eul_wid: klo-ae
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Arguments of Aristophanes' Plays by Aristophanes of Byzantium

The Arguments of Aristophanes' Plays is a collection of introductory notes, or hypotheses, attributed to the Hellenistic scholar Aristophanes of Byzantium, who served as head of the Library of Alexandria in the early second century BCE. The work was composed as a scholarly apparatus for the comedies of the Athenian playwright Aristophanes, providing essential contextual information for each play. A typical hypothesis records the date of the play's original production, the festival at which it was performed, its competitive ranking against other comedies, and a concise summary of its plot. The original compilation is believed to have covered the eleven surviving comedies of Aristophanes known to Alexandrian editors.

The text does not survive as an independent treatise but is preserved within the medieval manuscript tradition of Aristophanes' comedies, where the hypotheses appear as prefatory material before each play. Through centuries of transmission and annotation by later scribes and scholars, the original Byzantine notes have been amalgamated with subsequent additions and revisions, making it challenging for modern philologists to distinguish the authentic core from later accretions. This work stands as a significant artifact of Alexandrian editorial practice, designed to elucidate the often obscure topical joking and Athenian cultural references of Old Comedy for a broader Hellenistic readership. By systematically preserving production data and narrative synopses, it fulfilled a vital pedagogical and preservational function. Its format established a model for the scholarly introduction of classical texts, exerting a lasting influence on exegetical traditions in both Byzantine and Renaissance scholarship.

Ὑποθέσεις ἄμετροι.

Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ. Ἀντιγόνη παρὰ τὴν πρόςταξιν τῆς πόλεως θάψασα τὸν Πολυνείκην ἐφωράθη καὶ εἰς μνημεῖον κατάγειον ἐντεθεῖσα παρὰ τοῦ Κρέοντος ἀνῄρηται· ἐφʼ ᾗ καὶ Αἵμων δυςπαθήσας διὰ τὸν εἰς αὐτὴν ἔρωτα ξίφει ἑαυτὸν διεχρήσατο. ἐπὶ δὲ τῷ τούτου θανάτῳ καὶ ἡ μήτηρ Εὐρυδίκη ἑαυτὴν ἀνεῖλε.

Τὸ μὲν δρᾶμα τῶν καλλίστων Σοφοκλέους. στασιάζεται δὲ τὰ περὶ τὴν ἡρωίδα ἱστορούμενα καὶ τὴν ἀδελφὴν αὐτῆς Ἰσμήνην, ἃς ὁ μὲν Ἴων ἐν τοῖς διθυράμβοις καταπρησθῆναί φησιν ἀμφοτέρας ἐν τῷ ἱερῷ τῆς Ἥρας ὑπὸ Λαοδάμαντος τοῦ Ἐτεοκλέους· Μίμνερμος δέ φησι τὴν μὲν Ἰσμήνην προσομιλοῦσαν Θεοκλυμένῳ ὑπὸ Τυδέως κατὰ Ἀθηνᾶς ἐγκέλευσιν τελευτῆσαι. Κεῖται δὲ ἡ μυθοποιία καὶ παρʼ Εὐριπίδῃ ἐν Ἀντιγόνῃ· πλὴν ἐκεῖ φωραθεῖσα μετὰ τοῦτο Αἵμονι δίδοται πρὸς γάμου κοινωνίαν καὶ τίκτει τὸν Μαίονα.

Ἡ μὲν σκηνὴ τοῦ δράματος ὑπόκειται ἐν Θήβαις ταῖς Βοιωτικαῖς. ὁ δὲ χορὸς συνέστηκεν ἐξ ἐπιχωρίων γερόντων· προλογίζει δὲ ἡ Ἀντιγόνη· ὑπόκειται δὲ τὰ πράγματα ἐπὶ τῶν Κρέοντος βασιλείων. τὸ δὲ κεφάλαιόν ἐστι τάφος Πολυνείκους, Ἀντιγόνης ἀναίρεσις, θάνατος Λίμονος καὶ μόρος Εὐρυδίκης τῆς Αἵμονος μητρός. φασὶ δὲ τὸν Σοφοκλέα ἠξιῶσθαι τῆς ἐν Σάμῳ στρατηγίας, εὐδοκιμήσαντα ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῆς Ἀντιγόνης. λέλεκται δὲ τὸ δρᾶμα τοῦτο τριακοστὸν δεύτερον.

Σχόλια εἰς Εὐριπίδην Ἀριστοφάνους τοῦ γραμματικοῦ. Μήδεια διὰ τὴν πρὸς Ἰάσονα ἔχθραν τῷ ἐκεῖνον γεγαμηκέναι Γλαύκην τὴν Κρέοντος θυγατέρα ἀπέκτεινε μὲν Γλαύκην καὶ Κρέοντα καὶ τοὺς ἰδίους υἱούς, ἐχωρίσθη δὲ Ἰάσονος Αἰγεῖ συνοικήσουσα. παρʼ οὐδετέρῳ κεῖται ἡ μυθοποιία.

Ἡ μὲν σκηνὴ τοῦ δράματος ὑπόκειται ἐν Κορίνθῳ, ὁ δὲ χορὸς συνέστηκεν ἐκ γυναικῶν πολιτίδων. ἐδιδάχθη ἐπὶ Πυθοδώρου ἄρχοντος κατὰ τὴν ὀγδοηκοστὴν ἑβδόμην ὀλυμπιάδα. πρῶτος Εὐφορίων, δεύτερος Σοφοκλῆς, τρίτος Εὐριπίδης. Μήδεια, Φιλοκτήτης, Δίκτυς, Θερισταὶ σάτυροι. οὐ σώζεται.

Σχόλια εἰς Εὐριπίδην Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ. Διόνυσος ἀποθεωθεὶς μὴ βουλομένου Πενθέως τὰ ὄργια αὐτοῦ ἀναλαμβάνειν, εἰς μανίαν ἀγαγὼν τὰς τῆς μητρὸς ἀδελφάς, ἠνάγκασε Πενθέα διασπάσαι. ἡ μυθοποιία κεῖται παρʼ Αἰσχύλῳ ἐν Πενθεῖ.

Ὑποθέσεις ἔμμετροι.

Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ ὑπόθεσις.Λιπὼν Κόρινθον Οἰδίπους, πατρὸς νόθος πρὸς τῶν ἁπάντων λοιδορούμενος ξένος, ἦλθεν πυθέσθαι Πυθικῶν θεσπισμάτων, ζητῶν ἑαυτὸν καὶ γένους φυτοσπόρον. εὑρὼν δὲ τλήμων ἐν στεναῖς ἁμαξιτοῖς ἄκων ἔπεφνε Λάιον γεννήτορα. Σφιγγὸς δὲ δεινῆς θανάσιμον λύσας μέλος, ᾔσχυνε μητρὸς ἀγνοουμένης λέχος. λοιμὸς δὲ Θήβας εἷλε καὶ νόσος μακρά. Κρέων δὲ πεμφθεὶς Δελφικὴν πρὸς ἑστίαν, ὅπως πύθοιτο τοῦ κακοῦ παυστήριον, ἤκουσε φωνῆς μαντικῆς θεοῦ πάρα, τὸν Λαΐειον ἐκδικηθῆναι φόνον. ὅθεν μαθὼν ἑαυτὸν Οἰδίπους τάλας δισσαῖσι χερσὶν ἐξανάλωσεν κόρας, αὐτὴ δὲ μήτηρ ἀγχόναις διώλετο.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Ἐκκλησίας οὔσης παραγίνονταί τινες πρέσβεις παρὰ Περσῶν καὶ παρὰ Σιτάλκους πάλιν, οἱ μὲν στρατιὰν ἄγοντες, οἱ δὲ χρυσίον· παρὰ τῶν Λακεδαιμονίων τε μετὰ τούτους τινὲς σπονδὰς φέροντες, οὓς Ἀχαρνεῖς οὐδαμῶς εἴασαν, ἀλλʼ ἐξέβαλον· ὧν καθάπτεται σκληρῶς ὁ ποιητής.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Παράγει τινὰ Κλέωνα τὸν καλούμενον Παφλαγόνα καὶ ἔτι βυρσοπώλην πικρότατα κατεσθίοντά πως τὰ κοινὰ χρήματα· ἐν παραλογισμῷ διαφέροντʼ ἐρρωμένως

ἀλλαντοπώλην, εὐθέως σκατοφάγον, πεισθέντα τʼ ἐπιθέσθαι σὺν ἱππεῦσίν τισι, ἐν τῷ χορῷ παροῦσι, τῇ τῶν πραγμάτων ἀρχῇ Κλέωνός τʼ ἐν μέσῳ κατηγορεῖν. ἐγένετο τοῦτʼ· ἐξέπεσεν ὁ Κλέων παγκάκως· ὁ δὲ σκατοφάγος ἔτυχε προεδρίας καλῆς.

Ἀριστοφάνους Σχόλια . Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Φιλοῦντα δικάζειν πατέρα παῖς εἵρξας ἄφνω αὐτός τʼ ἐφύλαττεν ἔνδον οἰκέται θʼ ὅπως μὴ λανθάνῃ μηδʼ ἐξίῃ διὰ τὴν νόσον· ὁ δʼ ἀντιμάχεται παντὶ τρόπῳ καὶ μηχανῇ. εἶθʼ οἱ συνήθεις καὶ γέροντες, λεγόμενοι σφῆκες, παραγίνονται βοηθοῦντες σφόδρα ἐπὶ τῷ δύνασθαι κέντρον ἐνιέναι τισὶ φρονοῦντες ἱκανόν. ὁ δὲ γέρων τηρούμενος συμπείθετʼ ἔνδον διαδικάζειν καὶ βιοῦν, ἐπεὶ τὸ δικάζειν κέκρικεν ἐκ παντὸς τρόπου.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Τῷ Διὶ φράσαι σπεύδων τὰ κατʼ ἀνθρώπους Τρυγαῖος ἐθέλων ἀναπετέσθʼ ὡς τοὺς θεοὺς ἐξέτρεφεν ὄρνιθʼ· ὡς δʼ ἀνέπτη, κατέλαβεν Ἑρμῆν μόνον ἄνω. κᾆτʼ ἐπιδείκνυσιν φράσας τὸν Πόλεμον ἐν βυθῷ τʼ ἀπῃωρημένον ἀέρος, ἕτοιμόν τʼ ὄντα πρὸς κακουχίαν τὴν πρότερον, Εἰρήνην δὲ κατορωρυγμένην, ἣν ἱκέτευσαν οἱ κατʼ ἀγροὺς ἀνάπαλιν πορεῖν τὸ μέλλον. ἡ δʼ ἐπένευσε καὶ τότε ἀπάγουσιν αὐτὴν ἐκ βερέθρου καὶ τἀγαθά.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Διὰ τὰς δίκας φεύγουσιν Ἀθήνας δύο τινές· οἳ πρὸς τὸν ἔποπα, τὸν λεγόμενον Τηρέα, ἐλθόντες ἠρώτων ἀπραγμόνων πόλιν. εἷς δʼ ὄρνις ἔποπι συμπαρὼν μετὰ πλειόνων πτηνῶν διδάσκει, τί δύνατʼ ὀρνίθων γένος, καὶ πῶς ἐάν περ κατὰ μέσον τὸν ἀέρα πόλιν κτίσωσι, τῶν θεῶν τὰ πράγματα αὐτοὶ παραλήψοντʼ. ἐκ δὲ τοῦδε φαρμάκου πτέρυγάς τʼ ἐποίουν· ἠξίωσαν δʼ οἱ θεοί, ἐπίθεσιν οὐ μικρὰν ὁρῶντες γενομένην.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Ἐν τοῖς Σκίροις τὰ γύναιʼ ἔκρινεν ἐν στολαῖς ἀνέρων προκαθίζοντα, γενομένης ἐκκλησίας, περιθέμεναι πώγωνας ἀλλοτρίων τριχῶν. ἐποίησαν οὕτως. ὑστεροῦντες οὖν στολαῖς ἄνδρες γυναικῶν ἐκάθισαν· καὶ δὴ μία δημηγορεῖ περὶ τοῦ λαβούσας τῶν ὅλων τὴν ἐπιτροπὴν βέλτιον ἄρξειν μυρίῳ· ἐκέλευσέ τʼ εἰς κοινὸν φέρειν τὰ χρήματα καὶ χρῆσθʼ ἅπασιν ἐξ ἴσου ταῖς οὐσίαις καὶ ταῖς γυναιξὶ μετατίθεσθαι τοὺς νόμους.

Ἀριστοφάνους Σχόλια Ἀριστοφάνους γραμματικοῦ.Μαντεύεται δίκαιος ὤν τις καὶ πένης, εἰ μεταβαλὼν πλούτου τυχεῖν δυνήσεται. ἔχρησεν ὁ θεὸς συνακολουθεῖν ᾧπερ ἂν ἀνέρι περιτύχῃ. Πλοῦτος ὀπτάνεται τυφλός. γνοὺς δʼ αὐτὸν ἤγαγʼ οἴκαδʼ, ἄλλους δημότας καλέσας μετασχεῖν, εἶθʼ ὑγιάσαι τὰς κόρας ἔσπευδεν· εἰς Ἀσκληπιοῦ δʼ ἀπήγαγον. ἡ δʼ ἀναφανεῖσʼ ἄφνω Πενία διεκώλυεν. ὅμως ἀναβλέψαντος αὐτοῦ, τῶν κακῶν οὐδεὶς ἐπλούτει, τῶν δʼ ἀγαθῶν ἦν τἀγαθά.