eul_wid: efg-aa
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Comic Fragments on Food and Feasting by Theopompus the Comic Poet

Comic Fragments on Food and Feasting is a modern compilation of 151 passages attributed to the Athenian comic poet Theopompus, a contemporary of Aristophanes active from the late fifth to the early fourth century BCE. These excerpts, drawn from his lost comedies, are united by their thematic focus on culinary culture and the rituals of feasting. They survive not as a continuous text but as quotations—varying in length from isolated words to several lines—preserved primarily within the works of later antiquarians, most notably Athenaeus of Naucratis in his Deipnosophistae.

The collected fragments illuminate several characteristic preoccupations of Old Comedy. They feature satire of gluttony and excessive consumption, often embodied by insatiable comic characters. The social rituals of the drinking party, or symposium, are frequently depicted, revealing dynamics of hospitality, conversation, and competition. Specific foods and luxurious ingredients—such as fine breads, seafood, and exotic condiments—serve as markers of social status, wealth, or pretension, while more mundane references to ingredients and cooking methods provide incidental evidence for ancient Greek diet and culinary practice. The genre’s penchant for mythological parody is also evident, with traditional stories involving banquets or divine hospitality subjected to comic treatment.

These fragments survive entirely through indirect transmission, quoted by later Greek and Roman grammarians and scholars; the standard modern critical edition is found in Greek Comic Poets. As a corpus, they are of historical and literary note. They aid in reconstructing the broader landscape of Old Comedy beyond the extant plays of Aristophanes, demonstrating the genre’s engagement with social customs, its linguistic inventiveness, and its satirical edge. Furthermore, they offer a unique window into Athenian daily life and foodways, capturing elements of the genre’s evolution toward the less overtly political and more socially observational style characteristic of Middle Comedy.

ΑΔΜΗΤΟΣ
ΑΛΘΑΙΑ
τὴν οἰκίαν γὰρ εὗρον εἰσελθὼν ὅλην
κίστην γεγονυῖαν φαρμακοπώλου Μεγαρικοῦ.
λαβοῦσα πλήρη χρυσέαν μεσόμφαλον
φιάλην· Τελέστης δʼ ἄκατον ὠνόμαζέ νιν.
ΑΦΡΟΔΙΣΙΑ
ὄνος μὲν ὀγκᾶθʼ ὁ Μελιτεὺς Φιλωνίδης.
ὄνῳ μιγείσης μητρὸς ἔβλαστεν πόλει.
ἀλλʼ ἔντραγε
τὴν σηπίαν τηνδὶ λαβοῦσα καὶ τοδὶ
τὸ πουλυπόδειον.
ΒΑΤΥΛΗ
ΕΙΡΗΝΗ
ἡμᾶς δʼ ἀπαλλαχθέντας ἐπʼ ἀγαθαῖς τύχαις
ὀβελισκολυχνίου καὶ ξιφομαχαίρας πικρᾶς.
ὁ μὲν ἄρτος ἡδύ, τὸ δὲ φενακίζειν προσὸν
ἔμβαμμα τοῖς ἄρτοις πονηρὸν γίγνεται.
ἄχθομαι δʼ ἀπολωλεκὼς
ἀλεκτρυόνα τίκτουσαν ᾠὰ πάγκαλα.
χλαῖναν δέ σοι
λαβὼν παχεῖαν ἐπιβαλῶ Λακωνικήν.
μᾶζαι, πλακοῦντες, ἰσχάδες Τιθράσιαι
μητρυιόν
ΗΔΥΧΑΡΗΣ
καὶ στῆτʼ ἐφεξῆς κεστρέων νῆστις χορὸς
λαχάνοισιν ὥσπερ χῆνες ἐξενισμένοι.
φέρε σὺ τὰ καταχύσματα
ταχέως κατάχει τοῦ νυμφίου καὶ τῆς κόρης.
Β. εὖ πάνυ λέγεις.
ἓν γάρ ἐστιν οὐδὲ ἕν,
τὰ δὲ δύο μόλις ἕν ἐστιν, ὥς φησιν Πλάτων.
ΘΗΣΕΥΣ
ἵξει δὲ Μήδων γαῖαν, ἔνθα καρδάμων
πλείστων ποιεῖται καὶ πράσων ἀβυρτάκη.
φαυλίων μήλων
αὐτόκακος
ΚΑΛΛΑΙΣΧΡΟΣ
οὔ φησιν εἶναι τῶν ἑταιρῶν τὰς μέσας
στατηριαίας.
ἠρίσταμεν· δεῖ γὰρ συνάπτειν τὸν λόγον.
ἰχθύων δὲ δὴ
ὑπογάστριʼ, ὦ Δάματερ.
ΚΑΠΗΛΙΔΕΣ
Λεωτροφίδης ὁ τρίμετρος ὡς λεοντῖνος
εὔχρως τε φάνει καὶ χαρίεις ὥσπερ νεκρός.
ἐλεφαντοκώπους ξιφομαχαίρας καὶ δόρη
ἢ μετάδος ἢ μέτρησον ἢ τιμὴν λαβέ.
κολάσομαί σʼ ἐγὼ
καὶ τὸν σὸν Ἄττιν.
ΜΗΔΟΣ
παρʼ ἐμοὶ τὰ λίαν μειράκια χαρίζεται
τοῖς ἡλικιώταις.
ὥς ποτʼ ἐκήλησεν Καλλίστρατος υἷας Ἀχαιῶν,
κέρμα φίλον διαδούς, ὅτε συμμαχίαν ἐρέεινεν·
οἶον δʼ οὐ κήλησε δέμας λεπτὸν Ῥαδάμανθυν,
Λύσανδρον κώθωνα πρὶν αὐτῷ δῶκε λεπαστήν.
ΝΕΜΕΑ
χώρει σὺ δεῦρο, Θηρικλέους πιστὸν τέκνον·
γενναῖον εἶδος, ὄνομά σοι τί θώμεθα;
ἆρʼ εἶ κάτοπτρον φύσεος ἢν πλῆρες δοθῇς·
οὐδέν ποτʼ ἄλλο. δεῦρο δή, γεμίσω σʼ ἐγώ.
γραῦ Θεολύτη, γραῦ. Β. τί με καλεῖς; Α. σέ, φιλτάτη,
ἵνʼ ἀσπάσωμαι· δεῦρο παρʼ ἐμὲ Θεολύτη,
παρὰ τὸν νέον ξύνδουλον· οὑτωσὶ καλῶς.
Β. Σπινθὴρ τάλας, πειρᾷς με. Α. ναί, τοιοῦτό τι·
φιλοτησίαν δὲ τήνδε σοι προπίομαι·
δέξαι, πιοῦσα δʼ ὁπόσον ἄν σοι θυμὸς ᾖ,
παράδος τὸ πρῶτον.
ΟΔΥΣΣΕΥΣ
χιτῶνά μοι
φέρων δέδωκας δαιδάλεον, ὃν ᾔκασεν
ἄρισθʼ Ὅμηρος κρομμύου λεπυχάνῳ.
Εὐριπίδου τἄρʼ ἐστὶν οὐ κακῶς ἔχον,
τἀλλότρια δειπνεῖν τὸν καλῶς εὐδαίμονα.
ἵνα μὴ τὸ παλαιὸν τοῦτο καὶ θρυλούμενον
διʼ ἡμετέρων στομάτων
εἴπω σόφισμʼ, ὅ φασι παῖδας Λεσβίων
εὑρεῖν.
λάσιον ἐπιβεβλημένος
ΠΑΙΔΕΣ
τηνδὶ περιζωσάμενος ᾤαν λουτρίδα
κατάδεσμον ἥβης προπέτασον.
πάντʼ ἀγαθὰ δὴ γέγονεν ἀνδράσιν ἐμῆς ἀπὸ συνουσίας.
ΠΑΜΦΙΛΗ
σπόγγος, λεκάνη, πτερόν, λεπαστὴ πάνυ πυκνή,
ἣν ἐκπιοῦσʼ ἄκρατον ἀγαθοῦ δαίμονος
τέττιξ κελαδεῖ.
λεπαστὴ μάλα συχνή,
ἣν ἐκπιοῦσʼ ἄκρατον ἀγαθοῦ δαίμονος
περίστατον βοῶσα τὴν κώμην ποιεῖ.
αὐτὴ δʼ ἐκείνη πρότερον ἐξηπίστατο
παρὰ τῆς ἐπιτηθῆς.
τούτων ἁπάντων ὁ ῥαχιστὴς Δημοφῶν
σανδάλια
ΠΑΝΤΑΛΕΩΝ
σπηλάδιον
ΠΗΝΕΛΟΠΗ
καί σε τῇ νουμηνίᾳ
ἀγαλματίοις ἀγαλοῦμεν ἀεὶ καὶ δάφνῃ.
καὶ τὴν ἱερὰν σφάττουσιν ἡμῶν δέλφακα.
ΣΕΙΡΗΝΕΣ
αὐλεῖ γὰρ σαπρὰ
αὕτη γε κρούμαθʼ οἷα τἀπὶ Χαριξένης.
θύννων τε λευκῶν Σικελικῶν ὑπήτρια
ὑποδοῦ λαβὼν τὰς περιβαρίδας.
φρυγεύς, θυΐα, λήκυθος
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΔΕΣ
ἐγὼ γὰρ ἂν κώθωνος ἐκ στρεψαύχενος
πίοιμι τὸν τράχηλον ἀνακεκλασμένη;
καίτοι τίς οὐκ ἂν οἶκος εὖ πράττοι τετρωβολίζων,
εἰ νῦν γε διώβολον φέρων ἀνὴρ τρέφει γυναῖκα;
ἡ Θρασυμάχου δʼ ὑμῶν γυνὴ καλῶς ἐπιστατήσει.
σκληφρός
ΤΕΙΣΑΜΕΝΟΣ
ἀλλʼ ἡ μὲν Εἰλείθυια συγγνώμην ἔχει
ὑπὸ τῶν γυναικῶν οὖσα καταπλὴξ τὴν τέχνην.
τὸν δὲ Μύσιον
Ἀκέστορʼ ἀναπέπεικεν ἀκολουθεῖν ἅμα.
ὀλόλους
ΦΙΝΕΥΣ
παῦσαι κυβεύων, μειράκιον, καὶ τοῖς βλίτοις
διαχρῶ τὸ λοιπόν. κοιλίαν σκληρὰν ἔχεις,
τὰ πετραῖα τῶν ἰχθυδίων ἀπέσθιε.
ἡ τρὺξ ἄριστόν ἐστιν εἰς εὐβουλίαν.
ταῦτʼ ἢν ποιῇς, ῥᾴων ἔσει τὴν οὐσίαν.
ΑΔΗΛΩΝ ΔΡΑΜΑΤΩΝ
ὥς μοι δοκεῖν
εἶναι τὸ πρόθυρον τοῦτο βασανιστήριον,
τὴν δʼ οἰκίαν ζητρεῖον ἢ κακὸν μέγα.
ἐπίνομεν μετὰ ταῦτα . . . .
κατακείμενοι μαλακώτατʼ ἐπὶ τρικλινίῳ
Τελαμῶνος οἰμώζοντες ἀλλήλοις μέλη.
ἄφωνος ἐγένετο,
ἔπειτα μέντοι πάλιν ἀνηνέχθη.
τρώγουσι μύρτα καὶ πέπονα μιμαίκυλα.
κἄπειτʼ ἰδὼν ἀσφάραγον ἐν θάμνῳ τινί
δὶς παῖδες οἱ γέροντες ὀρθῷ τῷ λόγῳ.
εἴσω δραμὼν αἴτησον. Β. ἀλλʼ οὐκ ἐκφορά.
ἄπνους, ἄνευρος, ἀσθενής, ἀνέντατος
μαλθακωτέρα
πέπονος σικυοῦ μοι γέγονε.
αἱμασιολογεῖν ἄριστʼ ἠπίστατο.
ἀλλʼ εἰ δοκεῖ, χρὴ ταῦτα δρᾶν· εὐοδεῖν πορεύομαι.
δεσπότου πενέστου ῥυσὰ βουλευτήρια
ἀγαθοῦ δαίμονος ἐπιρροφεῖν
τοὺς βυβλιοπώλας λεύσομαι.
γυναῖκας ναυτίδας
ὀρνιθίων λεκάνην
ἄλυπος
ἄνεχε
ἀνθήλιος
ἀπωνηθήσεται
ἀρύβαλλος
αὐτόχειρα
δουλοπρέπεια
κατᾶραι
κένταυρον
κυνάριον
λάβδα
λοπάδα
μεθύστρια
πρωτόπειρον
τανθαρυστοὶ
ὑπολογεῖν
Χάρη
τὸ νῦν εἶναι
ΑΜΦΙΣΒΗΤΗΣΙΜΟΝ
κατωνάκη