶν ὁ λέγων πρὸς τοὺς οἰκείους ἵππους, Ξάνθε τε καὶ σὺ Πόδαργε καὶ Αἴθων Λάμπε τε δῖε, νῦν μοι τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον. ὅταν δὲ εἴπῃ, ὅτι μήποτε αἱ δύο ὀνομασίαι εἰσὶν ἐπίθετα, καὶ αἱ δύο ἕτεραι ὀνόματα ἵππων κύρια, ἀλλ’ ἡ συνθήκη τοῦτο νοεῖν οὐ συγχωρεῖ· ἑκάστῳ γὰρ ὀνόματι σύνδεσμος ἕπεται συμπλεκτικός. καὶ ἡνίκα μέν εἰσι δύο ὀνόματα συνδέσμου δίχα, δύναται τὸ μὲν εἶναι κύριον ἢ προσηγορικόν, τὸ ἄλλο δὲ ἐπίθετον, ὡς τὸ δῖος Ὀδυσσεὺς ἐπίθετον καὶ κύριον ἄνευ συνδέσμου, καὶ ἀγαθὸν Διομήδη ν , καὶ τὰ τοιαῦτα. |
| 3.156 | ἡνίκα δὲ μεταξὺ σύνδεσμος εἴη, ἢ ἄμφω κύρια ἢ ἄμφω προσηγορικὰ ἦσαν· τοῖς γὰρ ὁμοίοις ἐφευρίσκονται οἱ σύνδεσμοι, προσηγορικὰ μὲν θεοί τε καὶ ἀνέρε ς , κύρια δὲ Ἕκτωρ τε Πριάμοιο πάϊς καὶ δῖος Ὀδυσσεύ ς . ἐπεὶ οὖν ἑκάστῳ ὀνόματι σύνδεσμος ἐφήρμοσται, οἱ δὲ συμπλεκτικοὶ σύνδεσμοι ἐν τοῖς ὁμοίοις εὑρίσκονται ὡς ἂν χωρίζωσιν αὐτὰ ἐξ ἀλλήλων καὶ μὴ λογίζωνται ἓν τὰ δύο, τέσσαρες ἵπποι εἰσὶ καὶ οὐ δύο. ἀλλά φαμεν, ὅτι δύο μέν εἰσιν ἐν τῷ ζυγῷ ἵπποι, δύο παρῄοροι, καὶ διεῖλεν εἰς δύο συζυγίας τὴν τετρακτὺν τῶν ἵππων, καὶ πρὸς ἑκάστην συζυγίαν ἐπήνεγκε τὸ ῥῆμα, νῦν μοὶ τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον, πρὸς τὴν μίαν συζυγίαν λέγων, ἀπότινε, καὶ πρὸς τὴν ἑτέραν, ἀπότινε, καὶ πρὸς τὰς δύο, ἀποτίνετον, οὐ καθ’ ἓν πρόσωπον ἁρμόζων τὴν προτροπήν, ἀλλὰ καθ’ ἑκάστην συζυγίαν. πρῶτος δὲ Ἕκτωρ ὡς εὐμοιρήσας καλλίστων ἵππων τῶν ἐκ τοῦ Τρωὸς τεθρίππων ἐπέβη, ἄλλως τε καὶ θρασὺν ἡνίοχον αὐτὸν ὠνόμασεν. εἰκὸς τοίνυν ὡς θρασὺν τεθρίππῳ χρήσασθαι. φασὶ δέ τινες περὶ τοῦ δυϊκοῦ ῥήματος καὶ ὡς δύο εἰσὶν ὑποζύγιοι καὶ δύο παρῄοροι, καὶ τὸ ὅλον βάρος τῆς ἡνιοχείας καὶ οἱ ἑλκυσμοὶ τοῦ δίφρου οἱ ὑποζύγιοι φέρουσιν, ἀμέθεκτοι δὲ βάρους τυγχάνουσιν οἱ παρῄοροι, μηδεμιᾶς αὐτῶν οὔσης χρείας ἐρρωμένων τῶν ὑποζυγίων· εἰ δέ τι συμβῇ ἐκ Τρωὸς τοῖς ὑποζυγίοις, τὸ τηνικάδε χρεία καθίσταται τῶν παρῃόρων ἀντ’ αὐτῶν ὑπεισιόντων τῷ ζυγῷ. πρὸς οὖν τοὺς τὸ βάρος ἅπαν φέροντας τοῦ δίφρου τὸ ῥῆμα μετήνεγκε, νῦν μοι τὴν κομιδὴν ἀποτίνετον. περὶ δὲ τοῦ οἶνόν τ’ ἐγκεράσασα πιεῖν ὅτε θυμὸς ἀνώγοι, ὡς γυνὴ λίαν φίλανδρος διὰ τὸ παρεῖναι τὸν πόλεμον τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἐπιμελείας χρῆται τοῖς ἵπποις κεκραμένῳ οἴνῳ ὕδωρ ἐπικομίζουσα αὐτοῖς. |
| 3.157 | ὅτι δὲ πρὸς τοὺς ὑποζυγίους μόνους κέχρηται τῷ ἀποτίνετον, δηλοῦσι καὶ τὰ ἑξῆς δυϊκὰ τῶν ῥημάτων, ἀλ λ ’ ἐφομαρτεῖτον καὶ σπεύδετο ν . πῶς γὰρ ἂν δύναιντο σπεύδειν οἱ παρῄοροι, εἰ μὴ ἕλκουσιν οἱ ὑποζύγιοι. μᾶλλον δὲ ἔστω ὑπερβατόν, ἵνα μὴ εἰς κακόζηλον ἐμπέσῃ τὸ περὶ τοῦ οἴνου, ἵν’ ᾖ οὕτως, προτέροις ὑμῖν πυρὸν ἔθηκεν ἢ ἐμοὶ πυρὸν καὶ οἶνον ἐγκεράσασα πιεῖν, ὅτε θυμὸς ἀνώγοι. ΠΕΡΙ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΗΝΙΚΑ ΛΕΙΠΕΙ ΛΕΞΙΣ. εἰ δὲ καὶ αὐτοὶ φευγόντων σὺν νηυσὶ φίλαις εἰς πατρίδα γαίαν· ὅμοιον σχεδὸν τῷ ἀλλ’ εἰ μὲν δώσουσι γέρας μεγάθυμοι Ἀχαιοὶ ἄρσαντες κατὰ θυμόν. ἐνταῦθα τὸ εὖ καὶ καλῶς ὅπερ ὀνομάζουσιν ἀνανταπόδοσιν, ὅτι χωρὶς ἀποδόσεως τῆς ἀπαρτιζούσης τοῦ μὲν τὴν ἀκολουθίαν ἤρξατο κώλου ἔχοντος καὶ τὸν καὶ σύνδεσμον. ἕτεροι δέ φασι περὶ τοῦ εἰ παρακελεύσεως ἐπίρρημα εἶναι ἀντὶ τοῦ, εἰ δὲ ἄγε καὶ αὐτοὶ φευγόντων σὺν νηυσὶ φίλην, ὡς τὸ σὺ δέ με ἄκουσον, καὶ τὸ ἀλλ’ εἴτε καλέσειεν, ὁμοίως καὶ τὸ εἰ δ’ ἄγε νῦν φίλε Φοῖβε. οὕτως οὖν καὶ τὸ εἰ δὲ καὶ αὐτοί. ὅμοιον τῆς χʹ εἰ δέ κεν ἀσπίδα μὲν καταθείομαι, ἀντὶ τοῦ ἄγε. Ἄλλο καινοπρεπές· ὅς ῥα μάλιστα χρυσὸν Ἀλεξάνδροιο δεδεγμένος, ἀγλαὰ δῶρα. πρὸς γὰρ τὴν σημασίαν καὶ οὐ τὸν χαρακτῆρα ἀπήντησε, τὸν χρυσὸν εἰπὼν ἀγλαὰ δῶρα. ΠΕΡΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. |
| 3.158.(1t) | Ὅταν ἐν μέσῳ τοῦ διηγήματος μνησθῇ τις τοῦ τέλους ὡς ἐν ἀρχῇ τῆς ωʹ. μήπω γὰρ ὁ ποιητὴς διηγησάμενος τὸν θάνατον Ἕκτορος μηδὲ τὴν διαλλαγὴν Ἀχιλλέως τὸν μετὰ τὴν πόρθησιν Ἰλίου ἀφανισμὸν λέγει τοῦ τείχους, οἷον αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μὲν Τρώων θάνον ὅσσοι ἄριστοι. ΠΕΡΙ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΣΥΛΛΗΠΤΙΚΟΥ. Συλληπτικόν ἐστι σχῆμα ὅταν περί τινων δύο προσώπων τὸ διήγημα γένηται διαφερόντων κατά τι, καὶ περὶ τῶν διαφερόντων γένηται ἡ διήγησις ὡς κοινή, οἱ δ’ ὥστε σφῆκες μέσον αἰόλοι ἠὲ μέλισσαι· οἰκία ποιήσονται ὁδῷ ἐπὶ παιπαλοέσσῃ, οὐδ’ ἀπολείπουσιν κοῖλον δόμον. ταῦτα κοινά, εἶτα ἀλλὰ μένοντες ἄνδρας θηρητῆρας ἀμύνονται περὶ τέκνων ἐπήνεγκε καὶ τοῦτο κοινόν, τὸ δὲ οὐκ ἔστιν ἀλλὰ μόνον τῶν σφηκῶν· μέλισσαι μὲν γὰρ μάχονται ὑπὲρ τοῦ μέλιτος, σφῆκες δὲ ὑπὲρ τῶν τέκνων· κοινὸν οὖν γεγονὸς ἐποίησε σχῆμα συλληπτικόν, συλλαβομένων τῶν μελισσῶν μετὰ τῶν σφηκῶν. ΠΕΡΙ ΚΡΕΜΑΜΕΝΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ. ὣς Ἕκτωρ εἵως μὲν ἀπείλει μέχρι θαλάσσης ῥέα διελεύσεσθαι. εἰπὼν γὰρ εἵως οὐκ εἶπεν ἀπόδοσιν αὐτοῦ, ἀλλ’ ἐποιήσατο ἑτέραν ἀρχήν, ἀλλ’ ὅτε δὴ πυκινῇς ἐνέκυρσε φάλαγξιν. ἔστιν οὖν εἰπεῖν ἐλλειπτικὸν εἶναι τρόπον λείποντος τοῦ τινός, ἵν’ ᾖ τὸ πλῆρες οὕτως· ὣς Ἕκτωρ, ἕως μέν τινος ἠπείλει μέχρι θαλάσσης, καὶ ἑξῆς. |
| 3.159 | Ἄλλο εἶδος καινοπρεποῦς σχήματος, ἔρχομαι εἴ τί τοι ἔγχος ἐνὶ κλισίῃσι λέλειπται, τό νυ γὰρ κατεάξαμεν ὃ πρὶν ἔχεσκον. ΠΕΡΙ ΩΡΑΙΑΣ ΠΑΡΙΣΩΣΕΩΣ. ἐς δ’ ἅλα πορφυρέην μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι· τὸ πάρισον, μεγάλα στενάχουσι ῥέουσαι, καὶ μεγάλα στενάχουσι θέουσαι. Καινοπρεπὲς εἶδος ἄλλο ἐν τῇ πʹ δύνασαι δὲ σὺ παντὸς ἀκούειν ἀνέρι κηδομένῳ. εἰπὼν γενικὴν τὸ παντὸς ἐπήνεγκε τὸ ἀνέρι κηδομέν ῳ . κρεῖσσον δέ ἐστι τὸ παντὸς μὴ εἶναι γενικήν, ἀλλ’ ἐπίρρημα πάντοσε καὶ ἐν ἀκριβεστέροις εὕρομεν. Ἄλλως, ὅτι τὸ εἶπεν ὡς λειπούσης τῆς πρὸς αἰτιατικῇ συνέταξε, καὶ τότ’ ἄρ’ Ἕκτορα εἶπε παραστὰς Φοῖβος Ἀπόλλων. ΕΙΔΟΣ ΣΥΝΤΑΞΕΩΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΝΙΚΗΣ. Ἐπιμεριζομένου ὀνόματος ὀνόματα προηγουμένου ἐπήνεγκε γενικὴν πληθυντικοῦ ἐν τῇ ψʹ πάτασσε δὲ θυμὸς ἑκάστου νίκης ἱεμένων. Ἄλλο καινοπρεπὲς τῆς βʹ τῶν δ’ ὥστ’ ὀρνίθων πετεηνῶν ἔθνεα πολλά, ἕως τοῦ ἀγαλλόμεναι πτερύγεσσιν· εἰπὼν ὀρνίθων ἔθνεα ἐπήνεγκεν ἀγαλλόμεναι θηλυκὸν ὄνομα, οὐ πρὸς τὸ ἐκφαινόμενον, οἱονεὶ τὰ ἔθνεα, ἀλλὰ πρὸς τὸ νοούμενον τὸ ὀρνίθων· τὰ γὰρ ἔθνεα ὄρνεις εἰσίν, ὡς τὸ κίνηθεν δὲ φάλαγγε ς , ἐλπόμενοι παρὰ ναῦφ ι · αἱ γὰρ φάλαγγες εἰ καὶ θηλυκοῦ γένους εἰσὶ κατὰ τὸ ἐκφωνούμενον, ἀλλὰ κατὰ τὸ νοούμενον ἀρσενικοῦ γένους εἰσίν· αἱ γὰρ στρατιωτικαὶ τάξεις ἀνδρῶν εἰσιν, οὐ γυναικῶν. |
| 3.160 | Ἄλλο τῆς βʹ φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα ἤματι τῷ, ἕως τὸ ἀστράπτων ἐπιδέξι’ ἐναίσιμα σήματα φαίνων. εἴπομεν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δόξαν τὴν τῶν πρὸ ἡμῶν περὶ τῆς τοιαύτης συντάξεως ὡς εὐθείᾳ ἀντὶ αἰτιατικῆς ἐχρήσατο ὁ ποιητής· εἰπὼν γὰρ ὑπερμενέα Κρονίωνα κατανεῦσαι ἀστράπτων ἀντὶ τοῦ ἀστράπτοντα. κρεῖσσον οὖν φάναι ὡς δεῖ τοῦτο τιθέναι πρὸ τοῦ ἀστράπτων, ἵν’ ᾖ τὸ λεγόμενον οὕτως, φησὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα ἤματι τῷ ὅτε νηυσὶν ἐπ’ ὠκυπόροισιν ἔβαινον Ἀργεῖοι, Τρώεσσι φόνον καὶ κῆρα φέροντες. τελεία. εἶτα ὡς ἐπανάληψιν ποιήσασθαι τοῦ Διὸς ἐπὶ συστάσει προσώπου ὁ ἀπαστράπτων ἐπιδεξίως καὶ ἐπίσημα τέρατα καὶ σημεῖα φαίνων· καὶ ἔστι τοῦτο ἑρμηνεία τοῦ Διὸς ἢ μᾶλλον ἐπὶ πράγματος διδασκαλίᾳ, ὡς τὸ ἀλλ’ ὁ μὲν Αἰθίοπας μετεκίαθε τηλόθ’ ἐόντας, Αἰθίοπας τοὶ διχθὰ δεδαίαται· ἐπανελάβετο γὰρ τὸ Αἰθίοπας ὄνομα, ἵνα δείξῃ δύο ἔθνη Αἰθιόπων· οὕτω καὶ ἐνταῦθα φημὶ γὰρ οὖν κατανεῦσαι ὑπερμενέα Κρονίωνα, ὁ Κρονίων ὁ ἀστράπτων ἐπιδέξια ἐναίσιμα σήματα φαίνων. ἀλλ’ ἐσιώπησε τὸ Κρονίων μὴ ἀναδιπλασιάσαι αὐτό, διόπερ τινὸς ἐρωτήσαντος, ποῖος Κρονίων κατένευσεν, ὁ ἀστράπτων ἐπιδέξι’ ἐναίσιμα σήματα. κρεῖσσον δὲ τὸ πρῴην ὡς ἐν τῇ πέμπτῃ, ἄνδρ’ ὁρόω κρατερὼ ἐπὶ σοὶ μεμαῶτε μάχεσθαι, ἶν’ ἀπέλεθρον ἔχοντας, ὁ μὲν τόξων εὖ εἰδὼς Πάνδαρος, ὁ δ’ αὖτε Λυκάονος εὔχεται εἶναι. Τέλος· τῷ θεῷ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας Ἀμήν. |