eul_wid: iso-aq
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Hecale by Callimachus of Cyrene the Poet and Scholar

The Hecale is a fragmentary epic poem by the Hellenistic poet and scholar Callimachus, composed in the 3rd century BCE. This work is a principal example of the epyllion, or short epic, a form that concentrates on a single, self-contained episode rather than a grand heroic narrative. The poem recounts an episode from the youth of the Athenian hero Theseus. While journeying to confront the Marathonian Bull, Theseus is overtaken by a storm and finds refuge in the modest cottage of a poor, elderly woman named Hecale. She offers him hospitality, and after he successfully completes his quest, he returns to discover that she has died. In her honour, Theseus establishes a local cult, and her name is subsequently given to the Attic deme of Hecale.

The text survives only in fragments, known from roughly eighteen major passages and numerous smaller pieces preserved through quotations in later ancient authors and on papyrus discoveries. Consequently, the poem's original length and complete narrative structure are matters of scholarly reconstruction. The Hecale is widely regarded as a manifestation of Callimachus's poetic ideals, which favoured learned, meticulously crafted compositions over the expansive scope of traditional epic. Its sympathetic focus on the humble life and hospitality of a poor old woman marks a significant departure from Homeric grandeur, reflecting broader Hellenistic literary interests in everyday realism and aetiology—stories that explain the origins of cults, places, and customs. The poem was likely composed for the sophisticated elite of the Ptolemaic court in Alexandria, an audience attuned to its allusive style and innovative perspective.

Despite its incomplete state, the Hecale exercised considerable influence on subsequent literature, serving as a seminal model for the short epic poetry of later Hellenistic and Roman writers.

ΕΚΑΛΗ
Ἀκταίη τις ἔναιεν Ἐρεχθέος ἔν ποτε γουνῷ
τίον δέ ἑ πάντες ὁδῖται
ἦρα φιλοξενίης· ἔχε γὰρ τέγος ἀκλήιστον
ἡ δʼ ἐκόησεν,
τοὔνεκεν Αἰγέος ἔσκεν
ἴσχε τέκος, μὴ πῖθι
παρὲκ νόον εἰλήλουθας
ἐν γάρ μιν Τροιζῆνι κολουραίῃ ὑπὸ πέτρῃ
θῆκε σὺν ἁρπίδεσσιν
εὖτʼ ἂν ὁ παῖς ἀπὸ μὲν γυαλὸν λίθον ἀγκάσσασθαι
ἄρκιος ᾖ χείρεσσιν, ἑλὼν Αἰδήψιον ἆορ
καὶ τὰ πέδιλα, τὰ μὴ πύσε νήχυτος εὐρώς
. . . . . . . . … μεν … φ …
κέλευε δὲ μήποτʼ ἐλέγξαι
νε … η δʼ ὑπὸ πάντας ἀέθλους
σόον δέ κεν αὖθι δέχοιο
δ … εχ … ά …
… αρὴν κεκύθεσθε κ …
… νε …
ε δʼ ἦν τόδε χειραεσα …
τας ἀκὴν ἔχε· τῇ δε …
ν … ου αἰσυμνῆτις
ἥ τʼ ἄκρησθ ἵνα Γλαυκώπιον ἵζει
εν ἀεὶ περὶ πότνια γα …
ς ὅθι πτολέμοιό μʼ ἐπ …
… . . . . . . .
ὄφρα μὲν οὖν ἔνδιος ἔην ἔτι, θέρμετο δὲ χθών,
τόφρα δʼ ἔην ὑάλοιο φαάντερος οὐρανὸς ἦνοψ
οὐδέ ποθι κνηκὶς ὑπεφαίνετο, πέπτατο δʼ αἰθήρ
ἀννέφελος· ς
μητέρι δʼ ὁππότε
δειελὸν αἰτίζουσιν, ἄγουσι δὲ χεῖρας ἀπʼ ἔργου,
τῆμος ἄρʼ ἐξ …
πρῶτον ὑπὲρ Πάρνηθος, ἐπιπρὸ δὲ μᾶσσον ἐπʼ ἄκρου
Αἰγαλέως θυμόεντος, ἄγων μέγαν ὑετόν, ἔστη·
τῷ δʼ ἐπὶ διπλόον …
τρηχέος Ὑμηττοῖο
ἀστεροπαὶ σελάγιζον
οἷον ὅτε κλονέ …
Αὐσόνιον κατὰ πόντον
ἡ δʼ ἀπὸ Μηρισοῖο θοὴ βορέαο κατᾶιξ
εἰσέπεσεν νεφέλῃσιν
… ν ὅθ …
ερ …
. . . . . . . .
. . . ]..[ ].....[
]μεν ἐνισ̣π̣[
].[
. . .
. . . ].[
]ί̣ω.[ ]β̣υ̣[
]κ̣[.].[..].π̣ε̣θ̣.[
. . .
. . . ].σ̣ον̣...[
]δεν.[
. . .
. . . γενοιτο …
μοιαη
. . .
διερὴν δʼ ἀπεσείσατο λαίφην
τὸν μὲν ἐπʼ ἀσκάντην κάθισεν
αὐτόθεν ἐξ εὐνῆς ὀλίγον ῥάκος αἰθύξασα
παλαίθετα κᾶλα καθῄρει
δανὰ ξύλα...κεάσαι...
αἶψα δὲ κυμαίνουσαν ἀπαίνυτο χυτρίδα κοίλην
φράσον δέ μοι, εἰς ὅ τι τεῦχος
χεύωμαι ποσὶ χύτλα καὶ ὁππόθεν
ἐκ δʼ ἔχεεν κελέβην, μετὰ δʼ αὖ κερὰς ἠφύσατʼ ἄλλο
τινθαλέοισι κατικμήναιντο λοετροῖς
γεργέριμον πίτυρίν τε καὶ ἣν ἀπεθήκατο λευκήν
εἰν ἁλὶ νήχεσθαι φθινοπωρίδα
ἐκ δʼ ἄρτους σιπύηθεν ἅλις κατέθηκεν ἑλοῦσα
οἵους βωνίτῃσιν ἐνικρύπτουσι γυναῖκες
ἐς Μαραθῶνα κατέρχομαι ὄφρα κ … παρ …
Παλλὰς δὲ καθηγήτειρα κελεύθου.
τὼς ἄρʼ ἐμεῦ μεμάθηκας ἅ μʼ εἴρεο· καὶ σύ γε μαῖα
λέξον, ἐπεὶ καὶ ἐμοί τι ποθὴ σέο τυτθὸν ἀκοῦσαι
γρηῢς ἐρημαίῃ ἔνι ναίεις
… ι γενέθλη. . . . . . .
… ομενην …
τὸν δʼ ἀπʼ Ἀφιδνάων ἵπποι φέρον ἢ βασιλεῦσιν
εἴκελον, οἵ τʼ εἶεν Διὸς υἱέες, ἢ θεῷ αὐτῷ.
μέμνημαι καλὴν μὲν α
ἄλλικα χρυσείῃσιν ἐεργομένην ἐνετῇσιν,
ἔργον ἀραχνάων …
. . . . . . . .
οὐ γάρ μοι πενίη πατρώιος, οὐδʼ ἀπὸ πάππων
εἰμὶ λιπερνῆτις· βάλε μοι, βάλε τὸ τρίτον εἴη
δινομένην πέρι βουσὶν ἐμὴν ἐφύλασσον ἅλωα
λέξομαι ἐν μυχάτῳ· κλισίη δέ μοί ἐστιν ἑτοίμη
ὡς ἔμαθεν κἀκεῖνον ἀνιστάμενον
θηρὸς ἐρωήσας ὀλοὸν κέρας
ὁ μὲν εἷλκεν, ὁ δʼ εἵπετο νωθρὸς ὁδίτης
… ἑτέρην περίαπτε καὶ εἰν ἄορ ἧκεν
ὡς ἴδον, ὡς ἅμα πάντες ὑπέτρεσαν ἠδὲ φόβηθεν
ἄνδρα μέγαν καὶ θῆρα πελώριον ἄντα ἰδέσθαι,
μέσφʼ ὅτε δὴ Θησεύς φιν ἀπόπροθι μακρὸν ἄϋσε·
«μίμνετε θαρσήεντες, ἐμῷ δέ τις Αἰγέϊ πατρί
νεύμενος ὅς τʼ ὤκιστος ἐς ἄστυρον ἀγγελιώτης
ὧδʼ ἐνέποι—πολέων κεν ἀναψύξειε μεριμνέων—·
Θησεὺς οὐχ ἑκὰς οὗτος, ἀπʼ εὐύδρου Μαραθῶνος
ζῳὸν ἄγων τὸν ταῦρον.» ὁ μὲν φάτο, τοὶ δʼ ἀίοντες
πάντες ἱὴ παιῆον ἀνέκλαγον, αὖθι δὲ μίμνον.
οὐχὶ νότος τόσσην γε χύσιν κατεχεύατο φύλλων,
οὐ βορέης οὐδʼ αὐτὸς ὅτʼ ἔπλετο φυλλοχόος μείς,
ὅσσα τότʼ ἀγρῶσται περί τʼ ἀμφί τε Θησέϊ βάλλον,
οἵ μιν ἐκυκλώσαντο περισταδόν, αἱ δὲ γυναῖκες
στόρνῃσιν ἀνέστεφον
…
καί ῥʼ ὅτʼ ἐ … π … ο … φ … ἐ … φ … ' ὃν ἄν τινʼ ἕκαστοι
Οὐρανίδαι … ἐπάγοιεν ἐμῷ πτερῷ, ἀλλά ἑ Παλλάς
τῆς μὲν ἔσω δηναιω … ν … α … φ … η … δρόσον Ἡφαίστοιο
με … φ … οτε Κεκροπιδ … επ … λ … αν
λάθριον ἄρρητον, γενεῇ δʼ ὅθεν οὔτε νιν ἔγνων
οὔτʼ ἐδάην, φήμη δὲ κατʼ ὠγυγίους εφαν … υται
οἰωνούς, ὡς δῆθεν ὑφʼ Ἡφαίστῳ τέκεν αἶα.
τουτάκι δʼ ἡ μὲν ἑῆς ἔρυμα χθονὸς ὄφρα βάλοιτο,
τήν ῥα νέον ψήφῳ τε Διὸς δυοκαίδεκά τʼ ἄλλων
ἀθανάτων ὄφιός τε κατέλλαβε μαρτυρίῃσιν,
Πελλήνην ἐφίκανεν Ἀχαιίδα· τόφρα δὲ κοῦραι
αἱ φυλακοὶ κακὸν ἔργον ἐπεφράσσαντο τελέσσαι,
κίστης … δεσμά τʼ ἀνεῖσαι.
…
…
…
…
… Ἀθήνης
… μοῦναι δὲ παραπτυ … κορῶναι
δαίμοσιν· οὐ γὰρ ἔγωγε τεόν ποτε πότνια θυμόν
… ὅσα πολλὰ παραίσια μήποτʼ ἐλαφροί
… σομεν οἰωνοί, τότε δʼ ὤφελον …
οὕτως ἡμετέρην μὲν ἀπέπτυσεν, οὐδὲ γενέθλην
… ἀλλὰ πέσοιο
μηδέ ποτʼ ἐκ θυμοῖο βαρὺς χόλος αἰὲν Ἀθήνης·
αὐτὰρ ἐγὼ τυτθὸς παρέην γόνος· ὀγδοάτη γάρ
ἤδη μοι γενεὴ πέλεται, δεκάτη δὲ τοκεῦσι. . . . . . .
… ελει …
νον π
καὶ κρῖμνον κυκεῶνος ἀποστάξαντος ἔραζε·
… ουτις ἐπέσσεται …
ν … κακάγγελον· εἴθε γὰρ εἴης
κεῖνον ἔτι ζώουσα κατὰ χρόνον, ὄφρα τόδʼ εἰδῇς
ὡς Θριαὶ τὴν γρηῢν ἐπιπνείουσι κορώνην
ου γὰρ … πάντʼ ἤματα, ναὶ μὰ τὸ ῥικνόν
σῦφαρ ἐμόν, ναὶ τοῦτο τὸ δένδρεον αὗον ἐόν περ
… αόν τε καὶ ἄξονα καυάξαντες
… έων εἴσω πόδα πάντες ἔχουσι·
δείελος ἀλλʼ ἢ νὺξ ἢ ἔνδιος ἢ ἔσετʼ ἠώς,
εὖτε κόραξ, ὃς νῦν γε καὶ ἂν κύκνοισιν ἐρίζοι
καὶ γάλακι χροιὴν καὶ κύματος ἄκρῳ ἀώτῳ,
κυάνεον φὴ πίσσαν ἐπὶ πτερὸν οὐλοὸν ἕξει,
ἀγγελίης ἐπίχειρα, τά οἵ ποτε Φοῖβος ὀπάσσει,
ὁππότε κεν Φλεγύαο Κορωνίδος ἀμφὶ θυγατρός
Ἴσχυϊ πληξίππῳ σπομένης μιερόν τι πύθηται.»
τὴν μὲν ἄρʼ ὣς φαμένην ὕπνος λάβε, τὴν δʼ ἀίουσαν.
καδδραθέτην δʼ οὐ πολλὸν ἐπὶ χρόνον, αἶψα γὰρ ἦλθεν
στιβήεις ἄγχαυρος, ὅτʼ οὐκέτι χεῖρες ἔπαγροι
φιλητέων· ἤδη γὰρ ἑωθινὰ λύχνα φαείνει·
ἀείδει καί πού τις ἀνὴρ ὑδατηγὸς ἱμαῖον·
ἔγρει καί τινʼ ἔχοντα παρὰ πλόον οἰκίον ἄξων
τετριγὼς ὑπʼ ἄμαξαν, ἀνιάζουσι δὲ πυκνοι …
δμῶοι χαλκῆες κωφώμενοι ἔνδον ἀκουήν
. . . . . . . .
ἡ μὲν ἀερτάζουσα μέγα τρύφος ὑψίζωνος
ἄστυρον εἰσανέβαινεν, ἐγὼ δʼ ἤντησα Λυκείου
καλὸν ἀεὶ λιπόωντα κατὰ δρόμον Ἀπόλλωνος
τίνος ἠρίον ἵστατε τοῦτο;
ἴθι, πρηεῖα γυναικῶν,
τὴν ὁδόν, ἣν ἀνίαι θυμαλγέες οὐ περόωσι.
πολλάκι σεῖό γε, μαῖα, φιλοξείνοιο καλιῆς
μνησόμεθα· ξυνὸν γὰρ ἐπαύλιον ἔσκεν ἅπασιν
ὅθεν ἠληλούθειν
πολυπτῶκές τε Μελαιναί
γίνεό μοι τέκταινα βίου δαμάτειρά τε λιμοῦ
ἔστιν ὕδος καὶ γαῖα καὶ ὀπτήτειρα κάμινος
ὁππότε λύχνου
δαιομένου πυρόεντες ἄδην ἐγένοντο μύκητες
γέντο δʼ ἀλυκρά
σὺν δʼ ἡμῖν ὁ πελαργὸς ἀμορβεύεσκεν ἀλοίτης
ἄνδρες ἐλαιοὶ Δεκελειόθεν ἀμπρεύοντες
Ἀπόλλωνος ἀπαυγή
ἁρμοῖ που κἀκείνῳ ἐπέτρεχε λεπτὸς ἴουλος
ἄνθει ἑλιχρύσῳ ἐναλίγκιος
πάσχομεν ἄστηνοι· τὰ μὲν οἴκοθε πάντα δέδασται
δέκα δʼ ἄστριας αἴνυτο λάτρον
βόες ἧχι γέγειαι
ἄνθεα μήκωνός τε καὶ ἤνοπα πυρὸν ἔδουσι
τοὔνεκα καὶ νέκυες πορθμήιον οὔτι φέρονται
μούνῃ ἐνὶ πτολίων, ὅ τε τέθμιον οἰσέμεν ἄλλους
δανοῖς ἐν στομάτεσσι
αὐτίκα Κενθίππην τε πολύκρημνόν τε Πρόσυμναν
καὶ δόνακι πλήθοντα λιπὼν ῥόον Ἀστερίωνος
τὺ δʼ ἐγκυτὶ τέκνον ἐκέρσω
ὁκκόσον ὀφθαλμοὶ γὰρ ἀπευθέες, ὅσσον ἀκουή
εἰδυλίς
ἵνʼ ἔλλερα ἔργα τέλεσκεν
τώ μοι ἀναδραμέτην ἅτε κερκίδες
Δηώ τε Κλυμένου τε πολυξείνοιο δάμαρτα
αὖτις ἀπαιτίζουσαν ἑὴν εὐεργέα λάκτιν
η ἄφαρον φαρόωσι, μέλει δέ φιν ὄμπνιον ἔργον
Σκύλλα γυνὴ κατακᾶσα καὶ οὐ ψύθος οὔνομʼ ἔχουσα
πορφυρέην ἤμησε κρέκα
ἀλλὰ σὺ μὲν σιπαλός τε καὶ ὀφθαλμοῖσιν ἔφηλος
ἡνίκα μὲν γὰρ φαίνεται τοῖς ἀνθρώποις ταῦτα
αὐτοὶ μὲν φιλέουσʼ, αὐτοὶ δέ τε πεφρίκασιν,
ἑσπέριον φιλέουσιν, ἀτὰρ στυγέουσιν ἑῷον
ἔπρεπέ τοι προέχουσα κάρης εὐρεῖα καλύπτρη,
ποιμενικὸν πίλημα, καὶ ἐν χερὶ χαῖον ἔχουσα
στάδιον δʼ ὑφέεστο χιτῶνα
ὅς ῥʼ ἔφυγεν μέν
Ἀρκαδίην, ἡμῖν δὲ κακὸς παρενάσσατο γείτων
σὺν δʼ ἄμυδις φορυτόν τε καὶ ἴπνια λύματʼ ἄειρεν
ἐπεὶ θεὸς οὐδὲ γελάσσαι
ἀκλαυτὶ μερόπεσσιν ὀιζυροῖσιν ἔδωκεν
Αἴσηπον ἔχεις, ἑλικώτατον ὕδωρ,
Νηπείης ἥ τʼ ἄργος, ἀοίδιμος Ἀδρήστεια,
ἔκ με Κολωνάων τις ὁμέστιον ἤγαγε δήμου
τῶν ἑτέρων
βουσόον ὅν τε μύωπα βοῶν καλέουσιν ἀμορβοί
οἵ νυ καὶ Ἀπόλλωνα παναρκέος Ἠελίοιο
χῶρι διατμήγουσι καὶ εὔποδα Δηωίνην
Ἀρτέμιδος
κενεὸν πόνον ὀτλήσοντες
ἀμφὶ δέ οἱ κεφαλῇ νέον Αἱμονίηθεν
μεμβλωκὸς πίλημα περίτροχον ἄλκαρ ἔκειτο
ἴδεος ἐνδίοιο
Λιμναίῳ δὲ χοροστάδας ἦγον ἑορτάς
ποσσὶ δʼ ἀνελθεῖν
ἄγκος ἐς ὑψικάρηνον ἐδίζετο· πᾶσα δʼ ἀπορρώξ
πέτρη ἔην ὑπένερθε καὶ ἄμβασις οὔ νύ τις ἦεν
ἀείπλανα χείλεα γρηός
ἀήσυρον … γόνυ κάμψοι
ἄκμηνον δόρποιο
ἁλυκὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ
ἀμιθρῆσαι
ἀπούατος ἄγγελος ἔλθοι
ἀσταγὲς ὕδωρ
σχέτλιαι ἀνθρώπων ἀφραστύες
ἠέρος ἀχλύσαντος
βέβυστο δὲ πᾶσα χόλοιο
γαμβρὸς Ἐρεχθῆος
γέντα βοῶν μέλδοντες
γοεροῖο γόοιο
οἰκίον εὖτε δέμοιμι
δύην ἀπόθεστον ἀλάλκοι
αἴθʼ ὄφελες θανέειν ἢ πανύστατον ὀρχήσασθαι
αἰθυίης ὑπὸ πτερύγεσσιν ἔλυσαν πείσματα νηός
ἧχι κονίστραι
ἄξεινοι λύθρῳ τε καὶ εἴαρι πεπλήθασι
νυκτὶ δʼ ὅλῃ βασιλῆας ἐλέγχομεν
πότμον ἐλινύσειεν
ἐπήλυσιν ὄφρʼ ἀλέοιτο
φώριον
ἐπιπρίσῃσιν ὀδόντας
ἐπικλινές ἐστι τάλαντον
εἰκαίην τῆς οὐδὲν ἀπέβρασε φαῦλον ἀλετρίς
ἠέρος ὄγμοι
ἑρπετὰ δʼ ἰλυοῖσιν ἐνέκρυφεν
τὼ μὲν ἐγὼ θαλέεσσιν ἀνέτρεφον
Θείας ἀμνάμων
Κλεωναίοιο χάρωνος
ἀφʼ ὑμέων κοκύῃσι καθημένη ἀρχαίῃσι
Κωλιάδος κεραμῆες
τοῦτο γὰρ αὐτήν
κωμῆται κάλεον περιηγέες
οὐδʼ οἷσιν ἐπὶ κτενὸς ἔσκον ἔθειραι
λάτριν ἄγειν παλίνορσον ἀεικέα τῷ κεραμῆι
τοιοῦτον γὰρ ὁ παῖς ὅδε λῆμα φαείνει
γαστέρι μοῦνον ἔχοιμι κακῆς ἀλκτήρια λιμοῦ
λίποιμι
τὸ δέ μοι μαλκίστατον ἦμαρ
ἠρνεόμην θανάτοιο πάλαι καλέοντος ἀκοῦσαι
μὴ μετὰ δήν ἵνα καὶ ἐπὶ σοὶ θρηνήσω ἀποθανόντι
ναὶ μὰ τόν
νωσάμενος
μέμβλετό μοι
γέντο δʼ ἐρείκης
σκηπάνιον … ὃ δὴ πέλε γήραος ὀκχή
ὀκχήσασθαι
ὄμπνιον ὕδωρ
εἰ δὲ Δίκη σε
πὰρ πόδα μὴ τιμωρὸς ἐτείσατο, δὶς τόσον αὖτις
ἔσσεται, ἐν πλεόνεσσι παλίντροπος,
εἷλε δὲ πασσαγίην, τόδε δʼ ἔννεπεν
οἷος ἐκεῖνος ἀεὶ περιδέξιος ἥρως
ἔτι πλοκάμοιο περίθριξ
περιπηχύναντες
καὶ ἀγλαὰ πίσεα γαίης
βόσκεο
πολύθρονον
ποιηφάγον
ῥυδὸν ἀφνύνονται
τόδʼ ἔχω σέβας
τοῦ μὲν ἐγὼ ζώοντος ἀναιδέσιν ἐμπήξαιμι
σκώλους ὀφθαλμοῖσι καί, εἰ θέμις, ὠμὰ πασαίμην
τέρπνιστον
Αἴθρην τὴν εὔτεκνον ἐπʼ ἀγρομένῃς ὑδέοιμι
ὑδέουσιν
ὑληωροί
ἡ δὲ πελιδνωθεῖσα καὶ ὄμμασι λοξὸν ὑποδράξ
ὀσσομένη
θῆκε δὲ λᾶαν
σκληρὸν ὑπόκρηνον
ὅς τε φόβῃσι
ξανθοτάταις ἐκόμα
ψισθεῖεν