eul_wid: upu-bb
DOI 10.5281/zenodo.20418549

Hymnic Collection Anonymous Hymn 4 To Hermes in Greek

The Hymn to Hermes, designated as Homeric Hymn 4, is an anonymous Greek narrative poem composed in dactylic hexameter. This 580-line work, dating from the late Archaic period around 520 BCE or shortly thereafter, forms part of the collection known as the Homeric Hymns. It recounts the mischievous infancy of the god Hermes, son of Zeus and the nymph Maia. On the day of his birth, the precocious infant invents the lyre by fitting strings across a tortoise shell and then steals the sacred cattle of his elder brother, Apollo. The narrative focuses on the ensuing conflict and reconciliation between the brothers, a negotiation through which Hermes formally acquires his divine domains. These established roles include messenger of the gods, conductor of souls to the underworld, and patron of travelers, commerce, thieves, and cunning intelligence. The hymn is characterized by its sophisticated and humorous tone, depicting Hermes as a divine trickster whose inventive genius and diplomatic skill secure his status among the Olympians. Such hymns were likely performed at religious festivals, often as preludes to the recitation of epic poetry. The complete text survives primarily in a 15th-century manuscript, the Codex Laurentianus 32.16, supplemented by earlier papyrus fragments.

1 Ἑρμῆν ὕμνει Μοῦσα Διὸς καὶ Μαιάδος υἱόν,
2 Κυλλήνης μεδέοντα καὶ Ἀρκαδίης πολυμήλου,
3 ἄγγελον ἀθανάτων ἐριούνιον, ὃν τέκε Μαῖα
4 νύμφη ἐϋπλόκαμος Διὸς ἐν φιλότητι μιγεῖσα
5 αἰδοίη· μακάρων δὲ θεῶν ἠλεύαθ’ ὅμιλον
6 ἄντρον ἔσω ναίουσα παλίσκιον, ἔνθα Κρονίων
7 νύμφῃ ἐϋπλοκάμῳ μισγέσκετο νυκτὸς ἀμολγῷ,
8 ὄφρα κατὰ γλυκὺς ὕπνος ἔχοι λευκώλενον Ἥρην,
9 λήθων ἀθανάτους τε θεοὺς θνητούς τ’ ἀνθρώπους.
10 ἀλλ’ ὅτε δὴ μεγάλοιο Διὸς νόος ἐξετελεῖτο,
11 τῇ δ’ ἤδη δέκατος μεὶς οὐρανῷ ἐστήρικτο,
12 εἴς τε φόως ἄγαγεν, ἀρίσημά τε ἔργα τέτυκτο·
13 καὶ τότ’ ἐγείνατο παῖδα πολύτροπον, αἱμυλομήτην,
14 ληϊστῆρ’, ἐλατῆρα βοῶν, ἡγήτορ’ ὀνείρων,
15 νυκτὸς ὀπωπητῆρα, πυληδόκον, ὃς τάχ’ ἔμελλεν
16 ἀμφανέειν κλυτὰ ἔργα μετ’ ἀθανάτοισι θεοῖσιν.
17 ἠῷος γεγονὼς μέσῳ ἤματι ἐγκιθάριζεν,
18 ἑσπέριος βοῦς κλέψεν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος,
19 τετράδι τῇ προτέρῃ τῇ μιν τέκε πότνια Μαῖα.
20 ὃς καὶ ἐπεὶ δὴ μητρὸς ἀπ’ ἀθανάτων θόρε γυίων
21 οὐκέτι δηρὸν ἔκειτο μένων ἱερῷ ἐνὶ λίκνῳ,
22 ἀλλ’ ὅ γ’ ἀναΐξας ζήτει βόας Ἀπόλλωνος
23 οὐδὸν ὑπερβαίνων ὑψηρεφέος ἄντροιο.
24 ἔνθα χέλυν εὑρὼν ἐκτήσατο μυρίον ὄλβον·
25 Ἑρμῆς τοι πρώτιστα χέλυν τεκτήνατ’ ἀοιδόν,
26 ἥ ῥά οἱ ἀντεβόλησεν ἐπ’ αὐλείῃσι θύρῃσι
27 βοσκομένη προπάροιθε δόμων ἐριθηλέα ποίην,
28 σαῦλα ποσὶν βαίνουσα· Διὸς δ’ ἐριούνιος υἱὸς
29 ἀθρήσας ἐγέλασσε καὶ αὐτίκα μῦθον ἔειπε·
30 σύμβολον ἤδη μοι μέγ’ ὀνήσιμον, οὐκ ὀνοτάζω.
31 χαῖρε φυὴν ἐρόεσσα χοροιτύπε δαιτὸς ἑταίρη,
32 ἀσπασίη προφανεῖσα· πόθεν τόδε καλὸν ἄθυρμα
33 αἰόλον ὄστρακον ἕσσο χέλυς ὄρεσι ζώουσα;
34 ἀλλ’ οἴσω ς’ εἰς δῶμα λαβών· ὄφελός τί μοι ἔσσῃ,
35 οὐδ’ ἀποτιμήσω· σὺ δέ με πρώτιστον ὀνήσεις.
36 οἴκοι βέλτερον εἶναι, ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ θύρηφιν·
37 ἦ γὰρ ἐπηλυσίης πολυπήμονος ἔσσεαι ἔχμα
38 ζώους’· ἢν δὲ θάνῃς τότε κεν μάλα καλὸν ἀείδοις.
39 Ὣς ἄρ’ ἔφη· καὶ χερσὶν ἅμ’ ἀμφοτέρῃσιν ἀείρας
40 ἂψ εἴσω κίε δῶμα φέρων ἐρατεινὸν ἄθυρμα.
41 ἔνθ’ ἀναπηλήσας γλυφάνῳ πολιοῖο σιδήρου
42 αἰῶν’ ἐξετόρησεν ὀρεσκῴοιο χελώνης.
43 ὡς δ’ ὁπότ’ ὠκὺ νόημα διὰ στέρνοιο περήσῃ
44 ἀνέρος ὅν τε θαμιναὶ ἐπιστρωφῶσι μέριμναι,
45 ἢ ὅτε δινηθῶσιν ἀπ’ ὀφθαλμῶν ἀμαρυγαί,
46 ὣς ἅμ’ ἔπος τε καὶ ἔργον ἐμήδετο κύδιμος Ἑρμῆς.
47 πῆξε δ’ ἄρ’ ἐν μέτροισι ταμὼν δόνακας καλάμοιο
48 πειρήνας διὰ νῶτα διὰ ῥινοῖο χελώνης.
49 ἀμφὶ δὲ δέρμα τάνυσσε βοὸς πραπίδεσσιν ἑῇσι,
50 καὶ πήχεις ἐνέθηκ’, ἐπὶ δὲ ζυγὸν ἤραρεν ἀμφοῖν,
51 ἑπτὰ δὲ συμφώνους ὀΐων ἐτανύσσατο χορδάς.
52 αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τεῦξε φέρων ἐρατεινὸν ἄθυρμα
53 πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μέλος, ἡ δ’ ὑπὸ χειρὸς
54 σμερδαλέον κονάβησε· θεὸς δ’ ὑπὸ καλὸν ἄειδεν
55 ἐξ αὐτοσχεδίης πειρώμενος, ἠΰτε κοῦροι
56 ἡβηταὶ θαλίῃσι παραιβόλα κερτομέουσιν,
57 ἀμφὶ Δία Κρονίδην καὶ Μαιάδα καλλιπέδιλον
58 ὃν πάρος ὠρίζεσκον ἑταιρείῃ φιλότητι,
59 ἥν τ’ αὐτοῦ γενεὴν ὀνομακλυτὸν ἐξονομάζων·
60 ἀμφιπόλους τε γέραιρε καὶ ἀγλαὰ δώματα νύμφης,
61 καὶ τρίποδας κατὰ οἶκον ἐπηετανούς τε λέβητας.
62 καὶ τὰ μὲν οὖν ἤειδε, τὰ δὲ φρεσὶν ἄλλα μενοίνα.
63 καὶ τὴν μὲν κατέθηκε φέρων ἱερῷ ἐνὶ λίκνῳ
64 φόρμιγγα γλαφυρήν· ὁ δ’ ἄρα κρειῶν ἐρατίζων
65 ἆλτο κατὰ σκοπιὴν εὐώδεος ἐκ μεγάροιο,
66 ὁρμαίνων δόλον αἰπὺν ἐνὶ φρεσὶν οἷά τε φῶτες
67 φηληταὶ διέπουσι μελαίνης νυκτὸς ἐν ὥρῃ.
68 Ἠέλιος μὲν ἔδυνε κατὰ χθονὸς ὠκεανὸν δὲ
69 αὐτοῖσίν θ’ ἵπποισι καὶ ἅρμασιν, αὐτὰρ ἄρ’ Ἑρμῆς
70 Πιερίης ἀφίκανε θέων ὄρεα σκιόεντα,
71 ἔνθα θεῶν μακάρων βόες ἄμβροτοι αὖλιν ἔχεσκον
72 βοσκόμεναι λειμῶνας ἀκηρασίους ἐρατεινούς.
73 τῶν τότε Μαιάδος υἱὸς ἐΰσκοπος Ἀργειφόντης
74 πεντήκοντ’ ἀγέλης ἀπετάμνετο βοῦς ἐριμύκους.
75 πλανοδίας δ’ ἤλαυνε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον
76 ἴχνι’ ἀποστρέψας· δολίης δ’ οὐ λήθετο τέχνης
77 ἀντία ποιήσας ὁπλάς, τὰς πρόσθεν ὄπισθεν,
78 τὰς δ’ ὄπιθεν πρόσθεν, κατὰ δ’ ἔμπαλιν αὐτὸς ἔβαινε.
79 σάνδαλα δ’ αὐτίκα ῥιψὶν ἐπὶ ψαμάθοις ἁλίῃσιν
80 ἄφραστ’ ἠδ’ ἀνόητα διέπλεκε, θαυματὰ ἔργα,
81 συμμίσγων μυρίκας καὶ μυρσινοειδέας ὄζους.
82 τῶν τότε συνδήσας νεοθηλέαν ἀγκάλῳ ὥρην
83 ἀβλαβέως ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο σάνδαλα κοῦφα
84 αὐτοῖσιν πετάλοισι, τὰ κύδιμος Ἀργειφόντης
85 ἔσπασε Πιερίηθεν ὁδοιπορίην ἀλεείνων,
86 οἷά τ’ ἐπειγόμενος δολιχὴν ὁδόν, αὐτοτροπήσας.
87 τὸν δὲ γέρων ἐνόησε δέμων ἀνθοῦσαν ἀλωὴν
88 ἱέμενον πεδίον δὲ δι’ Ὀγχηστὸν λεχεποίην·
89 τὸν πρότερος προσέφη Μαίης ἐρικυδέος υἱός·
90 ὦ γέρον ὅς τε φυτὰ σκάπτεις ἐπικαμπύλος ὤμους,
91 ἦ πολυοινήσεις εὖτ’ ἂν τάδε πάντα φέρῃσι
92 καί τε ἰδὼν μὴ ἰδὼν εἶναι καὶ κωφὸς ἀκούσας,
93 καὶ σιγᾶν, ὅτε μή τι καταβλάπτῃ τὸ σὸν αὐτοῦ.
94 Τόσσον φὰς συνέσευε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα.
95 πολλὰ δ’ ὄρη σκιόεντα καὶ αὐλῶνας κελαδεινοὺς
96 καὶ πεδί’ ἀνθεμόεντα διήλασε κύδιμος Ἑρμῆς.
97 ὀρφναίη δ’ ἐπίκουρος ἐπαύετο δαιμονίη νὺξ
98 ἡ πλείων, τάχα δ’ ὄρθρος ἐγίγνετο δημιοεργός·
99 ἡ δὲ νέον σκοπιὴν προσεβήσατο δῖα Σελήνη
100 Πάλλαντος θυγάτηρ Μεγαμηδείδαο ἄνακτος,
101 τῆμος ἐπ’ Ἀλφειὸν ποταμὸν Διὸς ἄλκιμος υἱὸς
102 Φοίβου Ἀπόλλωνος βοῦς ἤλασεν εὐρυμετώπους.
103 ἀδμῆτες δ’ ἵκανον ἐς αὔλιον ὑψιμέλαθρον
104 καὶ ληνοὺς προπάροιθεν ἀριπρεπέος λειμῶνος.
105 ἔνθ’ ἐπεὶ εὖ βοτάνης ἐπεφόρβει βοῦς ἐριμύκους
106 καὶ τὰς μὲν συνέλασσεν ἐς αὔλιον ἀθρόας οὔσας
107 λωτὸν ἐρεπτομένας ἠδ’ ἑρσήεντα κύπειρον,
108 σὺν δ’ ἐφόρει ξύλα πολλά, πυρὸς δ’ ἐπεμαίετο τέχνην.
109 δάφνης ἀγλαὸν ὄζον ἑλὼν ἐπέλεψε σιδήρῳ
110 ἄρμενον ἐν παλάμῃ, ἄμπνυτο δὲ θερμὸς ἀϋτμή·
111 Ἑρμῆς τοι πρώτιστα πυρήϊα πῦρ τ’ ἀνέδωκε.
112 πολλὰ δὲ κάγκανα κᾶλα κατουδαίῳ ἐνὶ βόθρῳ
113 οὖλα λαβὼν ἐπέθηκεν ἐπηετανά· λάμπετο δὲ φλὸξ
114 τηλόσε φύζαν ἱεῖσα πυρὸς μέγα δαιομένοιο.
115 ὄφρα δὲ πῦρ ἀνέκαιε βίη κλυτοῦ Ἡφαίστοιο,
116 τόφρα δ’ ὑποβρύχιας ἕλικας βοῦς ἕλκε θύραζε
117 δοιὰς ἄγχι πυρός, δύναμις δέ οἱ ἔπλετο πολλή·
118 ἀμφοτέρας δ’ ἐπὶ νῶτα χαμαὶ βάλε φυσιοώσας·
119 ἐγκλίνων δ’ ἐκύλινδε δι’ αἰῶνας τετορήσας,
120 ἔργῳ δ’ ἔργον ὄπαζε ταμὼν κρέα πίονα δημῷ·
121 ὤπτα δ’ ἀμφ’ ὀβελοῖσι πεπαρμένα δουρατέοισι,
122 σάρκας ὁμοῦ καὶ νῶτα γεράσμια καὶ μέλαν αἷμα
123 ἐργμένον ἐν χολάδεσσι, τὰ δ’ αὐτοῦ κεῖτ’ ἐπὶ χώρης.
124 ῥινοὺς δ’ ἐξετάνυσσε καταστυφέλῳ ἐνὶ πέτρῃ,
125 ὡς ἔτι νῦν τὰ μέτασσα πολυχρόνιοι πεφύασι
126 δηρὸν δὴ μετὰ ταῦτα καὶ ἄκριτον. αὐτὰρ ἔπειτα
127 Ἑρμῆς χαρμόφρων εἰρύσατο πίονα ἔργα
128 λείῳ ἐπὶ πλαταμῶνι καὶ ἔσχισε δώδεκα μοίρας
129 κληροπαλεῖς· τέλεον δὲ γέρας προσέθηκεν ἑκάστῃ.
130 ἔνθ’ ὁσίης κρεάων ἠράσσατο κύδιμος Ἑρμῆς·
131 ὀδμὴ γάρ μιν ἔτειρε καὶ ἀθάνατόν περ ἐόντα
132 ἡδεῖ’· ἀλλ’ οὐδ’ ὥς οἱ ἐπείθετο θυμὸς ἀγήνωρ
133 καί τε μάλ’ ἱμείροντι περῆν’ ἱερῆς κατὰ δειρῆς.
134 ἀλλὰ τὰ μὲν κατέθηκεν ἐς αὔλιον ὑψιμέλαθρον,
135 δημὸν καὶ κρέα πολλά, μετήορα δ’ αἶψ’ ἀνάειρε,
136 σῆμα νέης φωρῆς· ἐπὶ δὲ ξύλα κάγκαν’ ἀείρας
137 οὐλόποδ’ οὐλοκάρηνα πυρὸς κατεδάμνατ’ ἀϋτμῇ.
138 αὐτὰρ ἐπεί τοι πάντα κατὰ χρέος ἤνυσε δαίμων
139 σάνδαλα μὲν προέηκεν ἐς Ἀλφειὸν βαθυδίνην,
140 ἀνθρακιὴν δ’ ἐμάρανε, κόνιν δ’ ἀμάθυνε μέλαιναν
141 παννύχιος· καλὸν δὲ φόως κατέλαμπε Σελήνης.
142 Κυλλήνης δ’ αἶψ’ αὖτις ἀφίκετο δῖα κάρηνα
143 ὄρθριος, οὐδέ τίς οἱ δολιχῆς ὁδοῦ ἀντεβόλησεν
144 οὔτε θεῶν μακάρων οὔτε θνητῶν ἀνθρώπων,
145 οὐδὲ κύνες λελάκοντο· Διὸς δ’ ἐριούνιος Ἑρμῆς
146 δοχμωθεὶς μεγάροιο διὰ κλήϊθρον ἔδυνεν
147 αὔρῃ ὀπωρινῇ ἐναλίγκιος ἠΰτ’ ὀμίχλη.
148 ἰθύσας δ’ ἄντρου ἐξίκετο πίονα νηὸν
149 ἦκα ποσὶ προβιβῶν· οὐ γὰρ κτύπεν ὥς περ ἐπ’ οὔδει.
150 ἐσσυμένως δ’ ἄρα λίκνον ἐπῴχετο κύδιμος Ἑρμῆς·
151 σπάργανον ἀμφ’ ὤμοις εἰλυμένος ἠΰτε τέκνον
152 νήπιον ἐν παλάμῃσι περ’ ἰγνύσι λαῖφος ἀθύρων
153 κεῖτο, χέλυν ἐρατὴν ἐπ’ ἀριστερὰ χειρὸς ἐέργων.
154 μητέρα δ’ οὐκ ἄρ’ ἔληθε θεὰν θεός, εἶπέ τε μῦθον·
155 τίπτε σὺ ποικιλομῆτα πόθεν τόδε νυκτὸς ἐν ὥρῃ
156 ἔρχῃ ἀναιδείην ἐπιειμένε; νῦν σε μάλ’ οἴω
157 ἢ τάχ’ ἀμήχανα δεσμὰ περὶ πλευρῇσιν ἔχοντα
158 Λητοΐδου ὑπὸ χερσὶ διὲκ προθύροιο περήσειν,
159 ἢ σὲ φέροντα μεταξὺ κατ’ ἄγκεα φηλητεύσειν.
160 ἔρρε πάλιν· μεγάλην σε πατὴρ ἐφύτευσε μέριμναν
161 θνητοῖς ἀνθρώποισι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.
162 Τὴν δ’ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισι·
163 μῆτερ ἐμὴ τί με ταῦτα τιτύσκεαι ἠΰτε τέκνον
164 νήπιον, ὃς μάλα παῦρα μετὰ φρεσὶν αἴσυλα οἶδε,
165 ταρβαλέον καὶ μητρὸς ὑπαιδείδοικεν ἐνιπάς;
166 αὐτὰρ ἐγὼ τέχνης ἐπιβήσομαι ἥ τις ἀρίστη
167 βουκολέων ἐμὲ καὶ σὲ διαμπερές· οὐδὲ θεοῖσι
168 νῶϊ μετ’ ἀθανάτοισιν ἀδώρητοι καὶ ἄλιστοι
169 αὐτοῦ τῇδε μένοντες ἀνεξόμεθ’, ὡς σὺ κελεύεις.
170 βέλτερον ἤματα πάντα μετ’ ἀθανάτοις ὀαρίζειν
171 πλούσιον ἀφνειὸν πολυλήϊον ἢ κατὰ δῶμα
172 ἄντρῳ ἐν ἠερόεντι θαασσέμεν· ἀμφὶ δὲ τιμῆς
173 κἀγὼ τῆς ὁσίης ἐπιβήσομαι ἧς περ Ἀπόλλων.
174 εἰ δέ κε μὴ δώῃσι πατὴρ ἐμός, ἦ τοι ἔγωγε
175 πειρήσω, δύναμαι, φηλητέων ὄρχαμος εἶναι.
176 εἰ δέ μ’ ἐρευνήσει Λητοῦς ἐρικυδέος υἱός,
177 ἄλλο τί οἱ καὶ μεῖζον ὀΐομαι ἀντιβολήσειν.
178 εἶμι γὰρ εἰς Πυθῶνα μέγαν δόμον ἀντιτορήσων·
179 ἔνθεν ἅλις τρίποδας περικαλλέας ἠδὲ λέβητας
180 πορθήσω καὶ χρυσόν, ἅλις τ’ αἴθωνα σίδηρον
181 καὶ πολλὴν ἐσθῆτα· σὺ δ’ ὄψεαι αἴ κ’ ἐθέλῃσθα.
182 Ὣς οἱ μέν ῥ’ ἐπέεσσι πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον
183 υἱός τ’ αἰγιόχοιο Διὸς καὶ πότνια Μαῖα.
184 ἠὼς δ’ ἠριγένεια φόως θνητοῖσι φέρουσα
185 ὤρνυτ’ ἀπ’ Ὠκεανοῖο βαθυρρόου· αὐτὰρ Ἀπόλλων
186 Ὀγχηστὸν δ’ ἀφίκανε κιὼν πολυήρατον ἄλσος
187 ἁγνὸν ἐρισφαράγου Γαιηόχου· ἔνθα γέροντα
188 κνώδαλον εὗρε νέμοντα παρὲξ ὁδοῦ ἕρκος ἀλωῆς.
189 τὸν πρότερος προσέφη Λητοῦς ἐρικυδέος υἱός·
190 Ὦ γέρον Ὀγχηστοῖο βατοδρόπε ποιήεντος
191 βοῦς ἀπὸ Πιερίης διζήμενος ἐνθάδ’ ἱκάνω
192 πάσας θηλείας, πάσας κεράεσσιν ἑλικτάς,
193 ἐξ ἀγέλης· ὁ δὲ ταῦρος ἐβόσκετο μοῦνος ἀπ’ ἄλλων
194 κυάνεος, χαροποὶ δὲ κύνες κατόπισθεν ἕποντο
195 τέσσαρες ἠΰτε φῶτες ὁμόφρονες· οἱ μὲν ἔλειφθεν
196 οἵ τε κύνες ὅ τε ταῦρος, ὃ δὴ περὶ θαῦμα τέτυκται·
197 ταὶ δ’ ἔβαν ἠελίοιο νέον καταδυομένοιο
198 ἐκ μαλακοῦ λειμῶνος ἀπὸ γλυκεροῖο νομοῖο.
199 ταῦτά μοι εἰπὲ γεραιὲ παλαιγενὲς εἴ που ὄπωπας
200 ἀνέρα ταῖσδ’ ἐπὶ βουσὶ διαπρήσσοντα κέλευθον.
201 Τὸν δ’ ὁ γέρων μύθοισιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
202 ὦ φίλος ἀργαλέον μὲν ὅς’ ὀφθαλμοῖσιν ἴδοιτο
203 πάντα λέγειν· πολλοὶ γὰρ ὁδὸν πρήσσουσιν ὁδῖται,
204 τῶν οἱ μὲν κακὰ πολλὰ μεμαότες, οἱ δὲ μάλ’ ἐσθλὰ
205 φοιτῶσιν· χαλεπὸν δὲ δαήμεναί ἐστιν ἕκαστον.
206 αὐτὰρ ἐγὼ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
207 ἔσκαπτον περὶ γουνὸν ἀλωῆς οἰνοπέδοιο·
208 παῖδα δ’ ἔδοξα φέριστε, σαφὲς δ’ οὐκ οἶδα, νοῆσαι,
209 ὅς τις ὁ παῖς ἅμα βουσὶν ἐϋκραίρῃσιν ὀπήδει
210 νήπιος, εἶχε δὲ ῥάβδον, ἐπιστροφάδην δ’ ἐβάδιζεν,
211 ἐξοπίσω δ’ ἀνέεργε, κάρη δ’ ἔχεν ἀντίον αὐτῷ.
212 Φῆ ῥ’ ὁ γέρων· ὁ δὲ θᾶττον ὁδὸν κίε μῦθον ἀκούσας.
213 οἰωνὸν δ’ ἐνόει τανυσίπτερον, αὐτίκα δ’ ἔγνω
214 φηλητὴν γεγαῶτα Διὸς παῖδα Κρονίωνος.
215 ἐσσυμένως δ’ ἤϊξεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων
216 ἐς Πύλον ἠγαθέην διζήμενος εἰλίποδας βοῦς,
217 πορφυρέῃ νεφέλῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους·
218 ἴχνιά τ’ εἰσενόησεν Ἑκηβόλος εἶπέ τε μῦθον·
219 Ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδ’ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·
220 ἴχνια μὲν τάδε γ’ ἐστὶ βοῶν ὀρθοκραιράων,
221 ἀλλὰ πάλιν τέτραπται ἐς ἀσφοδελὸν λειμῶνα·
222 βήματα δ’ οὔτ’ ἀνδρὸς τάδε γίγνεται οὔτε γυναικὸς
223 οὔτε λύκων πολιῶν οὔτ’ ἄρκτων οὔτε λεόντων·
224 οὔτε τι κενταύρου λασιαύχενος ἔλπομαι εἶναι
225 ὅς τις τοῖα πέλωρα βιβᾷ ποσὶ καρπαλίμοισιν·
226 αἰνὰ μὲν ἔνθεν ὁδοῖο, τὰ δ’ αἰνότερ’ ἔνθεν ὁδοῖο.
227 Ὣς εἰπὼν ἤϊξεν ἄναξ Διὸς υἱὸς Ἀπόλλων,
228 Κυλλήνης δ’ ἀφίκανεν ὄρος καταείμενον ὕλῃ
229 πέτρης εἰς κευθμῶνα βαθύσκιον, ἔνθα τε νύμφη
230 ἀμβροσίη ἐλόχευσε Διὸς παῖδα Κρονίωνος.
231 ὀδμὴ δ’ ἱμερόεσσα δι’ οὔρεος ἠγαθέοιο
232 κίδνατο, πολλὰ δὲ μῆλα ταναύποδα βόσκετο ποίην.
233 ἔνθα τότε σπεύδων κατεβήσατο λάϊνον οὐδὸν
234 ἄντρον ἐς ἠερόεν ἑκατηβόλος αὐτὸς Ἀπόλλων.
235 Τὸν δ’ ὡς οὖν ἐνόησε Διὸς καὶ Μαιάδος υἱὸς
236 χωόμενον περὶ βουσὶν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα,
237 σπάργαν’ ἔσω κατέδυνε θυήεντ’· ἠΰτε πολλὴν
238 πρέμνων ἀνθρακιὴν ὕλης σποδὸς ἀμφικαλύπτει,
239 ὣς Ἑρμῆς Ἑκάεργον ἰδὼν ἀνεείλε’ ἓ αὐτόν.
240 ἐν δ’ ὀλίγῳ συνέλασσε κάρη χεῖράς τε πόδας τε
241 φή ῥα νεόλλουτος προκαλεύμενος ἥδυμον ὕπνον,
242 ἐγρήσσων ἐτεόν γε· χέλυν δ’ ὑπὸ μασχάλῃ εἶχε.
243 γνῶ δ’ οὐδ’ ἠγνοίησε Διὸς καὶ Λητοῦς υἱὸς
244 νύμφην τ’ οὐρείην περικαλλέα καὶ φίλον υἱόν,
245 παῖδ’ ὀλίγον δολίῃς εἰλυμένον ἐντροπίῃσι.
246 παπτήνας δ’ ἀνὰ πάντα μυχὸν μεγάλοιο δόμοιο
247 τρεῖς ἀδύτους ἀνέῳγε λαβὼν κληῗδα φαεινὴν
248 νέκταρος ἐμπλείους ἠδ’ ἀμβροσίης ἐρατεινῆς·
249 πολλὸς δὲ χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἔνδον ἔκειτο,
250 πολλὰ δὲ φοινικόεντα καὶ ἄργυφα εἵματα νύμφης,
251 οἷα θεῶν μακάρων ἱεροὶ δόμοι ἐντὸς ἔχουσιν.
252 ἔνθ’ ἐπεὶ ἐξερέεινε μυχοὺς μεγάλοιο δόμοιο
253 Λητοΐδης μύθοισι προσηύδα κύδιμον Ἑρμῆν·
254 Ὦ παῖ ὃς ἐν λίκνῳ κατάκειαι, μήνυέ μοι βοῦς
255 θᾶττον· ἐπεὶ τάχα νῶϊ διοισόμεθ’ οὐ κατὰ κόσμον.
256 ῥίψω γάρ σε βαλὼν ἐς Τάρταρον ἠερόεντα,
257 εἰς ζόφον αἰνόμορον καὶ ἀμήχανον· οὐδέ σε μήτηρ
258 ἐς φάος οὐδὲ πατὴρ ἀναλύσεται, ἀλλ’ ὑπὸ γαίῃ
259 ἐρρήσεις ὀλίγοισι μετ’ ἀνδράσιν ἡγεμονεύων.
260 Τὸν δ’ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισι·
261 Λητοΐδη τίνα τοῦτον ἀπηνέα μῦθον ἔειπας
262 καὶ βοῦς ἀγραύλους διζήμενος ἐνθάδ’ ἱκάνεις;
263 οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, οὐκ ἄλλου μῦθον ἄκουσα·
264 οὐκ ἂν μηνύσαιμ’, οὐκ ἂν μήνυτρον ἀροίμην·
265 οὐδὲ βοῶν ἐλατῆρι κραταιῷ φωτὶ ἔοικα,
266 οὐδ’ ἐμὸν ἔργον τοῦτο, πάρος δέ μοι ἄλλα μέμηλεν·
267 ὕπνος ἐμοί γε μέμηλε καὶ ἡμετέρης γάλα μητρός,
268 σπάργανά τ’ ἀμφ’ ὤμοισιν ἔχειν καὶ θερμὰ λοετρά.
269 μή τις τοῦτο πύθοιτο πόθεν τόδε νεῖκος ἐτύχθη·
270 καί κεν δὴ μέγα θαῦμα μετ’ ἀθανάτοισι γένοιτο
271 παῖδα νέον γεγαῶτα διὰ προθύροιο περῆσαι
272 βουσὶ μετ’ ἀγραύλοισι· τὸ δ’ ἀπρεπέως ἀγορεύεις.
273 χθὲς γενόμην, ἁπαλοὶ δὲ πόδες, τρηχεῖα δ’ ὑπὸ χθών.
274 εἰ δὲ θέλεις πατρὸς κεφαλὴν μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
275 μὴ μὲν ἐγὼ μήτ’ αὐτὸς ὑπίσχομαι αἴτιος εἶναι,
276 μήτε τιν’ ἄλλον ὄπωπα βοῶν κλοπὸν ὑμετεράων,
277 αἵ τινες αἱ βόες εἰσί· τὸ δὲ κλέος οἶον ἀκούω.
278 Ὣς ἄρ’ ἔφη καὶ πυκνὸν ἀπὸ βλεφάρων ἀμαρύσσων
279 ὀφρύσι ῥιπτάζεσκεν ὁρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,
280 μάκρ’ ἀποσυρίζων, ἅλιον τὸν μῦθον ἀκούων.
281 τὸν δ’ ἁπαλὸν γελάσας προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων·
282 Ὦ πέπον ἠπεροπευτὰ δολοφραδὲς ἦ σε μάλ’ οἴω
283 πολλάκις ἀντιτοροῦντα δόμους εὖ ναιετάοντας
284 ἔννυχον οὔ χ’ ἕνα μοῦνον ἐπ’ οὔδεϊ φῶτα καθίσσαι
285 σκευάζοντα κατ’ οἶκον ἄτερ ψόφου, οἷ’ ἀγορεύεις.
286 πολλοὺς δ’ ἀγραύλους ἀκαχήσεις μηλοβοτῆρας
287 οὔρεος ἐν βήσσῃς, ὁπόταν κρειῶν ἐρατίζων
288 ἀντῇς βουκολίοισι καὶ εἰροπόκοις ὀΐεσσιν.
289 ἀλλ’ ἄγε, μὴ πύματόν τε καὶ ὕστατον ὕπνον ἰαύσῃς,
290 ἐκ λίκνου κατάβαινε μελαίνης νυκτὸς ἑταῖρε.
291 τοῦτο γὰρ οὖν καὶ ἔπειτα μετ’ ἀθανάτοις γέρας ἕξεις·
292 ἀρχὸς φηλητέων κεκλήσεαι ἤματα πάντα.
293 Ὣς ἄρ’ ἔφη καὶ παῖδα λαβὼν φέρε Φοῖβος Ἀπόλλων.
294 σὺν δ’ ἄρα φρασσάμενος τότε δὴ κρατὺς Ἀργειφόντης
295 οἰωνὸν προέηκεν ἀειρόμενος μετὰ χερσί,
296 τλήμονα γαστρὸς ἔριθον ἀτάσθαλον ἀγγελιώτην.
297 ἐσσυμένως δὲ μετ’ αὐτὸν ἐπέπταρε, τοῖο δ’ Ἀπόλλων
298 ἔκλυεν, ἐκ χειρῶν δὲ χαμαὶ βάλε κύδιμον Ἑρμῆν.
299 ἕζετο δὲ προπάροιθε καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο
300 Ἑρμῆν κερτομέων, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
301 Θάρσει σπαργανιῶτα Διὸς καὶ Μαιάδος υἱέ·
302 εὑρήσω καὶ ἔπειτα βοῶν ἴφθιμα κάρηνα
303 τούτοις οἰωνοῖσι· σὺ δ’ αὖθ’ ὁδὸν ἡγεμονεύσεις.
304 Ὣς φάθ’· ὁ δ’ αὖτ’ ἀνόρουσε θοῶς Κυλλήνιος Ἑρμῆς
305 σπουδῇ ἰών· ἄμφω δὲ παρ’ οὔατα χερσὶν ἐώθει,
306 σπάργανον ἀμφ’ ὤμοισιν ἐελμένος, εἶπε δὲ μῦθον·
307 Πῇ με φέρεις Ἑκάεργε θεῶν ζαμενέστατε πάντων;
308 ἦ με βοῶν ἕνεχ’ ὧδε χολούμενος ὀρσολοπεύεις;
309 ὦ πόποι εἴθ’ ἀπόλοιτο βοῶν γένος· οὐ γὰρ ἐγώ γε
310 ὑμετέρας ἔκλεψα βόας, οὐδ’ ἄλλον ὄπωπα,
311 αἵ τινές εἰσι βόες· τὸ δὲ δὴ κλέος οἶον ἀκούω.
312 δὸς δὲ δίκην καὶ δέξο παρὰ Ζηνὶ Κρονίωνι.
313 Αὐτὰρ ἐπεὶ τὰ ἕκαστα διαρρήδην ἐρέεινον
314 Ἑρμῆς τ’ οἰοπόλος καὶ Λητοῦς ἀγλαὸς υἱὸς
315 ἀμφὶς θυμὸν ἔχοντες· ὁ μὲν νημερτέα φωνὴν
316 οὐκ ἀδίκως ἐπὶ βουσὶν ἐλάζυτο κύδιμον Ἑρμῆν,
317 αὐτὰρ ὁ τέχνῃσίν τε καὶ αἱμυλίοισι λόγοισιν
318 ἤθελεν ἐξαπατᾶν Κυλλήνιος Ἀργυρότοξον·
319 αὐτὰρ ἐπεὶ πολύμητις ἐὼν πολυμήχανον εὗρεν
320 ἐσσυμένως δὴ ἔπειτα διὰ ψαμάθοιο βάδιζε
321 πρόσθεν, ἀτὰρ κατόπισθε Διὸς καὶ Λητοῦς υἱός.
322 αἶψα δὲ τέρθρον ἵκοντο θυώδεος Οὐλύμποιο
323 ἐς πατέρα Κρονίωνα Διὸς περικαλλέα τέκνα·
324 κεῖθι γὰρ ἀμφοτέροισι δίκης κατέκειτο τάλαντα.
325 εὐμιλίη δ’ ἔχ’ Ὄλυμπον ἀγάννιφον, ἀθάνατοι δὲ
326 ἄφθιτοι ἠγερέθοντο μετὰ χρυσόθρονον ἠῶ.
327 ἔστησαν δ’ Ἑρμῆς τε καὶ ἀργυρότοξος Ἀπόλλων
328 πρόσθε Διὸς γούνων· ὁ δ’ ἀνείρετο φαίδιμον υἱὸν
329 Ζεὺς ὑψιβρεμέτης καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
330 Φοῖβε πόθεν ταύτην μενοεικέα ληΐδ’ ἐλαύνεις
331 παῖδα νέον γεγαῶτα φυὴν κήρυκος ἔχοντα;
332 σπουδαῖον τόδε χρῆμα θεῶν μεθ’ ὁμήγυριν ἦλθε.
333 Τὸν δ’ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων·
334 ὦ πάτερ ἦ τάχα μῦθον ἀκούσεαι οὐκ ἀλαπαδνὸν
335 κερτομέων ὡς οἶος ἐγὼ φιλολήϊός εἰμι.
336 παῖδά τιν’ εὗρον τόνδε διαπρύσιον κεραϊστὴν
337 Κυλλήνης ἐν ὄρεσσι πολὺν διὰ χῶρον ἀνύσσας
338 κέρτομον, οἷον ἐγώ γε θεῶν οὐκ ἄλλον ὄπωπα
339 οὐδ’ ἀνδρῶν, ὁπόσοι λησίμβροτοί εἰς’ ἐπὶ γαῖαν.
340 κλέψας δ’ ἐκ λειμῶνος ἐμὰς βοῦς ᾤχετ’ ἐλαύνων
341 ἑσπέριος παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης
342 εὐθὺ Πύλον δ’ ἐλάων· τὰ δ’ ἄρ’ ἴχνια δοιὰ πέλωρα
343 οἷά τ’ ἀγάσσασθαι καὶ ἀγαυοῦ δαίμονος ἔργα.
344 τῇσιν μὲν γὰρ βουσὶν ἐς ἀσφοδελὸν λειμῶνα
345 ἀντία βήματ’ ἔχουσα κόνις ἀνέφαινε μέλαινα·
346 αὐτὸς δ’ οὗτος ὅδ’ ἐκτὸς ἀμήχανος, οὔτ’ ἄρα ποσσὶν
347 οὔτ’ ἄρα χερσὶν ἔβαινε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον·
348 ἀλλ’ ἄλλην τινὰ μῆτιν ἔχων διέτριβε κέλευθα
349 τοῖα πέλωρ’ ὡς εἴ τις ἀραιῇσι δρυσὶ βαίνοι.
350 ὄφρα μὲν οὖν ἐδίωκε διὰ ψαμαθώδεα χῶρον,
351 ῥεῖα μάλ’ ἴχνια πάντα διέπρεπεν ἐν κονίῃσιν·
352 αὐτὰρ ἐπεὶ ψαμάθοιο μέγαν στίβον ἐξεπέρησεν,
353 ἄφραστος γένετ’ ὦκα βοῶν στίβος ἠδὲ καὶ αὐτοῦ
354 χῶρον ἀνὰ κρατερόν· τὸν δ’ ἐφράσατο βροτὸς ἀνὴρ
355 εἰς Πύλον εὐθὺς ἐλῶντα βοῶν γένος εὐρυμετώπων.
356 αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τὰς μὲν ἐν ἡσυχίῃ κατέερξε
357 καὶ διαπυρπαλάμησεν ὁδοῦ τὸ μὲν ἔνθα τὸ δ’ ἔνθα,
358 ἐν λίκνῳ κατέκειτο μελαίνῃ νυκτὶ ἐοικὼς
359 ἄντρῳ ἐν ἠερόεντι κατὰ ζόφον, οὐδέ κεν αὐτὸν
360 αἰετὸς ὀξὺ λάων ἐσκέψατο· πολλὰ δὲ χερσὶν
361 αὐγὰς ὠμόργαζε δολοφροσύνην ἀλεγύνων.
362 αὐτὸς δ’ αὐτίκα μῦθον ἀπηλεγέως ἀγόρευεν·
363 οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, οὐκ ἄλλου μῦθον ἄκουσα,
364 οὐδέ κε μηνύσαιμ’, οὐδ’ ἂν μήνυτρον ἀροίμην.
365 Ἦ τοι ἄρ’ ὣς εἰπὼν κατ’ ἄρ’ ἕζετο Φοῖβος Ἀπόλλων·
366 Ἑρμῆς δ’ ἄλλον μῦθον ἐν ἀθανάτοισιν ἔειπε,
367 δείξατο δ’ εἰς Κρονίωνα θεῶν σημάντορα πάντων·
368 Ζεῦ πάτερ ἦ τοι ἐγώ σοι ἀληθείην ἀγορεύσω·
369 νημερτής τε γάρ εἰμι καὶ οὐκ οἶδα ψεύδεσθαι.
370 ἦλθεν ἐς ἡμετέρου διζήμενος εἰλίποδας βοῦς
371 σήμερον ἠελίοιο νέον ἐπιτελλομένοιο,
372 οὐδὲ θεῶν μακάρων ἄγε μάρτυρας οὐδὲ κατόπτας.
373 μηνύειν δ’ ἐκέλευεν ἀναγκαίης ὑπὸ πολλῆς,
374 πολλὰ δέ μ’ ἠπείλησε βαλεῖν ἐς Τάρταρον εὐρύν,
375 οὕνεχ’ ὁ μὲν τέρεν ἄνθος ἔχει φιλοκυδέος ἥβης,
376 αὐτὰρ ἐγὼ χθιζὸς γενόμην· τὰ δέ τ’ οἶδε καὶ αὐτός·
377 οὔ τι βοῶν ἐλατῆρι κραταιῷ φωτὶ ἐοικώς.
378 πείθεο, καὶ γὰρ ἐμεῖο πατὴρ φίλος εὔχεαι εἶναι,
379 ὡς οὐκ οἴκαδ’ ἔλασσα βόας, ὣς ὄλβιος εἴην,
380 οὐδ’ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβην· τὸ δέ τ’ ἀτρεκέως ἀγορεύω.
381 Ἠέλιον δὲ μάλ’ αἰδέομαι καὶ δαίμονας ἄλλους,
382 καὶ σὲ φιλῶ καὶ τοῦτον ὀπίζομαι· οἶσθα καὶ αὐτὸς
383 ὡς οὐκ αἴτιός εἰμι· μέγαν δ’ ἐπιδαίομαι ὅρκον·
384 οὐ μὰ τάδ’ ἀθανάτων εὐκόσμητα προθύραια.
385 καί ποτ’ ἐγὼ τούτῳ τίσω ποτὶ νηλέα φωρὴν
386 καὶ κρατερῷ περ ἐόντι· σὺ δ’ ὁπλοτέροισιν ἄρηγε.
387 Ὣς φάτ’ ἐπιλλίζων Κυλλήνιος Ἀργειφόντης,
388 καὶ τὸ σπάργανον εἶχεν ἐπ’ ὠλένῃ οὐδ’ ἀπέβαλλε.
389 Ζεὺς δὲ μέγ’ ἐξεγέλασσεν ἰδὼν κακομηδέα παῖδα
390 εὖ καὶ ἐπισταμένως ἀρνεύμενον ἀμφὶ βόεσσιν.
391 ἀμφοτέρους δ’ ἐκέλευσεν ὁμόφρονα θυμὸν ἔχοντας
392 ζητεύειν, Ἑρμῆν δὲ διάκτορον ἡγεμονεύειν,
393 καὶ δεῖξαι τὸν χῶρον ἐπ’ ἀβλαβίῃσι νόοιο
394 ὅππῃ δὴ αὖτ’ ἀπέκρυψε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα.
395 νεῦσεν δὲ Κρονίδης, ἐπεπείθετο δ’ ἀγλαὸς Ἑρμῆς·
396 ῥηϊδίως γὰρ ἔπειθε Διὸς νόος αἰγιόχοιο.
397 τὼ δ’ ἄμφω σπεύδοντε Διὸς περικαλλέα τέκνα
398 ἐς Πύλον ἠμαθόεντα ἐπ’ Ἀλφειοῦ πόρον ἷξον·
399 ἀγροὺς δ’ ἐξίκοντο καὶ αὔλιον ὑψιμέλαθρον
400 ἡχοῦ δὴ τὰ χρήματ’ ἀτάλλετο νυκτὸς ἐν ὥρῃ.
401 ἔνθ’ Ἑρμῆς μὲν ἔπειτα κιὼν παρὰ λάϊνον ἄντρον
402 εἰς φῶς ἐξήλαυνε βοῶν ἴφθιμα κάρηνα·
403 Λητοΐδης δ’ ἀπάτερθεν ἰδὼν ἐνόησε βοείας
404 πέτρῃ ἐπ’ ἠλιβάτῳ, τάχα δ’ ἤρετο κύδιμον Ἑρμῆν·
405 Πῶς ἐδύνω δολομῆτα δύω βόε δειροτομῆσαι,
406 ὧδε νεογνὸς ἐὼν καὶ νήπιος; αὐτὸς ἐγώ γε
407 θαυμαίνω κατόπισθε τὸ σὸν κράτος· οὐδὲ τί σε χρὴ
408 μακρὸν ἀέξεσθαι Κυλλήνιε Μαιάδος υἱέ.
409 Ὣς ἄρ’ ἔφη, καὶ χερσὶ περίστρεφε καρτερὰ δεσμὰ
410 ἄγνου· ταὶ δ’ ὑπὸ ποσσὶ κατὰ χθονὸς αἶψα φύοντο
411 αὐτόθεν ἐμβολάδην ἐστραμμέναι ἀλλήλῃσι
412 ῥεῖά τε καὶ πάσῃσιν ἐπ’ ἀγραύλοισι βόεσσιν
413 Ἑρμέω βουλῇσι κλεψίφρονος· αὐτὰρ Ἀπόλλων
414 θαύμασεν ἀθρήσας. τότε δὴ κρατὺς Ἀργειφόντης
415 χῶρον ὑποβλήδην ἐσκέψατο πῦρ ἀμαρύσσων
416 ἐγκρύψαι μεμαώς· Λητοῦς δ’ ἐρικυδέος υἱὸν
417 ῥεῖα μάλ’ ἐπρήϋνεν ἑκηβόλον, ὡς ἔθελ’ αὐτός,
418 καὶ κρατερόν περ ἐόντα· λαβὼν δ’ ἐπ’ ἀριστερὰ χειρὸς
419 πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μέλος· ἡ δ’ ὑπὸ χειρὸς
420 σμερδαλέον κονάβησε, γέλασσε δὲ Φοῖβος Ἀπόλλων
421 γηθήσας, ἐρατὴ δὲ διὰ φρένας ἤλυθ’ ἰωὴ
422 θεσπεσίης ἐνοπῆς, καί μιν γλυκὺς ἵμερος ᾕρει
423 θυμῷ ἀκουάζοντα· λύρῃ δ’ ἐρατὸν κιθαρίζων
424 στῆ ῥ’ ὅ γε θαρσήσας ἐπ’ ἀριστερὰ Μαιάδος υἱὸς
425 Φοίβου Ἀπόλλωνος, τάχα δὲ λιγέως κιθαρίζων
426 γηρύετ’ ἀμβολάδην, ἐρατὴ δέ οἱ ἕσπετο φωνή,
427 κραίνων ἀθανάτους τε θεοὺς καὶ γαῖαν ἐρεμνὴν
428 ὡς τὰ πρῶτα γένοντο καὶ ὡς λάχε μοῖραν ἕκαστος.
429 Μνημοσύνην μὲν πρῶτα θεῶν ἐγέραιρεν ἀοιδῇ
430 μητέρα Μουσάων, ἡ γὰρ λάχε Μαιάδος υἱόν·
431 τοὺς δὲ κατὰ πρέσβιν τε καὶ ὡς γεγάασιν ἕκαστος
432 ἀθανάτους ἐγέραιρε θεοὺς Διὸς ἀγλαὸς υἱὸς
433 πάντ’ ἐνέπων κατὰ κόσμον, ἐπωλένιον κιθαρίζων.
434 τὸν δ’ ἔρος ἐν στήθεσσιν ἀμήχανος αἴνυτο θυμόν,
435 καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
436 Βουφόνε μηχανιῶτα πονεύμενε δαιτὸς ἑταῖρε
437 πεντήκοντα βοῶν ἀντάξια ταῦτα μέμηλας.
438 ἡσυχίως καὶ ἔπειτα διακρινέεσθαι ὀΐω.
439 νῦν δ’ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ πολύτροπε Μαιάδος υἱὲ
440 ἦ σοί γ’ ἐκ γενετῆς τάδ’ ἅμ’ ἕσπετο θαυματὰ ἔργα
441 ἦέ τις ἀθανάτων ἠὲ θνητῶν ἀνθρώπων
442 δῶρον ἀγαυὸν ἔδωκε καὶ ἔφρασε θέσπιν ἀοιδήν;
443 θαυμασίην γὰρ τήνδε νεήφατον ὄσσαν ἀκούω,
444 ἣν οὔ πώ ποτέ φημι δαήμεναι οὔτε τιν’ ἀνδρῶν,
445 οὔτε τιν’ ἀθανάτων οἳ Ὀλύμπια δώματ’ ἔχουσι,
446 νόσφι σέθεν φηλῆτα Διὸς καὶ Μαιάδος υἱέ.
447 τίς τέχνη, τίς μοῦσα ἀμηχανέων μελεδώνων,
448 τίς τρίβος; ἀτρεκέως γὰρ ἅμα τρία πάντα πάρεστιν
449 εὐφροσύνην καὶ ἔρωτα καὶ ἥδυμον ὕπνον ἑλέσθαι.
450 καὶ γὰρ ἐγὼ Μούσῃσιν Ὀλυμπιάδεσσιν ὀπηδός,
451 τῇσι χοροί τε μέλουσι καὶ ἀγλαὸς οἶμος ἀοιδῆς
452 καὶ μολπὴ τεθαλυῖα καὶ ἱμερόεις βρόμος αὐλῶν·
453 ἀλλ’ οὔ πώ τί μοι ὧδε μετὰ φρεσὶν ἄλλο μέλησεν
454 οἷα νέων θαλίῃς ἐνδέξια ἔργα πέλονται·
455 θαυμάζω Διὸς υἱὲ τάδ’ ὡς ἐρατὸν κιθαρίζεις.
456 νῦν δ’ ἐπεὶ οὖν ὀλίγος περ ἐὼν κλυτὰ μήδεα οἶδας,
457 ἷζε πέπον καὶ μῦθον ἐπαίνει πρεσβυτέροισι.
458 νῦν γάρ τοι κλέος ἔσται ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι
459 σοί τ’ αὐτῷ καὶ μητρί· τὸ δ’ ἀτρεκέως ἀγορεύσω·
460 ναὶ μὰ τόδε κρανέϊνον ἀκόντιον ἦ μὲν ἐγώ σε
461 κυδρὸν ἐν ἀθανάτοισι καὶ ὄλβιον ἡγεμονεύσω,
462 δώσω τ’ ἀγλαὰ δῶρα καὶ ἐς τέλος οὐκ ἀπατήσω.
463 Τὸν δ’ Ἑρμῆς μύθοισιν ἀμείβετο κερδαλέοισιν·
464 εἰρωτᾷς μ’ Ἑκάεργε περιφραδές· αὐτὰρ ἐγώ σοι
465 τέχνης ἡμετέρης ἐπιβήμεναι οὔ τι μεγαίρω.
466 σήμερον εἰδήσεις· ἐθέλω δέ τοι ἤπιος εἶναι
467 βουλῇ καὶ μύθοισι, σὺ δὲ φρεσὶ πάντ’ εὖ οἶδας.
468 πρῶτος γὰρ Διὸς υἱὲ μετ’ ἀθανάτοισι θαάσσεις
469 ἠΰς τε κρατερός τε· φιλεῖ δέ σε μητίετα Ζεὺς
470 ἐκ πάσης ὁσίης, ἔπορεν δέ τοι ἀγλαὰ δῶρα·
471 καὶ τιμὰς σὲ δέ φασι δαήμεναι ἐκ Διὸς ὀμφῆς
472 μαντείας θ’ Ἑκάεργε Διὸς πάρα, θέσφατα πάντα·
473 τῶν νῦν αὐτὸς ἔγωγε παῖδ’ ἀφνειὸν δεδάηκα.
474 σοὶ δ’ αὐτάγρετόν ἐστι δαήμεναι ὅττι μενοινᾷς.
475 ἀλλ’ ἐπεὶ οὖν τοι θυμὸς ἐπιθύει κιθαρίζειν,
476 μέλπεο καὶ κιθάριζε καὶ ἀγλαΐας ἀλέγυνε
477 δέγμενος ἐξ ἐμέθεν· σὺ δέ μοι φίλε κῦδος ὄπαζε.
478 εὐμόλπει μετὰ χερσὶν ἔχων λιγύφωνον ἑταίρην
479 καλὰ καὶ εὖ κατὰ κόσμον ἐπιστάμενος ἀγορεύειν.
480 εὔκηλος μὲν ἔπειτα φέρειν εἰς δαῖτα θάλειαν
481 καὶ χορὸν ἱμερόεντα καὶ ἐς φιλοκυδέα κῶμον,
482 εὐφροσύνην νυκτός τε καὶ ἤματος. ὅς τις ἂν αὐτὴν
483 τέχνῃ καὶ σοφίῃ δεδαημένος ἐξερεείνῃ
484 φθεγγομένη παντοῖα νόῳ χαρίεντα διδάσκει
485 ῥεῖα συνηθείῃσιν ἀθυρομένη μαλακῇσιν,
486 ἐργασίην φεύγουσα δυήπαθον· ὃς δέ κεν αὐτὴν
487 νῆϊς ἐὼν τὸ πρῶτον ἐπιζαφελῶς ἐρεείνῃ,
488 μὰψ αὔτως κεν ἔπειτα μετήορά τε θρυλίζοι.
489 σοὶ δ’ αὐτάγρετόν ἐστι δαήμεναι ὅττι μενοινᾷς.
490 καί τοι ἐγὼ δώσω ταύτην Διὸς ἀγλαὲ κοῦρε·
491 ἡμεῖς δ’ αὖτ’ ὄρεός τε καὶ ἱπποβότου πεδίοιο
492 βουσὶ νομοὺς Ἑκάεργε νομεύσομεν ἀγραύλοισιν.
493 ἔνθεν ἅλις τέξουσι βόες ταύροισι μιγεῖσαι
494 μίγδην θηλείας τε καὶ ἄρσενας· οὐδέ τί σε χρὴ
495 κερδαλέον περ ἐόντα περιζαμενῶς κεχολῶσθαι.
496 Ὣς εἰπὼν ὤρεξ’, ὁ δ’ ἐδέξατο Φοῖβος Ἀπόλλων,
497 Ἑρμῇ δ’ ἐγγυάλιξεν ἔχων μάστιγα φαεινήν,
498 βουκολίας τ’ ἐπέτελλεν· ἔδεκτο δὲ Μαιάδος υἱὸς
499 γηθήσας· κίθαριν δὲ λαβὼν ἐπ’ ἀριστερὰ χειρὸς
500 Λητοῦς ἀγλαὸς υἱὸς ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων
501 πλήκτρῳ ἐπειρήτιζε κατὰ μέλος, ἡ δ’ ὑπὸ νέρθεν
502 σμερδαλέον κονάβησε, θεὸς δ’ ὑπὸ καλὸν ἄεισεν.
503 Ἔνθα βόες μὲν ἔπειτα ποτὶ ζάθεον λειμῶνα
504 ἐτραπέτην· αὐτοὶ δὲ Διὸς περικαλλέα τέκνα
505 ἄψορροι πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον ἐρρώσαντο
506 τερπόμενοι φόρμιγγι, χάρη δ’ ἄρα μητίετα Ζεύς,
507 ἄμφω δ’ ἐς φιλότητα συνήγαγε. καὶ τὰ μὲν Ἑρμῆς
508 Λητοΐδην ἐφίλησε διαμπερὲς ὡς ἔτι καὶ νῦν,
509 σήματ’ ἐπεὶ κίθαριν μὲν Ἑκηβόλῳ ἐγγυάλιξεν
510 ἱμερτήν, δεδαὼς ὁ δ’ ἐπωλένιον κιθάριζεν·
511 αὐτὸς δ’ αὖθ’ ἑτέρης σοφίης ἐκμάσσατο τέχνην·
512 συρίγγων ἐνοπὴν ποιήσατο τηλόθ’ ἀκουστήν.
513 καὶ τότε Λητοΐδης Ἑρμῆν πρὸς μῦθον ἔειπε·
514 Δείδια Μαιάδος υἱὲ διάκτορε ποικιλομῆτα
515 μή μοι ἀνακλέψῃς κίθαριν καὶ καμπύλα τόξα·
516 τιμὴν γὰρ πὰρ Ζηνὸς ἔχεις ἐπαμοίβιμα ἔργα
517 θήσειν ἀνθρώποισι κατὰ χθόνα πουλυβότειραν.
518 ἀλλ’ εἴ μοι τλαίης γε θεῶν μέγαν ὅρκον ὀμόσσαι,
519 ἢ κεφαλῇ νεύσας ἢ ἐπὶ Στυγὸς ὄβριμον ὕδωρ,
520 πάντ’ ἂν ἐμῷ θυμῷ κεχαρισμένα καὶ φίλα ἔρδοις.
521 Καὶ τότε Μαιάδος υἱὸς ὑποσχόμενος κατένευσε
522 μή ποτ’ ἀποκλέψειν ὅς’ Ἑκηβόλος ἐκτεάτισται,
523 μηδέ ποτ’ ἐμπελάσειν πυκινῷ δόμῳ· αὐτὰρ Ἀπόλλων
524 Λητοΐδης κατένευσεν ἐπ’ ἀρθμῷ καὶ φιλότητι
525 μή τινα φίλτερον ἄλλον ἐν ἀθανάτοισιν ἔσεσθαι,
526 μήτε θεὸν μήτ’ ἄνδρα Διὸς γόνον· ἐκ δὲ τέλειον
527 σύμβολον ἀθανάτων ποιήσομαι ἠδ’ ἅμα πάντων
528 πιστὸν ἐμῷ θυμῷ καὶ τίμιον· αὐτὰρ ἔπειτα
529 ὄλβου καὶ πλούτου δώσω περικαλλέα ῥάβδον
530 χρυσείην τριπέτηλον, ἀκήριον ἥ σε φυλάξει
531 πάντας ἐπικραίνουσα θεμοὺς ἐπέων τε καὶ ἔργων
532 τῶν ἀγαθῶν ὅσα φημὶ δαήμεναι ἐκ Διὸς ὀμφῆς.
533 μαντείην δὲ φέριστε διοτρεφὲς ἣν ἐρεείνεις
534 οὔτε σε θέσφατόν ἐστι δαήμεναι οὔτε τιν’ ἄλλον
535 ἀθανάτων· τὸ γὰρ οἶδε Διὸς νόος· αὐτὰρ ἐγώ γε
536 πιστωθεὶς κατένευσα καὶ ὤμοσα καρτερὸν ὅρκον
537 μή τινα νόσφιν ἐμεῖο θεῶν αἰειγενετάων
538 ἄλλον γ’ εἴσεσθαι Ζηνὸς πυκινόφρονα βουλήν.
539 καὶ σὺ κασίγνητε χρυσόρραπι μή με κέλευε
540 θέσφατα πιφαύσκειν ὅσα μήδεται εὐρύοπα Ζεύς.
541 ἀνθρώπων δ’ ἄλλον δηλήσομαι, ἄλλον ὀνήσω,
542 πολλὰ περιτροπέων ἀμεγάρτων φῦλ’ ἀνθρώπων.
543 καὶ μὲν ἐμῆς ὀμφῆς ἀπονήσεται ὅς τις ἂν ἔλθῃ
544 φωνῇ τ’ ἠδὲ ποτῇσι τεληέντων οἰωνῶν·
545 οὗτος ἐμῆς ὀμφῆς ἀπονήσεται οὐδ’ ἀπατήσω.
546 ὃς δέ κε μαψιλόγοισι πιθήσας οἰωνοῖσι
547 μαντείην ἐθέλῃσι παρὲκ νόον ἐξερεείνειν
548 ἡμετέρην, νοέειν δὲ θεῶν πλέον αἰὲν ἐόντων,
549 φήμ’ ἁλίην ὁδὸν εἶσιν, ἐγὼ δέ κε δῶρα δεχοίμην.
550 ἄλλο δέ τοι ἐρέω Μαίης ἐρικυδέος υἱὲ
551 καὶ Διὸς αἰγιόχοιο, θεῶν ἐριούνιε δαῖμον·
552 σεμναὶ γάρ τινες εἰσὶ κασίγνηται γεγαυῖαι
553 παρθένοι ὠκείῃσιν ἀγαλλόμεναι πτερύγεσσι
554 τρεῖς· κατὰ δὲ κρατὸς πεπαλαγμέναι ἄλφιτα λευκὰ
555 οἰκία ναιετάουσιν ὑπὸ πτυχὶ Παρνησοῖο
556 μαντείης ἀπάνευθε διδάσκαλοι ἣν ἐπὶ βουσὶ
557 παῖς ἔτ’ ἐὼν μελέτησα· πατὴρ δ’ ἐμὸς οὐκ ἀλέγιζεν.
558 ἐντεῦθεν δὴ ἔπειτα ποτώμεναι ἄλλοτε ἄλλῃ
559 κηρία βόσκονται καί τε κραίνουσιν ἕκαστα.
560 αἱ δ’ ὅτε μὲν θυίωσιν ἐδηδυῖαι μέλι χλωρὸν
561 προφρονέως ἐθέλουσιν ἀληθείην ἀγορεύειν·
562 ἢν δ’ ἀπονοσφισθῶσι θεῶν ἡδεῖαν ἐδωδὴν
563 ψεύδονται δὴ ἔπειτα δι’ ἀλλήλων δονέουσαι.
564 τάς τοι ἔπειτα δίδωμι, σὺ δ’ ἀτρεκέως ἐρεείνων
565 σὴν αὐτοῦ φρένα τέρπε, καὶ εἰ βροτὸν ἄνδρα δαείης
566 πολλάκι σῆς ὀμφῆς ἐπακούσεται αἴ κε τύχῃσι.
567 ταῦτ’ ἔχε Μαιάδος υἱὲ καὶ ἀγραύλους ἕλικας βοῦς,
568 ἵππους τ’ ἀμφιπόλευε καὶ ἡμιόνους ταλαεργοὺς
569 καὶ χαροποῖσι λέουσι καὶ ἀργιόδουσι σύεσσι
570 καὶ κυσὶ καὶ μήλοισιν, ὅσα τρέφει εὐρεῖα χθών,
571 πᾶσι δ’ ἐπὶ προβάτοισιν ἀνάσσειν κύδιμον Ἑρμῆν,
572 οἶον δ’ εἰς Ἀΐδην τετελεσμένον ἄγγελον εἶναι,
573 ὅς τ’ ἄδοτός περ ἐὼν δώσει γέρας οὐκ ἐλάχιστον.
574 Οὕτω Μαιάδος υἱὸν ἄναξ ἐφίλησεν Ἀπόλλων
575 παντοίῃ φιλότητι, χάριν δ’ ἐπέθηκε Κρονίων.
576 πᾶσι δ’ ὅ γε θνητοῖσι καὶ ἀθανάτοισιν ὁμιλεῖ·
577 παῦρα μὲν οὖν ὀνίνησι, τὸ δ’ ἄκριτον ἠπεροπεύει
578 νύκτα δι’ ὀρφναίην φῦλα θνητῶν ἀνθρώπων.
579 Καὶ σὺ μὲν οὕτω χαῖρε Διὸς καὶ Μαιάδος υἱέ·
580 αὐτὰρ ἐγὼ καὶ σεῖο καὶ ἄλλης μνήσομ’ ἀοιδῆς.