eul_wid: qmm-ch
Περὶ Ἱπποκράτους Ἐπιδημιῶν Α'On Hippocrates' Epidemics I
Galen of Pergamon On Hippocrates' Epidemics I PDF
| 17a 5 (13) [15] | μόνον προγνώcεται τὰc γινομέναc νόcουc ἐν ἑκάcτῃ τῶν καταcτάcεων, 〈ἀλλὰ〉 καὶ κωλύcει γίνεcθαι, ταῖc τοῦ περιέχοντοc ἡμᾶc ἀμέτροιc κράcεcι τὴν ἐναντίαν ἐπιτεχνώμενοc δίαιταν. εὔδηλον γὰρ ὡc, εἴπερ εὐκραcία τῶν πρώτων 〈cωμάτων〉 ἐcτὶν ἡ ὑγεία, διαφθαρήcεται μὲν ὑπὸ τῆc τοῦ περιέχοντοc δυcκραcίαc, φυλαχθήcεται δ’ ὑπὸ τῆc κατὰ τὴν δίαιταν ἐναντιώcεωc. |
| 17a 6 [15] | κακῶc οὖν ὁ Κόιντοc ἐξηγεῖται καὶ ταῦτα τὰ βιβλία καὶ τὰ τῶν Ἀφοριcμῶν, 〈ἐν〉 οἷc ὧδέ πωc ἔγραψε· “περὶ δὲ τῶν ὡρέων, ἢν μὲν ὁ χειμὼν αὐχμηρὸc καὶ βόρειοc γένηται, τὸ δὲ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον, ἀνάγκη τοῦ θέρουc πυρετοὺc ὀξεῖc καὶ ὀφθαλμίαc καὶ δυcεντερίαc γίνεcθαι.” τῇ πείρᾳ γὰρ μόνῃ τοῦτο ἐγνῶcθαί φηcιν ὁ Κόιντοc ἄνευ τοῦ κατὰ τὴν αἰτίαν λογιcμοῦ, πρῶτον μὲν αὐτὸ τοῦθ’ ἁμαρτάνων, ** ὅτι τὰc αἰτίαc, ὧν εἶπε κατὰ τοὺc Ἀφοριcμοὺc τούτουc ὁ Ἱπποκράτη c, αὐτὸc αὖθιc ἐν τῷ Περὶ ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων ἔγραψεν, εἶθ’ ὅτι τὸ χρήcιμον μέροc τῆc διδαcκαλίαc ὑπερέβαινεν. ἀρεταὶ μὲν γάρ εἰcιν ἐξηγητῶν δύο αὗται, τό τε τὴν γνώμην φυλάccειν τοῦ cυγγράμματοc καὶ τὸ τὰ χρήcιμα διδάcκειν τοὺc ἀναγνωcομένουc αὐτοῦ τὰ ὑπομνήματα, διέφθειρε δὲ ἀμφοτέραc ὁ Κόιντοc ἐν τῷ μὴ cυνάπτειν τῇ καταcτάcει τοῦ περιέχοντοc ἡμᾶc ἀέροc τὰ πλεονάcαντα νοcήματα, cυνάπτεcθαι μὲν αὐτὰ βουλομένου τοῦ Ἱπποκράτουc αὐτοῦ, προγνῶναι δ’ ἐcόμενα καὶ κωλῦcαι cυνιcτάμενα καὶ ἰᾶcθαι γενόμενα μὴ δυνηcομένων ἡμῶν ἄνευ τοῦ γνῶναι τὴν γενομένην ἐν τῷ cώματι διάθεcιν ἐκ τῆc δυcκραcίαc τοῦ περιέχοντοc. |
| 17a 7 [15] | οὕτωc γὰρ καὶ τῶν ἄλλων ἁπαcῶν καταcτάcεων τὰc δυνάμειc αὖθιc ἐξευρίcκειν δυνηcόμεθα. ὅcτιc οὖν βούλεται μεγάλωc εἰc τὴν τέχνην ἐκ τῆc ἀναγνώcεωc τῶν Ἐπιδημιῶν ὠφεληθῆναι, προαναγνῶναι τούτῳ βέλτιόν ἐcτι τὸ Περὶ φύcεωc ἀνθρώπου καὶ τὸ Περὶ ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων, ἔτι 〈τε〉 τῶν Ἀφοριcμῶν ἐκείνουc, ἐν οἷc περὶ τῶν ὡρῶν διέρχεται καὶ τὰc δυνάμειc διδάcκει τῶν ψυχρῶν καὶ θερμῶν καὶ ξηρῶν καὶ ὑγρῶν καταcτάcεων. 〈καὶ〉 ἀναγκαῖον δ’ ἐcτὶ πρὸc τοῖc εἰρημένοιc αὐτοῦ τὸ Προγνωcτικὸν ἀνεγνωκέναι. οἷc γὰρ ἐδίδαξεν ἐν οἷc εἴρηκα βιβλίοιc ἀκολουθεῖ 〈πάντα〉 τὰ κατὰ 〈τὰ〉 τῶν Ἐπιδημιῶν γεγραμμένα, πρῶτον μὲν ὅτι τοῦ θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ cυμμετρία τίc ἐcτι τῶν πρώτων cωμάτων ἡ ὑγεία, δεύτερον δὲ ὅτι τὸ μὲν ἔαρ εὐκρατότατόν ἐcτιν, ὅταν γε τὴν οἰκείαν κρᾶcιν φυλάττῃ, καὶ διὰ τοῦτ’ ἐν αὐτῷ πλεονάζει τὸ αἷμα, καθάπερ γε καὶ τὸ 〈μὲν〉 θέροc θερμότερον καὶ ξηρότερον τοῦ προcήκοντοc, ὁ 〈δὲ〉 χειμὼν ὑγρότεροc καὶ ψυχρότεροc, ἀνώμαλον δὲ τῇ κράcει τὸ φθινόπωρον, ἐπικρατούμενον ὑπὸ τοῦ ξηροῦ τε καὶ ψυχροῦ, καὶ ὅτι πλεονάζει καθ’ ἑκάcτην τῶν ὡρῶν εἷc τιc χυμόc, ὡc ὀλίγον ἔμπροcθεν εἶπον. |
| 17a 8 [15] | ἐπὶ 〈δὲ〉 τούτοιc τρίτον τε καὶ τέταρτον ἐν ἐκείνοιc τοῖc βιβλίοιc ἐδιδάχθη, κατὰ μὲν τὸ Περὶ φύcεωc ἀνθρώπου τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων αἴτιον εἶναι τὸ περιέχον, ἐν δὲ τῷ Προγνωcτικῷ τῶν cημείων, δι’ ὧν αἱ προγνώcειc γίνονται, ἥτιc ἑκάcτου δύναμίc ἐcτι κατά τε ποιότητα καὶ μέγεθοc. ἀξιῶ δέ cε τὸν ἀναγνωcόμενον τὴν προκειμένην πραγματείαν ὧν διῆλθον ἁπάντων πρόχειρον ἔχειν τὴν μνήμην, ἵνα τοῖc ὑφ’ ἡμῶν λεχθηcομένοιc ἀκολουθῇc ἑτοιμότερον. ἁπάντων δὲ μάλιcτα τὸ Περὶ ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων ἀνεγνωκέναι cε βούλομαι, ὅπωc ἴδῃc † ἐν *** οἷc Ἱπποκράτηc αὐτὸc ἔγραψε *** καὶ πιcτώcομαι τὰ γένη τῶν νοcημάτων, ὧν διῆλθον, Ἱπποκράτει διῃρημένα εἶναι οὕτωc, αἴτιόν γε τὸν ἀέρα 〈τῶν〉 ἐπιδημίων νοcημάτων ἀποφαινομένῳ· κατὰ μὲν γὰρ τὸ Περὶ φύcεωc ἀνθρώπου ταυτὶ γράφει· “αἱ δὲ νοῦcοι γίνονται αἱ μὲν ἀπὸ διαιτημάτων, αἱ δὲ ἀπὸ τοῦ πνεύματοc, ὃ ἐcαγόμενοι ζῶμεν. |
| 17a 9 [5] | τὴν δὲ διά γνωcιν ἑκατέρων ὧδε χρὴ ποιέεcθαι· ὁκόταν μὲν ὑπὸ ἑνὸc νοcήματοc πολλοὶ ἁλίcκωνται κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, τὴν αἰτίην χρὴ ἀνατιθέναι τούτῳ ὅ τι κοινότατόν ἐcτι καὶ [ὅ τι] μάλιcτα αὐτῷ πάντεc χρεώμεθα· ἔcτι δὲ τοῦτο ὃ ἀναπνέομεν. φανερὸν γὰρ δή, ὅτι οὐ τὰ διαιτήματα ἑκάcτου ἡμέων ἐcτὶν αἴτια τῆc νόcου, ὅτε ἅπτεται πάντων ἑξῆc καὶ τῶν νεωτέρων καὶ τῶν πρεcβυτέρων καὶ γυναικῶν καὶ ἀνδρῶν, ὁμοίωc καὶ τῶν θωρηccομένων καὶ τῶν ὑδροποτεόντων καὶ τῶν μάζαν ἐcθιόντων καὶ τῶν ἄρτον cιτεόντων καὶ τῶν ὀλίγα ταλαιπωρεόντων καὶ τῶν πολλὰ καμνόντων. οὐκοῦν οὐ τὰ διαιτήματα αἴτια 〈ἂν〉 εἴη γε, ὁκόταν διαιτώμενοι πάντα τρόπον οἱ ἄνθρωποι ἁλίcκωνται ὑπὸ τῆc αὐτέηc νούcου. ὁκόταν δὲ αἱ νοῦcοι γίνωνται παντοδαπαὶ κατὰ τὸν αὐτὸν χρόνον, δῆλον ὅτι τὰ διαιτήματα αἴτιά ἐcτιν 〈ἕκαcτα〉 ἑκάcτοιcιν.” ἐν ταύτῃ 〈μὲν οὖν〉 τῇ ῥήcει πάντων τῶν ἐπιδημίων 〈νοcημάτων αἰτίαν〉 εἶναί φηcι 〈τὴν τοῦ περιέχοντοc κρᾶcιν, ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ τῶνδε τῶν Ἐπιδημιῶ ν, ἔνθα φηcίν, ὡc “οἱ ἐν Αἴνῳ ἐν λιμῷ ὀcπριοφαγέοντεc cκελέων ἀκρατέεc ἐγένοντο, ἀτὰρ οἱ ὀροβοφαγέοντεc γονυαλγέεc”〉, οὐ τὴν κατάcταcιν, ἀλλὰ τὴν δίαιταν αἰτιᾶται. δύναται δὲ ἐνίοτε καὶ ὕδατοc μοχθηροῦ πόcιc ἐργάcαcθαι πάγκοινον νόcημα καὶ ἱcτορεῖται καὶ τοῦτο γεγονὸc ἐπὶ cτρατοπέδου 〈παντόc〉, ὥcπερ γε καὶ διὰ τὴν τοῦ χωρίου φύcιν, ἔνθα πάντεc ὁμοῦ cτρατοπεδευόμενοι διετέλεcαν, 〈ἐνίοτε μὲν ἐξ ἑλῶν τε καὶ τελμάτων κατ’ αὐτὸ τοῦτο τὸ χωρίον ἢ πληcίον,〉 ἐνίοτε δὲ ἐκ βαράθρων τῶν καλουμένων Χαρωνείων 〈ὀλεθρίων〉 πνευμάτων πλεοναζόντων. |
| 17a 10 [15] | ταῦτα μὲν οὖν τῷ βλάπτειν τὸν ἀέρα καὶ τὰc νόcουc ἐργάζεται καὶ εἴη ἂν ἐν τῷ προγεγραμμένῳ λόγῳ περιεχόμενα, τὰ δὲ ἀπὸ τῶν ἐδεcμάτων τε καὶ πομάτων cπάνιά τέ ἐcτι καὶ γνωcθῆναι ῥᾷcτα 〈τοῖc ἐν τῷ Περὶ φύcεωc ἀνθρώπου γεγραμμένοιc〉. [ἐν μὲν οὖν τῶι Περὶ φύcεωc ἀνθρώπου βιβλίωι τὸ αἴτιον τοῦ κοινοῦ πολλοῖc νοcήμαcιν ὠνόμαcε “κοινότατον”.] ἐν δὲ τῷ Περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων καὶ τόπων *** [τὰ οὕτω γινόμενα νοcήματα “πάγκοινα” προcηγόρευcεν ὧδέ πωc εἰπών· “τοῦ δὲ χρόνου προιόντοc καὶ τοῦ ἐνιαυτοῦ λέγοι ἄν, ὁκόcα νοcήματα μέλλοι πάγκοινα τὴν πόλιν καταcχήcειν ἢ θέρουc ἢ χειμῶνοc.” καὶ πάλιν οὐ μετὰ πολλά· “ταῦτα μὲν τὰ νοcήματα ἐπιχώρια αὐτέοιcίν ἐcτιν, καὶ, ἤν τι πάγκοινον κατάcχοι νόcημα ἐκ μεταβολῆc τῶν ὡρέων, καὶ οὗτοι μετέχουcιν. |
| 17a 11 [15] | ” καὶ πάλιν μετ’ ὀλίγα· “τοῖcι μὲν ἀνδράcι ταῦτα τὰ νοcή ματα ἐπιχώριά ἐcτι, καὶ χωρίc, ἤν τι κοινὸν κατάcχηι ἐκ μεταβολῆc.” καὶ κατωτέρω πάλιν· “τοῦτο μὲν τὸ νόcημα αὐτέοιcι cύντροφόν ἐcτι καὶ θέρεοc καὶ χειμῶνοc.” ἀλλὰ μηδὲ τοῦτό cε παρέλθηι ἐν ταῖc προγεγραμμέναιc ῥήcεcιν εἰρημένον ἐν ἄλλοιc τέ τιcι τῶν Ἱπποκράτουc,] 〈καὶ τοίνυν τὰ μὲν ἔνδημα νοcήματά ἐcτιν,〉 ὅcα πλεονάζει διὰ παντὸc ἔν τινι χώρᾳ, [ἅπερ δὴ καὶ ἔνδημα προcαγορεύεται,] τῶν κοινῶν πολλοῖc ὄντα καὶ αὐτά, καθάπερ καὶ ὁ λοιμόc. ἔcτι γὰρ καὶ οὗτοc ἐκ τῶν κοινῶν νοcημάτων, ὡc αὐτὸc αὖ καὶ περὶ τοῦδε cαφῶc ἐδήλωcεν ἐν τῷ Περὶ διαίτηc ὀξέων, [ὧδέ πωc εἰπών· “ὅταν γὰρ μὴ λοιμῶδεc νόcου τρόποc τιc κοινὸc ἐπιδημήcηι, ἀλλὰ cποράδεc ὦcιν αἱ νοῦcοι καὶ μὴ παραπλήcιαι αὐτέοιcιν, ὑπὸ τούτων τῶν νοcημάτων οἱ πλείουc ἀπόλλυνται ἢ ὑπὸ τῶν ἄλλων τῶν cυμπάντων.” δῆλον οὖν] ὡc ἐκ τοῦ γένουc τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων, ὅcα κακοηθέcτατα γίνεται καὶ λοιμώδη καλεῖται· τὸ δὲ τῶν ἐπιδημίων ἐκ τοῦ τῶν πανδήμων τε καὶ παγκοίνων γένουc ἐcτίν, ὃ ταῖc cποράδεcι νόcοιc ἀντιδιαιρεῖται· ταῦτα μὲν οὕτωc αὐτὸc 〈διεῖλε καὶ〉 ὠνόμαcεν, τοὺc λοιμοὺc δὲ πάντεc ἄνθρωποι καλοῦcί τε καὶ γινώcκουcιν ὄνταc ὀλέθρια νοcήματα καὶ πέμπουcί γε πολλάκιc εἰc θεοὺc περὶ τῆc ἰάcεωc αὐτῶν πυνθανόμενοι. |
| 17a 12 [15] | [οὐ μόνον δὲ ἐνταῦθα τὸ ἐπιδημήcειν γέγραφεν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὸ Προγνωcτικόν, ἐν ᾧ φηcι· “χρὴ δὲ καὶ τὰc φορὰc τῶν νοcημάτων τῶν ἀεὶ ἐπιδημεόντων ταχέωc ἐνθυμέεcθαι καὶ μὴ λανθάνειν τῆc τε ὥρηc τὴν κατάcταcιν.” ἐν αὐτοῖc δὲ τοῖc τῶν Ἐπιδημιῶν ποτὲ μέν ἐcτιν ἀκοῦcαι λέγοντοc αὐτοῦ· “ἐπεδήμηcαν δὲ καὶ δυcεντερίαι κατὰ θέροc πολλαί·” ποτὲ δὲ “καὶ ἄλλαι πυρετῶν ἐπεδήμηcαν ἰδέαι”. “καὶ γὰρ ἄλλοιc τὸ νόcημα ἐπιδήμιον ἦν.”] γέγραπται δὲ τοῦτο τοὔνομα τὸ ” ἐπίδημο ν” ἐν τιcὶ μὲν τῶν ἀντιγράφων διὰ τεccάρων cυλλαβῶν, τῆc τελευταίαc ἐκ τοῦ μ καὶ ο καὶ ν cυνεcτηκυίαc, ἐν τιcὶ δὲ διὰ πέντε, διά τε τοῦ μ καὶ ι κἄπειτα καθ’ ἑτέραν cυλλαβὴν τὴν τελευταίαν τοῦ ο καὶ ν. μεμνῆcθαι 〈δὲ〉 χρὴ τούτων εἰc 〈τὸ〉 τὰ μέλλοντα λέγεcθαι γιγνώcκειν, ὡc ἔνια μὲν τῶν νοcημάτων κοινῇ πολλοὺc καταλαμβάνει, ἃ δὴ λέγεται κοινά, ἔνια δ’ ἕκαcτον ἰδίᾳ, τὰ cποραδικὰ προcαγορευόμενα. τῶν δὲ κοινῶν τὰ μὲν ἔνδημά [τε] ἐcτι, τὰ δὲ ἐπίδημά τε καὶ ἐπιδήμι α, διὰ τεττάρων ἢ πέντε cυλλαβῶν, ὡc εἴρηται, γραφόμενα καὶ λεγόμενα. |
| 17a 13 [15] | τούτων δὲ τὰ χαλεπώτατα λοιμώδη καλεῖται, τὴν αἰτίαν ἐκ τῆc περὶ τὸν ἀέρα καταcτάcεωc ἔχοντα καὶ αὐτά, καθάπερ ὅλον τὸ γένοc τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων. γέγραφε δὲ 〈κατὰ τοῦτο τὸ βιβλίον〉 καὶ λοιμώδειc τινὰc καταcτάcειc, ὥcπερ καὶ τὴν ἐν τῷ τρίτῳ[, διότι καὶ τῷ γένει ὁ λοιμὸc ἐπιδήμιόν ἐcτι νόcημα]. ταῦτα μὲν οὖν ἄμεινόν ἐcτι διωρίcθαι 〈πρὸ〉 τῆc μελλούcηc ἔcεcθαι τῶν κατὰ μέροc ἐξηγήcεωc. μετὰ ταῦτα δὲ εἰc ἐκείνην ἤδη τρέψομαι, τοcοῦτον ἔτι προειπών, ὅπερ καὶ ἐν 〈ἄλλοιc〉 πολλοῖc τῶν ὑπ’ ἐμοῦ γεγραμμένων βιβλίων εἰρῆcθαι φθάνει, προτρέποντόc μου γυμνάζεcθαι τοὺc ἐκμαθεῖν θέλονταc τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἐν τοῖc κατὰ μέροc αἰcθητοῖc, ὡc διαγινώcκειν αὐτούc, ἃ καθόλου προμεμαθήκαcιν. ταῦτα δὲ αὐτὰ τὰ κατὰ μέροc ἀρχὴν τῆc 〈τῶν〉 καθόλου cυcτάcεωc οἱ ἐμπειρικοί φαcιν εἶναι, λέγοντεc ἀληθῆ ἐκεῖνα τῶν θεωρημάτων ὅcα τὴν cύcταcιν ἐξ ἐμπειρίαc ἔcχηκεν. ἡμῖν δὲ οὐχ οὕτωc, ἀλλὰ καὶ διὰ λόγου δοκεῖ πολλὰ τῶν θεωρημάτων εὑρῆcθαι, κρίνεcθαι μέντοι καὶ τούτων τὴν ἀλήθειαν ὑπὸ τῆc πείραc βεβαιουμένην τε καὶ μαρτυρουμένην. |
| 17a 14 [12] | οὕτωc γοῦν καί〈τοι〉 τοῖc περὶ μεγεθῶν 〈καὶ〉 ἀποcτημάτων ἡλίου καὶ cελήνηc καὶ γῆc ἀποδεδειγμένοιc ἤδη πιcτεύοντεc, ὅταν πρὸc αἰcθητῶν τε πολλῶν ἄλλων, ὅcα κατὰ γεωμετρικοὺc λόγουc εὑρίcκεται, [ὅταν ὑπὸ] 〈καὶ〉 τῶν καταλελογιcμένων ἐκλείψεων μαρτυρῆται, βεβαιοτέραν ἴcχομεν τὴν πίcτιν. ὅπου τοίνυν τὰ διὰ γεωμετρίαc ἀποδειχθέντα πιcτότερα γίνεται μαρτυρούμενα πρὸc τῶν κατὰ μέροc ἀποβαινόντων καὶ πιcτότερα γενόμενα 〈μείζονα〉 βεβαιότητ’ ἔχει, πολλῷ 〈δὴ〉 μᾶλλον [ἢ] ὅcα *** † ὑπὸ τὴν κατὰ μέροc *** πίcτιν. ταῦτ’ οὖν 〈οὕτωc〉 ἡμεῖc ἐπιδειξόμεθα ἐν τοῖc τῶν Ἐπιδημιῶν βιβλίοιc γινόμενα. Ἐν Θάcῳ φθινοπώρου περὶ ἰcημερίην καὶ ὑπὸ πληιάδα ὕδατα πολλ ά , cυνεχέ α , μαλθακῶ c , ἐν νοτίοιc ι . |
| 17a 15 [5] | Ὅτι μὲν καὶ ἡ τοῦ χωρίου γνῶcιc εἰc τὴν τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων διδαcκαλίαν ὠφέλιμόc ἐcτιν ὕcτερον λέξω. νυνὶ δὲ τὴν λέξιν αὐτὴν πρότερον ἐξηγήcομαι, τοῦ cυγγραφέωc εἰπόντοc περὶ ἰcημερίην καὶ ὑπὸ πληιάδ α. δυοῖν γὰρ οὐcῶν ἰcημεριῶν καὶ δυοῖν πλειάδων ἐπιcημαcιῶν, αὐτὸc ἐδήλωcεν, ὁποίαν αὐτῶν λέγει, προcθεὶc τῷ λόγῳ τὸ φθινοπώρο υ. κατὰ μὲν γὰρ τὸ ἔαρ ἡ ἑτέρα γίνεται καὶ ἡ ἀρχή 〈γ’〉 αὐτοῦ κατὰ τὴν ἡμετέραν οἴκηcίν ἐcτιν αὕτη, 〈ἣν νῦν οὐ λέγομεν〉· καθάπερ καὶ τελευτὴ πάλιν ἦροc τῶν πλειάδων 〈ἡ〉 ἐπιτολή. κατὰ δὲ τὸ φθινόπωρον ἡ ὑπόλοιποc ἰcημερία γίνεται καὶ ἡ τῶν πλειάδων δύcιc. οὐδὲν δὲ διοίcει λέγειν ἤτοι κατὰ τὸν πληθυντικὸν ὀνομαζόμενον ἀριθμὸν τὰc πλειάδαc ἢ κατὰ τὸν ἑνικὸν τὴν πλειάδ α. γίνεται δὲ ἡ τῆc πλειάδοc δύcιc 〈κατὰ τὴν ἡμετέραν οἴκηcιν〉 ὡc με τὰ πεντήκοντα ἡμέραc τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερία c, εἰδότων ἡμῶν τὰc μὲν ἰcημερίαc καὶ τροπὰc ἑνὶ καιρῷ γινομέναc ἐν ἁπάcαιc ταῖc οἰκήcεcιν, τὰc δὲ ἐπιτολὰc καὶ δύcειc τῶν ἀcτέρων ὑπαλλαccομέναc, ὡc καθ’ ἑκάcτην οἴκηcιν ἰδίαν εἶναι. |
| 17a 16 [15] | μόνοιc γὰρ τοῖc ὑπὸ τὸν αὐτὸν οἰκοῦcι πόλον κοιναὶ τῶν ἄcτρων αἵ τ’ ἐπιτολαὶ καὶ δύcειc γίνονται. καλοῦcι μὲν οἱ Ἕλληνεc ὡc τὰ πολλὰ τὸ cυγκείμενον ἐκ πολλῶν ἀcτέρων ἄcτρον, οἷον τὸν ταῦρον ὅλον ἤ τι μέροc αὐτοῦ, τὰc ὑάδαc ἢ τὰc πλειάδα c. ὅμωc μὴν ἔcτιν ὅτε καὶ τῶν ἀcτέρων ἕκαcτον ὀνομάζουcιν ἄcτρον, οὐ μὴν τόν γε cυγκείμενον ἐκ πολλῶν ἀcτέρα καλοῦcιν, ἀλλ’ ἄcτρον ἀεὶ μόνωc οὕτωc, ἕνα δὲ ἕκαcτον οὐκέτι ἀcτέρα μόνον, ὡc εἶπον, ἀλλὰ καὶ ἄcτρον, οἷον τὸν ἀρκτοῦρον, τὸν cείριον, τὸν ἑωcφόρον, τὸν ἑcπέριον. ἀναγκαιότατον δ’ ἐcτὶν εἰc ὅλην τὴν ἐνεcτῶcαν πραγματείαν ἐπίcταcθαι τὴν κατὰ τὰc χώραc, ἐν αἷc ἂν ἰατρεύειν μέλλωμεν, ἑκάcτου τῶν ἄcτρων ἐπιτολήν τε καὶ δύcιν, ἐπειδὴ περιγράφουcιν αὗται τὰc ὥραc, αὐτίκα γέ τοι κατὰ τὸν δι’ Ἑλληcπόντου παράλλη λον ἀρχὴ μὲν τοῦ ἦρόc ἐcτιν ἡ κατ’ ἐκεῖνον τὸν καιρὸν ἰcημερί α, τελευτὴ δὲ τῶν πλειάδων ἡ ἐπιτολή. |
| 17a 17 [15] | αὕτη δὲ καὶ θέρουc ἐcτὶν ἀρχή, καθάπερ γε καὶ τελευτὴ μὲν τοῦ θέρουc, ἀρχὴ δὲ τοῦ φθινοπώρου ἡ ἐπιτολὴ τοῦ ἀρκτούρου, προλαμβάνουcα τὴν φθινοπωρινὴν ἰcημερίαν ἡμέραιc ὡc δώδεκα. καὶ μέν γε καὶ ἡ δύcιc τῆc πλειάδοc ἀρχὴ μὲν τοῦ χειμῶνόc ἐcτι, τελευτὴ δὲ τοῦ φθινοπώρο υ. θαυμάζειν δ’, οἶμαι, δεῖ καὶ ζητεῖν τὴν αἰτίαν τοῦ παραλελεῖφθαι κατὰ τὸν λόγον ἐπιτολὴν ἀcτέροc τοῦ ἐπιcημοτάτου γινομένην ἐν θέρει τοῦ καλουμένου cειρίου. ὀνομάζουcι δὲ αὐτὸν ἔνιοι καὶ κύνα, καταχρώμενοι τῇ τοῦ παντὸc ἄcτρου προcηγορίᾳ· κύων μὲν γὰρ τὸ cύμπαν ἄcτρον, ὁ δ’ ἐπὶ τῆc γένυοc αὐτοῦ cείριοc, ὃν ὀρθῶc ἄν τιc ὀνομάζοι τὸν πρόκυνα, οὐ τὸν κύνα. καὶ ἀρχή γε τῆc καλουμένηc ὀπώραc ἡ ἐπιτολὴ τούτου τοῦ ἀcτέροc ἐcτίν. καὶ ὅcοι τὸν ἐνιαυτὸν εἰc ἑπτὰ τέμνουcιν ὥραc, ἄχρι μὲν ἐπιτολῆc τοῦ κυνὸc ἐκτείνουcι τὸ θέροc, ἐντεῦθεν δὲ μέχριc ἀρκτούρου τὴν ὀπώραν. οἱ δ’ αὐτοὶ καὶ τὸν χειμῶνα τριχῇ τέμνουcι, μέcον μὲν αὐτοῦ ποιοῦντεc τὸν περὶ τὰc τροπὰc χρόνον, τοὺc δ’ ἑκατέρωθεν τοῦδε cπορητὸν μὲν τὸν πρόcθεν, φυταλιὰν δὲ τὸν ἕτερον, αὐτοὶ γὰρ οὕτωc ὀνομάζουcι. |
| 17a 18 [5] | καὶ μέντοι κἀν τῷ Περὶ ἑβδομάδων Ἱπποκράτουc ἐπιγραφομένῳ βιβλίῳ διῃρημένον ἔcτιν εὑρεῖν τὸν ἐνιαυτὸν εἰc ἑπτά, τοῦ μὲν φθινοπώρου καὶ τοῦ ἦροc ἀτμήτων πεφυλαγμένων, τετμημένων δὲ τοῦ μὲν χειμῶνοc εἰc τρία μέρη, τοῦ δὲ θέρουc εἰc δύο. χρηcίμη μὲν οὖν ἐcτι καὶ ἡ τοιαύτη διαίρεcιc, ὡc προιὼν ὁ λόγοc δείξει, χρηcίμη δὲ καὶ 〈ἡ〉 εἰc τέccαραc ὥραc, ὡc καὶ τοῦτο δέδεικται πρότερον 〈ὑπ’〉 αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτουc ἐν οἷc τάc τε τῶν χυμῶν ἐπικρατείαc διδάcκει καὶ τὰc τῶν νοcημάτων ἰδέαc καὶ τὰc ἀμφοτέρων τούτων ἡγουμέναc κράcειc τοῦ περιέχοντοc, τέτταραc ἐχούcαc διαφοράc. ἐὰν γὰρ καὶ ὅτι μάλιcτα δίχα τιc τέμνῃ τὸν μεταξὺ πλειάδων ἐπιτολῆc καὶ ἀρκτούρου χρόνον, ἀλλά τι κοινόν ἐcτιν αὐτῷ παντὶ τὸ ξηροτέρῳ 〈τε καὶ θερμοτέρῳ〉 τοῦ cυμμέτρου εἶναι, καθάπερ γε καὶ τῷ χειμῶνι τὸ ψυχροτέρῳ τε καὶ ὑγροτέρῳ, κἂν τριχῇ τέμνηται. αἱ μὲν οὖν μεγάλαι διαφοραὶ τῆc κράcεωc, ἃc καὶ γενικὰc ἄν τιc εἴποι προcηκόντωc, εἰc τέτταραc διαι ροῦcιν ὥραc τὸν ἐνιαυτόν, [ἤτοι γ’ ἑτερογενεῖc ἢ ἑτεροειδεῖc ἀλλήλων, ὡc ἂν ἐθέλῃ τιc ὀνομάζειν,] αἱ δὲ καθ’ ἑκάcτην τῶν διαφορῶν τούτων εἰc τὸ μᾶλλόν τε καὶ ἧττον τομαὶ τὸ θέροc μὲν εἰc δύο, τὸν χειμῶνα δ’ εἰc τρεῖc μοίραc τέμνουcιν. |
| 17a 19 [15] | 〈αἰτία〉 δὲ 〈τῆc〉 τῶν ὡρῶν τούτων τομῆ〈c ἐcτι τὸ μῆ〉κοc τοῦ κατ’ αὐτὰc χρόνου· τεccάρων γὰρ μηνῶν ὁ μεταξὺ πλειάδοc τε καὶ ἀρκτούρου χρόνοc ἐcτί, πλειόνων δ’ ἢ καὶ τεccάρων ὁ μεταξὺ πλειάδοc τε δύcεωc καὶ τῆc ἐαρινῆc ἰcημερίαc, ὁ δὲ τοῦ ἦροc οὐδ’ ὅλων δύο μηνῶν. ὥcτ’ ἄτμητοc εἰκότωc ἐφυλάχθη, διὰ ταὐτὰ δὲ καὶ 〈ὁ〉 τοῦ φθινοπώρου, μείζων μὲν ὢν ἤπερ τὸ ἔαρ (ἐκτείνεται γὰρ εἰc δύο μῆναc), ἀπολειπόμενοc δὲ τῷ μεγέθει πάμπολυ τοῦ κατὰ τὸ θέροc τε καὶ τὸν χειμῶνα χρόνου. ταῦτ’ οὖν εἰc ἅπαξ μὲν εἰρήcθω μοι νῦν, εἰc δὲ τὸν ἑξῆc ἅπαντα λόγον μνημονευέcθω πρὸc τὸ μετάγεcθαι 〈τὰc ὥραc〉 ῥᾳδίωc εἰc τοὺc ἐν ἑκάcτῳ τῶν ἐθνῶν μῆναc, ἄλλουc παρ’ ἄλλοιc ὄνταc· ὡc εἰ πάντεc εἶχον τοὺc αὐτούc, οὐκ ἂν ἀρκτούρου καὶ πλειάδοc καὶ κυνὸc ἰcημεριῶν τε καὶ τροπῶν ἐμνημόνευcεν ὁ Ἱπποκράτη c, ἀλλ’ ἤρκεcεν ἂν εἰπεῖν αὐτῷ, κατὰ Μακεδόναc εἰ οὕτωc ἔτυχεν ὀνομάζοντι, τοῦ Δίου μηνὸc ἀρχομένου τοιάνδε τινὰ γενέcθαι κατάcταcιν ἐν τῇ τοῦ περιέχοντοc κράcει. |
| 17a 20 [15] | νυνὶ δ’ ἐπειδὴ τὸ 〈τοῦ〉 Δίου Μακεδόcι μὲν μόνοιc cαφέc, Ἀθηναίοιc δὲ καὶ τοῖc ἄλλοιc ἀνθρώποιc οὐ cαφέc, Ἱπποκράτηc δ’ ἐβούλετο τοὺc ἐξ ἁπάντων τῶν ἐθνῶν ὠφελεῖν, ἄμεινον ἦν αὐτῷ γράψαι μόνην τὴν ἰcημερίαν ἄνευ τοῦ μνημονεῦcαί τινοc μηνόc. ἡ μὲν γὰρ ἰcημερία κοcμικόν ἐcτι πρᾶγμα, οἱ δὲ μῆνεc ἐπιχώριοι καθ’ ἕκαcτον ἔθνοc. ὅcτιc γοῦν ἀcτρονομίαc ἀπείρωc ἔχει, μάλιcτα μὲν ἴcτω μὴ πειθόμενοc Ἱπποκράτει προτρέποντι πρὸc αὐτὴν ἕνεκα τῆc τῶν εἰρημένων χρήcεωc. ἐπεὶ δὲ φιλάνθρωπον εἶναι δοκεῖ καὶ τοὺc τοιούτουc ὠφελεῖν, ἐγὼ πειράcομαι τὴν ἐνδεχομένην ὑπογράψαι βοήθειαν, ᾗ προcέχοντεc τὸν νοῦν ἁπάντων ὧν Ἱπποκράτηc λέγει 〈κατὰ ταύτην τὴν ῥῆcιν〉 καρπώcονται τὴν χρῆcιν. τεμνομένου δὴ τοῦ παντὸc ἔτουc εἰc τέccαρα μέρη κατ’ ἰcημερίαc τε καὶ τροπὰc ἅπαc τιc ἐρωτήcαc ἀcτρονομικὸν ἄνδρα, τὰ τέccαρα μέρη ταῦτα ἐν τίcι γίνονται μηcίν 〈καὶ πόcτῃ καθ’ ἕκαcτον αὐτῶν,〉 εἶτα εἰδὼc αὐτὰ δυνήcεται καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἐπιcημαcιῶν τῶν καθ’ ἕκαcτον ἄcτρων ἀκούων ἕπεcθαι. |
| 17a 21 [5] | οἷον εἰ οὕτωc ἔτυχεν, ἐὰν προμάθῃ τιc κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ Δίου μηνὸc τοῦ φθινοπώρου γίνεcθαι 〈τὴν〉 ἰcημερία ν, εἴcεται τὴν μὲν χειμερινὴν τροπὴν ὡc μετὰ τρεῖc μῆναc ἐcομένην ἐν ἀρχῇ τοῦ κατὰ 〈τὸ τοῦ〉 ἐνιαυτοῦ πέραc 〈Περιτίου〉 μηνόc· (τοῦτο γὰρ cημαίνει κατὰ Μακεδόνα c·) τὴν δὲ ἐαρινὴν ἰcημερίαν 〈τοῦ〉 Ἀρτεμιcίου, καθάπερ γε καὶ τὴν θερινὴν 〈τροπὴν〉 τοῦ Λώου. κατὰ γὰρ τὰc ἀρχὰc τῶν εἰρημένων μηνῶν αἵ τ’ ἰcημερίαι καὶ αἱ τροπαὶ γίνονται κατὰ Μακεδόνα c, 〈οὕτωc αὐτῶν〉 ἀριθμούντων τε καὶ ὀνομαζόντων τοὺc μῆναc. ὁ τοίνυν ταῦτα μαθὼν ἐὰν προcεπιμάθῃ τὸν μὲν ἀρκτοῦρον ἐπιτέλλοντα πρὸ ἡμερῶν ὡc δώδεκα τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερίαc, πλειάδαc δὲ δυομέναc ὡc μετὰ πεντήκοντα, γνώcεται, πόcτῃ τίνοc καθ’ ἕκαcτον τόπον μηνὸc ἑκάτερον τῶν ἄcτρων ἐπιτέλλει, παραφυλάξει τε βουλόμενοc ἀκολουθεῖν Ἱπποκράτει τὴν μεταβολὴν τῆc περὶ τὸν ἀέρα κράcεωc ὁποία τιc 〈καθ’ ἑκάcτην ὥραν〉 γίνεται. χρὴ δὲ δηλονότι τοὺc μῆναc οὐ πρὸc cελήνην ἀριθμεῖcθαι, καθάπερ ἐν ταῖc πλείcταιc νῦν τῶν Ἑλληνίδων πόλεων καὶ ἐν ἁπάcαιc δὲ τὸ ἀρχαῖον, ἀλλὰ πρὸc ἥλιον, ὡc καὶ ἐν πολλοῖc τῶν ἐθνῶν ἀριθμεῖται καὶ 〈δὴ καὶ〉 παρὰ Ῥωμαίων ὁ cύμπαc ἐνιαυτὸc εἰc δώδεκα 〈μῆναc〉 διαιρούμενοc, ἑνὸc μὲν αὐτῶν ὀκτὼ καὶ εἴκοcιν ἡμερῶν ὄντοc, ὃν δεύτερον 〈κατα〉λέγουcι μετὰ τὰc τροπὰc χειμερινάc, αὐτοῦ δὲ τοῦ πρώτου μετὰ τὰc τροπὰc, ὃν καὶ πρῶτον ὅλου τοῦ ἔτουc ἀριθμοῦcιν, μίαν ἐπὶ ταῖc τριάκοντα προcειληφότοc, ὥcπερ γε καὶ τοῦ τρίτου μετὰ τὰc τροπάc. |
| 17a 22 [15] | καὶ γὰρ καὶ οὗτοc αὐτόc ἐcτι μιᾶc καὶ τριάκοντα ἡμερῶν, ὁ δὲ τέταρτοc τριακονθήμεροc, ὁ δὲ πέμπτοc μίαν ἐπὶ ταῖc τριάκοντα προcείληφεν, ὁ δὲ ἕκτοc τριάκοντα, 〈οἱ δὲ〉 μετὰ τὸν ἕκτον δύο 〈μῆνεc〉 μιᾶc καὶ τριάκοντα, ὁ δὲ μετὰ τούτουc τριάκονθ’ ἡμερῶν, ὁ δ’ ἐφεξῆc τῷδε μιᾶc καὶ τριάκοντα, δέκατοc ὢν τὸν ἀριθμὸν ὅλου τοῦ ἔτουc, καὶ ὁ μὲν ἑνδέκατοc τριάκονθ’ ἡμερῶν, ὁ δὲ δωδέκατοc μιᾶc ἐπὶ ταῖc τριάκοντα. cυναριθμοῦντι δέ cοι τὰc καθ’ ἕκαcτον τῶν μηνῶν γενομέναc ἡμέραc αἱ πᾶcαι γίνονται πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ τριακόcιαι. καὶ τεccάρων [δ’] οὕτωc ἀριθμηθέντων [τῶν] ἐτῶν ἐν τῷ τετάρτῳ τὸν τρίτον ἀπὸ τῆc 〈τροπῆc χειμερινῆc μῆνα〉 ποιοῦcι 〈αʹ〉 δεουcῶν τριάκοντα ἡμερῶν, ἵν’ ἕκαcτοc τῶν ἐνιαυτῶν γένηται τριακοcίων καὶ ἑξήκοντα 〈καὶ〉 πέντε ἡμερῶν καὶ προcέτι τετάρτηc μοίραc ἡμέραc μιᾶc. |
| 17a 23 [15] | τοῖc δὲ κατὰ Παλαιcτίνην ἀριθμοῦcιν οἱ δώδεκα μῆνεc ἀριθμὸν ἡμερῶν γίνονται τριακοcίων πεντήκοντα τεccάρων. ἐπειδὴ γὰρ ὁ ἀπὸ cυνόδου τῆc πρὸc ἥλιον cελήνηc χρόνοc ἄχρι πάcηc ἄλληc cυνόδου πρὸc τὰc ἐννέα καὶ εἴκοcιν ἡμέραc ἔτι καὶ ἄλληc μέροc ἥμιcυ προcλαμβάνει, διὰ τοῦτο τοὺc δύο μῆναc ἡμερῶν γινομένουc ἐννέα καὶ πεντήκοντα τέμνουcιν εἰc ἄνιcα μέρη, τὸν μὲν ἕτερον αὐτῶν τριάκοντα ἡμερῶν ἐργαζόμενοι, τὸν δ’ ἕτερον ἐννέα καὶ εἴκοcιν. ἀναγκάζονται τοιγαροῦν οἱ οὕτωc ἄγοντεc τοὺc μῆναc ἐμβόλιμόν τινα ποιεῖν, ὅταν πρῶτον ἀθροιcθῇ τὸ τῶν ἔμπροcθεν ἐνιαυτῶν ἔλλειμμα καὶ γένηται χρόνοc ἑνὸc μηνόc. καὶ γέγραπταί γε τῶν ἀcτρονόμων καὶ ἄλλοιc τιcὶ καὶ Ἱππάρχ ῳ, ὁπηνίκα χρὴ τοὺc ἐμβολίμουc μῆναc ἐμβάλλεcθαι. διόπερ, ὡc ἔφην, ἐπὶ μὲν τῶν οὕτωc ἀριθμούντων τοὺc μῆναc οὐκ ἔcτιν ὁρίcαι τὰc ἡμέραc, ἐν αἷc αἱ ἰcημερίαι τε καὶ τροπαὶ καὶ τῶν ἐπιφανῶν ἄcτρων αἱ ἐπιτολαὶ γίνονται. κατὰ δὲ τοὺc πρὸc ἥλιον ἄγονταc ὁρίcαι δυνατόν, ὥcπερ ἔφην ἐπί τε Ῥωμαίων καὶ Μακεδόνων Ἀcιανῶν τε τῶν ἡμετέρων καὶ πολλῶν ἄλλων ἐθνῶν. |
| 17a 24 [15] | ὁπότ’ οὖν εἴρηταί μοι ταῦτα κοινὰ τῶν ἐφεξῆc λόγων ἁπάντων ὄντα, πάλιν ἐπὶ τὴν προκειμένην ἀνήξω ῥῆcιν, ἐν ᾗ τῆc γενομένηc ἐν Θάcῳ καταcτάcεωc ἀρχόμενοc ἔφη φθινοπώρου 〈περὶ〉 ἰcημερίην καὶ ὑπὸ πληιάδα πολὺν ὑετὸν γενέcθαι. ὄντοc γὰρ τοῦ φθινοπώρου περὶ ἰcημερίην καὶ δυοῖν μηνῶν, οὐκ εὐθέωc ἀπ’ ἀρχῆc cυνειcέβαλεν ἡ εἰρημένη κατάcταcιc, ἀλλὰ περὶ τὴν ἰcημερίαν ἤρξατο καὶ παρέτεινεν ἄχρι πλειάδοc δύcεωc ἡμέραιc ὡc πεντήκοντα. Ἐν Θάcῳ φθινοπώρο υ. κατὰ μὲν οὖν τὸν Κόϊντον οὔθ’ ἡ χώρα cυνενδείκνυταί τι πρὸc τὴν τῶν 〈ἐπιδημίων〉 νοcημάτων πρόγνωcιν οὔθ’ ὅλωc δυνατόν ἐcτι τὰ γενηcόμενα προγνῶναι, μόνον δὲ 〈διαγνῶναι〉 τὸ γεγενῆcθαί τινα νοcήματα, διεφθαρμένηc τῆc κατὰ φύcιν ἐν ταῖc ὥραιc κράcεωc· ἐνίοτε δὲ καὶ τὴν ἰδέαν αὐτῶν οὐκ ἐκ μεθόδου λογικῆc, ἀλλ’ ἐκ πείραc μόνηc φηcὶν ἐγνῶcθαι. καὶ τάc γε τῶν δυcκραcιῶν ἐπιπλοκάc, ἃc cυνδρομὰc ὀνομάζουcιν οἱ ἐμπειρικοὶ τῶν ἰατρῶν, ἐξηγούμενοι τοὺc Ἀφοριcμοὺc ἐκ πείραc ἔλεγον εὑρῆcθαι τῶνδέ τινων νοcημάτων αἰτίαc γινομέναc, οἷον· “ὅταν μὲν ὁ χειμὼν αὐχμηρὸc καὶ βόρειοc γένηται, τὸ δὲ ἔαρ ἔπομβρον καὶ νότιον, κατὰ τὸ θέροc ἔcονται πυρετοὶ ὀξεῖc καὶ ὀφθαλμίαι καὶ δυcεντερίαι. |
| 17a 25 [5] | ” καὶ πάλιν· “ἢν μὲν ὁ χειμὼν ἔπομβροc καὶ νότιοc γένηται, τὸ δὲ ἔαρ αὐχμηρὸν καὶ χειμέριον, αἱ μὲν γυναῖκεc, ᾗcιν οἱ τόκοι πρὸc τὸ ἔαρ, ἐκ πάcηc προφάcιοc ἐκτιτρώcκουcι·” καὶ τἄλλα ὅcα τούτων ἐφεξῆc κατέλεξε, τέccαραc μόναc διαφορὰc καταcτάcεων γράψαc, καίτοι παμπόλλων οὐcῶν, ὅπερ ἐχρῆν ἐνθυμηθέντα τὸν Κόϊντον ἐπιcκέψαcθαί τε καὶ ζητῆcαι πρῶτον μὲν αὐτὸ δὴ τοῦτο 〈περὶ τὸ〉 τῶν παρὰ φύcιν ἐκτρεπομένων τῶν ὡρῶν, 〈εἰ πλείουc εἰcὶ τεττάρων,〉 εἶθ’ εὑρόντα πλείουc ζητῆcαι τὸν ἀριθμὸν ἁπαcῶν, εἶτα cκέψαcθαι, διὰ τί τῶν τεττάρων ἐμνημόνευcε μόνων ὁ Ἱπποκράτη c, ἐφ’ οἷc ἅπαcιν εὑρεθεῖcι ζητῆcαί τινα μέθοδον, ᾗ χρώμενοι τὰc τῶν ἄλλων ἁπαcῶν καταcτάcεων γνωcόμεθα δυνάμειc· (μόνωc γὰρ ἂν οὕτωc ἱκανοὶ προγινώcκειν γινοίμεθα καὶ τὰc μελλούcαc ἐπιδημήcειν νό cουc) ἀλλὰ καὶ προφυλάccεcθαι, καθ’ ὅcον οἷόν τε, πρὸc τὸ μηδ’ ὅλωc αὐταῖc περιπεcεῖν διὰ τῆc εἰρημένηc ὁδοῦ προελθόντεc ἱκανῶc εἰcόμεθα, ἢ εἰ τοῦτ’ ἀδύνατον εἴη ποτὲ διὰ τὸ μέγεθοc τῆc αἰτίαc, ὡc μετριωτάταιc γοῦν ταύταιc ἁλῶναι. |
| 17a 26 [5] | ὅτι δὲ τὴν θεραπείαν τῶν νοcημάτων ὁ γυμναcθεὶc τὸν λογιcμὸν οἷc εἶπον ἅπαcιν ἄμεινον εὑρήcει τῶν μηδὲν προεcκεμμένων, οὐδὲ τοὺc ἐπιτυχόνταc ἀγνοεῖν ἡγοῦμαι, μήτοι γε μὴν τοὺc νομίμωc πεπαιδευμένουc. ὅτι μὲν οὖν αὐτὸc ὁ Ἱπποκράτηc οἶδε πλείουc τῶν ἐν Ἀφοριcμοῖc γεγραμμένων τεccάρων καταcτάcεων, ἐξ αὐτῶν τῶνδε τῶν βιβλίων, ἃ νῦν ἡμῖν ἐξηγεῖcθαι πρόκειται, γένοιτ’ ἂν ἱκανῶc cαφέc. ἐν μὲν γὰρ τῷ πρώτῳ τῶνδε τὴν πρώτην ἔγραψε κατάcταcιν, ὑπὲρ ἧc αὐτὸc εἶπεν ἐπὶ τῇ τελευτῇ· “γενομένηc δὲ τῆc ἀγωγῆc ὅληc ἐπὶ τὰ νότια καὶ μετ’ αὐχμῶν.” δευτέραν δέ, ἐν ᾗ πάλιν ἔφη· “γενομένου δὲ τοῦ ἔτεοc ὅλου ψυχροῦ καὶ ὑγροῦ καὶ βορείου.” τρίτην δὲ ἀνώμαλόν τε καὶ ποικίλην, ἀρξαμένην μὲν ὀλίγον πρὸ τοῦ ἀρκτούρου ψυχρὰν καὶ ὑγράν, ἐφεξῆc δὲ γενομένην ἀπὸ τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερίαc ἄχρι πλειά δων δύcεωc 〈παντ〉άπαcι νότιον ἅμα μετρίαιc ὑγρότηcιν· εἶτ’ ἐφεξῆc ψυχρὰν καὶ ξηρὰν ἅμα πνεύμαcι βορείοιc μεγίcτοιc ὅλῳ cχεδόν τι τῷ χειμῶνι· κἄπειτα ψυχρὰν καὶ ξηρὰν ἄχρι κυνὸc ἐπιτολῆc, ἐντεῦθεν ἀθρόωc καύματα μεγάλα μέχριc ἀρκτούρου, καθ’ ὃν ὕδατα νότια μέχρι τῆc ἰcημερίαc. |
| 17a 27 [15] | ταύτηc οὖν τῆc καταcτάcεωc ἀνωμάλου γενομένηc ὅμωc ἐπεκράτει τὸ ψυχρὸν καὶ ξηρόν. ἐν δὲ τῷ τρίτῳ τῶν βιβλίων τούτων ἔγραψεν 〈ἄλλην〉 κατάcταcιν, ἣν εἰc ἓν πάλιν ἀναγαγὼν κεφάλαιον ἔφηcεν· “ἔτοc νότιον ἔπομβρον, ἄπνοια διὰ τέλεοc.” ἄλλην δὲ 〈πάλιν〉 ἐν τῷ δευτέρῳ κατάcταcιν ἐν ἀρχῇ γράφων εἶπεν· “ἄνθρακεc ἐν Κρανῶνι θερινοί, ὗεν ἐν καύμαcιν ὕδατι λάβρῳ διόλου, ἐγένοντο μᾶλλον νότῳ.” 〈ἐξ〉 ὧνπερ 〈γιγνώcκομεν, ὅτι〉 καὶ αὕτη θερμοτάτη ἐcτὶ καὶ ἀμέτρωc ὑγρά, [ὡc] κατὰ μίαν ὥραν γενομένη, τὸ θέροc, ὥcπερ καὶ ἡ κατὰ τὸ τρίτον βιβλίον ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει. γεγραμμέναι δ’ εἰcὶ καὶ ἄλλαι καταcτάcειc ἐν τοῖc τῶν Ἐπιδημιῶν βιβλίοιc, ἃc οὐκ εἶπεν 〈ἐν τοῖc〉 Ἀφοριcμοῖc. ἀλλ’ ὡc cυνεχέcτερόν τε τῶν ἄλλων γινομέναc τὰc τέccαραc ἀρκούcαc τε παραδείγματα γίγνεcθαι μετὰ τῆc ἐν τῷ Περὶ ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων αἰτιολογίαc ἠξίωcε〈ν ἐν〉 τοῖc Ἀφοριcμοῖc γραφῆναι. |
| 17a 28 [15] | ἀλλὰ καί, εἰ [μὴ] παρελελοίπει τελέωc τὴν αἰτιολογίαν, ἡμεῖc ἂν αὐτὴν εὕρομεν ἐκ τῶν ἐν τοῖc Ἀφοριcμοῖc ὑπ’ αὐτοῦ γεγραμμένων, ἱκανῶν ὄντων ἀνδρὶ λογικῷ πρὸc τὴν τῶν εἰρημένων εὕρεcιν. ἐπίcταcθαι γάρ cε χρὴ τοῦτο δεδειγμένον μὲν ὑφ’ ἡμῶν ἤδη πολλάκιc ἐν πολλοῖc αὐτάρκωc, εἰρηcόμενον δὲ καὶ νῦν, εἰc ὅcον ἀναγκαῖόν ἐcτιν αὐτοῦ μνημονεύειν, ὡc τὰc κατὰ μέροc ἐν ἁπάcαιc τέχναιc cυμπλοκὰc αὐτῶν τῶν πραγμάτων ἀδύνατόν ἐcτι δι’ ἐμπειρίαc γνωcθῆναι διὰ τὸ πλῆθοc, ἀλλ’ ἐπὶ πάcαιc αὐταῖc ὁδὸc μία τῆc εὑρέcεώc ἐcτιν, ἡ διὰ τῶν οἰκείων cτοιχείων, ὥcπερ καὶ ἐν γραμματικῇ. τίνα τοίνυν οἰκεῖα cτοιχεῖα τῶν καταcτάcεών ἐcτιν, ἴδωμεν ἀπὸ τοῦ πράγματοc τῆc οὐcίαc ὁρμηθέντεc, ὡc ἐν τοῖc Περὶ ἀποδείξεωc δεδιδάχαμεν. ἀναλαβὼν οὖν ἀπ’ ἀρχῆc τὸν λόγον ἤδη cοι δίειμι πάντα κατὰ τὸ cυνεχέc, μηδὲν παραλιπών· αἱ ὧραι τοῦ ἔτουc διαφέρουcιν ὑγρότητι καὶ θερμότητι καὶ ψυχρότητι καὶ ξηρότητι, τοῦ μὲν χειμῶνοc ὑγρότητι καὶ ψυχρότητι τὰc ἄλλαc ὑπερβάλλοντοc, ὥcπερ γε τοῦ θέρουc θερμότητι καὶ ξηρότητι, τοῦ δ’ ἦροc ἀκριβῶc ἀμφοῖν ὄντοc ἐν τῷ μεταξύ. |
| 17a 29 [5] | κρατεῖ γὰρ οὐδέτερον ἐν αὐτῷ κατ’ οὐδετέραν ἀντίθεcιν, οὔτε τοῦ ξηροῦ τὸ ὑγρὸν οὔτε τοῦ θερμοῦ τὸ ψυχρόν, 〈οὐδ’ ἐναντίωc οὔτε τοῦ ὑγροῦ τὸ ξηρὸν οὔτε τοῦ ψυχροῦ τὸ θερμόν,〉 ἀλλ’ οἷον ἰcομοιρία τιc ἀμφοτέρων ἐcτὶ τῶν ἀντιθέcεων ὁμοιότηc τε τῶν ὡρῶν ἁπαcῶν ὅληc τῆc ἡμέραc ὡc ἔγγιcτα καὶ τῆc νυκτόc, μηδεμιᾶc μεγάληc μεταλλαγῆc ἢ ὑπεροχῆc ἐν αὐταῖc γινομένηc, ὁποία κατὰ φθινόπωρον ὁρᾶται, κρύουc μὲν ἕωθεν ὄντοc, ἀμφὶ δὲ τὸ μέcον τῆc ἡμέραc θάλπουc ἰcχυροῦ, μεταπίπτοντοc αὖ πάλιν εἰc κρύοc καὶ τοῦδε δείληc ὀψίαc. ** ἐπικρατεῖ δ’ ὅμωc αὐτῶν τὸ μὲν ξηρὸν τοῦ ὑγροῦ, τὸ δὲ ψυχρὸν τοῦ θερμοῦ. τοιαύτη μὲν ἡ κρᾶcίc ἐcτι τῶν ὡρῶν τοῦ ἔτουc ὡc ἐπὶ τὸ πολύ, μεταβολῆc γινομένηc κατὰ βραχὺ μέν, ὡc μηδ’ αἰcθάνεcθαί τινα διὰ παντὸc τοῦ χρόνου, κατὰ μείζονα δὲ καὶ αἰcθητῶc, οὐ μὴν ἀθρόωc γε οὐδ’ ἀμέτρωc ἐν ταῖc τῶν ὑγρῶν καὶ 〈θερμῶν〉 κατὰ φύcιν μεταβολαῖc. ἀρκτούρου γοῦν ἐπιτέλλοντοc ὡc τὸ πολὺ cὺν ἀνέμοιc ψυχροῖc ὑετὸc γίνεται κἀντεῦθεν ἤδη 〈τὸ〉 φθινόπωρον μὲν ἄρχεται, παύεται δὲ τὸ θέροc. εἶτ’ ἐν τῷ μετὰ ταῦτα χρόνῳ κατὰ βραχὺ καὶ ἀνεπαιcθήτωc γινομένηc τῆc ἐπὶ τὸ ψυχρότερον μεταβολῆc ἡ τῆc πλειάδοc δύcιc αἰcθητὴν ἐργάζεται τὴν τροπὴν ἐντεῦθέν τε πάλιν 〈ὁ χειμὼν〉 ὁμοίωc ἐπὶ τὴν ἐαρινὴν ἰcημερίαν ἀφικνεῖται, καί ποτε μὲν ὁμοία προcθήκη μέχρι πλειάδοc ἐπιτολῆc γίνεται, πολλάκιc δ’ αἰcθητὴ μέν τιc ἐν τῷ περὶ τὴν ἰcημερίαν χρόνῳ, cύμμετροc δέ. |
| 17a 30 [5] | καὶ μέντοι καὶ μετὰ τὴν τῆc πλειάδοc ἐπιτολὴν αὐξάνεται τὸ θερμὸν καὶ τὸ ξηρὸν ἄχρι κυνὸc ἐπιτολῆc cυμμέτρωc καὶ κατὰ βραχύ, ἐλθόντοc τε τούτου γενήcεται νότια μὲν ὀλίγα, ἐπ’ αὐτοῖc δ’ ὑετοὶ † ἐπίcηc τοῖc ἐτηcίοιc πνεύμαcιν ἄχρι τῆc κατὰ τὸν ἀρκτοῦρον ἐπιτολῆc. καὶ τοίνυν ἥ τε πεῖρα καὶ ὁ λόγοc ἡμᾶc ἐδίδαξεν, ὅταν οὕτωc αἱ ὧραι τοῦ ἔτουc προέρχωνταί τε καὶ εἰc ἀλλήλαc μεταβάλλωcι, μήτε λοιμόν τινα μήθ’ ὅλωc ἐπιδήμια νοcήματα γινόμενα, μόναc δὲ τὰc ὀνομαζομέναc ὑπ’ αὐτοῦ cποράδαc νόcουc, τὰc κατὰ τὴν δίαιταν ἑπομέναc. ἐπειδὴ 〈δὲ〉 καθ’ ἑκάcτην τῶν ὡρῶν ἴδιοc μὲν ἐπικρατεῖ χυμόc, ὡc αὐτὸc ἐδίδαξε, τοῦ μὲν χειμῶνοc τὸ φλέγμα, τοῦ δὲ ἦροc τὸ αἷμα, τοῦ δὲ θέρουc 〈ἡ πικρὰ〉 χολή, φθινοπώρου δὲ ἡ ὀξεῖα, διὰ τοῦτο τοῖc κακῶc διαιτωμένοιc οὐ τὰ αὐτὰ πλεονάζουcι νοcήματα κατὰ πάcαc τὰc ὥραc, ἀλλὰ 〈ὡc〉 αὐτὸc ἐδίδαξε “τοῦ μὲν ἦροc τὰ μελαγχολικὰ καὶ τὰ μανικὰ καὶ ἐπιληπτικὰ καὶ αἵματοc ῥύcιεc” καὶ τἄλλα, ὅcα τούτων ἐφεξῆc καταλέγει, τοῦ δὲ θέρουc † ἔτουc *** ὁμοίωc καὶ τοῦ φθινοπώρου, χειμῶνοc δ’ ἄλλα γινόμενα μὲν ἐκ τῶν κατὰ τὴν δίαιταν ἁμαρτημάτων, ὑπαλλαccόμενα δὲ ταῖc ἰδέαιc διά τε τὴν ὥραν τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ τὴν ἡλικίαν τοῦ 〈ἁλιcκομένου〉 καὶ φύcιν. |
| 17a 31 [15] | ἐπειδὴ γὰρ καὶ κατὰ τὰc φύcειc καὶ κατὰ τὰc ἡλικίαc αἵ τε κράcειc τῶν cωμάτων ἕτεραι γίνονται καὶ αἱ τῶν χυμῶν ἐπικράτειαι διαφέρουcι, διὰ τοῦτο καὶ κατὰ ταύταc νῦν ὑπαλλάccεται τῶν νοcημάτων ἡ ἰδέα. περὶ μὲν οὖν τῶν ἐν ταῖc ἡλικίαιc διαφορῶν ὡδί πωc ἔγραψεν· “ἐν δὲ ταῖc ἡλικίαιc 〈τοιάδε〉 cυμβαίνει· τοῖcι μὲν cμικροῖcι καὶ τοῖc νεογενέcι παιδίοιcιν ἄφθαι, ἔμετοι” καὶ τἄλλα τὰ τούτων ἐφεξῆc γεγραμμένα κατὰ πᾶcαν ἡλικίαν. περὶ δὲ τῶν φύcεων ὡδί πωc· “τῶν φύcεων αἱ μὲν πρὸc θέροc, αἱ δὲ πρὸc χειμῶνα εὖ καὶ κακῶc πεφύκαcι.” φαίνεται τοίνυν καὶ ἴcον μὲν ἔχον λόγον τὸ cῶμα τοῦ κάμνοντοc πρὸc τὸ αἴτιον ποιητικόν, τὸ περιέχον. |
| 17a 32 [15] | ἐξ ἀμφοῖν δὲ cυνελθόντων ἡ ἐπίκτητοc ἀποτελεῖται κρᾶcιc, ἐφ’ ᾗ τῶν ἐπιδημηcάντων νοcημάτων ἡ γένεcιc. ἐὰν οὖν ἴδωμεν, 〈ὁπ〉οῖόν τι πέφυκεν εἰc τὸ cῶμα δρᾶν τῶν ἀνθρώπων ἡ τοῦ περιέχοντοc θερμότηc, ὁποῖον δὲ ἡ ψυχρότηc τε καὶ ξηρότηc καὶ ὑγρότηc, ἴδωμεν δὲ καὶ τὴν ὕλην αὐτὴν τὴν πάcχουcαν ὁποία τίc ἐcτιν, οὐκέτι χαλεπὸν εὑρεῖν καὶ προγνῶναι τὰ γενηcόμενα νοcήματα. καὶ τούτων αὐτῶν ἔτι πρότερον εἰcόμεθα καλῶc εἰρημένον τὸ “ἐν τοῖcι καθεcτῶcι καιροῖcιν, ἢν αἱ ὧραι τὰ ὡραῖα ἀποδιδῶcι, εὐcταθέcταται καὶ εὐκρινέcταται αἱ νοῦcοι γίνονται, ἐν δὲ τοῖcιν ἀκαταcτάτοιcιν ἀκατάcτατοι καὶ δύcκριτοι.” τίνεc οὖν αἱ δυνάμειc εἰcὶ τῶν εἰρημένων ποιοτήτων, ὑγρότητοc καὶ ξηρότητοc, θερμότητοc καὶ ψυχρότητοc, ἀκούcωμεν αὐτοῦ τοῦ Ἱπποκράτουc ἐν τοῖc Ἀφοριcμοῖc λέγοντοc· “τῶν δὲ καταcτάcεων τοῦ ἐνιαυτοῦ τὸ μὲν ὅλον οἱ αὐχμοὶ τῶν ἐπομβριῶν εἰcιν ὑγιεινότεροι καὶ ἧccον θανατώδειc. νοcήματα δ’ ἐν ταῖc ἐπομβρίαιc ὡc τὰ πολλὰ γίνονται πυρετοί τε μακροὶ καὶ κοιλίηc ῥύcιεc καὶ cηπεδόνεc, ἐπίληπτοι καὶ ἀπόπληκτοι καὶ κυνάγχαι, ἐν δὲ τοῖc αὐχμοῖcι φθινώδειc ὀφθαλμίαι, ἀρθρίτιδεc, cτραγγουρίαι, 〈δυcεντερίαι〉. |
| 17a 33 [15] | ” ταῦτα μὲν οὖν αὐτῷ λέλεκται περὶ τῶν εἰc πλείονα χρόνον ἐκτεταμένων καταcτάcεων. ὥcπερ δὲ καὶ περὶ τῆc καθ’ ὑγρότητα καὶ ξηρότητα διαφορᾶc ἐν τούτοιc ἐδίδαcκεν, οὕτωc 〈καὶ〉 περὶ τῆc κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα δι’ ὧν ἔγραψε περὶ τῶν βορείων τε καὶ νοτίων καταcτάcεων. ἐπὶ γὰρ τῆc ἡμετέραc οἰκήcεωc ὁ μὲν βορρᾶc ψυχρόc, ὁ δὲ νότοc θερμόc ἐcτι, πλὴν εἴ που cπανίωc ἐν ἀρχῇ τοῦ ἦροc ψυχρὸc ἢ κατ’ ἄλλην τινὰ ὥραν ἐπὶ βραχὺ πνεύcειε τοιοῦτοc, οὐδὲ τότε τοῦ βορρᾶ ψυχρότεροc. ἄκουcον οὖν ἑξῆc, ὡc καὶ περὶ τούτων ἐν Ἀφοριcμοῖc ἔγραψεν ἀρξάμενοc ὧδε· “νότοι βαρυήκοοι, ἀχλυώδειc, καρηβαρικοί, νωθροί, διαλυτικοί. ὅταν οὗτοc δυναcτεύῃ, τοιαῦτα ἐν τῇcιν ἀρρωcτίῃcι πάcχουcιν. ἢν δὲ βόρειον ᾖ, βῆχεc, φάρυγγεc, κοιλίαι cκληραί, δυcουρίαι φρικώδειc, ὀδύναι πλευρέων, cτηθέων· ὅταν οὗτοc δυναcτεύῃ, τοιαῦτα ἐν τῇcιν ἀρρωcτίῃcι προcδέχεcθαι.” ταῦτα μὲν οὖν αὐτῷ λέλεκται περὶ τῶν ἰcχυρῶν νοτίων καὶ βο ρείων καταcτάcεων τῶν ἐν πλείονι χρόνῳ γινομένων. |
| 17a 34 [5] | ἐνδείκνυται γὰρ 〈ταύτην τὴν γνώμην〉 διὰ τοῦ δυναcτεύειν ὀνόματοc, ὡc οὐκ ἂν 〈ὑπὲρ ἀνέμου τινὸc〉 ἐπὶ τοῦ ἦροc οὔτ’ 〈ἐν〉 βραχεῖ χρόνῳ πνεύcαντοc οὔτ’ ἐπὶ πλείοcιν ἡμέραιc, ἀλλ’ † ἀcθενοῦc εἰπὼν τοῦτο τοὔνομα. περὶ δὲ τῶν ἐφημέρων νοτίων τε καὶ βορείων πνευμάτων ἄκουcον αὖθιc ἃ λέγει· “αἱ μὲν καθημεριναὶ καταcτάcιεc αἱ μὲν βόρειοι τά τε cώματα cυνιcτῶcι καὶ εὔτονα καὶ εὐκίνητα καὶ εὔχροα καὶ εὐηκοώτερα ποιέουcι καὶ τὰc κοιλίαc ξηραίνουcι καὶ τὰ ὄμματα δάκνουcι καὶ περὶ τὸν θώρακα ἄλγημα, ἤν τι προϋπάρχῃ, μᾶλλον πονέουcιν. αἱ δὲ νότιοι διαλύουcι τὰ cώματα καὶ ὑγραίνουcι καὶ βαρυ〈η〉κοΐαc 〈καὶ καρηβαρίαc〉 καὶ ἰλίγγουc ἐμποιέουcιν ἔτι τοῖc ὀφθαλμιῶcιν καὶ ἐν τῷ cώματι δυcκινηcίαν καὶ τὰc κοιλίαc ὑγραίνουcιν.” εἴρηται δὲ ἐν Ἀφοριcμοῖc ὑπ’ αὐτοῦ καὶ ἄλλα γέ τινα περί τε φύcεωc ὡρῶν καὶ τῆc ἀθρόαc εἰc ἀλλήλαc μεταβολῆc, ὧν ἕκαcτον κατὰ τὸν προcήκοντα καιρὸν μνημονεύcομεν. ἐν 〈δὲ〉 τῷ παρόντι τοῦτο μόνον ἀρκεῖ διδαχθὲν[ταc] τὰc [πρώταc] cτοιχειώδειc δυνάμειc τῶν καταcτάcεων ὑπ’ αὐ τοῦ τοῦ Ἱπποκράτουc εἰρῆcθαι, καθ’ ἃc χρὴ περὶ παcῶν τῶν ὁπωcοῦν γενομένων καταcτάcεων ὁδῷ καὶ τάξει προϊόνταc ἡμᾶc ἐξευρίcκειν, ὁποῖά τέ τινα γενήcεται νοcήματα καὶ ὅπωc αὐτὰ 〈cυνίcταcθαι〉 κωλυτέον ἐcτὶν ἢ cυcτάντα θεραπευτέον· οὗτοc γὰρ μέγιcτοc καρπὸc τῆc ἐνεcτώcηc πραγματείαc. |
| 17a 35 [15] | ἐν δὲ τοῖc cτοιχειώδεcι τούτων ἔcτι καὶ ἡ χώρα cυνενδεικνυμένη καὶ αὐτή τι πρὸc τὴν τῶν νοcημάτων γένεcιν, ὥcπερ ἥ τε φύcιc ἑκάcτου καὶ ἡ ἡλικία καὶ τὸ ἐπιτήδευμα καὶ ἡ δίαιτα. δέδεικται δ’ ὑπ’ αὐτοῦ cαφῶc ἐν τῷ Περὶ ὑδάτων καὶ ἀέρων καὶ τόπων, ὁποῖά τινα καθ’ ἑκάcτην χώραν πλεονάζει νοcήματα. δυνήcῃ τοιγαροῦν, ὅταν ἡ τοῦ περιέχοντοc ἡμᾶc κατάcταcιc ἀμέτρωc ψυχρὰ καὶ ὑγρὰ γενομένη κατὰ τὴν ἑαυτῆc φύcιν ἐργάζεcθαι μέλλῃ τὰ ὑπ’ αὐτοῦ δεδειγμένα νοcήματα, καὶ τὴν παρὰ τῆc οἰκήcεωc ἔνδειξιν λαβεῖν ὁμοίαν τῇ παρὰ τῆc 〈ἡλικίαc〉 τε καὶ τῆc φύcεωc καὶ τῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ τῆc ὅληc διαίτηc. τὰ μὲν γὰρ ὑγρὰ καὶ ψυχρὰ τῇ φύcει 〈cώματα〉 κατὰ τὰc ἔξωθεν περιcτάcειc ῥᾷον ἁλώcεται τοῖc ὑπὸ τῆc ὑγρᾶc καὶ ψυχρᾶc καταcτάcεωc ἐcομένοιc νοcήμαcι, τὰ δὲ ἐναντία δυcχερέcτερον. |
| 17a 36 [15] | ἐὰν οὖν οἴκηcιc ὑγρὰ καὶ ψυχρὰ κατὰ τὸν ἑαυτῆc λόγον καὶ τὴν κατάcταcιν ἔχῃ τοιαύτην, ἕτοιμοc τῶν οἰκείων τῇ καταcτάcει νοcημάτων ἡ γένεcιc ἔcται, cυντελούcηc τι καὶ τῆc οἰκήcεωc, ὥcπερ γε 〈κἂν〉 πάλιν ἡ ἀμέτρωc θερμή ποτε γένοιτο καὶ ὑγρὰ κατάcταcιc, οἵαν ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν Ἐπιδημιῶν ἔγραψεν ἐν ἀρχῇ λέγων· ”〈Ἄνθρακεc ἐν Κρανῶνι θερινοί·〉 ὗεν ἐν καύμαcιν ὕδατι λάβρῳ διόλου.” cυντελέcει δέ τι πρὸc τὴν τῶν εἰρημένων cηπεδονωδῶν νοcημάτων γένεcιν ἡ χώρα μάλιcτα μέν, ἐὰν κατ’ ἄμφω δύcκρατοc ᾖ, θερμοτέρα καὶ ὑγροτέρα καθεcτῶcα, cυντελέcει δὲ κἂν κατὰ τὸ ἕτερον τούτων [εἰ] ἀμέτρωc ᾖ κεκραμένη, καθάπερ ἡ Κρανὼν ἐν κοίλῳ καὶ μεcημβρινῷ χωρίῳ κειμένη καὶ διὰ τοῦτο μάλιcτα cηπεδονώδεcι νοcήμαcι, τοῖc ἄνθραξιν, ἁλοῦcα, πρὸc τοῖc ἄλλοιc ἀτόποιc ἔτι καὶ διὰ τὸ τὰ βόρεια τῶν πνευμάτων ἀπεcτράφθαι καύμαcι καὶ ταῖc καλουμέναιc νηνεμίαιc κατεχομένη. Κρανὼν μὲν οὖν τοιαύτη, Θάcοc δὲ τοὔμπαλιν. ἔcτραπται γὰρ πρὸc τὰ βόρεια καὶ ψυχρὰ πνεύματα καταντικρὺc τῆc Θρᾴκηc κειμένη. |
| 17a 37 [10] | γενομένηc οὖν τῆc καταcτάcεωc ὅληc ἐπὶ τὰ νότια καὶ μετ’ αὐχμῶν, οὐκ ἦν εὐάλωτον τὸ χωρίον, ὅcον ἐφ’ ἑαυτῷ, τῇ καταcτάcει. εἰ γὰρ μεcημβρινὸν ἦν ἔτι καὶ κοῖλον, ἐcχάτωc ἂν ἡ εἰρημένη κατάcταcιc ἐγεγόνει λοιμώδηc αὐτῇ. Ὕδατα πολλ ά , cυνεχέα μαλθακῶ c . Τριccῶc ὕδατα γίνεται πολλ ά, ποτὲ μὲν διὰ τὸν ὑετὸν αὐτὸν ἀθρόωc ἐκρηγνύμενον, ἐνίοτε δὲ τῷ μήκει τοῦ χρόνου, κἂν ψεκάδεc ὦcι μόναι καθ’ ἑκάcτην ἡμέραν γινόμεναι, καί ποτ’ ἀμφοῖν ἅμα cυνελθόντων. ἔχειc δὲ αὐτῶν πάντων παραδείγματα γεγραμμένα κατὰ τὰ τῶν Ἐπιδημιῶν βιβλία, τοῦ μὲν πρώτου τρόπου τὴν κατάcταcιν, ἧc ἄρχεται τόνδε τὸν τρόπον· “ἐν Θάcῳ πρὸ ἀρκτούρου 〈ὀλίγον καὶ ἐπ’ ἀρκτούρῳ〉 ὕδατα πολλά, 〈μεγάλα ἐν βορείοιc·〉” δηλοῖ γὰρ τοῦτο τὸ “μεγάλα” πλῆθοc ὕδατοc ἀθρόου. τοῦ δὲ δευτέρου τρόπου παράδειγμα τὸ νῦν εἰρημένον ἐcτίν· ὕδα τα πολλ ά , cυνεχέα μαλθακῶ c· τὸ γὰρ πλῆθοc αὐτῶν ἠθροίcθη διὰ τὸ cυνεχῶc ἐν χρόνῳ πλείονι γενέcθαι καὶ μὴ καθάπαξ λάβρωc ἐν ἑνὶ καιρῷ. |
| 17a 38 [13] | τοῦ δὲ τρίτου τρόπου παράδειγμά ἐcτι τὸ κατὰ τὸ δεύτερον τῶν Ἐπιδημιῶν ἐν ἀρχῇ γεγραμμένον· “ὗεν ἐν καύμαcιν ὕδατι λάβρῳ διόλου.” τὸ μὲν γὰρ “λάβρον” πρὸc τὸν προειρημένον τρόπον κοινόν ἐcτι, τὸ δὲ “διόλου” πρὸc τὸν δεύτερον. περὶ μὲν οὖν ἐκείνων τῶν καταcτάcεων αὖθιc ἐροῦμεν κατὰ τὸν οἰκεῖον καιρόν, ἡ δὲ προκειμένη νῦν ἐν τῷ λόγῳ μεταξὺ τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερίαc καὶ τῆc ἀρχῆc τοῦ χειμῶνοc γενομένη 〈τὰ〉 ὕδατα καθ’ ὅλην αὐτὴν ἔcχε 〈cυνεχῆ〉 μαλθακῶ c, ὡc αὐτὸc ἔφη〈cε〉ν, ὅπερ ἀντίκειται τῷ ἀθρόωc καὶ λάβρωc καὶ cφοδρῶc. Χειμὼν νότιο c . Ὅτι φθινοπώρου πέραc οἶδε καὶ αὐτὸc τὴν τῆc πλειάδοc δύcιν ἣν διὰ cυντόμου φωνῆc ὀνομάζει καὶ “πλειάδα”. |
| 17a 39 [13] | cα φῶc ἐδήλωcε [εἰπὼν] μετὰ τὸ προειπεῖν “περὶ ἰcημερίην καὶ ὑπὸ πληιάδα” γράψαc τούτων ἐφεξῆc χειμὼν νότιο c, ὡc οὐδενὸc ὄντοc μεταξὺ χρόνου διηγήcεωc ἰδίαc δεομένου, cυνάπτοντοc δὴ χειμῶνοc τῇ δύcει τῆc πλειάδοc. Μικρὰ πνεύματα βόρει α . Μικρά φηcι πνεύματα γενέcθαι τοῦ χειμῶνοc. εἰ δέ γε κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύcιν ὁ χειμὼν ἐπεραίνετο, πάντωc ἂν ἐγένετο μεγάλα. καὶ κατὰ διττὸν τρόπον ὑπῆρξεν ἂν αὐτοῖc τοῦτο, καθάπερ γε νῦν ἔοικε γεγονέναι cμικρ ά, κατά τε τὸ ἴδιον μέγεθοc αὐτῶν καὶ κατὰ τὸ μῆκοc τοῦ χρόνου. καὶ γὰρ ὀλίγαιc ἡμέραιc ἐγένετο βόρεια καὶ οὐκ ἰcχυρά, τοῦ χειμῶνοc εἰθιcμένου μέγαν ἴcχειν βορρᾶν ἐν χρόνῳ πολλῷ. Αὐχμο ί . |
| 17a 40 [10] | Τὴν ξηροτέραν τοῦ προcήκοντοc κατάcταcιν αὐχμὸν ὠνόμαcεν οὐ πάνυ τι cυνήθωc. εἰώθαμεν γὰρ οὐ τὴν ἁπλῶc ξηροτέραν, ἀλλὰ τὴν ἄκρωc ξηρὰν ὀνομάζειν οὕτωc. ἀμήχανον δέ ἐcτι καὶ ἄπιcτον εἰc τοcοῦτον γενέcθαι τὸν χειμῶνα ξηρόν, ὡc αὐχμηρὰν ἀπεργάζεcθαι τὴν γῆν, ὥcπερ ἐν θέρει. οὐ〈δὲ〉 γὰρ 〈οὐδ’〉 ἐν ἦρι τοιαύτη γίνεται κατάcταcιc, ᾗ νῦν ὅμοιον γεγονέναι φηcὶ τὸν χειμῶνα. Τὸ cύνολον ἔc γε χειμῶνα οἷον ἔαρ γίνετα ι . Ξηρότερον μέντοι γ’ ἑαυτοῦ φηcι γεγονέναι τὸν χειμῶνα, οὐ μὴν ὡcαύτωc τῷ θέρει ξηρόν, ὥc γε καὶ τὸν αὐχμόν, ὃν ὀλίγον ἔμπροcθεν ἔφαμεν οὐ πάνυ τι κυρίωc εἰρῆcθαι. |
| 17a 41 [14] | λε κτέον οὖν ἐcτιν οὐχ ἁπλῶc ὑπ’ αὐτοῦ 〈τοῦτ’〉 εἰρῆcθαι νῦν, ἀλλ’ ἐν τῷ πρόc τι, καθάπερ μύρμηκα μέγαν ἢ ὄροc μικρόν. ὥcτε ὁ χειμὼν ἐγένετο νῦν οὐχ ἁπλῶc αὐχμηρόc, ὥcπερ οὐδὲ μέγαc μύρμηξ ἁπλῶc μέγαc, ἀλλ’ ὡc μέγαc μύρμηξ, οὗτόc τε οὖν τοῦ ὄρουc τοῦ cμικροῦ cμικρότερόc ἐcτιν ὅ τε χειμὼν ὁ αὐχμηρὸc ὑγρότεροc τοῦ θέρουc, ὥcπερ καὶ τὸν νῦν γεγενημένον χειμῶνα παραβάλλων εἶπε· τὸ cύνολον ἔc 〈γε〉 χειμῶνα οἷον ἔαρ γίνετα ι. Ἔαρ δὲ νότιον ψυχεινό ν , μικρὰ ὕcματ α . *** Ἔοικεν οὖν εἰρηκέναι τὸ ἔαρ νότιο ν, οὐχ ὡc οὐδ’ ὅλωc ἐν αὐτῷ γενομένων τῶν βορείων, ἀλλ’ ὡc ὀλιγίcτων ἐν ἀρχῇ καὶ οὕτωc ὀλίγων, ὥcτε τὴν ὅλην κατάcταcιν τῆc ὥραc ἐκείνηc νότιον εἰπεῖν. Θέροc ὡc τὸ πολὺ ἐπινέφελο ν · ἀνυδρία ι · ἐτηcίαι ὀλίγα cμικρὰ διεcπαcμένωc ἔπνευcα ν . |
| 17a 42 [5] | Εἴ τιc ἅπαντα τὰ περὶ τοῦ θέρουc εἰρημένα cυνθείη, φαίη ἂν καὶ τοῦτο νότιόν τε καὶ αὐχμηρὸν ἅμα γεγονέναι. Γενομένηc δὲ τῆc ἀγωγῆc ὅληc ἐπὶ τὰ νότια καὶ μετὰ αὐχμῶ ν . Οὐχ ὡc οὐδέποτε γενομένηc ἐκδοχῆc ὑδάτων ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει τὸ μετ’ αὐχμῶν εἶπεν, ἀλλ’ ὡc ὀλιγίcτων παντάπαcιν. πλὴν γὰρ τοῦ πρώτου χρόνου τοῦ μετὰ τὴν φθινοπωρινὴν ἰcημερίαν ἄχρι πλειάδοc πᾶc ὁ λοιπὸc ἐπικρατοῦcαν ἔcχηκεν ἱκανῶc τὴν ἀνυδρίαν. ἀγωγὴν δὲ δηλονότι τὴν κατάcταcιν ὠνόμαcε τοῦ περιέχοντοc. εἴπερ οὖν ἀληθέc ἐcτιν ὡcαύτωc τῷ περιέχοντι cυνεξαλλοιοῦcθαι τὰ τῶν ζῴων cώματα, κατὰ μὲν τοὺc ὄμβρουc ὑγρότερα γενήcονται, κατὰ δὲ τοὺc αὐχμοὺc ξηρότερα, καὶ κατὰ μὲν τὰc θερμότηταc ἐπικρατούcαc ἡ κεφαλὴ καρωδεcτάτη, κατὰ δὲ τὰc ψυχρότηταc αὕτη μὲν ἔcται κουφοτάτη, τὰ δὲ κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα μόρια πονήcει. |
| 17a 43 [15] | τῇ τοίνυν εἰρημένῃ καταcτάcει, περὶ ἧc πρόκειται cκοπεῖcθαι, μεταξὺ τὴν φύcιν ἐχούcῃ τῆc τε αἰθρίου καὶ καθαρᾶc ἀκριβῶc καὶ τῆc μετ’ ὄμβρων ὁμοιούμενα τὰ cώματα μέcην ἕξει κατάcταcιν κράcεωc, ἣν ἐπίτρεψόν μοι καλέcαι νεφελώδη. τοιούτου γὰρ ὄντοc τοῦ περιέχοντοc, ὑποκειμένου δὲ καὶ τοῦ cυναλλοιοῦcθαί τε καὶ cυνεξομοιοῦcθαι τούτῳ τὰ cώματα, cαφηνείαc ἕνεκεν οὐδὲν ἂν εἴη χεῖρον ὠνομάcθαι τὴν ἐν αὐτοῖc γενομένην κατάcταcιν οἷον νεφελώδη τινά. καθάπερ οὖν, ὅταν ὁ χειμὼν φυλάττῃ τὴν οἰκείαν κρᾶcιν, ἀναγκαῖόν ἐcτιν 〈τὸν〉 ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν χυμὸν γεγενῆcθαι, τὸ φλέγμα, τοῦ θέρουc δ’ ἔμπαλιν τὸν θερμὸν καὶ ξηρόν, τὴν ὠχρὰν χολήν, οὕτωc, ὁπότε νεφελῶδέc ἐcτι τὸ περιέχον, ἐπικρατεῖ τιc τῶν χυμῶν ἐν μὲν ταῖc φλεγματικαῖc φύcεcι καὶ ἡλικίαιc 〈τὸ〉 ὁμιχλῶδέc τε καὶ νεφελῶδεc, ὡc ἂν εἴποι τιc, φλέγμα, κατὰ δὲ τὰc πικροχόλουc αὖ πάλιν ἡ ὁμιχλώδηc τε καὶ νεφελώδηc χολή. |
| 17a 44 [15] | διὰ παντὸc μὲν γὰρ ἀπορρεῖ τι τοῦ cώματοc ἡμῶν ἀτμῶδεc, ἀλλ’ ἐν μὲν ταῖc ξηραῖc καταcτάcεcι πλεῖcτον, ἐν δὲ ταῖc ὑγραῖc ὀλίγιcτον. ἀθροιζόμενον οὖν ἔνδον τοῦτο παραπλήcιον ὁμίχλῃ καὶ ἀχλύι τὸ cύμφυτον ἡμῖν ἐργάζεται πνεῦμα· ὁποῖον γάρ ἐcτιν ἐν τῷ περιέχοντι τὰ ζῷα 〈τὸ ὁμιχλῶδεc, τοιοῦτοc τοῦ〉 πνεύματοc ὁ ἀτμόc, ὥcτε κἀνταῦθα θαρρήcαc ἂν εἴποι τιc ἐν τοιαύτῃ καταcτάcει γίνεcθαι τῷ ἐν ἡμῖν πνεύματι 〈ταὐτὸ καὶ τῇ ὁμίχλῃ καὶ ἀχλύι.〉 καὶ μὴν ὅταν ὁμίχλη τιc ἢ ἀχλὺc ἐν ἑνὶ χρόνῳ cυμπάcχῃ δύο ταυτὶ 〈τὰ〉 παθήματα, τό τ’ ἀναφέρεcθαι καὶ τὸ πιλοῦcθαι, νεφέλη γίνεται λευκή 〈τε καὶ μέλαινα〉. ἄνευ μὲν γὰρ ὑγρότητοc βορείου τοῦ ἀέροc ἀκριβῶc ὄντοc οὐκ ἄν ποτε γένοιτο νέφοc· ἤτοι δὲ λαμπρὸν ἢ μέλαν ἀποτελεῖται τοῦτο δι’ ἀραίωcιν ἢ πίληcιν. ἀραιούμενον γοῦν τὸ νέφοc εἰc ἑαυτὸ καταδέχεται τὸ τοῦ ἡλίου φῶc καὶ διὰ τοῦτο φαίνεται λαμπρόν, ὡc ἂν ἐλλαμπούcηc 〈ἐν〉 αὐτῷ τῆc ἡλιακῆc αὐγῆc, ὥcπερ ἐν τοῖc διαφανέcι cώμαcιν. |
| 17a 45 [15] | πιληθέντοc δὲ καὶ πυκνωθέντοc τοῦ νέφουc οὐ διειcέρχεται μὲν αὐτὸ τὸ ἡλιακὸν φῶc, μέλαν δὲ εἰκότωc φαίνεται τὸ τοιοῦτον, ὥcπερ καὶ αὐτὸc ὁ ἀὴρ τῆc νυκτόc, ἀπολιπόντοc αὐτὸν τοῦ παρ’ ἡλίου φωτόc. καὶ φαίνεται 〈δὲ〉 cαφῶc ὁμίχλη πολλάκιc μὲν ἐπὶ τὴν γῆν καταρρέουcα καὶ καλεῖται τὸ τοιοῦτον δρόcοc, ἐνίοτε δὲ εἰc ὕψοc αἰρομένη καὶ προφανῶc γινομένη νέφοc ἤτοι λευκὸν ἢ μέλαν, λευκὸν μέν, ὅταν, ὡc εἶπον, εἰc ὅλον αὑτὸ δέξηται τὴν ἡλιακὴν αὐγήν, μέλαν δέ, ἐπειδὰν μηδ’ ὅλωc ὑποδέξηται. τὰ δ’ ἄλλα τὰ μεταξὺ τούτων χρώματα κατὰ τὸ ποcὸν τῆc κεραννυμένηc αὐγῆc τὰ νέφη λαμβάνει. καί cοι τάχα δόξει διαφέρεcθαι πρὸc ἑαυτὸν ὁ λόγοc, ἀναφέρεcθαί τε λέγων εἰc ὕψοc τὴν ὑγρότητα καὶ πιλοῦcθαι. τὸ μὲν γὰρ ἀναφέρεcθαι θερμότητοc ἔργον ἐcτί, τὸ δὲ πιλοῦcθαι ψυχρότητοc. ἀδύνατον δέ ἐcτι ταὐτὸν ἅμα θερμὸν εἶναι καὶ ψυχρόν. ἀλλ’ ἐὰν ἐννοήcῃc αὐτὴν μὲν τὴν ἀναφερομένην ἀτμίδα θερμὴν εἶναι καὶ διὰ τοῦτο πρὸc τὸ μετέωρον αἴρεcθαι, τὸν δ’ ὑποδεχόμενον αὐτὴν ἀέρα ψυχρόν, οὐκέτι ἀπορήcειc, ὅπωc ἀναφέρεταί τε ἅμα καὶ πιλεῖται. |
| 17a 46 [15] | τὸ μὲν γὰρ ἀναφέρεcθαι παρ’ ἑαυτῆc ἕξει, τὸ δὲ cυνάγεcθαι καὶ cφίγγεcθαι διὰ τὸν ὑποδεχόμενον ἀέρα, καὶ ὅcῳ γ’ ἂν ᾖ ψυχρότεροc οὗτοc, τοcούτῳ μᾶλλον πιλήcει τε καὶ cυνάξει τὴν ἀναφερομένην ὁμίχλην. ὅταν οὖν ὁ ἀὴρ μήτε θερμότητ’ ἐναργῆ μήτε ψυχρότητ’ ἔχῃ, τοιαύτην ἀναγκαῖόν ἐcτιν ἐν αὐτῷ διαμένειν τὴν ὑψωθεῖcαν ὁμίχλην, οἵαπερ ἦν ἐξ ἀρχῆc, καὶ γίγνεcθαι λευκὸν μὲν ἀκριβῶc ἐξ αὐτῆc νέφοc, ἐπειδὰν ὑπὸ τῆc ἡλιακῆc αὐγῆc νικηθῇ, μεταξὺ δὲ λευκοῦ τε καὶ μέλανοc, ὅταν μὴ τελέωc αὐτὴν ὁ ἥλιοc καταλάμπῃ. μὴ τοίνυν θαύμαζε, διὰ τί τὰ cώματα τῶν ζῴων ὁμοίαν ἴcχει ποτὲ τοιᾷδε καταcτάcει τὴν ἐν αὐτοῖc διάθεcιν, ἀλλὰ πείθου λέγοντοc Ἱπποκράτουc “νότοι βαρυήκοοι, ἀχλυώδεεc, καρηβαρικοί, νωθροί, διαλυτικοί”. διηγεῖται γὰρ ἐν τῷ λόγῳ τῷδε τὰ παθήματα τοῦ cώματοc, ἃ πάcχει μὲν ἐν ταῖc νοτίοιc καταcτάcεcιν, ὥcτε, ὥcπερ τὸ ” 〈καρηβαρικοὶ καὶ〉 βαρυήκοοι καὶ διαλυτικοὶ καὶ νωθρο ί” κατὰ τῶν ὑπὸ τοῦ νότου γινομένων ἐν τοῖc ἡμετέροιc cώμαcιν εἴρηται προδήλωc, οὕτωc ἡγεῖcθαι χρὴ καὶ τὸ ” ἀχλυώδεε c” λελέχθαι, τῆc ἐν ἡμῖν ἀθροιζομένηc ἀχλύοc διὰ νότου δηλωτικὸν ὄν, οὐ τῆc τοῦ περιέχοντοc. |
| 17a 47 [15] | Πρωῒ μὲν τοῦ ἦροc ἐκ τῆc πρόcθεν καταcτάcιοc ὑπεναντίηc καὶ βορείου γενομένηc ὀλίγοιcιν ἐγένοντο καῦcοι καὶ τούτοιcι πάνυ εὐcταθεῖ c , καὶ ὀλίγοιc ᾑμορράγηcε ν , οὐ δ ’ ἀπέθνῃcκον ἐκ τούτω ν . Ὅτι μὲν ὀλιγοχρόνιοc ἡ βόρειοc κατάcταcιc ἐγένετο πρωὶ τοῦ ἦρο c, εὔδηλόν ἐcτιν ἐκ τοῦ τὴν ὅλην τοῦ 〈ἦροc〉 κρᾶcιν προειρῆcθαι πρὸc αὐτοῦ “νότιον”, οὐκ ἂν οὕτωc εἰπόντοc, εἴπερ ἐπὶ πολλὰc ἡμέραc ἔπνευcεν ὁ βορρᾶc. ὅμωc δὲ καίπερ ὀλίγαc ἡμέραc γενομένου βορείου τοῦ περιέχοντοc, καυcώδη τινὰ νοcήματα cυνέπεcεν ὀλίγοι c, ἐπιεικῆ πάνυ καὶ ταχέωc καθιcτάμενα. φηcὶ γὰρ καὶ τούτοιcι πάνυ εὐcταθεῖ c. γράφουcι δ’ ἔνιοι [οὐ] πάνυ εὐcταθ ῆ, τινὲc δὲ εὐcταθέα κατὰ τὴν Ἰωνικὴν γλῶτταν, ἐν ἴcῳ τῷ μέτρια καὶ οὐδὲν ὀλέθριον ἔχοντα. |
| 17a 48 [15] | καὶ μέντοι καὶ ὀλίγοιc αἱμορραγῆcαί φηcιν, ὅπερ ἦν ἴδιον τῶν cφοδρῶν καύcω ν, ὥcπερ καὶ τὸ παραληρεῖν καὶ τὸ ἀποθνῄcκειν, ἅπερ οὐδ’ αὐτὰ τοῖc τότε γενομένοιc cυνέπεcεν, ἀλλὰ μετριώτατοί τε καὶ ὀλιγίcτοιc ἐγένοντο, τοῦ cφοδροῦ καὶ ὡc ἂν εἴποι τιc γνηcίου καύcου τὴν γένεcιν ἐπὶ τῇ ξανθῇ χολῇ λαμβάνοντοc, ἣν δὴ καὶ ὠχρὰν χολὴν ὀνομάζουcιν. ταύτην δ’, ὡc ἐδείκνυμεν, ἐν τῇ προκειμένῃ καταcτάcει μόνον κατὰ τὸ προγεγονὸc θέροc ἔcχον οἱ φύcει χολώδειc οὐ πολλήν, οὐκ ἐν τῷ μετὰ ταῦτα χρόνῳ διὰ τὸ τὴν εἰρημένην κατάcταcιν ὑγρὰν οὖcαν ἔτι καὶ μᾶλλον ἀχλυώδη τε καὶ ὁμιχλώδη γενέcθαι. εἰκότωc οὖν ὀλιγίcτοιc cυνέπεcεν ὁ καῦcο c, οἳ πάνυ χολώδειc ἦcαν, καὶ τούτοιc οὐκ ἀκριβὴc οὐδὲ cφοδρόc, ἀλλ’ ἐπιεικὴc καὶ λυθῆναι ῥᾴδιοc. οἷc δ’ οὖν cυνέβη, διὰ τήνδε τὴν αἰτίαν ἐγένετο. προήγητο μὲν δὴ τὸ θέροc τοῦ φθινοπώρου κατὰ φύcιν ἔχον. ἄρχεται γὰρ ὁ Ἱπποκράτηc τῆc τῶν καταcτάcεων διηγήcεωc, ὅταν πρῶτον εἰc τὸ παρὰ φύcιν ἐκτραπῇ τὸ περιέχον. |
| 17a 49 [10] | ἀναγκαῖον δ’ ἦν ἐν τῷ κατὰ φύcιν θέρει τοῖc πάνυ χολώδεcιν ἠθροῖcθαι πλείονα τὸν χυμὸν τοῦτον. ἐφεξῆc οὖν ἡ γενομένη κατάcταcιc ἐν ἅπαντι τῷ χειμῶνι μέχρι τοῦ ἦροc οὔτ’ ηὔξηcέ τι τὸν χυμὸν τοῦτον, οὐ γὰρ ἦν θερμὴ cφοδρῶc καὶ ξηρά, καθάπερ τὸ θέροc, οὔτ’ ἐμείωcέ τι, οὐ γὰρ 〈ἦν〉 ἱκανῶc ψυχρά, καθάπερ ὁ κατὰ φύcιν ἔχων χειμών, ἀλλ’ οὐδὲ διεφόρηcεν, οὐ γὰρ ἦν ἀκριβῶc ξηρά. λείπεται τοίνυν αὐτὸν διαφυλαχθῆναι προcλαβόντα τὴν οἷον ἀχλυώδη τε καὶ ὁμιχλώδη διὰ τὴν τοῦ περιέχοντοc ὀλίγην ὑγρότητά τε καὶ θερμότητα cυντραφεῖcαν ἀτμίδα. πρωὶ δὲ τοῦ ἦροc ἐξαίφνηc ἀήθωc γενομένου τοῦ βορρ ᾶ, πρὸc τὸ βάθοc τοῦ cώματοc ὠθουμένων ὑπ’ αὐτοῦ τῶν χυμῶν ὁ λεπτότατοc πρῶτοc ἐρρύη καὶ οὕτωc εἰργάcατο τὸν καῦcο ν. οὐ γὰρ ἐν οἷc ἔτυχε μορίοιc ἀθροιζόμενοc τοῦ cώματοc ὁ χυμὸc οὗτοc ἐργάζεται 〈τὸν〉 καῦcο ν, ἀλλὰ περί τε τὴν γαcτέρα καὶ ταύτηc μάλιcτα τὸ cτόμα καὶ τοῦ ἥπατοc τὰ cιμά. καὶ ὁμοίωc οὐχ ᾑμορράγει ** ἴδιον εἴπερ ἄλλο τι τῶν ἀκριβῶν καύcων ἐcτὶ τὸ δι’ αἱμορραγίαc κρίνεcθαι. |
| 17a 50 [15] | καλεῖ δ’ αἱμορραγίαc ὁ Ἱπποκράτηc ἄνευ τοῦ προcθεῖναι τὸ μέροc, ἐξ οὗ κενοῦται τὸ αἷμα, τὰc ἐκ τῶν μυκτήρων ἀποτελουμέναc. οὐδὲν δέ ἐcτι θαυμαcτὸν ἀναcτομοῦcθαί τε καὶ ἀναρρήγνυcθαι τὰc ἐνταῦθα φλέβαc ὑπὸ τοῦ αἵματοc ἐπὶ τὸ μετέωρον ἀναφερομένου διὰ τὴν θερμαcίαν, ὑφ’ ἧc ἀναγκαῖόν ἐcτιν αὐτὸ καὶ πνευματοῦcθαι καὶ τότε τὰc φλέβαc ἀναcτομοῦcθαί τε καὶ ἀναρρήγνυcθαι διὰ τὸ τοῦ πνεύματοc πλῆθοc, ὃ καὶ τοὺc ἀcκούc τε καὶ τοὺc πίθουc ῥήγνυcιν ἀθροιζόμενον ἐν τῷ γλεύκει ζέοντι. τοῦτ’ οὖν τὸ cύμπτωμα τοῖc τότε γενομένοιc καύcοιc οὐκ ἠκολούθηcεν, οὖcί γε μετρίοιc, ὡc προείρηται. Ἐπάρματα δὲ παρὰ τὰ ὦτα πολλοῖcιν ἑτερόρροπα ἦν καὶ ἐξ ἀμφοτέρω ν , τοῖcι πλείcτοιcιν ἀπύροιcιν ὀρθοcτάδη ν · ἔcτι δ ’ οἳ cμικρὰ ἐπεθερμαίνοντ ο . κατέcβη πᾶcιν ἀcινέωc οὐ δ ’ ἐξεπύηcεν οὐδενὶ ὥcπερ τὰ ἐξ ἄλλων προφάcεω ν . |
| 17a 51 [10] | ἦν δ ’ ὁ τρόποc αὐτῶν χαῦν α , μεγάλ α , κεχυμέν α , οὐ μετὰ φλεγμονῆ c , ἀνώδυν α · πᾶcιν ἀcήμωc ἠφανίcθ η . Τὰ εἰρημένα πάντα διὰ τὴν πλεονεξίαν ἐγένετο τῆc ἀχλυώδουc οὐcίαc, ὑφ’ ἧc τὰ μὲν ἅμα τῷ φλέγματι πέφυκε γίνεcθαι, τὰ δὲ ἅμα τῇ ξανθῇ χολῇ, τὰ [δὲ] ἐρυcιπελατώδη, ὅταν δ’ ἅμα τῷ αἵματι, τὰ φλεγμονώδη. καθίcταται δὲ ἅπαντα ῥᾳδίωc, διαφορουμένηc τῆc τοιαύτηc οὐcίαc ἑτοίμωc. ἔμπαλιν δ’ αὐτοῖc ὅcα διὰ παχὺν καὶ γλίcχρον γίνεται χυμὸν δυcδιαφόρητα δεινῶc ὑπάρχει. τὰ δ’ ἐν τῇ προκειμένῃ καταcτάcει γεγενημένα χαῦνά τε ἦν, τουτέcτι μαλακὰ καὶ ὑπείκοντα τοῖc δακτύλοιc καὶ κατὰ τὴν ἐπίθλιψιν αὐτῶν βοθρούμενα, καὶ οὐ μετὰ φλεγμονῆ c, ὅπερ ἐcτὶν οὐ μετὰ φλογώcεωc, ἀνώδυνά τε διὰ τὸ μηδέτερον αὐτοῖc cυνεῖναι τῶν τὰc ὀδύναc ἐργαζομένων. ἔcτι δὲ ταῦτα τάcιc τῶν cωμάτων καὶ δυcκραcία cφοδρά. τάcιc μὲν οὖν γίνε ται διὰ τοὺc παχεῖc καὶ γλίcχρουc χυμοὺc ἐμφραccομένουc δυcλύτωc τοῖc πάcχουcι μέρεcι, δυcκραcία δ’ ἰcχυρὰ διὰ τὸ θερμοὺc ἄγαν ἢ ψυχροὺc ὑπάρχειν αὐτούc, ὥcτ’ εἰκότωc ἀνώδυνα τὰ χαῦνα καὶ χωρὶc ἑλκώcεώc ἐcτιν οἰδήματα. |
| 17a 52 [15] | διότι δὲ τοιαῦτ’ ἦν καὶ ῥᾳδίωc ἐλύετο, διὰ ταῦτ’ οὐκ ἐξεπύηcε ν , ὥcπερ τὰ ἐ π ’ ἄλλαιc προφάcεcι ν. ὀνομάζει δὲ προφάcειc ὁ Ἱπποκράτηc ἐνίοτε μέν, ὡc ἔθοc ἐcτὶ τοῖc πολλοῖc, ἐπὶ τῶν ψευδῶc λεγομένων αἰτιῶν φέρων τοὔνομα, πολλάκιc δὲ τὰc φανερὰc αἰτίαc οὕτωc καλεῖ, καί ποτε καὶ πάcαc 〈αὐ〉τὰc ἁπλῶc. ἀλλὰ νῦν γε τὰc ἐ π ’ ἄλλαιc προφάcεcιν ἐκπυήcειc εἴρηκεν ὅcαc ἐδίδαξεν αὐτὸc ἐν πυρετοῖc γινομέναc, ἐν οἷc μὲν ἠθροιcμένοι εἰcὶ χυμοὶ πολλοὶ παχεῖc καὶ ὠμοί· διὰ δὲ τὴν cφοδρότητα καὶ τὴν ὀξύτητα καὶ τὸ πλῆθοc τῆc θερμαcίαc τῆc πυρετώδουc ἀναφέρονται πρὸc τὴν κεφαλήν, εἶτ’ ἀποτιθεμένηc αὐτοὺc τῆc φύcεωc εἰc τοὺc ἐπὶ τοῖc ὠcὶν ἀδέναc αἱ καλούμεναι γίνονται παρωτίδεc. οὔτ’ οὖν τοιαύτη τιc † ἦν περιουcία χυμῶν εἰc τὴν νῦν γενομένην κατάcταcιν, 〈ὡc αὐτὰc ἐλθεῖν πρὸc ἐκπύηcιν〉, καὶ φθάcαντα διεφορήθη τὰ cυcτάντα παρὰ τοῖc ὠcὶν οἰδήματα διὰ τὸ πνευματῶδεc τῆc οὐcίαc. |
| 17a 53 [14] | εὔδηλον οὖν ὅτι τὰ μὲν καυcώδη κατὰ τὴν ἀρχὴν τοῦ ἦροc ἐγένετο τῶν βορείων 〈ἀνέμων〉 πνευcάντων, αἱ δ’ εἰρημέναι παρωτίδεc ἐν τῷ λοιπῷ χρόνῳ παντί. μετριώταται δ’ ἦcαν εἰκότωc δι’ ἃc εἶπον αἰτίαc, ὥcτε καὶ ὀρθοcτάδην ὑπ’ αὐτῶν ἐνοχλεῖcθαι τοὺc ἀνθρώπουc, ὅπερ ἐcτὶ φέρειν αὐτὰc ἀλύπωc περιερχομένουc καὶ πράccονταc τὰ cυνήθη καὶ μὴ καταναγκαζομένουc κλινήρειc γίνεcθαι, καθάπερ ἐν τοῖc cφοδροτέροιc νοcήμαcιν. τότε γὰρ οἱ κάμνοντεc οὐδ’ ἐπύρεccον ἀξιολόγωc, ἀλλ’ εἰ καὶ πού τιc ἐξ αὐτῶν ἐγένετο θερμότεροc, ἐπὶ βραχὺ τοῦτ’ ἔπαcχε διὰ τὴν τοῦ πλεονάcαντοc, ὡc εἴρηται, χυμοῦ φύcιν, ἀερώδουc τὸ πλέον ὄντοc καὶ ψυχροῦ. Ἐγίνετο δὲ ταῦτα μειρακίοιc ι , νέοιcι ν , ἀκμάζουc ι , καὶ τούτων τοῖcι περὶ παλαίcτρην καὶ γυμνάcια πλείcτοιc ι · γυναιξὶ δ ’ ὀλίγῃcιν ἐγένετ ο . Κοινὸν τοῦτο 〈τὸ〉 αἴτιον ἐπὶ πάντων τῶν ἀποcκημμάτων ἐπίcταcθαι χρὴ λελεγμένον ὑπ’ αὐτοῦ δι’ ἄλλων, ὡc οἱ μὲν θερμότεροι τῶν χυμῶν εἰc τὰ μετέωρα τοῦ cώματοc ἀποcκήπτουcιν, οἱ δὲ ψυχρότεροι κάτω. |
| 17a 54 [13] | ἐπεὶ τοίνυν ὁ πλεονάcαc ἐν τῇ 〈νῦν〉 καταcτάcει χυμὸc ὑπόψυχρόc τε καὶ ἀερώδηc ἦν ἐν τῷ μέcῳ τὴν φύcιν καθεcτὼc τῶν τ’ ἄνω ῥᾳδίωc φερομένων καὶ τῶν κάτω ῥεπόντων, διὰ τοῦτο μόνοιc τοῖc θερμοτέροιc τὴν κρᾶcιν ἢ διὰ τὴν ἡλικίαν ἢ διὰ τὸ ἐπιτήδευμα τὴν ὁρμὴν ἔcχεν ἐπὶ τὴν κεφαλήν. ἴcμεν δ’ ὅτι τὰ μειράκια διὰ τὴν ἡλικίαν, οὐ διὰ τὸ ἐπιτήδευμα θερμά, καθάπερ γε καὶ οἱ ἀκμάζοντε c , οἱ δὲ περὶ παλαίcτραν καὶ γυμνάcια διατρίβοντεc ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτων. εἰκότωc γοῦν ὀλίγαιc γυναιξὶν ἐγένετο, ταῖc δηλονότι νέαιc τε καὶ φύcει θερμοτέραιc καὶ μὴ πάνυ τι βίον ἀργὸν ἐζηκυίαιc. Πολλοῖcι δὲ βῆχεc ξηραὶ βήccουcι καὶ οὐδὲν ἀνάγουcι καὶ φωναὶ βραγχώδεεc οὐ μετὰ πολ ύ . |
| 17a 55 [10] | Τίνεc μὲν αἱ ξηραὶ βῆχέc εἰcιν, αὐτὸc ἐδήλωcεν εἰπὼν οὐδὲν ἀνάγουc ι. γίγνονται δ’ αὗται ποτὲ μὲν ὑπὸ τραχύτητοc μόνηc τῶν κατὰ τὴν φάρυγγα καὶ 〈τὸν〉 λάρυγγα μορίων, οὐδεμιᾶc ἐν τῷ πνεύμονι περιουcίαc ὑγρῶν οὔcηc. οὗτοι μὲν οὖν οὐδὲν ἀναπτύουcι τῷ μηδ’ ὅλωc ἔχειν τι περιccὸν ἀναγωγῆc τε καὶ κενώcεωc δεόμενον. ἕτεραι δὲ βῆχεc γίνονται ξηραὶ διὰ δυcκραcίαν τῶν ἀναπνευcτικῶν ὀργάνων, ἐφ’ ὧν οὐδ’ αὐτῶν ἐcτί τι ἀναπτυcθῆναι δεόμενον. ἄλλαι δ’ αὖ γίνονται πρὸc ὑγρῶν περιεχομένων 〈ἐν〉 αὐτοῖc ἐκκριθῆναι δεομένων, ἀλλ’ οὐκ ἐκκρίνεται ταῦτα διὰ διττὴν αἰτίαν, ἢ τῷ γλίcχρα τ’ εἶναι καὶ παχέα καὶ δυcαπολύτωc ἐμπεπλάcθαι τοῖc κατὰ τὸν πνεύμονα βρόγχοιc, ὅπερ ἐπὶ τῶν ἀπτύcτων ὀνομαζομένων γίνεται πλευριτίδων, ἢ τῷ τὸ καταφερόμενον ὑγρὸν ἀπὸ τῆc κεφαλῆc λεπτὸν εἶναι κατὰ τὴν cύcταcιν, οἷόνπερ τὸ ὕδωρ. |
| 17a 56 [14] | φθάνει γὰρ τὸ τοιοῦτον ἐν τῷ καταφέρεcθαι διά τε τοῦ λάρυγγοc καὶ τῆc τραχείαc ἀρτηρίαc ἐν τῷ πνεύμονι γίνεcθαι, πρὶν ὑπὸ τοῦ κατὰ τὰc βῆχαc ἀνενεχθῆναι πνεύματοc, ὅπερ καὶ τότε τοῖc Θαcίοιc ἔοικε γεγονέναι, πεπληρωμένηc μὲν ὑπὸ τῆc νοτίου καταcτάcεωc τῆc κεφαλῆc αὐτῶν, ἐπιπεμπούcηc δὲ ῥεῦμα τοῖc κατὰ θώρακα πᾶcι χωρίοιc. ὅτι δὲ τοιαύτη 〈τιc〉 ἦν ἡ βή ξ, μαρτυρεῖ καὶ τὸ cυνεδρεῦον αὐτῇ cύμπτωμα. βραγχώδειc γάρ, φηcίν, οὕτω βήccοντεc ἐγένοντο, διαβρεχομένων δηλονότι τῶν ὀργάνων τῶν φωνητικῶν πρὸc τῆc καταφερομένηc ὑγρότητοc, ὡc ἐν τοῖc Περὶ φωνῆc ἐπιδέδεικται. Τοῖcι δὲ καὶ μετὰ χρόνον φλεγμοναὶ με τ ’ ὀδύνηc εἰc ὄρχιν ἑτερόρροπο ι , τοῖcι δ ’ εἰc ἀμφοτέρου c . Τοῦ κατενεχθέντοc ἐκ τῆc κεφαλῆc εἰc τὸν πνεύμονα μέροc τι κατὰ τὴν κοινωνίαν τῶν ὀργάνων εἰc τοὺc ὄρχειc ἀφίκετο. |
| 17a 57 [5] | λέλεκται δ’ αὐτῷ περὶ τῆc κοινωνίαc τῶν γεννητικῶν μορίων πρὸc τὰ κατὰ θώρακα δι’ ἑτέρων γραμμάτων. ἀλλὰ τοῦτό γε τὸ καταcκῆψαν εἰc τοὺc ὄρχειc κακοηθέcτερον ἦν ἤδη, οὐκέθ’ ὅμοιον τῷ ἐξ ἀρχῆc, ὡc ἂν ἐν χρόνῳ πλείονι διαcεcηπὸc ἐν τοῖc κατὰ πνεύμονα χωρίοιc. εἰκότωc τοιγαροῦν αἱ κατὰ τοὺc ὄρχειc φλεγμοναὶ με τ ’ ὀδύνηc ἐγένοντο καὶ οὐχ ὥcπερ αἱ παρωτίδεc ἀνώδυνοι. τοῦ δ’ ἤτοι τὸν ἕτερον ὄρχιν ἢ ἀμφοτέρουc δέξαcθαι τὴν περιουcίαν τῶν ὑγρῶν αἴτιον ἦν τὸ ποcὸν ἐν αὐτοῖc. οἷc 〈μὲν〉 γὰρ ὀλίγον ἀφίκετο, κατὰ τὸν ἕτερον ὄρχιν ἐcτηρίζετο, οἷc δὲ πλέον, κα τ ’ ἀμφοτέρου c. Πυρετοὶ τοῖcι μέ ν , τοῖcι δ ’ ο ὔ . Τοὺc πλεονάcανταc χυμοὺc ἔφαμεν οὔτε θερμοὺc ἰcχυρῶc οὔτε ψυχροὺc ἄγαν εἶναι, μεταξὺ δ’ ἀμφοῖν τῇ φύcει καὶ μέcουc τῇ κράcει, ὥcτε παρά τε τὰc ἡλικίαc καὶ τὰc φυcικὰc κράcειc καὶ τὰ ἐπιτηδεύματα τῶν νοcούντων τοῖc μὲν ἐπὶ τὸ θερμότερον ἔρρεπε καὶ κατὰ τοῦτ’ ἐπύρεξα ν, ἔνιοι δὲ τὴν ἐξ ἀρχῆc ἐφύλαξαν κρᾶcιν, οὐχ ἱκανὴν οὖcαν ἐγεῖραι πυρετού c. |
| 17a 58 [10] | Ἐπιπόνωc ταῦτα τοῖcι πλείcτοιcι Κατὰ πάντων ὧν εἶπεν ἐπιπεφώνηκε τοῦτο. προειρήκει δὲ βῆχάc τε καὶ φωνὰc βραγχώδειc καὶ ἀποcτάcειc εἰc ὄρχιν καί τιcιν αὐτῶν καὶ πυρετούc. ταῦτ’ οὖν φηcι τὰ cυμπτώματα τοῖc πλείcτοιc τῶν καμνόντων ἐπιπόνωc cυμβῆναι, τουτέcτιν οὐκ εὐφόρωc οὐδ’ ὥcτε ῥᾳδίωc ἀνέχεcθαι περιιόνταc ὀρθοcτάδην, ἀλλὰ τοὺc πλείcτουc αὐτῶν γενέcθαι κλινήρειc, ὡc ἂν ἀεὶ καὶ μᾶλλον ἐν χρόνῳ προιόντι τῶν ἠθροιcμένων περιττωμάτων δριμυτέρων τε καὶ κακοηθεcτέρων γενομένων. αἱ γάρ τοι νότιοι καταcτάcειc χρονίζου cαι cηπεδόναc ἐργάζονται, καὶ μάλιcθ’ ὅταν ὦcιν ὑγραί. |
| 17a 59 [10] | τῆc δὲ νῦν καταcτάcεωc οὐ γενομένηc ὑγρᾶc μέχρι πλείcτου μὲν οὐδὲν ἀνιαρὸν ἔπαcχεν τὰ cώματα, τῷ χρόνῳ δ’ εἰc τὸ πάcχειν ἀφίκετο, καὶ τοιαῦτα cυνέβη τιcὶν αὐτῶν ὕcτερον, οἷα κατ’ ἀρχὰc εὐθέωc πᾶcιν ἂν ἦν, εἰ ἡ νότιοc κατάcταcιc ὑγρὰ ἐγένετο. Τὰ δὲ ἄλλα ὁκόcα κα τ ’ ἰητρεῖον ἀνόcωc διῆγο ν . Διχῶc ἔcτιν ἐν τοῖc ἀντιγράμμαcιν εὑρεῖν τὴν κα τ ’ ἰητρεῖον φωνήν, ἐν τιcὶ μέν, ὡc εἴρηται νῦν, τῆc ἐcχάτηc cυλλαβῆc διὰ τοῦ ο γραφομένηc, ἐν τιcὶ δὲ διὰ τοῦ η, cημαινούcηc τῆc μὲν προτέραc γραφῆc τὰ κατὰ τὸ ἰατρεῖον πραττόμενα, τῆc δὲ δευτέραc γραφῆc τὰ κατὰ τὴν ἰατρικὴν ὅλην, ὥcτ’ ἤτοι τῶν κατὰ τὸ ἰατρεῖον ἔργων ἐπὶ τοῖc κάμνουcι γινομένων ἔξω καθεcτηκέναι τοὺc Θαcίουc ἢ τῶν καθ’ ὅλην τὴν ἰατρικὴν 〈τοὺc〉 τὰ προειρημένα πάcχονταc τῶν καμνόντων. |
| 17a 60 [15] | καθ’ ἑκατέραν δὲ τήν τε γραφὴν καὶ τὴν διάνοιαν φαίνεται τὸ μετρίωc ἐνοχληθῆναι τοὺc ἀνθρώπουc ἐν τῷ χρόνῳ τοῦ ἦροc, ὡc ἂν τῆc τὰc νόcουc ἐργαζομένηc αἰτίαc οὐδέπω τι κακόηθεc ἐχούcηc, ὃ προιόντοc ἔcχε τοῦ χρόνου. Πρωὶ δὲ τοῦ θέρεοc ἀρξάμενοι καὶ διὰ θέρεοc καὶ [ το ῦ ] κατὰ τὸν χειμῶνα πολλοὶ τῶν ἤδη πολὺν χρόνον ὑποφθειρομένων φθινωδῶc κατεκλίνηcα ν , ἐπεὶ καὶ τοῖcιν ἐνδοιαcτῶc ἔχουcι πολλοῖcιν ἐβεβαίωcε τότ ε . Οὓc ἔμπροcθεν εἶπε βήccειν μέν, ἀνάγειν δὲ οὐδὲν ἐν τῷ ἦρι, τούτουc ἐν τῷ θέρει φηcὶ καὶ τῷ μετὰ θέροc χρόνῳ φθινώδειc γενέcθαι, cυμφωνοῦν τι τοῦτο ἀεὶ τοῖc ὁρωμένοιc διηγούμενοc. ὅcα γὰρ ἀπὸ κεφαλῆc ῥεύματα βηχώδειc μὲν καὶ βραγχώδειc κατ’ ἀρχὰc ἐργάζεται τοὺc ἀνθρώπουc, ἐν δὲ τῷ χρόνῳ προιόντι μὴ καθίcταται, ταῦτα τὴν ἑτέραν διαφορὰν τῶν φθίcεων ἐργάζεται. |
| 17a 61 [14] | δύο γὰρ αὐτῶν εἰcιν αἱ μέγιcται διαφοραί, μία μὲν 〈ἡ〉 ἐκ τῶν ἀπὸ τῆc κεφαλῆc ῥευμάτων cυνιcταμένη, ἑτέρα δὲ ἡ ἐκ τῶν κατ’ αὐτὸν τὸν πνεύμονα παθῶν ὁρμωμένη, τοὐπίπαν μὲν ἐπὶ ταῖc τοῦ αἵματοc πτύcεcι, μάλιcθ’ ὅταν ἀγγεῖον ῥαγῇ, πολλάκιc δὲ καὶ ῥευματιcθέντοc τοῦ cπλάγχνου διά τινα ἄλλην αἰτίαν ἐκ μορίων ἑτέρων, οὐκ [ἐκ τῶν] ἐκ τῆc κεφαλῆc. εἰ μὲν οὖν ἐπὶ τῷ ἦρι νοτίῳ γενομένῳ τὸ θέροc εἰc βόρειον μετέπεcε κατάcταcιν, οὐκ ἂν ἐξηλέγχθηcαν οἱ φθινωδῶc ὑποφθειρόμενοι καὶ τελέωc ἐγένοντο φθινώδει c. ἐπεὶ δ’ οὐ μόνον οὐ μετέπεcεν ἡ νότιοc κατάcταcιc ἐπὶ τὴν βόρειον, ἀλλὰ καὶ τὸ πλεῖcτον τοῦ θέρουc ἐπινέφελον ἐγένετο, διὰ τοῦτο τὰ ἀπὸ τῆc κεφαλῆc ῥεύματα παρέμεινεν οἵ τ’ ἐν τῷ ῥεύματι χυμοὶ πάντεc καὶ μάλιcτα κατὰ τὸν πνεύμονα διεcάπηcαν, ὥcτε μηδὲν ἐλλείπειν εἰc ἀκριβοῦc φθίcεωc γένεcιν. Ἔcτι δ ’ οἷcιν ἤρξατο πρῶτον τότ ε , οἷcιν ἔρρεπεν ἡ φύcιc ἐπὶ τὸ φθινῶδε c . |
| 17a 62 [10] | Φθινώδειc ὀνομάζουcιν οἱ παλαιοὶ τῶν ἰατρῶν ὅcοι τὴν φθινώδη νόcον, ἣν καὶ φθόην τινὲc ὀνομάζουcιν, ἐπιτήδειοι παθεῖν. τοιοῦτοι δ’ ὑπάρχουcι φανερώτατα μέν, ὅταν ὁ θώραξ cτενὸc 〈ᾖ〉 καὶ ἀβαθὴc εἰc τοcοῦτον, ὡc τὰc ὠμοπλάταc ἐξέχειν ὀπίcω δίκην πτερύγων, ἐντεῦθεν δὲ καὶ πτερυγώδειc ὀνομάζουcι τοὺc τοιούτουc. ἀλλὰ καὶ ὅcοι τὴν κεφαλὴν εὐπλήρωτοί τέ εἰcι καὶ ῥεύματα πολλὰ τοῖc ἀναπνευcτικοῖc μορίοιc ἐπιπέμπουcαν ἔχουcι, καὶ οὗτοι φθινώδειc ῥᾷcτα γίνονται. cυνελθόντων δ’ εἰc ταὐτὸν ἀμφοῖν, τῆc τε κατὰ τὸν θώρακα διαπλάcεωc καὶ τῆc κατὰ τὴν κεφαλὴν ἀcθενείαc, ἀκριβῶc αἱ τοιαῦται φύcειc φθινώδειc εἰcὶ κατ’ ἀμφοτέραc τῆc φθίcεωc τὰc αἰτίαc. καὶ γὰρ οἱ ἀπὸ τῆc κεφαλῆc εἰc τὸν πνεύμονα ῥευματιζόμενοι τῷ χρόνῳ φθινώδειc γίνονται, καὶ ἀναρρήγνυται πολλάκιc αὐτοῖc ἀγγεῖον ἐν τῷ πνεύμονι διά τε τὴν cτε νότητα τοῦ cπλάγχνου καὶ τὴν ἀcθένειαν. |
| 17a 63 [16] | τοιοῦτοι μέν τινεc οἱ φθινώδει c. εἰρηκότοc δὲ τοῦ Ἱπποκράτουc “ἐπεὶ καὶ τοῖcιν ἐνδοιαcτῶc ἔχουcι πολλοῖcιν ἐβεβαίωcε τότε”, τουτέcτι κατὰ τὸ θέροc, εἶτ’ ἐπιφέροντοc ἔcτι δ ’ οἷcιν ἤρξατο πρῶτον τότ ε , οἷcιν ἔρρεπεν ἡ φύcιc ἐπὶ τὸ φθινῶδε c, οὔ μοι δοκεῖ τὸ εἰρημένον εὔλογον εἶναι. πολὺ γὰρ ἦν πιθανώτερον ἐν τῷ ἦρι τοὺc τοιούτουc ἄρχεcθαι μᾶλλον ἢ κατὰ τὸ θέροc. οἱ γὰρ ἐπιτήδειοι πάθεcιν ἁλίcκεcθαί τιcιν ἑτοιμότερον τῶν ἀνεπιτηδείων αὐτοῖc περιπίπτουcιν. ἔοικεν οὖν, ὥcπερ καὶ ἄλλα τινὰ κατὰ τῶν Ἐπιδημιῶν τὰ βιβλία ταυτὶ τὴν τάξιν ὑπηλλαγμένην ἔχει, τοῦ 〈μετα〉γράψαντοc αὐτὰ πρώτου cφαλέντοc, εἶτα φυλαχθείcηc τῆc ἁμαρτίαc, οὕτωc καὶ ταύτῃ τῇ ῥήcει cυμβεβηκέναι καὶ εἶναι τὸ cυνεχὲc τῇ λέξει τοιόνδε· “ἐπεὶ καὶ τοῖcιν ἐνδοιαcτῶc ἔχουcι πολλοῖcιν ἐβεβαίωcε τότε, οἷcιν ἔρρεπεν ἡ φύcιc ἐπὶ τὸ φθινῶδε c”, εἶτ’ ἐφεξῆc· ἔcτι δ ’ οἷcιν ἤρξατο πρῶτον τότ ε. καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ἐφεξῆc· Ἀπέθανον δὲ πολλοὶ καὶ πλεῖcτοι τούτω ν . |
| 17a 64 [10] | Τῶν φθινωδῶν δηλονότι. τοῦτο γὰρ ἀκοῦcαι χρὴ κατὰ τὸν εἰρημένον τρόπον τῆc ῥήcεωc ὅληc γεγραμμένηc. [“ἀπέθανον δ’ ὀξυτέρωc νοcήcαντεc ἢ ὡc εἴθιcται.”] καὶ γὰρ αὖ καὶ 〈τὰ〉 μετὰ τοῦτο πάλιν ἐφεξῆc εἰρημένα πάντα φθινωδῶν ἐcτι κοινά. μαθήcῃ δὲ προcέχων τὸν νοῦν ταῖc ῥήcεcιν, ὧν πρῶτον ἄρξομαι τῆc ἐφεξῆc γεγραμμένηc. Ἀπέθνῃcκον δ ’ ὀξυτέρωc ἢ ὡc εἴθιcται διάγειν τὰ τοιαῦτ α . Τοὺc φθινώδειc φηcὶ παρὰ τὸ εἰωθὸc ἀποθανεῖν ὀξύτερον. εἶτ’ αὐτὸc ἐφεξῆc ἐρεῖ τὴν αἰτίαν, ἔνθα φηcί· “ἦν δὲ τοῖc πλείcτοιcιν αὐτῶν 〈τὰ〉 παθήματα τοιάδε· φρικώδεεc πυρετοί, cυνεχέεc, ὀξέεc. |
| 17a 65 [15] | ” οὐ γὰρ εἰθιcμένον τοῦτο cυνυπάρχειν ταῖc φθίcεcι φαίνεται τότε γεγενημένον. αἰτία δὲ τοῦ cυνελθεῖν εἰc ταὐτὸν ἄμφω, τήν τε φθίcιν καὶ τὸν τοιοῦτον πυρετόν, ἡ τῆc γενομένηc καταcτάcεωc πρὸc τὰ cώματα πάcχοντα cχέcιc. ἐλέχθη γάρ μοι καὶ μικρὸν ἔμπροcθεν ἐκείνουc ἁλῶναι μάλιcτα τοῖc ἀπὸ τῆc κεφαλῆc κατάρροιc, [τοῖc] ὅcοι θερμότεροι τὴν κρᾶcιν ἦcαν· οὗτοι γὰρ καὶ μάλιcτα ἐπληρώθηcαν αὐτὴν ἐν τῇ νοτίῳ καταcτάcει. τοῖc αὐτοῖc δὲ τούτοιc ἐπὶ πλέον ἐκταθείcηc τῆc νεφελώδουc διαθέcεωc cυνέβη cαπῆναι τοὺc ἐν τῷ cώματι χυμούc, κἀντεῦθεν cυνέβη κακοήθεια τῶν πυρετῶν. οἷc δ’ ἧττον ἦν ἡ κρᾶcιc θερμή, τούτοιc οὔθ’ ἡ τῶν χυμῶν cῆψιc οὔθ’ ἡ τῆc κεφαλῆc πλήρωcιc ἐγένετο, πλὴν ὀλίγοιc τιcὶν αὐτῶν ἐπὶ τῷ προήκοντι χρόνῳ. ὃ γὰρ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ πάcχουcιν αἱ παθεῖν ἐπιτήδειοι φύcειc, τοῦτ’ ἐν πλείονι ταῖc ἄλλαιc cυμβαίνει. καὶ οὐδὲν ἦν θαυμαcτὸν ἐπὶ νοτίῳ τῇ πρόcθεν καταcτάcει τὸ θέροc οὐ νότιον μόνον, ἀλλὰ καὶ νεφελῶδεc γενόμενον ἐργάcα cθαί τινα cῆψιν χυμῶν, οὐ μόνον ἐν τοῖc θερμοτέροιc, ἀλλὰ καὶ [ἐν] ψυχροτέροιc cώμαcιν. |
| 17a 66 [13] | Ὡc τά γε ἄλλα καὶ μακρότερα καὶ ἐν πυρετοῖcιν ἐόντα εὐφόρωc ἤνεγκαν καὶ οὐκ ἀπέθνῃcκο ν , περὶ ὧν γεγράψετα ι . Ἄλλ α, φηcί, νοcήματα χωρὶc τῶν φθινωδῶν, ὑπὲρ ὧν ὁ λόγοc ἦν αὐτῷ, καίτοι μακρότερα γενόμενα καὶ μετὰ πυρετῶ ν , ὅμωc εὐφόρωc ἠνέχθ η. καὶ εἴρηται ἡ αἰτία μικρὸν ἔμπροcθεν ὑφ’ ἡμῶν, ὅτι τούτοιc ἧττον κακοήθηc ὁ χυμὸc ἐκ τῆc cήψεωc ἐγένετο. Μοῦνον γὰρ καὶ μέγιcτον τῶν τότε γενομένων νοcημάτων τοὺc πολλοὺc τὸ φθινῶδεc ἔκτεινε ν . Εἴρηται τούτου μικρὸν ἔμπροcθεν ἡ αἰτία, τὴν κρᾶcιν τοῦ cώματοc ἡμῶν αἰτιαcαμένων, δι’ ἧc τοῖc φθινώδεcιν ἑάλωcαν νοcήμαcι καὶ τοῖc κακοήθεcι πυρετοῖc, ὑπὲρ ὧν ἐφεξῆc ἐρεῖ. |
| 17a 67 [10] | Ἦν δὲ τοῖc πλείcτοιcιν αὐτῶν τὰ παθήματα 〈τοιάδε 〉 · φρικώδεεc πυρετο ί , cυνεχέε c , ὀξέε c , τὸ μὲν ὅλον οὐ διαλείποντε c · ὁ δὲ τρόποc ἡμιτριταῖο c · [ τὴ ν ] μίαν κουφότερο ι , τῇ δ ’ ἑτέρῃ ἐπιπαροξυνόμενο ι , καὶ τὸ ὅλον ἐπὶ τὸ ὀξύτερον ἐπιδιδόντε c . Τοῖc πλείcτοιc τῶν φθινωδῶν, ὑπὲρ ὧν ἐποιεῖτο 〈τὸν〉 λόγον, 〈τὰ〉 παθήματα γενέcθαι φηcίν, ἃ κατέλεξεν αὐτὸc ἐφεξῆc. καλοῦcι δὲ παθήματα πάντεc οἱ Ἕλληνε c, ὅcα παρὰ φύcιν ἐν τοῖc cώμαcιν ἡμῶν γίνεται. μέμνηται δὲ πρῶτον μὲν αὐτῶν τοῦ 〈φρίττειν, εἴ γε〉 ” φρικώδεε c, φηcίν, ἦcαν οἱ πυρετοί”· cημαίνει δὲ τοῦτ’ αὐ τὸ τὸ μέχρι πλείcτου τῆc ἀναβάcεώc τε καὶ ἐπιδόcεωc καλουμένηc τοῦ παροξυcμοῦ τὰc φρίκαc γενέcθαι τοῖc νοcοῦcιν. |
| 17a 68 [15] | οὐ γὰρ δὴ τούc γε κατὰ τὴν ἀρχὴν τῆc ἐπιcημαcίαc φρικώδειc γενομένουc οὕτωc ὠνόμαcεν, ἀλλ’ ἐφ’ ὧν ἐπὶ πλεῖcτον ὅλου τοῦ παροξυcμοῦ τὸ τῆc φρίκηc ἐκτέταται cύμπτωμα. καὶ γίνεται διττῶc, ἐνίοτε μὲν ἀναδιπλώcειc ποιούcηc τῆc ἐπιτάcεωc, ἐνίοτε δ’ αὐτὸ τοῦτο μόνον, ἀνώμαλον ἀνάβαcιν. ἡ διαφορὰ δέ ἐcτιν ἐν τῷ ποcῷ τοῦ χρόνου. βραχέcι μὲν γὰρ πάνυ διαλείμμαcι διοριζομένων ἀπ’ ἀλλήλων τῶν φρικωδῶν κινήcεων, ἀνώμαλόc τε καὶ φρικώδηc ἀνάβαcιc λέγεται· μειζόνων δὲ τῶν διαλειμμάτων ὄντων ἀναδίπλωcιc γίνεταί τε καὶ ὀνομάζεται τὸ τοιοῦτον cύμπτωμα. καὶ γίνεται μάλιcτα αὕτη κατὰ τοὺc ἡμιτριταίουc ὀνομαζομένουc πυρετοὺc δὶc καὶ τρὶc [ἐcτὶν] ὡc τὸ πολὺ καὶ τετράκιc ἔcτιν 〈ὅτε〉. δέδεικται δὲ [τοῦτο] ἡμῖν ἐν τοῖc Περὶ 〈διαφορᾶc〉 πυρετῶν λόγ[ιcμ]οιc ὁ ἡμιτριταῖοc ἐπ’ ἀνωμάλῳ cυνιcτάμενοc χυμῷ τὸ μέν τι πικρόχολον δριμύ, τὸ δέ τι φλεγματῶδεc cηπόμενον ἔχοντι. |
| 17a 69 [15] | τοιούτουc οὖν τότε cυνεδρεῦcαί φηcι τοὺc φρικώδειc πυρετοὺc διὰ τὴν γενομένην κατάcταcιν, ὡc προείρηταί μοι. cυνεχεῖc δ’ αὐτοὺc ὠνόμαcεν, ἐνδεικνύμενοc τὸ μὴ λήγειν εἰc ἀπυρεξίαν, ὃ δὴ καὶ αὐτὸc ἐξηγούμενοc ἐρεῖ· τὸ μὲν ὅλον οὐ διαλείποντε c . διαλείπονταc γὰρ ἐκείνουc ὀνομάζειν 〈εἴωθεν〉 ἰδίωc πυρετούc, ὅcοι μετὰ τὴν ἀκμὴν ἀπυρεξίαν τινὰ φέρουcιν· ὅcοι δ’ αἰcθητὴν μὲν ποιοῦνται παρακμήν, ἀπυρεξίαν δὲ οὐδεμίαν ἔχουcιν, ὀξεῖc καὶ cυνεχεῖc καλεῖ, τὴν μὲν ὅλην περίοδον ἔχονταc ὀκτὼ καὶ τεccαράκοντα ὡρῶν τοὐπίπαν, ὅcαcπερ καὶ ὁ ἡμιτριταῖο c, ἀλλ’ οὔτ’ εἰc ἀπυρεξίαν λήγονταc ἔν τε τῇ ἑτέρᾳ τῶν ἡμερῶν τῇ κουφοτέρᾳ φέρονταc πάλιν ἕτερον παροξυcμόν, μικρότερον μὲν θατέρου τοῦ τῆc ὅληc περιόδου οὐδὲ τὰc ἀναδιπλώcειc ἔχοντα, δυcεκθέρμαντον δὲ καὶ μόλιc ἐπὶ τὴν ἀκμὴν ἀνιόντα. ἴδιον δ’ αὐτοῦ καὶ τὸ τὰc ἐφεξῆc τῇ πρώτῃ περιόδουc οὔτε ἀλλήλαιc ἴcαc 〈οὔτε〉 τῇ πρώτῃ γίνεcθαι κατὰ τὴν ὀξύτητα, παραυξάνεcθαι δὲ ἀεὶ καὶ cφοδρύνεcθαι μέχρι τῆc ὅλου τοῦ νοcήματοc ἀκμῆc. Ἱδρῶτεc αἰε ί , οὐ δ ι ’ ὅλο υ · ψῦξιc ἀκρέων πολλὴ καὶ μόγιc ἀναθερμαινόμεν α . |
| 17a 70 [10] | Ὅτι ταῦτα τὰ cυμπτώματα κακοήθων ἐcτὶ πυρετῶν, ἐν τῷ Προγνωcτικῷ μεμαθήκαμεν. Κοιλίαι ταραχώδεεc χολώδεcι ν , ὀλίγοιcι ν , ἀκρήτοιc ι , λεπτοῖc ι , δακνώδεc ι · πυκνὰ ἀνίcταντ ο . Ἀκρήτουc ἐκκρίcειc εἴωθεν ὀνομάζειν τὰc ἀκριβῶc χολώδειc, ὅταν 〈δὲ〉 μεθ’ ὑγρότητοc ὑδατώδουc μιχθῇ καὶ ἐκκενῶται, τὸν τοιοῦτον χυμὸν οὐκέτι ἄκρητον ὀνομάζει. ἐμάθομεν δὲ καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ περὶ τῶν ἀκράτων ἐκκρίcεων, ὧν εἶπε 〈τὴν〉 κακοήθειαν, ἐν τῷ Προγνωcτικῷ καὶ περὶ τῶν λεπτῶν τὴν cύcταcιν χυμῶν, ὅτι πάντεc ἄπεπτοι καὶ δεόμενοι ῥωμαλέαc φύcεώc 〈εἰcιν〉 εἰc τὸ πεφθῆναι. |
| 17a 71 [10] | δακνώδειc δ’ εἰκότωc ἦcαν, εἴπερ γε καὶ χολώδειc καὶ ἄκρατο ι. τούτῳ δ’ αὖ πάλιν εἵπετο τῷ δακνῶδεc εἶναι τὸ cυνεχῶc ἐξανίcταcθα ι, ὥcτε καὶ κατὰ τοῦτο τὸ cύμπτωμα κάμνειν τῶν νοcούντων τὴν δύναμιν. Οὖρα 〈ἢ〉 λεπτὰ καὶ ἄχροα καὶ ἄπεπτα καὶ ὀλίγα ἢ πάχοc ἔχοντα καὶ cμικρὴν ὑπόcταcι ν , οὐ καλῶc καθιcτάμεν α , ἀλ λ ’ ὠμῇ τινι καὶ ἀκαίρῳ ὑποcτάcε ι . Καὶ περὶ τῶν οὔρων ἐμάθομεν, ὅτι τὰ λεπτὰ καὶ ἄχροα καὶ [ὀλίγα ἢ] ἄπεπτα καὶ [τὰ] ὀλίγα μοχθηρά, καθάπερ καὶ τὰ παχέα μέν, ὑπόcταcιν δ’ οὐδ’ ὅλωc ἢ πάνυ cμικρὰν ἔχοντ α. καὶ τοῦτο αὐτοῖc cυμβαίνει διὰ τὸ μὴ καλῶc καθίcταcθα ι. τοῦτο δ’ 〈ἐν〉 αὐτοῖc πάλιν ἐκείνοιc γίνεται τοῖc πυρετοῖc, ἐν οἷc θερμαcία πολλὴ καὶ φλογώδηc τῶν ὠμῶν χυμῶν καὶ παχέων ἐργάζεταί τινα ζέcιν. |
| 17a 72 [10] | εἰκότωc οὖν 〈 ὑπόcταcιc 〉 ἐπ’ αὐτῶν ἢ οὐδ’ ὅλωc γίνεται, ἢ καὶ 〈πάνυ cμικρ ά, καὶ〉 αὕτη, καθάπερ αὐτὸc εἶπεν, ὠμὴ καὶ ἄπεπτοc. λέλεκται δ’ αὐτῷ περὶ τῶν μοχθηρῶν ὑποcτάcεων ἐν τῷ Προγνωcτικῷ. Ἔβηccον δὲ cμικρ ά , πυκν ά , πέπον α , κα τ ’ ὀλίγα μόγιc ἀνάγοντε c · οἷcι δὲ τὰ βιαιότατα cυμπίπτο ι , οὐ δ ’ ἐ π ’ ὀλίγον πεπαcμένα ἦ ν , ἀλλὰ διετέλεον ὠμὰ πτύοντε c . Ταῖc μὲν κακοηθεcτάταιc φθίcεcι καὶ αἷc ἐγγύc ἐcτιν ὁ θάνατοc, οὐ δ ’ ἐ π ’ ὀλίγον πέττεται τὰ πτυόμεν α. ταῖc δ’ ἄλλαιc, ὅcαι μέτριαί τε καὶ εἰc πλείονα χρόνον ἐκπίπτουcι, δι’ αὐτὸ τοῦτο πέττεται καλῶc ἡ περὶ τὸν πνεύμονα περιουcία τῶν χυμῶν καὶ ἀποπτύεται ῥᾳδίωc. ἀλλὰ τοῖc τότε γεγενημένοιc φθινώδεcιν οὐδὲν τούτων ὑπῆρχεν. ἤτοι γὰρ παντάπαcιν ἄπεπτον ἔπτυον ἢ πεπεμμένον μέν, μικρὸν δὲ καὶ κατὰ βραχὺ μόγιc ἀναφερόμενον. |
| 17a 73 [10] | εἴρηκε δὲ καὶ περὶ τῆc τοιαύτηc πτύcεωc ἐν τῷ Προγνωcτικῷ. Φάρυγγεc δὲ τοῖcι πλείcτοιcι τούτων ἐξ ἀρχῆc καὶ διὰ τέλεοc ἐπώδυνο ι · ἔχοντεc ἔρευθοc μετὰ φλεγμονῆ c · ῥεύματα cμικρ ά , λεπτ ά , δριμέ α · ταχὺ τηκόμενοι καὶ κακούμενο ι . Τὰ cυμπτώματα προειπών, ὅcα τοῖc τότε φθινώδεcιν ἐφαίνετο περὶ τὴν φάρυγγ α, τὴν αἰτίαν αὐτὸc προcέθηκεν ἐν τῷ φάναι ῥεύματα cμικρ ά , 〈λεπτ ά ,〉 δριμέ α. διὰ γὰρ τὴν τῶν ῥευμάτων κακοήθειαν ἀπὸ τῆc κεφαλῆc δηλονότι καταφερομένων αἱ φάρυγγεc ἐπώδυνοι μὲν ἦcαν, τῷ δάκνεcθαι δὲ πρὸc αὐτῶν ἔρευθοc καὶ φλεγμονὴν ἔcχο ν, ὅτι καὶ αὐτὸ τὸ ῥεῦμα θερμὸν ἦν. οὐδὲν οὖν θαυμαcτόν, εἰ θᾶccον τῶν ἄλλων φθινωδῶν οἱ οὕτωc ἔχοντεc εἰc ἐcχάτην ἰcχνότητα παρεγένοντο. Ἀπόcιτοι πάντων γευμάτων διὰ τέλεο c . |
| 17a 74 [10] | † Οὐχὶ τοὺc ἀνορέκτουc ἀcίτουc ὀνομάζουcιν οἱ Ἕλληνε c, 〈ἀλλὰ〉 τοὺc μὴ προcενηνεγμένουc cιτία, τοὺc δ’ ἀπεcτραμμένουc 〈τοῦ〉 προcίεcθαι καλοῦcιν ἀποcίτου c. πρόδηλον δ’ ὅτι καὶ τουτὶ τὸ τῆc ἀνορεξίαc cύμπτωμα τοῖc φθινώδεcιν ἐγένετο, τοῦ τὴν φάρυγγα καὶ τὸν πνεύμονα κακοῦντοc ῥεύματοc μέρουc τινὸc εἰc γαcτέρα καταρρέοντοc. Ἄδιψο ι . Οὐ κατὰ τὴν κακοήθειαν τῶν ῥευμάτων, ἅπερ αὐτὸc ὠνόμαcε “δριμέα”, τουτὶ τὸ cύμπτωμα τοῖc φθινώδεcι cυνέπεcεν. διό μοι δοκεῖ καὶ ὁ Ἱπποκράτηc ἐπιcημαινόμενοc αὐτῶν τὸ παράλογον αὐτὸc προcγράψαι τὸ ἄδιψο ι. |
| 17a 75 [10] | κακοη θείαc γάρ ἐcτι μεγίcτηc cημεῖον, ὅταν ἤτοι θερμοῦ καὶ διακαοῦc ὄντοc τοῦ πυρετοῦ μὴ διψῶcιν ἢ ῥεύματοc εἰc γαcτέρα καταφερομένου δριμέοc. καὶ δηλοῦται πρὸc τοῦ cυμπτώματοc ἡ αἰcθητικὴ τοῦ μορίου δύναμιc ἀπολωλέναι καὶ νενεκρῶcθαι, εἴ γε τῆc κατὰ 〈τὸ〉 μέροc διαθέcεωc οὐκ αἰcθάνεται. Καὶ παράληροι πολλοὶ περὶ θάνατο ν . Οὐδὲ τοῦτο τοῖc ἄλλοιc φθινώδεcιν εἴωθε cυμπίπτειν, ἀλλὰ διὰ τὴν κακοήθειαν τῶν τότε γενομένων πυρετῶν ἠκολούθηcε τοῖc ἐν τῇ προκειμένῃ καταcτάcει νοcήμαcιν. Κατὰ δὲ θέροc ἤδη καὶ φθινόπωρον πυρετοὶ πολλοὶ ξυνεχέεc οὐ βιαίω c , μακρὰ δὲ νοcέουcιν οὐδὲ περὶ τὰ ἄλλα [ · ἀλλ ὰ ] δυcφόρωc διάγουcιν ἐγένοντ ο . |
| 17a 76 [11] | Εἰρήκει δὲ καὶ πρόcθεν, ὡc τὸ φθινῶδεc μόνον ὀλέθριον ἐγένετο, καὶ ἡμεῖc τὴν αἰτίαν προcπαρεθήκαμεν. ἀκόλουθα τοίνυν ἐcτὶν ἐκείνοιc τά τε κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆcιν εἰρημένα καὶ τὰ τούτων ἐφεξῆc, ἐν οἷc φηcιν· Κοιλίαι ταραχώδεεc τοῖcι πλείcτοιcι πάνυ εὐφόρωc καὶ τἄλλα ἃ περὶ τῶν οὔρων εἶπεν. ὥcπερ γὰρ τὰ πρόcθεν, ὅcα περὶ τῶν φθινωδῶν κατέλεξεν, ἦν κακοήθη, οὕτω καὶ τὰ νῦν λεγόμενα πάνυ ἐcτὶ μέτρια. Βηχώδεεc οὐ λίη ν . |
| 17a 77 [15] | οὐδὲ τὰ βηccόμενα δυcκόλω c · [ ὑπήκοντα ἀνὴ ρ ] οὐδὲ ἀπόcιτο ι , ἀλλὰ καὶ διδόναι πάνυ ἐνεδέχετ ο . Οἱ πλεῖcτοι τῶν ἐξηγηcαμένων τὸ βιβλίον ἐπὶ τοὺc φθινώδειc αὐτὸν ἐν τῇδε τῇ ῥήcει μεταβεβηκέναι φαcίν. ἐγὼ δὲ ἡγοῦμαι ἔτι περὶ τῶν ἄλλων πυρετῶν ὧν διηγεῖται καὶ ταῦτα λέγεcθαι. πῶc γὰρ ἂν εἰρηκὼc ἔμπροcθεν ἐπὶ τῶν φθινωδῶν, ὡc “ἀπόcιτοι πάντων γευμάτων διὰ τέλεοc” ἦcαν, ἐνταυθὶ νῦν ἔλεγεν· οὐ δ ’ ἀπόcιτο ι , ἀλλὰ καὶ διδόναι πάνυ ἐνεδέχετ ο; τί δή ποτ’ οὖν ἔγραψεν ἐν τῷδε τῷ λόγῳ βηχώδεεc οὐ λίη ν; (τοῦτο γάρ ἐcτι τὸ τὴν φανταcίαν παραcχὸν τοῦ λέγεcθαι ταῦτα περὶ τῶν φθινωδῶν αὐτῶν.) ἐγὼ δὲ νομίζω περὶ τῶν ἄλλων ἔτι πυρετῶν τοῦ λόγου γιγνομένου προcγεγράφθαι. γίνονται γὰρ βηχώδειc cυνειcβαλλούcηc τῆc βηχὸc αὐτοῖc λόγῳ cυμπτώματοc, οὐ μὴν φθινώδειc γε πάντωc εἰcὶν οὗτοι. θαυμαcτὸν οὖν οὐδὲν ἅμα πυρέccειν ἄρξαcθαί τιναc τῶν Θαcίων ἐπὶ τῇ προγεγραμμένῃ καταcτάcει καὶ πληρωθεί cηc αὐτοῖc τότε τῆc κεφαλῆc, cυνελθόντοc τοῦ πυρετοῦ τῇ καταcτάcει, βηχώδειc γενέcθαι. |
| 17a 78 [10] | ἄλλ’ οὔτε λίαν αὐτοῖc ἠνώχλει τὸ cύμπτωμα, οὔτε τὰ βηccόμενα δυcχέρειαν εἶχεν, οὐ γὰρ ἦcαν οὗτοι φθινώδειc. Τὸ μὲν ὅλον ὑπενόcεον οἱ φθίνοντεc οὐ τὸν φθινώδεα τρόπον *** Αὕτη πᾶcα ἡ ῥῆcιc ἐπαγομένη τῇ προειρημένῃ τὴν φανταcίαν βεβαιοτέραν εἰργάcατο τοῖc πλείcτοιc τῶν ἐξηγητῶν [ὑπὲρ] τοῦ καὶ τὴν ἔμπροcθεν ῥῆcιν ὑπὲρ τῶν φθινωδῶν αὐτῶν λελέχθαι. ἀλλ’ ὅτι μὲν ἐκείνην ἀδύνατόν ἐcτιν ἐπ’ αὐτῶν εἰρῆcθαι, δέδεικταί μοι δι’ ὧν ἀπεδείκνυον ἀποcίτουc μὲν ὠνομάcθαι πρὸc αὐτοῦ τοὺc φθινώδειc, οὐκ ἀποcίτουc δὲ τούτουc. |
| 17a 79 [10] | ἡ δ’ ἐφεξῆc ῥῆcιc ἡ νῦν προκειμένη κατὰ διττὸν ἂν τρόπον ἐξηγήcεωc τύχοι, καθ’ ἕνα μὲν ὧδέ πωc ἡμῶν λεγόντων· ἀναλήψομαι δὲ τὴν προγεγραμμένην ῥῆcιν, εἶτα cυνάψω τῇ νῦν, παρενθεὶc αὐτῇ μίαν cυλλαβὴν ἕνεκα cαφηνείαc· “βηχώδεεc οὐ λίην· οὐδὲ τὰ βηccόμενα δυcκόλωc. οὐδ’ ἀπόcιτοι, ἀλλὰ καὶ διδόναι πάνυ ἐνεδέχετο. τὸ μὲν γὰρ ὅλον ὑπενόcεον οἱ φθίνοντεc οὐ τὸν φθινώδεα τρόπο ν.” ἐνδέχεται δ’ αὐτὸν οὕτωc εἰρηκέναι περὶ τῶν ἄλλων πυρεττόντων, γράφοντα κοινὸν cύμπτωμα τῶν νοcούντων ἐχόντων τὰ βηχώδη cυμπτώματα, μὴ μέντοι καὶ αὐτῶν φθινωδῶν ὄντω ν. ἐπαναλαβεῖν γὰρ αὖθιc εἰκόc ἐcτι τὸν περὶ τῶν φθινωδῶν λόγον εἰc ἀνάμνηcιν τοῦ διαφέρειν τοὺc ἀρρώcτουc τούcδε, περὶ ὧν νῦν διέρχεται, τῶν ἔμπροcθεν, τῶν φθινωδῶν. καὶ γάρ τοι καὶ τὰ cυμπτώματα πάλιν εἶπε τὰ αὐτὰ τοῖc ἔμπροcθεν εἰρημένοιc. μία μὲν αὕτη παραμυθία τῆc κατὰ τήνδε τὴν ῥῆcιν ἐπαναλήψεωc τοῦ περὶ τῶν φθινωδῶν λόγου, ἑτέρα δ’ ἣν ἴcμεν πολλάκιc γιγνομέ νην ἐπὶ πολλῶν cυγγραμμάτων. |
| 17a 80 [17] | ἐνίοτε γάρ, ὑπὲρ ἑνὸc πράγματοc διττῶc ἡμῶν γραψάντων, εἶτα τῆc μὲν ἑτέραc γραφῆc κατὰ τὸ ὕφοc οὔcηc, τῆc δ’ ἑτέραc ἐπὶ θάτερα τῶν μετώπων, ὅπωc κρίνωμεν αὐτῶν τὴν ἑτέραν ἐπὶ cχολῆc δοκιμάcαντεc, ὁ πρῶτοc μεταγράφων τὸ βιβλίον ἀμφότερα ἔγραψεν, εἶτα μὴ προccχόντων ἡμῶν τοῖc γεγονόcι μηδ’ ἐπανορθωcαμένων τὸ cφάλμα, διαδοθὲν εἰc πολλοὺc τὸ βιβλίον ἀνεπανόρθωτον ἔμεινεν. Ἔκρινε δὲ τουτέω ν , οἷcι τὰ βραχύτατα γίνοιτ ο , περὶ εἰκοcτή ν , τοῖcι δὲ πλείcτοιcι περὶ τεccαρακοcτή ν , πολλοῖcι δὲ περὶ τὰc ὀγδοήκοντ α . ἔcτι δ ’ οἷcιν οὐ δ ’ οὕτω c , ἀλλὰ πεπλανημένωc τε καὶ ἀκρίτωc ἐξέλιπο ν . τούτων δὲ τοῖcι πλείcτοιcιν οὐ πολὺν διαλείποντεc χρόνον ὑπέcτρεψαν οἱ πυρετοὶ πάλι ν , ἐκ δὲ τῶν ὑποcτροφέων ἐν τῇcιν αὐτῇcι περιόδοιcιν ἐκρίνοντ ο · πολλοῖcι δὲ αὐτῶν ἀνήγαγο ν , ὥcτε 〈καὶ〉 ὑπὸ χειμῶνα νοcεῖ ν . Τίνων δή ποτ’ οὖν κριθῆναί φηcι τὸ νόcημα περὶ τὴν εἰκοcτὴν ἡμέραν; 〈δηλον〉ότι περὶ ὧν ἐποιεῖτο τὸν λόγον, ὡc ἐγώ φημι, τῶν ἄλλων νοcηcάντων, οὐχὶ τῶν φθινωδῶν. |
| 17a 81 [15] | ὁμολογεῖ δὲ τούτῳ καὶ τὰ ἐφεξῆc ἅπαντα. καὶ γὰρ ἄχρι τῆc ὀγδοηκοcτῆc ἡμέραc ἐκταθῆναί φηcι τὸ νόcημά τιcιν αὐτῶν, ἄλλοιc δὲ πεπλανημένωc τε καὶ ἀκρίτωc ἐκλιπεῖ ν , καὶ τούτων τοῖc πλείcτοιc ὑποcτρέψαι πάλι ν , τοὺc δ ’ ἐκ τῶν ὑποcτροφῶν πυρετοὺc ἐν ταῖc αὐταῖc περιόδοιc πάλιν κριθῆναι καὶ πολλοῖc αὐτῶν καὶ μέχρι τοῦ χειμῶνοc ἐκταθῆναι τὸ νόcημ α. ταῦτα δὲ πάντα τοῖc ἀνωτέρω εἰρημένοιc ὁμολογεῖν cαφέc ἐcτιν ἐν οἷc ἔλεγε· “κατὰ δὲ θέροc ἤδη καὶ φθινόπωρον πυρετοὶ πολλοὶ cυνεχέεc οὐ βιαίωc, μακρὰ δὲ νοcέουcιν οὐδὲ περὶ τὰ ἄλλα δυcφόρωc διάγουcιν ἐγένοντο.” ταῦτα μὲν οὖν ὁμολογεῖ τοῖc κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆcιν εἰρημένοιc ὑπ’ αὐτοῦ cυμπτώμαcιν. ὅcα δὲ περὶ τῶν φθινωδῶν εἶπεν, οὐχ ὁμολογεῖ. μάθοιc δ’ 〈ἂν〉 ἀναμνηcθεὶc βραχέοc μορίου τῆc ὑπὲρ αὐτῶν διηγήcεωc, ἔνθα φηcίν· “ἀπέθνῃcκον δ’ ὀξυτέρωc ἢ ὡc εἴθιcται τὰ τοιαῦτα διάγειν. |
| 17a 82 [15] | ” τοῦτο μὲν γὰρ αὐτῷ περὶ τῶν φθινωδῶν εἴρηται, καί φηcιν αὐτοὺc ὀξυτέρωc ἀποθανεῖν. περὶ δὲ τῶν ἄλλωc νοcηcάντων ἐφεξῆc τούτοιc ὡδέ πωc· ”〈ὡc〉 τά γε ἄλλα καὶ μακρότερα 〈καὶ〉 ἐν πυρετοῖcιν ἐόντα εὐφόρωc ἤνεγκαν καὶ οὐκ ἀπέθνῃcκον, περὶ ὧν γεγράψεται.” ταῦτ’ οὖν ὁμολογεῖ τοῖc κατὰ τὴν προκειμένην ῥῆcιν τὴν τῶν πυρεξάντων διὰ τοῦ φθινοπώρου καὶ τοῦ χειμῶνοc. ἀλλὰ καὶ 〈διὰ〉 τὸ προειπεῖν μὲν αὐτὸν “περὶ ὧν γεγράψεται”, μηδεμίαν δ’ ἄλλην ἡμᾶc ἔχειν δεῖξαι γραφὴν ὅτι μὴ τὴν νῦν προκειμένην ἐπ’ αὐτοῖc γενομένην, ἀναγκαῖόν ἐcτι περὶ τῶν ἄλλωc νοcηcάντων, οὐ φθινωδῶc ἅπαντα τοῦτον αὐτῷ τὸν λόγον εἰρῆcθαι. Ἐκ πάντων δὲ τῶν ὑπογεγραμμένων ἐν τῇ καταcτάcει ταύτῃ μόνοιcι τοῖcι φθινώδεcι θανατώδεα cυνέπεcε ν · ἐπεὶ τοῖcί γε ἄλλοιcιν 〈εὐφόρωc πᾶc ι , καὶ θανατώδεεc ἐν τοῖcιν ἄλλοιcι〉 πυρετοῖcιν οὐκ ἐγένοντ ο . Ἐcχάτη ῥῆcίc ἐcτιν αὕτη τῶν εἰρημένων αὐτῷ περὶ τῆc πρώτηc καταcτάcεωc, οὐδὲν μὲν πλέον διδάcκουcα, ἀνακεφαλαίωcιν δέ τινα ἔχουcα τῶν προειρημένων, ὅπερ εἴωθεν ὁ ἀνὴρ πολλάκιc ποιεῖν. |
| 17a 84 (t1) [5] | ΓΑΛΗΝΟΥ ΕΙΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ ΒΙΒΛΙΟΝ ΤΩΝ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΔΕΥΤΕΡΟΝ Ἐν Θάcῳ πρωὶ τοῦ φθινοπώρου χειμῶνεc οὐ κατὰ καιρό ν , ἀλ λ ’ ἐξαίφνη c . Ἐν τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ λέλεκται περὶ τῆc τῶν ὡρῶν εἰc ἀλλήλαc μεταβολῆc, εἴρηται δὲ καὶ ἡ κατὰ φύcιν ἑκάcτηc κρᾶcιc αἵ τε προθεcμίαι τῆc ἀρχῆc αὐτῶν καὶ τῆc τελευτῆc. ὡc ἂν οὖν ἐκείνων μεμνημένων ἡμῶν, ὅcα τῶν νῦν λεγομένων ἐξηγήcεωc δεῖται προcθήcω, cτοχαζόμενοc οὔτε μόνων τῶν ἐcχάτωc ἀμαθῶν οὔτε μόνων τῶν ἱκανὴν ἐχόντων τὴν παραcκευήν· πρὸc ἅπανταc γὰρ ὁ τοιοῦτοc λόγοc ἕξει μετρίωc. |
| 17a 85 [11] | τῶν δ’ ἄλλων ὁ μὲν τοῖc ἐcχάτωc ἀμαθέcιν οἰκεῖοc ἀνιάcει τοὺc ἐν ἕξει διὰ τὸ μῆκοc, ὁ δὲ τούτοιc ἐπιτήδειοc ἀcαφὴc ἔcται τοῖc ἀμαθέcιν. ἀλλ’ οὐδὲ χρὴ τοῖc τοιούτοιc ὑπομνήμαcιν ἐντυγχάνειν ἀγαπῶνταc, ἀλλ’ ἄλλο παρ’ ἄλλου καὶ ἄλλωc ἀκούcαντεc πλατύτερον πολλάκιc ταὐτὰ δυνηθεῖεν 〈ἂν〉 ἄνευ παρακοῆc ἐκμανθάνειν τι χρηcτόν. 〈Ἐν Θάcῳ〉 πρωὶ τοῦ φθινοπώρου χειμῶνεc οὐ κατὰ καιρό ν , ἀλ λ ’ ἐξαίφνηc ἐν βορείοιcι καὶ νοτίοιcι πολλοῖcιν ὑγροὶ καὶ προεκρηγνύμενο ι . Τὸ φθινόπωρον εἶπον ἄρχεcθαι τῇ ἐπιτολῇ τοῦ ἀρκτούρου γινομένῃ πρὸ τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερίαc. |
| 17a 86 [15] | τηνι καῦτα οὖν ἔφη γενέcθαι χειμῶναc μεγάλουc πρὸ τοῦ δέοντοc. τοῦτο γὰρ αὐτῷ τὸ οὐ κατὰ καιρὸν καὶ τὸ προεκρηγνύμενοι cημαίνει. τὸ μὲν οὖν οὐ κατὰ καιρὸν τοῦ προφθάcαι μόνον δηλωτικὸν ὑπάρχει, τὸ δὲ προεκρηγνύμενοι καὶ τοῦ μεθ’ ὑετῶν ἀθρόων αὐτοὺc γενέcθαι. Ταῦτα δὲ ἐγίνετο μέχρι πληιάδων καὶ ὑπὸ πληιάδ α . Ὅτι τῆc πλειάδοc ἡ δύcιc ὁρίζει τὸ φθινόπωρον, εἴρηται πρόcθεν, ἀλλὰ καὶ ὅτι δύο μῆνέc εἰcιν ἀπ’ ἀρκτούρου μέχρι πλειάδοc ὅτι τε μία ἐπιcημαcία κατὰ τὸ περιέχον ἀπ’ ἀρκτούρου γίνεται, δύο δ’ ἀπὸ πλειάδο c, 〈καταδυομένηc〉 μία μὲν ὁπότε cυνάπτει τῷ φθινοπώρῳ χειμών, ἐπιτελλούcηc ἑτέρα δὲ ὁπότε ἔαρ τῷ θέρει. τοῦ δ’ ἀρκτούρου τῆc ἐπιτολῆc μόνηc ὧδε μνημονεύειν εἴωθεν Ἱπποκράτη c, ἐπειδὴ κατ’ αὐτὸν ἀρχὴ μὲν γίνεται τοῦ φθινοπώρου, τελευτὴ δὲ τοῦ θέρουc. εἴρηται δ’ ἔμπροcθεν ἤδη περί τε τῆc εἰc τὰc τέτταραc ὥραc διαιρέcεωc ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ καὶ περὶ τῆc εἰc ἑπτά, καὶ ὅτι θέροc μὲν ὁρίζουcιν ἐπιτολαὶ πλειάδοc 〈καὶ ἀρκτούρου, τὴν δὲ δευτέραν μοίραν τοῦ δίχα τεμνομένου θέρουc ἐπιτολαὶ κυνὸc〉 καὶ ἀρκτούρου καὶ ὥc ἐcτιν αὕτη μόριόν τι τῆc εἰc ἑπτὰ διαιρέcεωc ὅλου τοῦ ἐνιαυτοῦ, διχῆ μὲν τοῦ θέρουc τεμνομένου, τριχῆ δὲ τοῦ χειμῶνοc. |
| 17a 87 [10] | εἴρηται δὲ καὶ ὡc οὐδὲν διαφέρει πλειάδα λέγειν ἑνικῶc ἢ πληθυντικῶc πλειάδα c. Χειμὼν 〈δὲ〉 βόρειο c . Ἐφεξῆc τῇ πλειάδι χειμῶνοc μνημονεύει, cαφῶc ἐνδεικνύμενοc ὅρον εἶναι τοῦ φθινοπώρου τὴν πλειάδα. προcέχωμεν οὖν αὐτῷ διηγουμένῳ περὶ τοῦ τότε γενομένου χειμῶνο c. Ὕδατα πολλ ά , λάβρ α , μεγάλ α , χιόνε c · μιξαίθρια τὰ πλεῖcτ α . ταῦτα δ ’ ἐγένετο μὲν πάντ α , οὐ λίην δ ’ ἀκαίρωc τὰ τῶν ψυχέω ν . |
| 17a 88 [15] | ἤδη δὲ με θ ’ ἡλίου τροπὰc χειμερινὰc καὶ ἡνίκα ζέφυροc πνέειν ἄρχετα ι , ὀπιcθοχειμῶνεc μεγάλο ι , βόρεια πολλ ά , χιὼν καὶ ὕδατα πολλὰ cυνεχέω c , οὐρανὸc λαιλαπώδηc καὶ ἐπινέφελο c . ταῦτα δὲ 〈cυνέτεινε καὶ οὐκ ἀνίει〉 μέχρι ἰcημερίη c . ἔαρ 〈δὲ〉 ψυχρό ν , βόρειο ν , ὑδατῶδε c , ἐπινέφελο ν . θέροc οὐ λίην καυματῶδεc ἐγένετ ο · ἐτηcίαι cυνεχῶc ἔπνευcα ν . ταχὺ δὲ περὶ ἀρκτοῦρον ἐν βορείοιc πολλὰ πάλιν ὕδατ α . Πολλὰ λέγομεν ὕδατα γίνεcθαι κατά τινα καιρὸν διὰ τὸ τοῦ χρόνου μῆκοc, εἰ καὶ μὴ λάβρον ἐν αὐτῷ καταρρήccοιτο. λέγομεν δὲ πολλ ά, κἂν ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ κατέλθῃ λάβρα. δύναται δὲ ταῦτα καὶ μεγάλα καλεῖcθαι, ἀλλ’ ὅταν γ’ ἐφεξῆc ἀλλήλων εἴπῃ τιc ὕδατα λάβρα καὶ μεγάλα γεγονέναι, καθάπερ Ἱπποκράτηc 〈ἐνταῦθα〉 cυνέγραψεν, ἀκουcόμεθα λάβρα μὲν τὰ ἐξαιφνίδια, cφοδρά τε καὶ ὀλιγοχρόνια, μεγάλα δὲ τὰ μήτ’ ἐξαιφνίδια μήτ’ ὀλιγοχρόνια παντάπαcιν, ὥcπερ γε μηδὲ πολυχρόνια. |
| 17a 89 [10] | cαφηνείαc δ’ ἕνεκεν οὐδὲν κωλύcει καὶ μακροτέρᾳ βραχεῖ χρήcαcθαι διηγήcει. γιγνέcθω τοίνυν ἐξαίφνηc ὑετὸc πάμπολυc ὥραιc τριcὶν ἢ τέτταρcιν, εἶτ’ εὐθέωc παυέcθω, λάβρον τοῦτον ὀνομάcομεν. ἄλλοc δέ τιc κατὰ βραχὺ μὲν ἀρξάcθω, κατὰ βραχὺ δ’ αὐξηθήτω καὶ τοῦτο ταθήτω δι’ ὅληc ἡμέραc καὶ νυκτόc, εἶτ’ ἀκμάcαc πάλιν ἀφαιρεθήτω τὸ πλῆθοc κατὰ βραχὺ δι’ ὅληc τῆc ὑcτέραc ἡμέραc, εἶτα παυcάcθω, τὸν τοιοῦτον ὑετὸν οὐκ ἐροῦμεν λάβρο ν, ἀλλὰ μέγα ν. ὁ τοίνυν χειμώ ν, ὃν διηγεῖται, ποτὲ μὲν λάβρουc ἔcχεν ὑετούc, ποτὲ δὲ μεγάλουc ἐκ διαλειμμάτων, καθαροῦ δηλονότι γενομένου πολλάκιc ἐν τῷ μεταξὺ τοῦ περιέχοντοc. τοῦτ’ οὖν ὁμολογεῖ καὶ τοῖc γεγραμμένοιc ὑπ’ αὐτοῦ μιξαίθρια τὰ πλεῖcτ α. καὶ χιόναc δέ φηcι γεγενῆcθαι ἐν τῷ χειμῶνι, μὴ προcθεὶc αὐτὰc πολλὰc ἢ ὀλίγαc, ὡc ἂν οὐθέτερον ἱκανῶc ἐcχηκυίαc, ἀλλὰ κατὰ τὸ τῆc πόλεωc ἔθοc μᾶλλον γενομέναc. διὸ καὶ προcέθηκεν αὐτὸc οὐ λίην δ ’ ἀκαίρωc τὰ τῶν ψυχέω ν. |
| 17a 90 [15] | καὶ τἄλλα δὲ τούτων ἐφεξῆc πάντα τὸν χειμῶνα ψυχρὸν καὶ ὑγρὸν γεγονέναι δηλοῖ, κατὰ φύcιν μόνον αὐτὸν γενόμενον τοιοῦτον, μᾶλλον δὲ τοῦ προcήκοντοc ὑγρὸν τηνικαῦτα cυμβάντα. καὶ μέντοι καὶ τὸ ἔαρ ὑδατῶδεc ψυχρόν τε καὶ βόρειον ἔφη γεγονέναι, πρὸc δὲ τούτῳ καὶ ἐπινέφελο ν, εἶτα τὸ θέροc μέτριόν πωc, ἐφ’ ᾧ πάλιν ἐν βορείοιc τιcὶ περὶ ἀρκτοῦρον ὕδατα γενέcθαι πολλ ά. καὶ μετὰ ταῦτα τὸ κεφάλαιον ὅληc τῆc καταcτάcεωc ἐρεῖ κατὰ τὴν λέξιν· “γενομένου δὲ τοῦ ἔτεοc ὅλου ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ καὶ βορείου”. οὐρανὸc λαιλαπώδηc καὶ ἐπινέφελο c . οὐρανὸν εἴρηκε κατὰ τὸ τῶν ἰδιωτῶν ἔθοc τὸν ὑπὲρ ἡμᾶc ἀέρα μέχρι τῆc χώραc τῶν νεφελῶν. ὁ δ’ ὑπὸ τῶν ἀcτρονόμων τε καὶ φιλοcόφων οὐρανὸc ὀνομαζόμενοc ἀπὸ τῶν κατὰ τὴν cελήνην ἄρχεται τόπων. λαίλαπαc δὲ τοὺc ἐξαιφνιδίουc καὶ cφοδροὺc ἀνέμουc οἱ Ἕλληνεc ὀνομάζουcι, καὶ μάλιcθ’ ὅταν ὑετὸc ἅμα ἐν αὐτοῖc γίγνηται λάβρο c. Γενομένου δὲ τοῦ ἔτεοc ὅλου ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ καὶ βορείο υ , κατὰ χειμῶνα μὲν ὑγιηρῶc εἶχον τὰ πλεῖcτ α , πρωὶ δὲ τοῦ ἦροc πολλοί τινεc καὶ οἱ πλεῖcτοι διῆγον ἐπινόcω c . |
| 17a 91 [10] | Δέδεικται διὰ τῶν ἔμπροcθεν ἡμῖν, 〈δι〉ὰ τί εἴωθεν ὁ Ἱπποκράτηc τῆc διηγήcεωc τῶν γενομένων περὶ τὸν ἀέρα καταcτάcεων ἄρχεcθαι κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ὅταν πρῶτον ἐκτραπῇ τῆc κατὰ φύcιν κράcεωc, καὶ οὐκ ἄπο τοῦ λόγου ἐcτὶ τοῦτο πράττειν τῷ μέλλοντι cυνάψειν τῇ τοῦ περιέχοντοc ἀέροc δυcκραcίᾳ τὰc τῶν ἐπιδημηcάντων νοcημάτων ἰδέαc. ἐπεὶ τοίνυν ἀπὸ φθινοπώρου τὴν ἀρχὴν ἐποιήcατο, δηλονότι τὸ πρὸ αὐτοῦ θέροc † ἐcτὶ καὶ ἕπεται τὸ πρὸ αὐτοῦ ** . καὶ τοίνυν ὅcον ἐπὶ ταῖc ὥραιc κατὰ φύcιν ἔχοντα τὰ cώματα παραλαβὸν τὸ φθινόπωρον ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν γενόμενον οὐδὲν εἰργάcατο φαῦλον, ἀλλ’ ἴcωc ἔνια cώματα καὶ προcωφέληcεν, ὅcα θερμότερα καὶ ξηρότερα ταῖc κράcεcιν ὄντα κατὰ τὸ θέροc εἴωθεν εἰc ἀμετρίαν ἀφικνεῖcθαι. |
| 17a 92 [15] | τούτων οὖν ὥcπερ ἴαμά τι τὸ φθινόπωρον ἐγένετο, ψυχρὰν καὶ ὑγρὰν cχὸν τὴν κατάcταcιν. οὐ μὴν οὐδὲ κατὰ τὸν χειμῶνα νόcοc ἐπιδήμιοc ἐγεννήθη διηγήcεωc ἀξία. τοιοῦτον γὰρ ἐπιcημαίνει λέγων· κατὰ χειμῶνα μὲν ὑγιηρῶc εἶχον τὰ πλεῖcτ α. καὶ γὰρ ὁ χειμὼν ὑγρότεροc μὲν ἐγένετο, ψυχρότεροc δ’ οὐκ ἐπὶ πλέον ἢ κατὰ φύcιν αὐτῷ cυμβέβηκεν εἶναι ψυχρῷ. διὸ δὴ καὶ διηγούμενοc ὑπὲρ τῆc ἐν αὐτῷ καταcτάcεωc εἶπεν· “οὐ λίην δὲ ἀκαίρωc τὰ τῶν ψυχέων”. πρῶτον δὲ εὔλογον ἦν ἄρξαcθαι νόcουc ἐκ τῆc τοῦ περιέχοντοc ἐπὶ πλέον ἐξαλλαγῆc, ἡνίκα φηcὶν αὐτόc· “ἔαρ δὲ ψυχρόν, βόρειον, ὑδατῶδεc, ἐπινέφελον”. ἔαρ γὰρ εὔκρατον εἶναι χρή, οὐ ψυχρόν 〈οὐδὲ βόρειον〉 ὥcπερ οὐδ’ ἐπινέφελον οὐδ’ ὑδατῶδεc. ὅτι δ’ ἀπὸ τῆc ἰcημερίαc ἄρχεται τῆc μετὰ τὸν χειμῶνα τὸ ἔαρ ἡμῖν ἐρρέθη κατὰ τὸ πρόcθεν ὑπόμνημα, καὶ αὐτὸc δὲ cαφῶc ὁ Ἱπποκράτηc ἐνεδείξατο κατὰ τὴν προκειμένην διήγηcιν· εἰπὼν γὰρ τὸ ὀπιcθοχειμῶνεc κἄπειτα προcθεὶc “ταῦτα δὲ cυνέτεινε καὶ οὐκ ἀνίει μέχρι ἰcημερίηc”, ἐφεξῆc προcέγραψεν· “ἔαρ δὲ ψυχρόν, βόρειον, ὑδατῶδεc, ἐπινέφελον”. |
| 17a 93 [10] | ἴδωμεν οὖν, ὁποῖα τῇ καταcτάcει τοῦ περιέχοντοc ἠκολούθηcε νοcήματα. Ἤρξαντο μὲν οὖν τὸ πρῶτον ὀφθαλμίαι ῥοώδεε c , ὀδυνώδεε c , ὑγρα ί , ἄπεπτο ι · λημία cμικρὰ καὶ δυcκόλωc πολλοῖcιν ἐκρηγνύμεν α · τοῖcι πλείcτοιcιν ὑπέcτρεφο ν · ἀπέλιπον ὀψὲ πρὸc τὸ φθινόπωρο ν . Καὶ διὰ τί μὲν ἐν ἦρι τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων ἡ γένεcιc ἤρξατο, προείρηται· διὰ τί δ’ ὀφθαλμίαι μᾶλλον τῶν ἄλλων παθῶν ἐγένοντο, μάθοιc ἄν, εἰ τῆc ἐν αὐτῷ καταcτάcεωc ἀναμνηcθείηc. ψυχρὸν γὰρ ἔφη καὶ βόρειον καὶ ὑδατῶδεc καὶ ἐπινέφελον γεγονέναι αὐτό. εἰ μὲν οὖν ὑπὸ τῶν 〈ψυχρῶν〉 ἀνέμων μόνον ἐπλήγηcαν οἱ ὀφθαλμοί, χωρὶc ῥεύματοc ἂν αἱ ὀφθαλμίαι cυνέπεcον αὐτοῖc. |
| 17a 94 [15] | ἐπεὶ δὲ μεθ’ ὑγρότητοc πολλῆc ἐγένετο τὰ βόρεια πνεύματα, εἰκότωc ῥοώδειc ἔφη τὰc ὀφθαλμίαc γεγονέναι, τουτέcτιν ὑγρά c, ὡc ἀπὸ καταcτάcεωc ὑγρᾶc γεννηθείcαc. ὀδυνώδειc δ’ ἑκατέρωc ἦcαν καὶ μετὰ ῥεύματοc cυνιcτάμεναι καὶ χωρὶc τούτου τῷ διαμένειν τὴν ψῦξιν· ἱκανὴ γὰρ καὶ αὕτη τοὺc ὀφθαλμοὺc ὀδυνώδειc ἐργάcαcθαι. νυνὶ δ’ εἰκὸc αὐξηθῆναι τὰc ὀδύναc, τῆc ψύξεωc τῶν ὀφθαλμῶν ἅμα τῷ κατ’ αὐτοὺc ῥεύματι cυνελθούcηc. ἄπεπτοι δ’ ἐγίνοντο καὶ χρόνῳ πολλῷ παρέμενον διά τε τὴν ὑγρότητα καὶ τὴν ψύξιν. τὸ γάρ τοι πέττεcθαι τοῖc ῥεύμαcι γίνεται κρατουμένοιc ὑπὸ τῆc ἐμφύτου θερμαcίαc. κρατεῖται δὲ ῥᾷον, ὅταν ὀλίγον τε ᾖ τὸ ὑγρὸν καὶ μὴ πάνυ ψυχρόν, ὅταν δὲ καὶ πολὺ καὶ ψυχρόν, δυcκόλωc πέττεται. καὶ μὲν δὴ καὶ ἡ κατὰ φύcιν ἐν τοῖc ζῴοιc θερμότηc ἰcχυρὰ μὲν οὖcα θᾶττον ἐκπέττει τὰc ἐν αὐτοῖc περιττὰc ὑγρότηταc· εἰ δ’ ἀcθενήc, μόγιc ἐν χρόνῳ πλείονι περιγίνεται καὶ κρατεῖν δύναται τῶν ὑγρῶν. διὸ καὶ εἴ τινεc ἐθεραπεύθηcαν, ὑπέcτρεφον αὖθιc. |
| 17a 95 [15] | ἠcθενηκόταc γὰρ ἐν ταῖc ὀφθαλμίαιc τοὺc ὀφθαλμοὺc τὸ περιέχον ψυχρὸν καὶ βόρειον 〈καὶ〉 ὑδατῶδεc καὶ ἐπινέφελον γενόμενον εἰκότωc ἔβλαπτεν. εἴωθε δὲ ταῖc τοιαύταιc ὀφθαλμίαιc λημία γίνεcθαι μικρ ά, μόγιc ἐκπίπτοντα, 〈 μικρὰ μὲν διὰ τὴν δυcπεψίαν τῆc ἐν τοῖc ὀφθαλμοῖc ὑγρότητοc, μόγιc δ’ ἐκπίπτοντα〉 διὰ τὴν πύκνωcιν τῶν χιτώνων, ἣν ἐκ τῆc τοῦ περιέχοντοc ψυχρότητοc ἔcχον. 〈ἐν〉 ὅλῳ μὲν οὖν τῷ ἦρι χείρουc ἀναγκαῖον ἦν 〈τοῖc〉 ἐν Θάcῳ γενέcθαι τοὺc ὀφθαλμούc, ἐν δὲ τῷ θέρει τὴν γενομένην ἐν αὐτοῖc cκιρρώδη διάθεcιν εἰc πέψιν ἀχθῆναι κατὰ βραχύ. τὰ γὰρ ἐν χρόνῳ καταcκευαcθέντα νοcήματα, καὶ μάλιcτα ὑπὸ ψυχρῶν τε καὶ ὑγρῶν 〈αἰτίων〉, οὐκ ἐνδέχεται λυθῆναι ταχέωc. εἰκότωc οὖν ἔφη τελέωc παύcαcθαι τὰ κατὰ τοὺc ὀφθαλμοὺc πάθη κατὰ τὸ φθινόπωρο ν. Κατὰ 〈δὲ〉 θέροc ἤδη καὶ φθινόπωρον καὶ δυcεντεριώδεεc καὶ τεινεcμοὶ καὶ λειεντεριώδεεc καὶ διάρροιαι χολώδεεc λεπτοῖcι πολλοῖcι ν , ὠμοῖcι καὶ δακνώδεc ι , ἔcτι δ ’ οἷcι καὶ ὑδατώδεε c . |
| 17a 96 [10] | πολλοῖcι δὲ καὶ περίρροιαι μετὰ πόνου χολώδεε c , 〈ὑδατώδεε c ,〉 [ κα ὶ ] ξυcματώδεε c , πυώδεεc καὶ cτραγγουριώδεε c . Οὐ ταῦτα μόνον ἐγένετο 〈τότε τὰ〉 νοcήματά τε καὶ cυμπτώματα τοῖc Θαcίοι c, ἀλλὰ καὶ ἄλλα τινά, περὶ ὧν ἐφεξῆc ἐρεῖ. ποικιλώτατα γὰρ ἐνόcηcαν, ἑτερογενέcι περιπεcόντεc νοcήμαcιν. τὸν κοινὸν δ’ οὖν λόγον, ὃc καὶ πρὸc τὸ μὴ νοcῆcαι πάνταc τοὺc ἐν τοιαύτῃ καταcτάcει γενομένουc ἐcτὶ χρήcιμοc, ἐρῶ πρότερον, εἶθ’ ἑξῆc ἐπὶ τὰ κατὰ μέροc ἀφίξομαι νοcήματα, cκοπεῖcθαι δέον ἐν πάcαιc ταῖc καταcτάcεcι τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν φύcιν ἑκάcτου τῶν ἀνθρώπων ὅπωc ἔχει cχέcεωc πρὸc τὴν κατάcταcιν. ἤτοι γὰρ εὐάλωτον ἢ δυcάλωτον ἢ μετρίωc ἔχοντα πρὸc αὐτὴν εὑρήcειc αὐτόν. εἶθ’ ἑξῆc ἁρμόcειc τά τ’ ἐπιτηδεύματα καὶ cύμπαcαν τὴν ὑγιεινὴν δίαιταν ὑπεναντίον τῇ καταcτάcει. τὸ μὲν οὖν εὐάλωτόν τε καὶ δυcάλωτον εἶναι τὸ cῶμα τοῖc ἔξωθεν αἰτίοιc εἴρηται πολλάκιc ἡμῖν διά τε τὴν ὁμοιότη τα καὶ τὴν ἀνομοιότητα τῆc κράcεωc γίνεcθαι. |
| 17a 97 [15] | τῆc γὰρ ὑγείαc ἐκ cυμμετρίαc γινομένηc τῶν τεττάρων cτοιχείων, εἴτε ποιοτήτων εἴτε δυνάμεων θέλειc ὀνομάζειν, ὑγρότητοc καὶ ξηρότητοc καὶ θερμότητοc καὶ ψυχρότητοc, ἔνια τῶν cωμάτων καὶ φύcιν καὶ ἡλικίαν ἐcτὶ δύcκρατα. τούτοιc οὖν αἱ μὲν ὅμοιαι καταcτάcειc νοcώδειc εἰcίν, αἱ δ’ ἐναντίαι cυμφέρουcιν αὐτοῖc. τοῖc δ’ εὐκράτοιc cώμαcιν αἱ μὲν εὔκρατοι καταcτάcειc ὑγιειναί, βλαβεραὶ δ’ αἱ δύcκρατοι. ἀλλ’ ὥcπερ οὐδεμία τῶν δυcκράτων καταcτάcεων ἀγαθὴ τοῖc εὐκράτοιc ἐcτίν, οὕτωc οὐδὲ μεγάλωc βλαβερά, καθάπερ τοῖc δυcκράτοιc. αἱ μὲν γὰρ ἰcχυρῶc ὑγραὶ καὶ ψυχραὶ καταcτάcειc ἐcχάτωc βλάπτουcι τὰ δύcκρατα cώματα καθ’ ὑγρότητα καὶ ψυχρότητα, καθάπερ γε καὶ αἱ ὑγραὶ καὶ [αἱ] θερμαὶ καταcτάcειc τὰc ὑγρὰc καὶ θερμὰc τῶν κράcεων βλάπτουcιν, καὶ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον αἱ θερμαὶ καὶ ξηραὶ τὰc ὁμοίαc. ὅcα γὰρ ἐγγὺc ἤδη τοῦ νοcεῖν ἐcτι cώματα νόcον τοιάνδε διὰ τὴν οἰκείαν δυcκραcίαν, 〈τούτοιc ἡ νόcοc ἐπικρατούcηc τῆc δυcκραcίαc〉 ἐξελέγχεται. |
| 17a 98 [15] | τὰ δ’ ἐναντίωc κεκραμένα τῷ περιέχοντι πρὸc τῷ μηδὲν ἀδικεῖcθαι γίνεται βελτίω τῆc ἀμετρίαc κολαζόμενα. “τὰ γὰρ ἐναντία τῶν ἐναντίων ἐcτὶν ἰάματα.” ταῖc οὖν θερμαῖc καὶ ξηραῖc κράcεcιν ἡ ὑγρὰ καὶ ψυχρὰ κατάcταcιc ὠφέλειαν μᾶλλον ἢ βλάβην παρέχει, διὰ τῆc εἰc τοὐναντίον ἀγωγῆc μεcότητα κράcεωc ἐργαζομένη. καὶ τοῦτό ἐcτιν αἴτιον τοῦ μὴ νοcεῖν ἅπανταc ἐν ταῖc δυcκράτοιc καταcτάcεcιν. ἐὰν οὖν τιc τοῦτο γινώcκῃ, τὴν ὑγείαν φυλάξει, τοῖc cώμαcι τἀναντία διαιτήματα προcάγων. ἐὰν γὰρ ὑγρὸν καὶ ψυχρὸν ᾖ τὸ περιέχον, ἡμᾶc δεήcει θερμαίνειν τὰ cώματα, καὶ μάλιcθ’ ὅcα ψυχρότερά τέ ἐcτι καὶ ὑγρότερα. γυμνάcιά τε οὖν πλείω τοῖc τοιούτοιc ὠφέλιμα καὶ οἶνοc ὀλίγοc τῇ θερμοτέρᾳ φύcει 〈τῶν〉 ὑγρῶν ἑλκτικὸc ἐδέcματά τε ἐκθερμαίνοντα. καὶ μέντοι καὶ τὸ καθ’ ἕκαcτον αὐτῶν ποcὸν ἔκ τε τῆc τοῦ cώματοc κράcεωc εἰcόμεθα καὶ τῆc τοῦ περιέχοντοc, ἐφ’ ὅcον ἑκάτερον ἐκτέτραπται τῆc εὐκραcίαc ἐπιcκοπούμενοι. κατὰ γὰρ τὸ μέγεθοc τῆc ἐκτροπῆc καὶ τὸ ποcὸν τῆc διαίτηc ὑπαλλακτέον, οἷον εἴ τί ἐcτι cῶμα τῆc εὐκραcίαc ἐπὶ πλεῖcτον ἀποκεχωρηκὸc πρὸc ὑγρότητά τε καὶ ψυχρότητα, τοῦτο κατὰ τὴν προκειμένην κατάcταcιν ἐπὶ πλέον αὐτοὶ ξηρανοῦμέν τε καὶ θερμανοῦμεν. |
| 17a 99 [10] | εἰ δὲ μετρίωc εἴη τοιοῦτον, ἄλογον ἂν εἴη ἐcχάτωc αὐτὸ τοῦτο ποιεῖν [ἀναλόγωc ἂν]. πολὺ δὲ δὴ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ξηρῶν καὶ θερμῶν cωμάτων οὐ χρὴ τὰ διαιτήματα cφοδρῶc εἶναι θερμὰ καὶ ξηρά (παρ’ ἑαυτῶν γὰρ ἔχει τοῦτο)· cκοπεῖcθαι δὲ μόνον, ὁπόcον τὸ περιέχον ἐκτέτραπται τῆc προcηκούcηc εὐκραcίαc. εἰ μὲν γὰρ ὀλίγον, οὐδ’ ὅλωc ὑπαλλάξομεν τὴν μέcην δίαιταν ἐπὶ τῶν θερμῶν καὶ ξηρῶν cωμάτων· εἰ δ’ ἐπὶ πλέον, ἀρκέcει τὸ μετρίωc ὑπαλλάξαι. ταῦτ’ οὖν ὅcτιc ἐcτὶν ἐπιcτάμενοc, τὰc αἰτίαc τῆc ἑκάcτου τῶν νοcημάτων γενέcεωc ἐν ἑκάcτῃ καταcτάcει φυλάξει. Κόιντοc δὲ τοῖc ἐμπειρικοῖc ὁμοίωc ἀρνούμενοc ἐπίcταcθαι τῶν οὕτωc γινομένων παθῶν τὰc αἰτίαc, ἀναφέρων δ’ εἰc πεῖραν μόνην αὐτὰc τῶν προcηκόντων βοηθημάτων τῆc εὑρέcεωc ἠπόρει, καίτοι δι’ αὐτὸ τοῦτο χρηcίμηc οὔcηc ἐγνῶcθαι τῆc γενέcεωc τῶν ἐπιδημίων νοcημάτων. |
| 17a 100 [15] | ἐπιcκεψώμεθα οὖν ἡμεῖc τὴν προκειμένην κατάcταcιν, ἀναλαβόντεc ἐξ ἀρχῆc. ἐγένετο δή, καθάπερ ὁ Ἱπποκράτηc ἐδήλωcεν, ὑγρὰ καὶ ψυχρά, τὴν ἀρχὴν ἀπὸ φθινοπώρου ποιηcαμένη. διὰ τοῦτ’ οὖν ἐν μὲν αὐτῷ τῷ φθινοπώρῳ καὶ τῷ μετ’ αὐτὸν χειμῶνι μετρίωc διῆγον οἱ Θάcιο ι. κατὰ δὲ τὸ ἔαρ, ἐπειδὴ καὶ αὐτὸ ψυχρόν τε καὶ ὑγρὸν ἐγένετο, πρῶτοι πάντων ἐνόcηcαν οἱ ὀφθαλμοί, διότι μὴ μόνον ὑγρὸν ἦν καὶ ψυχρὸν τὸ περιέχον, ἀλλὰ καὶ λαιλαπῶδεc ἔμπροcθεν ἐγεγόνει. πληττομένουc οὖν ὑπὸ τῶν ψυχρῶν ἀνέμων τοὺc ὀφθαλμοὺc εἰκὸc ἦν πρώτουc τῶν ἄλλων μερῶν νοcῆcαι τοῦ cώματοc κατὰ τὴν τοῦ δρῶντοc αἰτίου φύcιν, ὥcτ’ οὐκ ἀλόγωc αὐτοῖc ὑγρὰ καὶ ψυχρὰ ῥεύματα cυνέπεcεν. ἐπειδὴ δ’ οὐκ ἤχθη πρὸc 〈τὴν〉 ἐcχάτην ἡ κατάcταcιc ὑγρότητα 〈καὶ ψυχρότητα〉, διὰ τοῦτο τῶν ἄλλων παθημάτων οὐδὲν ἠκολούθηcεν, ὅcα πλεονεκτούcηc ἐν τῷ περιέχοντι τοιαύτηc κράcεωc εἴωθε γίγνεcθαι, λέγω δὲ ἀποπληξίαc καὶ cπαcμοὺc καὶ παλμοὺc καὶ τετάνουc, περιπνευμονίαc τε καὶ πλευρίτιδαc. ἀλλ’ ὕcτερόν γε νοcήματα πληθωρικὰ μετὰ διαφθορᾶc ἐγένετο, cηπομένων ἤδη τῶν χυμῶν διὰ τὴν πολυχρόνιον ἔνδον μονήν. καὶ γὰρ τὰ ψυχρὰ τῶν αἰτίων πυκνοῦντα τὸ δέρμα κω λύει διαφορεῖcθαι τοὺc χυμούc, ἥ θ’ ὑγρότηc ἡ ἐκ τοῦ περιέχοντοc οὐ μόνον οὐδὲν ἀπάγει τοῦ cώματοc, ἀλλὰ καὶ προcδίδωcιν. |
| 17a 101 [10] | ἀμφοτέρων οὖν ὁμοῦ γενομένων ἐν τῇ προκειμένῃ καταcτάcει, πλῆθοc ἠθροίcθη κατὰ τὰ cώματα τῶν νοcηcάντων οὐχ ὅμοιον ἅπαcιν. οἷc μὲν γὰρ ἦν ἐν τῷ cώματι χολῶδεc περίττωμά τι 〈μὴ〉 διαφορηθέν, τοῦτο χολῶδεc τὸ πάθοc ἐποίηcεν, οἷc δὲ φλεγματικὸν ἢ μελαγχολικὸν ἢ αἱματικόν, αὐτίκα καὶ τὸ πάθοc ἦν ὅμοιον τῷ μὴ κενωθέντι. διαφθείρεcθαι δὲ πεφυκυίαc ἐν τῷ cώματι καὶ cήπεcθαι τῆc τοιαύτηc περιουcίαc, εὔλογον ἦν ἄλλουc ἄλλοιc ἁλῶναι νοcήμαcιν, πρὸc τῷ καὶ τὰ μέρη τοῦ cώματοc οὐχ ὁμοίωc διακείμενα πάνταc ἔχειν, ἀλλὰ τῷ μὲν ἧπαρ ἀcθενέcτερον εἶναι, τῷ δὲ cπλῆνα, τῷ δὲ γαcτέρα, τῷ δὲ ἔντερον, τῷ δὲ ἄλλο τι. δεχομένων οὖν ἀεὶ τῶν ἀcθενεcτέρων μορίων τὴν ἐκ τῶν ἰcχυροτέρων περιουcίαν, ἀκόλουθον ἦν καὶ κατὰ τὴν τῶν τόπων φύcιν ἄλλον ἄλλο παθεῖν τῶν Θαcίω ν. αἱ μὲν οὖν δυcεντερίαι καὶ οἱ τεινεcμοὶ καὶ αἱ διάρροιαι καὶ λειεντερίαι ῥυέντων εἰc 〈τὰ〉 ἔντερα τῶν περιττῶν ἐγένοντο, δυcουρίαι δ’ εἰc τὴν κύcτιν τραπομένων, ἔμετοι δ’ ἐπὶ τὸ cτόμα τῆc γαcτρὸc ἀφικομένων. |
| 17a 102 [15] | ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἔcωθεν τοῦ cώματοc ὥρμηcε διὰ τὴν ἐκ τοῦ περιέχοντοc ψῦξιν. ἐν δὲ τῷ θέρει ταῖc θερμοτέραιc κράcεcι τῶν cωμάτων ἰcχυρά τε τὰ ἔνδον ἐχούcαιc εἰκὸc ἦν ἱδρῶταc γενέcθαι, καὶ τιcὶ μὲν αὐτῶν ἄνευ πυρετῶν τοῦτο cυμβῆναι, μηδέπω cῆψιν ἱκανὴν ἐcχηκυίαc τῆc περιουcίαc, ἐνίοιc δὲ καὶ μετὰ τοῦ πυρέττειν. ἐν δὲ τῷ χρόνῳ προήκοντι καὶ πυρετοὺc γενέcθαι ποικίλουc, ἄλλον ἄλληc ἰδέαc, ἐπειδὴ καὶ οἱ cηπόμενοι χυμοὶ διαφέροντεc ἦcαν. οὐ γὰρ ἐγεννήθηcαν ὑπὸ τοῦ περιέχοντοc, ἀλλ’ ἠθροίcθηcαν, ἅτε τῆc καταcτάcεωc ψυχρᾶc, οὐ θερμῆc γενομένηc, οἵα κατὰ τὸν ἑαυτῆc λόγον ἐκθερμαίνει τὸ cῶμα κἀν ᾗ μετὰ τὴν τοῦ κυνὸc ἐπιτολὴν ἀεὶ γίνεcθαι πεφύκαcι πυρετοὶ διακαεῖc. ἀλλὰ νῦν γε οὐχ ὑπ’ αὐτῆc πρώτωc ἐγένοντο τῆc καταcτάcεωc, ἀλλὰ διὰ μέcηc τῆc πυκνώcεωc τοῦ δέρματοc. ἡ μὲν οὖν cύνοψιc τῶν ἐπιδημηcάντων τότε παθημάτων εἴρηταί μοι· πρὸc δὲ τὰ κατὰ μέροc ἤδη τρέψομαι μετὰ τοῦ καὶ τὴν λέξιν, εἴ πού τι φαίνοιτο μὴ cαφὲc ἔχειν, ἐξηγεῖcθαι. |
| 17a 103 [10] | Ϲτραγγουριώδεε c , οὐ νεφριτικ ά , ἀλλὰ τούτοιcιν ἄλλα ἀν τ ’ ἄλλω ν . Καὶ διὰ τῆc ἕδραc ἐκκρίcειc γίνονται μοχθηραὶ πολλάκιc, ἀπαθῶν μὲν τῶν κατὰ τὴν γαcτέρα μενόντων, ἐκκαθαιρομένου δὲ δι’ αὐτῶν ὅλου τοῦ cώματοc, ὡc ἀποcτάcεωc οὔcηc κατ’ αὐτὴν κατ’ ἔκρουν τινα κατ’ αὐτὸν τὸν Ἱπποκράτην βουλόμενον 〈οὐ μόνον〉 κατ’ ἀπόθεcιν, ἀλλὰ καὶ κατ’ ἔκρουν ἀπόcταcιν γίνεcθαι. οὕτωc οὖν καὶ διὰ νεφρῶν καὶ κύcτεώc ἐcτιν ὅτε πᾶν ἐκκαθαίρεται τὸ cῶμα, μηδὲν αὐτῶν τῶν ὀργάνων ἴδιον ἐχόντων πάθοc, ὥcπερ ἐπὶ τῆc προκειμένηc καταcτάcεωc ἐγένετο. διὸ [τι] καὶ προελθὼν αὐτὸc ἐρεῖ κατὰ λέξιν· “μοῦνον δὲ χρηcτὸν καὶ μέγιcτον τῶν γενομένων cημείων καὶ πλείcτουc ἐρρύcατο τῶν ὄντων ἐπὶ τοῖcι μεγίcτοιcι κινδύνοιcιν, οἷcιν ἐπὶ τὸ cτραγγουριῶδεc ἐτράπετο καὶ ἐc τοῦτο ἀποcτάcιεc ἐγίνοντο. |
| 17a 104 [10] | ” τοῦτ’ οὖν ἐcτι τὸ καὶ νῦν εἰρημένον οὐ νεφριτικ ά , ἀλλὰ τούτοιcιν ἄλλα ἀν τ ’ ἄλλω ν. καὶ γὰρ τῶν ἐν ὅλῳ τῷ cώματι περιττῶν ῥυέντων ἐπὶ νεφροὺc καὶ κύcτιν, ἐκκρίcειc ἐπεγίνοντο παραπλήcιαι ταῖc νεφριτικαῖc. Ἔμετοι φλεγματώδεε c , χολώδεεc καὶ cιτίων ἀπέπτων ἀναγωγα ί . Τῆc ἔcω ῥεπούcηc περιουcίαc τῶν χυμῶν ὅcον ἐπὶ τὴν ἕδραν ἐρρύη, διαρροίαc τε καὶ τεινεcμοὺc καὶ δυcεντερίαc καὶ λειεντερίαc εἰργάcατο. διὰ νεφρῶν δὲ καὶ κύcτεωc ἄλλο τὴν ἔκκριcιν ἔcχεν. οὕτωc οὖν 〈ἐγένετο τὸ cτραγγουριῶδεc. ὡcαύτωc δὲ καὶ〉 ἐρρύη τὸ περιττὸν εἰc τὴν ἄνω γαcτέρα καὶ δι’ ἐμέτων ἐπιπολάcαν ἐξεβλήθη, τοῖc μὲν φλεγματώδεcι φύcει φλεγματωδῶν ἐμέτων γινομένων, τοῖc δὲ χολώδεcι χολωδῶ ν. |
| 17a 105 [11] | εἴρηται γὰρ ὅτι διὰ μὲν τὴν κατά cταcιν ἠθροίcθη τὰ περιττά, διέφερε δ’ ἀλλήλων ταῦτα ταῖc ποιότηcι κατὰ τὰc φύcειc τῶν cωμάτων. θαυμαcτὸν δ’ οὐδέν, εἰ καὶ cιτίων ἀπέπτων ἀναγωγαὶ τούτοιc ἐγένοντο, φλεγματωδῶν καὶ χολωδῶν χυμῶν εἰc τὴν γαcτέρα cυρρεόντων. Ἱδρῶτε c . Ὅcοιc φύcει μὲν διὰ τοῦ δέρματοc ἀπόρροιαι πλείουc ἐγένοντο, 〈εἶτα δ’ ἐπεcχέθηcαν διὰ τὴν πύκνωcιν αὐτοῦ〉, κατ’ ἐκεῖνον τὸν χρόνον, 〈καθ’ ὃν〉 ἴcχυcεν ἡ φύcιc ἀπώcαcθαι τὸ περιττὸν ἐνταυθοῖ, εἰκὸc οὕτωc τούτοιc ἱδρῶταc γενέcθαι. Πᾶcι πάντοθεν πολὺc πλάδο c . Τὴν περιττὴν ὑγρότητα πλάδον εἴωθεν ὀνομάζειν. |
| 17a 106 [14] | ἐπεὶ τοίνυν ἄλλοιc ἄλλωc, τιcὶ δὲ καὶ πολυειδῶc ἐξεκενοῦτο τὰ cυνειλεγμένα χρόνῳ πολλῷ τῶν ὑγρῶν, διὰ τοῦτο εἰκότωc ἔφη· πᾶcι πάντοθεν 〈πολὺc〉 πλάδο c. Ἐγίνετο δὲ ταῦτα πολλοῖcιν ὀρθοcτάδην ἀπύροιc ι , 〈πολλοῖcι δὲ πυρετο ί ,〉 περὶ ὧν γεγράψετα ι . Ὅcοιc μὲν ἔφθαcε τὸ ἠθροιcμένον πλῆθοc ἤ τοι χολῶδεc 〈ἢ ἀλλοιῶδεc〉 ὑπάρχον ὅλωc εὐδιάφθαρτον εἰc cηπεδόνα πυρετώδη μεταβαλεῖν, ἐπύρεξαν οὗτοι παραχρῆμα. τινὲc δ’ ὀρθοcτάδην ἄπ〈υροι περιῇcαν〉 πρότερον, 〈εἶτ’〉 εἰc τοὺc πυρετοὺc ἠνέχθηcαν. Ἐν οἷcι δὲ ἐπεφαίνετο πάντα τὰ ὑπογεγραμμέν α , μετὰ πόνου φθινώδεεc ἤδη μὲν φθινοπώρου καὶ ὑπὸ χειμῶν α . Περί τε τοῦ δευτέρου φθινοπώρου δηλονότι λέγει καὶ τοῦ δευτέρου χειμῶνοc, ἐπεὶ περί γε τοῦ προτέρου προείρηκεν οὕτωc· “κατὰ χειμῶνα μὲν ὑγιηρῶc εἶχον τὰ πλεῖcτα. |
| 17a 107 [15] | πρωὶ δὲ τοῦ ἦροc πολλοί τινεc καὶ οἱ πλεῖcτοι διῆγον ἐπινόcωc”. εἶτα περὶ τῶν ἐν τῷ ἦρι γενομένων διελθών, ἐφεξῆc τοῦ θέρουc ἐμνημόνευcε καὶ μετὰ τοῦτο τοῦ δευτέρου φθινοπώρου, περὶ οὗ κατὰ τὴν τελευτὴν τῆc ὅληc καταcτάcεωc εἰρήκει· “ταχὺ περὶ ἀρκτοῦρον ἐν βορείοιcι πολλὰ 〈πάλιν〉 ὕδατα”. φθινώδειc δὲ τίναc εἴρηκεν, οὐ πάνυ cαφέc ἐcτιν. εἴωθε γὰρ τοὺc ὁπωcδήποτε ἰcχνουμένουc τὸ cῶμα καὶ φθίνονταc οὕτωc ὀνομάζειν, οὐ μόνον τοὺc διὰ τὴν τοῦ πνεύμονοc ἕλκωcιν ὅλον τὸ cῶμα τηκομένουc. εἰκὸc δὲ καὶ νῦν ὑπ’ αὐτοῦ λελέχθαι φθινώδειc τοὺc ὁπωcδήποτε τὸ cῶμα λεπτυνομένουc, μηδενόc γε προειρημένου περὶ τῶν κατὰ τὸν πνεύμονα νοcημάτων. οὔτε γὰρ αἵματοc ἀναγωγὴν ἐξ αὐτοῦ γεγονέναι προειπὼν οὔτε περιπνευμονίαν οὔτε ῥεῦμα καταcκῆψαι τῷ cπλάγχνῳ τούτῳ, πῶc ἂν εἰκότωc δόξαι φθινώδειc λέγειν γεγονέναι τοὺc τότε κάμνονταc ἐπὶ τῇ κακώcει τοῦ πνεύμονοc; οὐ μὴν ἀδύνατόν γε, καθάπερ ἐπὶ γαcτέρα καὶ νεφροὺc ἧκέ τι τῆc καθ’ ὅλον τὸ cῶμα περιουcίαc, οὕτωc καὶ τοῖc ἀναπνευcτικοῖc 〈ὀργάνοιc〉 καταcκῆψαι. |
| 17a 108 [15] | Καὶ ὑπὸ χειμῶνα πυρετοὶ ξυνεχέε c . Τὸ ὑπὸ χειμῶνα μεταξὺ λεγόμενον τῆc τε προγεγραμμένηc λέξεωc καὶ ταύτηc οἱ μὲν ἐκείνῃ προcένειμαν, οἱ δὲ ταύτῃ. ἐμοὶ δὲ cύμπαc ὁ λόγοc φαίνεται τοιόcδε· καὶ κατὰ τὸ φθινόπωρον ἤδη τινὲc ἐγένοντο φθινώδειc, ὡcαύτωc δὲ καὶ κατὰ τὸν χειμῶν α. καὶ μέντοι καὶ πυρετοὶ cυνεχεῖc καὶ κατὰ τὸ φθινόπωρον ἐγένοντο καὶ κατὰ τὸν χειμῶν α. πρόδηλον δ’ ὅτι τοῦ δευτέρου χειμῶνοc οὐκ ἔγραψε τὴν κατάcταcιν ὡc φυλάξαντοc τὴν οἰκείαν χειμῶνοc κρᾶcιν. ἐμάθομεν οὖν ἐκ τοῦδε τοῦ λόγου νοcήματα γίνεcθαι κατ’ ἐνίαc τῶν ὡρῶν οὐδὲν αὐτὰc πεπονθυίαc, ἀλλὰ τὰ τῶν πρόcθεν ἁμαρτήματα διαδεξαμέναc. Καί τιcιν αὐτῶν ὀλίγοιcι καυcώδεε c . |
| 17a 109 [14] | Οὐ κατὰ τὸν ἴδιον λόγον τῆc καταcτάcεωc οἱ καυcώδειc ἐγίνοντο πυρετοί, κατά τι δὲ cυμβεβηκόc, καθάπερ πρόcθεν εἴπομεν τὰ cυμβεβηκότα. ἐπιcχεθείcηc γὰρ τῆc καθ’ ὅλον τὸ cῶμα διαπνοῆc τὰ περιττεύειν ἑκάcτῃ τῶν φύcεων εἰθιcμένα κωλυθέντα τῆc κενώcεωc οἰκείαc ἑαυτοῖc ἐγέννηcαν νόcουc, ὡc, ὅcοι cφοδρῶc ἦcαν χολώδειc, τούτοιc φύcει [εἰθιcμένα] cυνέβη τὸν καῦcον γενέcθαι, διὸ καὶ περὶ αὐτῶν ἐφεξῆc ἐρεῖ· “οἱ μὲν οὖν καῦcοι ἐλαχίcτοιcιν ἐγένοντο καὶ ἥκιcτα τῶν καμνόντων οὗτοι ἐπόνηcαν.” εἰ γὰρ θερμὴ καὶ διακαὴc καὶ αὐχμηρὰ κατάcταcιc ἐγέννηcεν αὐτούc, πολλοί τ’ ἂν ἐγένοντο καὶ πολλοῖc καὶ μετὰ πόνων ἰcχυρῶν. Ἡμερινο ί , νυκτερινο ί , ἡμιτριταῖο ι , τριταῖοι ἀκριβέε c , τεταρταῖο ι , πλάνητε c . *** *** διὰ τί πᾶν μὲν εἶδοc ἐν τῇ προγεγραμμένῃ καταcτάcει cυνέβη γενέcθαι, πρόcθεν εἴρηται. |
| 17a 110 [10] | τὸ δ’ ἀκριβέεc μεταξὺ κείμενον τοῦ τε τριταῖοι καὶ τεταρταῖοι προcνέμειν ἑκατέροιc ἐγχωρεῖ. 〈Οἱ μὲν οὖν καῦcοι ἐλαχίcτοιcιν ἐγένοντο καὶ ἥκιcτα τῶν καμνόντων οὗτοι ἐπόνηcα ν ·〉 οὔτε γὰρ ᾑμορράγηcε ν , εἰ μὴ πάνυ τι cμικρὰ καὶ ὀλίγοιcι ν , οὔ θ ’ οἱ παράληρο ι . τὰ δ ’ ἄλλα πάντα εὐφόρω c . Ἴδιον Ἱπποκράτουc ἐcτὶ τὸ διδάcκειν ἐν παρέργῳ θεωρήματα χρήcιμα. τὰ γὰρ οἰκεῖα τῶν νοcημάτων cυμπτώματα μὴ γενόμενα τότε κατὰ τοῦτον εἴωθε τὸν τρόπον ἑρμηνεύειν, ἐκ τοῦ μὴ γενέcθαι τότε γενέcθαι πολλάκιc αὐτὰ διδάcκων. |
| 17a 111 [10] | ἐν μὲν οὖν τοῖc γνηcίοιc, ὡc ἂν εἴποι τιc, καύcοιc διὰ τὸ πλῆθοc τῆc θερμαcίαc ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ἀναφερομένων τῶν χυμῶν αἱμορραγίαι τε καὶ παράληροι γίνονται. νυνὶ δὲ (οὐ γὰρ ἦν γνήcιοc ὁ καῦcο c) εἰκότωc οὐδὲ τὰ cυμπτώματα ἔcχε τὰ καύcων ἴδια. Ἐκρίνετο τούτοιcι πάνυ εὐτάκτω c , τοῖcι πλείcτοιcι ξὺν τῇcι διαλειπούcῃcιν ἐν ἑπτακαίδεκα ἡμέρῃcι ν . Καὶ τοῦτο τῶν τότε γενομένων καύcων ἴδιον, οὐ κοινὸν πρὸc τοὺc ἄλλουc, οὓc γνηcίουc ὠνομάcαμεν. ἐκεῖνοι γὰρ ὥcπερ cφοδροὶ τοῖc πυρετοῖc, οὕτω καὶ τῇ δίψῃ καὶ τῇ ἀγρυπνίᾳ καὶ τῇ δυcφορίᾳ καί που καὶ τῇ παραφορᾷ τῆc διανοίαc ἐνοχλοῦcιν. διὰ δὲ τὴν τοιαύτην ὀξύτητα καὶ τὴν κρίcιν ἔχουcιν ἐν τάχει γινομένην. ἐν δὲ τῷ νῦν ἐπιδημήcαντι καύcῳ, καθάπερ τὸ τῆc ὀξύτητοc ἦν μέτριον καὶ τῶν ἐπιπόνων cυμπτωμάτων οὐδέν, οὕτωc οὐδ’ ἡ κρίcιc ἐγίγνετο βέβαιοc, ἀλλ’ οἷον ἡμίρροπόc τιc, ὡc ἐξ ὑποcτροφῆc αὖθιc κρίνεcθαι τὸ δεύτερον. |
| 17a 112 [12] | ἐν γὰρ τῷ φάναι cὺν τῇcι διαλειπούcῃcιν 〈ἐν ἑπτακαίδεκα ἡμέρῃcιν〉 τὸ προκεκρίcθαι μὲν ἐνδεῶc, ἐξ ὑποcτροφῆc δὲ κριθῆναι τὸ δεύτερον ἐνεδείξατο. Οὐ δ ’ ἀποθανόντα οὐδένα οἶδα τῷ τότε καύcῳ οὐδὲ φρενιτικὰ τότε γενόμεν α . Οὐδεὶc μὲν ἀπέθανεν 〈ἐν〉 τῷ τότε καύc ῳ, ὅτι μέτριοc ἐγένετο, καὶ λέλεκται πρόcθεν ἡ αἰτία τούτου. τὰ φρενιτικὰ δ’ οὐκ ἐγένετ ο, διότι μὴ ἐπληροῦτο τούτοιc ἡ κεφαλὴ τῆc καταcτάcεωc ὅληc ψυχρᾶc οὔcηc. ἐδείχθη δ’, ὅτι φρενίτιδεc ὑποθερμαινομένων τῶν κατὰ τὸν ἐγκέφαλον χωρίων γίνονται. Οἱ δὲ τριταῖοι πλείουc μὲν τῶν καύcων καὶ ἐπιπονώτερο ι · εὐτάκτωc δὲ τούτοιcι πᾶcιν ἀπὸ τῆc πρώτηc λήψεωc τέccαραc περιόδου c · ἐν ἑπτὰ δὲ τελέωc ἐκρίνοντο οὐ δ ’ ὑπέcτρεψαν οὐδενὶ τούτω ν . |
| 17a 113 [5] | [Περὶ τῆc διαφορᾶc τῶν πυρετῶν.] Ἔν τε τοῖc Περὶ διαφορᾶc 〈πυρετῶν〉 ὑπομνήμαcι κἀν τοῖc Περὶ κρίcεων ἐπιδέδεικται τά τ’ ἄλλα καὶ ὅτι διὰ πλεονεξίαν χολῆc ξανθῆc οἵ τε καῦcοι καὶ οἱ τριταῖοι γίνονται καὶ τοῦτο ἔχοντεc κοινὸν διαφέρουcι τοῖc τόποιc, ἐν οἷc ὁ πλεονάζων ἀθροίζεται χυμόc. ἐν μὲν γὰρ τοῖc καύcοιc κατὰ τὰc φλέβαc πλεονάζει καὶ μάλιcτα τὰc καθ’ ἧπαρ καὶ γαcτέρα, τριταῖοι δὲ πυρετοὶ γίνονται κατὰ τὰc ἐν ὅλῳ τῷ cώματι cάρκαc ἐπικρατούcηc τῆc ξανθῆc χολῆc. ἐπιcχεθείcηc οὖν τῆc διαπνοῆc τοῖc φύcει χολώδεcιν, ὅcον ἐν τῷ cαρκώδει γένει τῆc χολῆc ἀθροιζόμενον ἐκενοῦτο πρότερον, οὐ κενωθὲν ἐν τῇ νῦν καταcτάcει τοὺc τριταίουc ἐγέννηcε πλείουc τῶν καύcω ν. ἐκεῖνοι γὰρ οὐ πάνυ τι τὴν γένεcιν ἐξ ἐπιcχέcεωc ἴcχουcι χολωδῶν περιττωμάτων, ἀλλὰ τῆc ἐν τοῖc ἀγγείοιc τε καὶ cπλάγχνοιc θερμαcίαc ἀπεκταθείcηc, ὡc ἐκφλογωθείcηc 〈ἐκ〉 τῆc καταcτάcεωc τῆc θερμῆc ἰcχυρῶc, ὡc γίνεται τοῖc γυμναcαμένοιc ἐπὶ πλέον ἢ φροντίcαcιν ἰcχυρῶc ἢ ἐν ἡλίῳ διατρίψαcιν ἐπὶ πλέον ἢ ἐδέcμαcι καυcώδεcι χρηcαμένοιc δαψιλῶc ἢ καὶ τὰ πλεῖcτα τούτων ἢ καὶ ἅπαντα πράξαcί τε καὶ παθοῦcιν. |
| 17a 114 [15] | ἀλλ’ οὐχὶ νῦν 〈ἦν〉 κατάcταcιc ἰcχυρῶc θερμή, διόπερ οὐδ’ οἱ καῦcοι πολλοῖc ἐγίγνοντο, μᾶλλον δὲ τοῖc λίαν χολώδεcι, καὶ τούτοιc μετριώτατοι. τοῖc δ’ αὐτοῖc τούτοιc εἰκότωc μᾶλλον καὶ οἱ τριταῖοι cυνέβηcαν ἐκ τοῦ τὰc εἰθιcμέναc ἀπορροίαc τῶν χολωδῶν περιττωμάτων ἐπιcχεθῆναι. κατὰ λόγον οὖν τούτοιc ἐπιπονώτεροί τε τῶν καύcων ἐγένοντο, διότι καὶ γνηcιώτεροι, καὶ τὰc κρίcειc οἰκείαc ἔcχον. Οἱ δὲ τεταρταῖοι πολλοῖcι μὲν ἐξ ἀρχῆc ἐν τάξει τεταρταίου ἤρξαντ ο , ἔcτι δ ’ οἷcιν οὐκ ὀλίγοιc ἐξ ἄλλων πυρετῶν καὶ νοcημάτων ἀποcτάcιεc 〈ἐc〉 τεταρταίουc ἐγένοντ ο · μακρὰ δὲ καὶ ὡc εἴθιcται τούτοιcι καὶ ἔτι μακρότερα cυνέπιπτε ν . |
| 17a 115 [13] | Οὐδ’ οὗτοι διὰ τὴν κατάcταcιν ἐγένοντο πρώτωc, ἀλλ’ ἐκ τοῦ μὴ κενοῦcθαι ταῖc μελαγχολικαῖc φύcεcι τὴν περιουcίαν τῆc μελαίνηc χολῆc 〈ταύταc〉 ἁλῶναι τοῖc τοιούτοιc νοcήμαcι cυνέβη. χρονίcαι δ’ αὐτοῖc ἐγένετο τῆc καταcτάcεωc οὔcηc ὑγρᾶc καὶ ψυχρᾶc, ἐν ᾗ πάντα τὰ αἴτια μέχρι πλείcτου κατὰ τὸ cῶμα μένει, μήτε πεττόμενα μήτε διαπνεόμενα. μέμνηcο δὲ πάλιν ἐνταῦθα τῆc περὶ τοὔνομα 〈 τῆc ἀποcτάcεωc τριττῆc〉 χρήcεωc, τοῦ Ἱπποκράτουc εἰπόντοc 〈ἐξ ἄλλων πυρετῶν καὶ νοcημάτων〉 ἀποcτάcειc εἰc τεταρταίουc γεγονένα ι. φαίνεται 〈γὰρ〉 οὐ μόνον κατ’ 〈ἀπόθεcιν καὶ κατ’〉 ἔκρουν ἀποcτάcειc τινὰc ὀνομάζων, ἀλλὰ καὶ κατὰ μετάcταcιν ἐξ ἑτέρου νοcήματοc εἰc ἕτερον. Ἀμφημερινοὶ δὲ 〈καὶ〉 νυκτερινοὶ καὶ πλάνητεc πολλοὶ πολ λοῖcι καὶ πολὺν χρόνον παρέμενον ὀρθοcτάδην τε καὶ κατακειμένοιcι ν . |
| 17a 116 [14] | Οὐ μόνον οὗτοι τῷ λόγῳ τοῦ πλήθουc 〈τῶν περιττωμάτων〉, ἀλλὰ καὶ τῇ τῆc καταcτάcεωc κράcει τὴν γένεcιν ἔχοντεc εἰκότωc ἐγένοντο πολλοί τε καὶ πολλοῖ c. ἡ γὰρ ὑγρά τε καὶ ψυχρὰ κατάcταcιc, ὥcπερ ὁ χειμών, φλεγματώδη γεννᾷ χυμόν, ἐφ’ ᾧ τοὺc ἀμφημερινοὺc 〈καὶ νυκτερινοὺc〉 ἐδείξαμεν γίνεcθαι πυρετούc. οἱ πλάνητεc δὲ ποικιλωτέρων χυμῶν ἐδείχθηcαν ἔκγονοι. θαυμαcτὸν δ’ οὐδέν, εἰ πολλῷ χρόνῳ παρέμενον οἱ τοιοῦτοι πυρετοί, τῆc καταcτάcεωc ὑγρᾶc καὶ ψυχρᾶc ὑπαρχούcηc καὶ διὰ τοῦτο μηδὲ πέττεcθαι τοὺc χυμοὺc ἐπιτρεπούcηc, καὶ μάλιcτα ὡc χρονίουc 〈διὰ τὴν φύcιν ὄν〉ταc καὶ δυcπέπτουc διὰ τὴν ψῦξιν. Τοῖcι πλείcτοιcι τούτων ὑπὸ πληιάδα καὶ μέχρι χειμῶνοc οἱ πυρετοὶ παρείποντ ο . Πρόδηλόν ἐcτιν, ὅτι τῆc πλειάδοcι οὐ τῆc ἐν τῇ νῦν καταcτάcει δύcεωc ἐμνημόνευcεν, ἀλλὰ τῆc μετὰ τὴν ὅλην κατάcταcιν ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει, καθότι καὶ πρόcθεν ἐλέγομεν. |
| 17a 117 [16] | ἐπὶ τέλει γὰρ ἐκείνηc τῆc καταcτάcεωc ἔγραψε· “ταχὺ δὲ περὶ ἀρκτοῦρον ἐν βορείοιcι πολλὰ πάλιν ὕδατα.” καὶ μετὰ τοῦτο δὲ 〈περὶ τῆc ὕcτερον καταcτάcεωc οὐδὲν〉 εἶπεν, ὡc ἐπὶ τὸ κατὰ φύcιν ἤδη τῆc τῶν ὡρῶν τάξεωc ἀφιγμένηc καὶ 〈ἅμα καὶ τοῦ φθινοπώρου〉 τοῦ λοιποῦ παντόc, τοῦ μετὰ τὸν ἀρκτοῦρον, ὥcπερ γε καὶ τοῦ μετὰ τοῦτο χειμῶνο c. εἰκότωc οὖν ὅcα τῆc πρώτηc καταcτάcεωc ἦν λείψανα, κατὰ τὸ φθινόπωρον ἐπέφθη καὶ τοῦ χειμῶνοc οὐδεμίαν οὐκέτι νόcον ἐπιδήμιον 〈ἐνόcηcαν〉 οἱ Θάcιο ι. Πολλοῖcι δὲ cπαcμο ί , μᾶλλον δὲ παιδίοιcι ν , ἐξ ἀρχῆc καὶ ὑπεπύρεccον 〈καὶ ἐπὶ πυρετοῖcιν〉 ἐγίνοντο cπαcμο ί · χρόνια μὲν τοῖc πλείcτοιcι τούτω ν , ἀβλαβέα δ έ , εἰ μὴ ἐπὶ τοῖcι καὶ ἐκ τῶν ἄλλων πάντων ὀλεθρίωc ἔχουcι ν . Οἱ cπαcμοὶ 〈μὲν〉 ἐγίνοντο τῆc καταcτάcεωc ψυχρᾶc καὶ ὑγρᾶc γενομένηc. |
| 17a 118 [5] | ἐπιτηδειότατα δὲ τὰ παιδία cπαcμοῖc ἁλίcκεcθαι διὰ τὴν ἀcθένειαν τοῦ νευρώδουc γένουc. διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ῥᾳδίωc ἐπὶ cμικραῖc προφάcεcι γίνεται τὸ πάθοc αὐτοῖc καὶ ἧccον κινδυνῶδέc ἐcτιν. φηcὶ δὲ τοὺc cπαcμοὺc ἐνίοιc μὲν ἐξ ἀρχῆc εὐθὺc γενέcθα ι, τιcὶ δὲ πυρετοῦ προγενομένου, παρὰ τὴν ἐπιτηδειότητα δηλονότι τὴν πρὸc ἑκάτερον ὑπάρχουcαν τοῖc ἁλιcκομένοιc τοῖc cπαcμοῖc καὶ τῷ πυρετ ῷ. πρὸc ὃ γὰρ ἐπιτηδειότερον εἶχεν ἕκαcτοc, ἐκεῖνο πρότερον ἐγίγνετο, μετ’ αὐτὸ δὲ ἠκολούθει τὸ δεύτερον. ἐχρόνιζον δ’ εἰκότωc οἱ cπαcμο ί, τοῦ δευτέρου φθινοπώρου πάλιν, περὶ οὗ κατὰ τὸ τέλοc ἔγραψε τῆc ὅληc καταcτάcεωc, ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ καὶ βορείου γενομένου. Οἱ δὲ δὴ cυνεχέεc μὲν τὸ ὅλον καὶ οὐδὲν ἐκλείποντε c , παροξυνόμενοι δὲ πᾶcι τριταιοφυέα τρόπο ν , μίαν [ μὲ ν ] ὑποκουφίζοντεc καὶ μίαν παροξυνόμενο ι , πάντων βιαιότα τοι τῶν τότε γενομένων καὶ μακρότατοι καὶ μετὰ πόνων μεγίcτων γενόμενο ι · πρηέωc ἀρχόμενοι καὶ τὸ ὅλον ἐπιδιδόντεc αἰεὶ καὶ παροξυνόμενοι 〈ἐν κριcίμοιcι〉 καὶ ἀνάγοντεc ἐπὶ τὸ κάκιο ν , cμικρὰ διακουφίζοντεc καὶ ταχὺ πάλιν ἐξ ἐπιcχέcεωc βιαιοτέρωc παροξυνόμενο ι , ἐν κριcίμοιcιν ὡc ἐπὶ τὸ πολὺ κακούμενο ι . |
| 17a 119 [5] | ῥίγεα δὲ πᾶcιν ἀτάκτωc καὶ πεπλανημένωc ἐγίνετ ο , ἐλάχιcτα δὲ καὶ ἥκιcτα τούτοιcι ν . Εἰ μὴ προcέγραψεν αὐτόc, ὅπωc οἱ τότε γενόμενοι πυρετοὶ 〈παροξυνάμενοι πᾶcι τριταιοφυέα τρόπον〉 τοὺc παροξυcμοὺc ἐποιοῦντο, μεγάλην ἂν ἡμῖν ἀπορίαν ὑπέλιπε ζητοῦcιν εὑρεῖν, τίναc ὀνομάζει τριταιοφυεῖc. ἐπεὶ δ’ αὐτὸc εἶπε τὸν τρόπον τῶν τριταιοφυῶ ν, οὐκέτι περὶ πράγματόc ἐcτιν ἡ ζήτηcιc, ἀλλὰ περὶ 〈τοῦ〉 cημαινομένου 〈πρὸc〉 τοῦ τριταιοφυὴc ὀνόματοc. ἐπιcυνάπτεται δὲ τούτῳ καὶ τὸ περὶ τοῦ τριταίου τε καὶ ἡμιτρι ταίου καὶ τῆc ἑκατέρων διαφορᾶc, ἀκριβοῦc τριταίου καὶ οὐκ ἀκριβοῦc, ἀλλ’ ἤτοι βραχύ τι παραυξηθέντοc ἢ πλέον ἢ ἐπὶ πλεῖcτον, ἄχρι τε πόcου τούτων ἕκαcτοc ἐκτείνεται καὶ τίc μὲν ὁ μέγαc ἡμιτριταῖόc ἐcτι, τίc δ’ ὁ μέcοc, τίc δ’ ὁ μικρόc. |
| 17a 120 [15] | Ἀγαθίνῳ γοῦν ὅλον βιβλίον γέγραπται, 〈τοῦ Περὶ πυρετῶν τὸ〉 πρῶτον περὶ ἡμιτριταίων, τὸ cημαινόμενον νῦν ὑπὸ τῆc προcηγορίαc ταύτηc ἐπεξηγουμένῳ. ἐὰν δὲ καὶ τὰ τοῖc μεθοδικοῖc γεγραμμένα περὶ αὐτοῦ διέρχωμαι νῦν ἢ τὰ μετὰ ταῦτα ὑπ’ Ἀρχιγένουc οὐχ ἅπαξ, ἀλλὰ πλεονάκιc ἐν πλείοcι πραγματείαιc εἰρημένα, μετὰ τοῦ καὶ διακρίνειν, ὅcα καλῶc ἢ μὴ καλῶc εἰρήκαcι, τρία μοι νομίζω βιβλία πληρωθήcεcθαι. τό γε μὴν εἰc τὰ τῆc τέχνηc ἔργα χρήcιμον εἴρηται μὲν ἤδη κἀν 〈τοῖc Περὶ κρίcεων καὶ〉 τοῖc Περὶ τῶν πυρετῶν διαφορᾶc· εἰc δὲ τὰ παρόντα βέλτιόν ἐcτι cυνάψαι τὸ λελεγμένον εἶδοc τοῦ πυρετοῦ τῇ καταcτάcει. φηcὶν οὖν αὐτὸc τῇ μὲν ἑτέρᾳ τῶν ἡμερῶν παροξύνεcθα ι, τῇ δὲ ἑτέρᾳ ὑποκουφίζεcθα ι. μετὰ γὰρ τῆc ὑπὸ προθέcεωc γράψαντοc αὐτοῦ τὸ ῥῆμα καὶ ἡμᾶc ἀκούειν προcῆκον ἕτερόν τι cημαινόμενον ἐκ τῆc cυνθέτου φω νῆc παρὰ τὴν ἁπλῆν. |
| 17a 121 [15] | τὸ μὲν γὰρ κουφίζεcθαι δύναιτ’ ἄν τιc ἀκούειν [τὴν] ἀξιόλογον ἔνδοcιν cημαίνειν τοῦ πυρετοῦ, τὸ δ’ ὑποκουφίζεcθαι μετριωτέραν. οὐ μὴν διωριcμένωc γε καὶ cαφῶc ἐδήλωcεν, εἴτε παρωξύνοντο τῇ ἑτέρᾳ τῶν ἡμερῶν οἱ οὕτω πυρέξαντεc ἕτερον παροξυcμὸν ἐλάττονα τοῦ κατὰ τὴν προτεραίαν, εἴτε καὶ διαμένων ἐκεῖνοc ἐκουφίζετο κατὰ τὴν δευτέραν. δοκεῖ γοῦν ἐμοὶ μᾶλλον ἐμφαίνειν ἡ λέξιc ἕνα γενέcθαι τὸν διὰ τρίτηc παροξυcμόν, ὑποκουφίζοντα κατὰ τὴν ὑcτεραίαν. λέγει δὲ καὶ ῥίγη γενέcθαι τούτοιc πεπλανημένω c, ὅπερ cημαίνει τὸ μὴ καθ’ ἕκαcτον παροξυcμόν, ἀλλ’ ἐνίοτε, καὶ ταῦτα cμικρά, οὕτωc δὲ καὶ ἱδρῶταc ὀλίγουc, ἀλλὰ καὶ ψῦξιν ἀκρέων δυcεκθερμάντω ν, ἐξ ὧν ἁπάντων δῆλόν ἐcτιν ὠμῶν καὶ φλεγματικῶν χυμῶν cηπομένων γίνεcθαι τὸν τοιοῦτον πυρετόν, ἐπιμεμειγμένηc αὐτοῖc ξανθῆc χολῆc. ὁ μὲν οὖν ἐπὶ μόνῃ τῇ τοιαύτῃ χολῇ cυνιcτάμενοc ὀνομάζεται τριταῖοc, ὁ δὲ καὶ τὸν ὠμὸν χυμὸν ἰcοcθενῆ προcλαβὼν ἀκριβὴc ἡμιτριταῖοc γίνεται, πλεῖcτοc ἐν Ῥώμῃ γινόμενοc, ὡc ἂν 〈πᾶcι τοῖc διαιτήμαcι〉 τῶν κατὰ 〈ταύτην〉 τὴν πόλιν ἀν θρώπων οἰκειότατοc ὤν. |
| 17a 122 [15] | αὐτὸc μὲν οὖν φρικώδηc τ’ ἐcτὶ καὶ μετὰ τῶν καλουμένων ἀναδιπλώcεων γίνεται, παροξυνόμενοc οὐ μόνον τῇ προτέρᾳ τῶν ἡμερῶν, ἀλλὰ καὶ τῇ μετὰ ταύτην ἐλάccονά τε τοῦ προγεγενημένου παροξυcμὸν ἧττόν τε φρικώδη καὶ τὴν ἐπανάληψιν ἤτοι γ’ ἧττον ἢ οὐδ’ ὅλωc ἔχοντα. νυνὶ δὲ περὶ τοῦ διὰ τρίτηc μὲν γινομένου, κουφίζοντοc δὲ κατὰ [ταῦτα] τὴν ἑτέραν ἡμέραν ὁ λόγοc ἐcτίν, ὃc δόξει εἶναι ἐγγυτέρω τῆc τοῦ ἐπιπαροξυνομένου τριταίου φύcεωc, πλέον ἀποκεχωρηκὼc τοῦ ἡμιτριταίου. μεγάλη γὰρ ἀπόcταcιc τό τε μὴ παροξύνεcθαι τῇ ἑτέρᾳ τῶν ἡμερῶν καὶ τὸ χωρὶc ἀναδιπλώcεωc γίνεcθαι. καὶ τό γε μὴν cμικρὸν ῥῖγοc ἐγγύc ἐcτι τῇ φρίκῃ. καίτοι οὐδὲ τοῦτο cυνειcβαλεῖν εἰcαεὶ τοῖc παροξυcμοῖc εἶπεν, ἀλλὰ πεπλανημένω c, εἰ μή τι ἄρα τὸ πεπλανημένωc ἐπὶ μὲν τῶν ἄλλων πυρετῶν εἶπεν, ἐπὶ δὲ τῶν τριταιοφυῶν οὐκ εἶπεν. ἐλάχιcτα δὲ καὶ ἥκιcτα ῥίγη γενέcθαι τούτοιc εἰπὼν τὴν φρίκην 〈μικρὰν〉 μὲν ἐδήλωcεν, οὐκ ἀφείλετο δὲ τελέωc αὐτὰ τῶν παροξυcμῶν. ὅπωc δ’ ἄν cοι δοκῇ περὶ τούτων, πρόδηλον τοῦτό γε τοcοῦτόν ἐcτιν, ὅτι οὗτοc ὁ πυρετὸc εἰκότωc εἴρηται τριταιοφυή c. |
| 17a 123 [15] | οὔτε γὰρ ἡμιτριταῖόc ἐcτιν, ὡc ἂν μήτε τῇ δευτέρᾳ παροξυνόμενοc ἀναδιπλώcειc τε μὴ ποιούμενοc, οὔτε παρεκτεταμένοc 〈τριταῖοc〉, εἴ γε μηδ’ ὅλωc εἰc ἀπυρεξίαν τελευτᾷ. δίκαιον οὖν ἦν αὐτῷ τινα προcηγορίαν παρακειμένην ταῖc προειρημέναιc προcειπεῖν. ἦν δ’ ὑπόλοιποc εἰπεῖν οὐκέτ’ οὐδεμία παρὰ τὴν τοῦ τριταιοφυοῦ c. τό γε μὴν ἐν κριcίμοιc ὡc ἐπὶ τὸ πολὺ κακοῦcθαι τριταιοφυῶν ἴδιον, οὐ κοινὸν ἁπάντων ἐcτίν. ἐμάθομεν δ’ ἐν τοῖc Περὶ κριcίμων ἡμερῶν τοῖc κακοήθεcι νοcήμαcι τοῦτο γινόμενον. Ϲμικρὰ διακουφίζοντεc καὶ ταχὺ πάλιν ἐξ ἐπιcχέcεωc βιαιοτέρωc παροξυνόμενο ι . Τῷ μεμνημένῳ τῶν εἰρημένων ἐν τοῖc Περὶ κρίcεών τε [καὶ κριcίμων] καὶ τοῖc Περὶ διαφορᾶc πυρετῶν οὐδὲν ἔτι δευτέραc ἀναμνήcεωc δεῖται. δέδεικται γὰρ ἐν ἐκείνοιc ὑπὲρ ἁπάντων τῶν τοιούτων, ὁποῖον καὶ τὸ νῦν εἰρημένον ἐcτὶ τὸ 〈cμικρὰ〉 διακουφίζοντεc 〈καὶ παροξυνόμενο ι .〉 οἱ γοῦν τοιοῦτοι πυρετοὶ τὴν γένεcιν ἔχουcιν οὐκ ἐξ ἑνόc, ἀλλ’ [καὶ] ἐκ πλειόνων χυμῶν, ὧν ὁ μὲν θερμότεροc ἀνάπτει τὸν ὀξὺν πυρετὸν ἐν τάχει τε παύεται. |
| 17a 124 [10] | τούτου δὲ κατειληφότοc τὸ cῶμα cυμβαίνει διαφθείρεcθαί τε καὶ cήπεcθαι τοῖc ψυχροτέροιc, εἶτ’ αὖθιc ἀνάπτεcθαι πάλιν ἐκ τῆc γινομένηc ἐπιcχέcεωc, ὅπερ ἐcτὶν οἷον ἀναπαύcεωc καὶ μειώcεωc τοῦ πυρετοῦ. χείρων δὲ τοῦ πρόcθεν ὁ τοιοῦτοc γίνεται πυρετόc, ὡc ἂν προκεκμηκυῖαν ἤδη τὴν δύναμιν ἐκ τῶν ὀχληρῶν εὑρών. εὔδηλον γάρ, ὅτι, κἂν ἴcον ᾖ τῷ μεγέθει 〈τὸ ὀχληρόν〉, πολὺ γοῦν μεῖον ἐνοχλήcει τὰc μὲν ἰcχυροτέραc δυνάμειc, μᾶλλον δ’ 〈αὐ〉τῶν τὰc ἀcθενεcτέραc. 〈Ἀλ λ ’ ἐπὶ τῶν ἄλλων πυρετῶν μείζ ω .〉 Ἱδρῶτεc πολλο ί . Δηλονότι τοῖc ἄλλοιc πυρετοῖc 〈ἐπ〉εφάνηcαν ἱδρῶτεc πολλο ί, δυνατὸν δὲ καὶ τοῖc ἄνευ πυρετοῦ πάθεcιν, οἷον τοῖc cπαcμοῖc, ἱδρῶταc ἐπιφανῆναι πολλοὺc ἐκ τῆc ἠθροιcμένηc ἐν τῷ cώματι πολλῆc ὑγρότητοc ψυχρᾶc διὰ τὴν κατάcταcιν, ὑπὸ δὲ τῆc τοῦ cπαcμοῦ βίαc ἐκκρινομένηc. |
| 17a 125 [11] | ἀλλὰ καὶ οἷc γέ τιcιν ἔφη γενέcθαι 〈τὰ ῥίγη〉, τούτοιc καὶ αὐτοῖc, ὡc εἰκόc ἐcτιν, ἱδρῶτεc πολλο ί. Τουτέοιcιν ἐλάχιcτο ι , κουφίζοντεc οὐδέ ν , ἀλ λ ’ ὑπεναντίωc βλάβαc φέροντε c . Τούτοιc φηcὶ τοῖc πυρετοῖc, ὑπὲρ ὧν ὁ λόγοc ἐcτί, τοῖc τριταιοφυέcιν ἱδρῶτεc 〈 ἐλάχιcτοι 〉 cυνήδρευον οὐδὲν ὠφελοῦντεc. ἡ δ’ αἰτία πρόδηλοc, ἀποδεδειχότων ἡμῶν 〈ἐν〉 ἀπέπτοιc νοcήμαcιν οὔτ’ ὠφελεῖν τοὺc ἱδρῶταc οὔτ’ ἀγαθὸν εἶναι cημεῖον· ἢ γὰρ πλεονεξίαν ὑγρῶν ἢ ἀρρωcτίαν δυνάμεωc ἐνδείκνυνται. Ψῦξιc πολλὴ τῶν ἀκρέων καὶ μόλιc ἀναθερμαινόμεν α . Καὶ διὰ φλεγμονὴν μὲν ἀξιόλογον cπλάγχνων ἐν τοῖc παροξυcμοῖc δυcεκθέρμαντα γίνονται τὰ ἄκρα καὶ διὰ πλῆθοc δὲ ψυχρῶν χυμῶν, ὡc ἀπεδείξαμεν ὑπὲρ ἀμφοτέρων ἐν ταῖc προειρημέναιc πραγματείαιc. |
| 17a 126 [13] | Οὐδὲ ἄγρυπνοι τὸ cύνολο ν , μάλιcτα δ ’ οὗτοι 〈καὶ〉 πάλιν κωματώδεε c . [καὶ πάλιν] Ἀγρύπνουc μὲν αὐτούc φηcι γεγονέναι μᾶλλον ἐν μέρει, οὐ μὴν τὸ cύνολόν γε ἦν τούτοιc οὐδ’ ἡ ἐναντίωcιc cφοδρά. φηcὶ γὰρ αὐτοῖc ἐν μέρει καὶ τὸ κωματῶδεc cύμπτωμα γεγονέναι. τοῦτο δ’ ἐcτίν, ὅταν καταφέρωνται μὴ δυνάμενοι τὰ τῶν ἐγρηγορότων πράττειν, ὡc ἀπεδείξαμεν. Κοιλίαι δὲ πᾶcι ταραχώδεεc καὶ κακα ί , πολὺ δὲ τούτοιcι κάκιcτα ι . Τῆc περιουcίαc τῶν χυμῶν εἰc τὴν γαcτέρα ῥεούcηc, ὡc ἔμπροcθεν εἶπον, εἰκὸc ἦν ταραχώδειc γενέcθαι κοιλία c. |
| 17a 127 [11] | τούτοιc οὖν τοῖc τριταιοφυέcιν, ὑπὲρ ὧν ποιεῖται τὸν λόγον, ὡc ἂν 〈οὖcι〉 κακοηθεcτέροιc τῶν ἄλλων νοcημάτων, ἀναγκαῖον ἦν 〈τοὺc κάμνονταc〉 καὶ κατὰ τὴν γαcτέρα χείρουc γενέcθαι. Οὖρα δὲ τοῖcι πλείcτοιcι τούτων ἢ λεπτὰ καὶ ὠμὰ καὶ ἄχρω καὶ μετὰ χρόνον cμικρὰ πεπαινόμενα κριcίμωc ἢ πάχοc μὲν ἔχοντ α , θολερὰ δὲ καὶ οὐδὲν καθιcτάμεν α , οὐδὲ ὑφιcτάμεν α , ἢ cμικρὰ καὶ κακὰ καὶ ὠμὰ τὰ [ δ ὲ ] ὑφιcτάμεν α , καὶ κάκιcτα ταῦτα πάντω ν . Ἃ καθόλου διὰ τοῦ Προγνωcτικοῦ γράμματοc ἐδίδαξε, ταῦτα μὲν νῦν ὡc ἐπὶ παραδειγμάτων διὰ τῶν κατὰ μέροc πιcτοῦται· προεξηγηcάμενοι δὲ 〈τὰ〉 κατὰ τὸ Προγνωcτικὸν οὐδὲν ἔτι δεόμεθα περὶ τῆc cυμφωνίαc τούτων πρὸc ἐκεῖνα λέγειν ἐναργῶc φαινομένηc· ἐδείχθη γὰρ ἡμῖν ἐν ἐκείνοιc ὠμῶν καὶ ἀπέπτων χυμῶν cημεῖα τὰ τοιαῦτα. |
| 17a 128 [10] | Βῆχεc δὲ παρείποντο τοῖc πυρετοῖc ι . 〈γράψαι δὲ οὐκ ἔχω βλάβην οὐ δ ’ ὠφελείην γενομένην διὰ βηχὸc τότ ε .〉 *** τῆc πλεονεξίαc τῶν χυμῶν ἐκκαθαιρομένηc εἰώθαcιν αἱ βῆχεc cυμφέρειν. Χρόνια μὲν οὖν καὶ δυcχερέα καὶ πάνυ ἀτάκτωc καὶ πεπλανημένωc καὶ ἀκρίτωc τὰ πλεῖcτα τούτων διετέλει γινόμενα καὶ τοῖcι πάνυ ὀλεθρίωc ἔχουcι καὶ τοῖcι μ ή . εἰ γάρ τιναc αὐτέων διαλίποι cμικρ ά , ταχὺ πάλιν ὑπέcτρεφε ν . ἔcτι δ ’ οἷcιν ἔκρινεν αὐτῶν ὀλίγοιcι ν , οἷcι τὰ βραχύτατα γένοιτ ο , περὶ ὀγδοηκοcτὴν ἐοῦc ι , καὶ τούτων ἐνίοιc ὑπέcτρεψε ν , ὥcτε κατὰ χειμῶνα τοὺc πλείcτουc αὐτῶν ἔτι νοcεῖ ν . |
| 17a 129 [5] | τοῖcι δὲ πλείcτοιcιν ἀκρίτωc ἐξέλειπε ν . Εὔδηλόν ἐcτιν ὅτι τοῦ δευτέρου χειμῶνοc μέμνηται νῦν οὗτοc, οὐ τοῦ προτέρου κατὰ τὴν ἀρχὴν αὐτῷ λελεγμένου τῆc ὅληc καταcτάcεωc. ἅπαντα γὰρ ταῦτα τὰ νοcήματα, περὶ ὧν ὁ λόγοc αὐτῷ νῦν ἐcτιν, ἤκμαcε μάλιcτα καὶ κατὰ τὸ δεύτερον φθινόπωρον, εἶτα τινὰ μὲν αὐτῶν ἐπαύcατο χειμῶνοc ἀρχομένου, τινὰ δὲ καὶ μέχρι πλείονοc ἐπετάθη. τὸ δ’ ἄτακτον αὐτῶν καὶ ὑποcτροφῶδεc ἐπὶ τῇ ψυχρότητι δηλονότι καὶ τῷ πλήθει τῶν ἐργαζομένων τὰ νοcήματα χυμῶν εἰκότωc ἀπήντηcε, διὸ καὶ cυμπεcεῖν 〈φηcιν〉 ὁμοίωc αὐτὰ τοῖc περιγενομένοιc 〈καὶ τοῖc οὔ 〉. Ὁμοίωc δὲ ταῦτα cυνέπιπτε τοῖc περιγενομένοιcι καὶ τοῖcιν ο ὔ . πολλῆc δέ τινοc γινομένηc ἀκριcίηc 〈καὶ〉 ποικίληc ἐπὶ τῶν νοcημάτων καὶ μεγίcτου μὲν cημείου καὶ κακίcτου διὰ τέλεοc παρεπομένου τοῖc πλείcτοιc ἀποcίτοιc εἶναι πάντων γευμάτω ν , μάλιcτα δὲ τούτω ν , οἷcι καὶ τὰ ἄλλα ὀλεθρίωc ἔχο ι , διψώδεεc [ δ ὲ ] οὐ λίην ἀκαίρωc ἦcαν ἐπὶ τοῖcι πυρετοῖcι τούτοιcι ν . |
| 17a 130 [11] | Ὅτι τὸ “ἐρρῶcθαι τὴν διάνοιαν καὶ εὖ ἔχειν πρὸc τὰc προcφορὰc ἀγαθόν” 〈ἐcτι〉 μέγιcτον ἑτέρωθι πρὸc αὐτοῦ λέλεκται κἀν 〈τῷ〉 καθόλου καὶ νῦν καὶ διά τινοc τῶν κατὰ μέροc παραδείγματοc ἐπιcτώθη. τὸ δὲ μὴ λίαν αὐτοὺc διψώδειc εἶναι τῇ ποιότητι τῶν πλεοναζόντων χυμῶν εἰκότωc ἠκολούθηcεν. Γενομένων δὲ χρόνων μακρῶν καὶ πόνων πολλῶν καὶ κακῆc cυντήξεω c , ἐπὶ τούτων ἀποcτάcιεc ἐγίνοντο ἢ μείζου c , ὥcτε ὑποφέρειν μὴ δύναcθα ι , ἢ μείου c , ὥcτε μηδὲν ὠφελέ ει ν , ἀλλὰ ταχὺ παλινδρομέειν καὶ ξυνεπείγειν ἐπὶ τὸ κάκιο ν . |
| 17a 131 [5] | Ὅταν τὸ πλῆθοc ᾖ πολὺ χυμῶν ἀπέπτων, αἱ ἀποcτάcειc γίνοντα ι· εἰ μὲν cμικραὶ εἶεν αἱ ἀποcτάcειc, οὐδὲν ὠφελοῦcιν, εἰ δὲ μεγάλαι, φέρειν αὐτὰc ἡ δύναμιc οὐ δύναται. ὅτι δὲ καὶ νῦν τὰc κατ’ ἔκρουν κενώcειc ἀποcτάcειc ὀνομάζει, διὰ τῆc ἐπιφερομένηc ῥήcεωc cαφῶc ἐδήλωcεν. Ἦν δὲ τούτοιcι τὰ γινόμενα δυcεντεριώδεα καὶ τεινεcμο ί , καὶ λειεντερικοὶ καὶ ῥοώδεε c , ἔcτι δ ’ οἷcι καὶ ὕδρωπεc μετὰ τούτων καὶ ἄνευ τούτω ν . [εὖ φηcιν] Ἃc διὰ τῆc προγεγραμμένηc ῥήcεωc ἐν τῷ καθόλου γεγονέναι φηcὶν ἀποcτάcειc, ταύταc νῦν διεξέρχεται κατὰ μέροc. προείρηται δ’ ἡμῖν ἐν τοῖc ἔμπροcθεν εἰκότωc γενέcθαι τὰ τοιαῦτα νοcήματα, τῶν περιττωμάτων εἰc τὴν γαcτέρα cυρρεόντων, τὰc μὲν δυcεντερίαc δηλονότι μετὰ τῶν αἱματωδῶν διαχωρημάτων καθ’ ὁντιναοῦν τρόπον γενομέναc, τοὺc δὲ τεινεcμοὺc τάcειc ὄνταc cφοδρὰc ἐπὶ τῆc κατὰ τὸ ἀπευθυcμένον ἑλκώcεωc, τὰc δὲ λειεντερίαc ταχείαc διεξόδουc ἀμεταβλήτων cιτίων οὔcαc. |
| 17a 132 [12] | ῥοώδειc δὲ λέγει τοὺc χωρὶc τούτων τῶν εἰρημένων παθημάτων διαχωροῦνταc ἀεί τε καὶ cυνεχῶc ὑγρὰ διαχωρήματα. τοῖc δὲ καὶ εἰc 〈τὸ μεcεντέριον τοὺc〉 ὑδέρουc ὀξεῖc φηcι καταcκῆψαι διὰ τὴν πλεονεξίαν τῶν ψυχρῶν καὶ ὑγρῶν χυμῶν, ἐνίοιc μὲν μετὰ τῶν προειρημένων cυμπτωμάτων, ἐνίοιc δὲ 〈ἄνευ〉 τούτω ν. Ὅτι δὲ παραγένοιτο τούτων βιαίω c , ταχὺ cυνῄρει ἢ πάλιν ἐπὶ τὸ μηδὲν ὠφελεῖ ν . Τὰ διὰ δυcπεψίαν καὶ πλῆθοc τῶν ὠμῶν χυμῶν γιγνόμενα νοcήματα πρὸc τῶν ἐκκρίcεων οὐδὲν ὠφελεῖτα ι. |
| 17a 133 [47] | ἔφη γὰρ τὰc μὲν πολλὰc 〈καὶ〉 βιαίουc ταχὺ καθαιρεῖν τὴν δύναμιν, τὰc δὲ μὴ τοιαύταc οὐδὲν ὀνήcειν, † οὐcῶν δὲ καὶ τούτων διττῶν οὐδὲν ὠφελήcουcιν αἱ χωρὶc τοῦ πεφθῆναι, [ἅτε καὶ τούτων ἔτι πολλῶν οὐδὲν ὠφελήcει τι χωρὶc τοῦ πεφθῆναι]. Ἐξανθήματα cμικρὰ καὶ οὐκ ἀξίωc τῆc περιβολῆc τῶν νοcημάτων καὶ ταχὺ πάλιν ἀφανιζόμεν α . Κεφάλαιον ἁπάντων τῶν γενομένων παθημάτων ἡ τῶν χυμῶν ἦν ἀπεψία. εἰ δὲ καί που βιαcαμένη τινὰc αὐτῶν ἡ φύcιc ἐκκρίνειν ἐπεχείρηcεν, οὐδὲν ἤνυcεν, ἀλλ’ ἡττηθεῖcα πρὸc αὐτῶν ἢ ἐπέτρεψεν αὐτίκα παλινδρομῆcαι πρὸc τὸ βάθοc ἢ δι’ ὀλιγότητα τῶν γενομένων ἐκκρίcεων εἰc ἀπόcταcιν ὥρμηcεν. 〈Παρὰ δὲ τὰ ὦτα οἰδήματα νωθρευόμενα μὴ λυόμενα καὶ οὐδὲν ἀποπέccοντ α .〉 *** 〈Ἐc ἄρθρ α , μάλιcτα δὲ κα τ ’ ἰcχίο ν , ὀλίγοιcι κριcίμωc ἀπολιπόντα καὶ ταχὺ πάλιν ἐπικρατούμενα ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆc ἕξι ν .〉 *** τοῖc πλείcτοιc ἐπεγένετο κατὰ 〈τὸ〉 ἰcχίο ν. ὅτι μὲν οὖν 〈τοῖc πολλοῖc οὔθ’ ἡ κρίcιc οὔθ’〉 ἡ κατ’ ἀπόθεcιν ἀπόcταcιc ἐν τοῖc χρονίοιc μάλιcτα νοcήμαcι γίγνεται, καὶ ἑτέρωθι τοῦδε τοῦ cυγγράμματοc παρ’ αὐτοῦ μεμαθηκότεc ἐκ τοῦ καθόλου καὶ νῦν ἐκ τοῦ κατὰ μέροc τούτου μαρτυρούμενον ἕξομεν. διὰ δὲ τὸ πολλὴν εἶναι τὴν περιουcίαν τῶν ὠμῶν καὶ ψυχρῶν καὶ ἀπέπτων χυμῶν εἰc τὸ μέγιcτον τῶν ἄρθρων 〈τοῖc〉 πολλοῖc ἀπέcκηψεν, ἀλλ’ οὐκ ἐκρίνοντο διὰ τὸ δύcπεπτον τῶν χυμῶν. εἰ δέ τινι καὶ ἔδοξε λωφῆcαι, ταχὺ πάλιν ὑπέcτρεφε (τοῦτο γάρ ἐcτι τὸ δηλούμενον 〈ὑπὸ τοῦ〉 ἀπολιπόντ α) τὰ οἰδήματα, τῆc ἄνω φορᾶc γεγονυίαc, ὑποcτρέψαντα δὲ πάλιν ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆc ἕξιν † ἀνέcκαψε· καὶ γὰρ καὶ τοῦτο δηλοῦται πρὸc αὐτοῦ διὰ τοῦ φάναι· καὶ ταχὺ πάλιν ἐπικρατούμενα ἐπὶ τὴν ἐξ ἀρχῆc ἕξι ν. Ἔθνῃcκον δὲ 〈ἐκ〉 πάντων μέ ν , πλεῖcτοι δὲ 〈ἐκ〉 τούτω ν , 〈καὶ τούτων〉 παιδί α , ὅcα ἀπὸ γάλακτοc ἤδ η , καὶ πρεcβύτερ α , ὀκταετέα καὶ δεκαετέ α , καὶ ὅcα πρὸ ἥβηc [ ἦcα ν] . Τῆc καταcτάcεωc ἐπικρατοῦν ἐcχηκυίαc μάλιcτα τὸ ὑγρὸν (ἐπὶ πλεῖcτον γὰρ τοῦτο τοῦ κατὰ φύcιν ἐξετράπετο) τῆc 〈τε〉 κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα cυμμετρίαc 〈ἐπ’ ὀλίγον *** 〉 ὄντεc ψυχροὶ καὶ ξηροί. *** δέδεικται γὰρ ἡμῖν ἑτοιμότερον πάcχειν 〈ἔχοντα〉 τὰ cώματα πρὸc ἐκείνων τῶν αἰτίων, ὅcα cυγγενῆ ταῖc δυcκραcίαιc αὐτῶν ἐcτιν. Μοῦνον δὲ χρηcτὸν καὶ μέγιcτον τῶν γενομένων cημείων καὶ πλείcτουc ἐρρύcατο τῶν ὄντων ἐπὶ τοῖcι μεγίcτοιcι κινδύνοιcι ν , οἷcιν ἐπὶ τὸ cτραγγουριῶδεc ἐτράπετο καὶ ἐc τοῦτο ἀποcτάcειc ἐγίνοντ ο . Εἰρήκει καὶ πρόcθεν “cτραγγουριώδη 〈μέν, οὐ〉 νεφριτικὰ” τούτοιc γενέcθαι cυμπτώματα καίπερ ἔχοντά τινα κοινωνίαν, “ἀλλ’ ἄλλα ἀντ’ ἄλλων”. |
| 17a 137 [20] | καὶ ἡμεῖc ἔφαμεν ἐκκαθαι ρομένου τοῦ cώματοc ὅλου τὰ περιττώματα διὰ τῶν νεφρῶν τὴν cτραγγουρίαν αὐτοῖc γενέcθαι, γενομένην μὲν καὶ ἄλλωc, μάλιcτα δὲ διὰ δριμύτητα τῶν cυρρεόντων οὔρων, ἐφ’ ᾗ καὶ νῦν 〈ἡ τῆc cτραγγουρίαc 〉 αἰτία cυνέcτη. μεμνῆcθαι δὲ χρὴ πάλιν, ὅτι καὶ νῦν ἀποcτάcειc ἐπὶ cτραγγουρίαν ἔφη γεγονένα ι, καίτοι κατ’ ἔκρουν, οὐ κατ’ ἀπόθεcιν τῶν λυπούντων χυμῶν ἀποχωρηcάντων ὅλου τοῦ cώματοc. ὥcπερ γὰρ διὰ γαcτρὸc πολλάκιc ἐκκαθαίρεται τὸ cύμπαν cῶμα, οὕτω καὶ διὰ νεφρῶν καὶ κύcτεωc. 〈Ϲυνέπιπτε δὲ καὶ τὸ cτραγγουριῶδεc τῇcιν ἡλικίῃcι ταύτῃcι γίνεcθαι μάλιcτ α .〉 *** *** Χρόνια δὲ τούτοιcι τὰ κατὰ τὴν cτραγγουρίαν καὶ ἐπιπόνω c . Ἐξεκαθαίρετο μὲν ὅλον τὸ cῶμα διὰ τῆc cτραγγουρία c. ταῦτα δ’ ἀναγκαῖον ἦν πάcχειν τὰ μόρια, δι’ ὧν ἡ ἔκκριcιc ἐγίγνετο τῶν δριμέων χυμῶν, δηλονότι δακνόμενα καὶ τῷ cυνεχεῖ τῆc ἀποκρίcεωc ἐνοχλούμενα, διόπερ καὶ ἐπιπόνωc εἶχον ἐν αὐτῇ τῇ διόδῳ τῶν οὔρων. χρόνῳ δ’ αὐτοῖc πλείονι τὰ τοιαῦτα cυμπτώματα ἐγίνετο διὰ τὸ πλῆθοc τῶν ἐκκαθαιρομένων περιττωμάτων. Οὖρα δὲ τούτοιcιν ᾔει πολλὰ παχέ α , ποικίλα καὶ ἐρυθρά [ ἐcτι ν] , μειξόπυα με τ ’ ὀδύνη c . |
| 17a 138 [10] | Ταῦτα πάντα τοῦ παντὸc cώματοc ἀποτιθεμένου τὴν περιουcίαν τῶν μοχθηρῶν χυμῶν ἐγένετο, διὸ καὶ πάντεc ἐcώθηcαν. ποικίληc δ’ οὔcηc αὐτῆc, ὡc ἔμπροcθεν ἔφαμεν, (ἄλλο γὰρ ἄλλῳ τὸ πλεονάζον ἦν,) εἰκότωc κἀν τοῖc οὔροιc ἐγένετο ποικιλί α, οὐχ ἅπαcιν ὁμοίων γιγνομένων αὐτῶν, ἀλλὰ τοῖc μὲν τούτων, τοῖc δὲ τούτων. Περιεγένοντο δὲ πάντεc οὗτοι καὶ οὐδένα τούτων οἶδα ἀποθανόντ α . ὅcα διὰ κινδύνων .. . Διὰ τί μὲν περιεγένοντ ο, προείρηται, ἐξε〈καθ〉άρθηcαν δὲ διὰ τῶν οὔρων. τὸ δ’ ὅcα διὰ κινδύνων ἔcτιν 〈οἳ〉 [ἔνιοι] τῆc ἐχο μένηc λέξεωc προτάττουcιν, ἔνθα καὶ τὴν ἐξήγηcιν αὐτοῦ ποιηcόμεθα. |
| 17a 139 [10] | † μετὰ τὴν δευτέραν κατάcταcιν *** Πεπαcμοὺc τῶν ἀπιόντων πάνταc πάντοθεν ἐπικαίρουc ἢ καλὰc καὶ κριcίμουc ἀποcτάcιαc cκοπέεcθα ι . Ἔνιοι δὴ τὸ πέραc τῆc προγεγραμμένηc καταcτάcεωc ἀρχὴν ἐποιήcαντο τῆc νῦν προκειμένηc διηγήcεωc, ὡc ἔχειν αὐτὴν οὕτωc· Ὅcα διὰ κινδύνω ν , πεπαcμοὺc τῶν ἀπιόντων πάνταc πάντοθεν ἐπικαίρουc ἢ καλὰc καὶ κριcίμουc ἀποcτάcιαc cκοπεῖcθα ι, ἵνα ἡ διάνοια τοῦ λόγου τοιαύτη τιc εἴη· “ὅcα διὰ κινδύνων προέρχεται πάθη, cκεπτέον ἐπ’ αὐτῶν ἐcτι τοὺc πεπαcμούc”· ἐγχωρεῖ γε μὴν καὶ αὐτὴν καθ’ ἑαυτὴν ἀναγινώcκειν τὴν προκειμένην ῥῆcιν, ἵν’ ὁ λόγοc ᾖ περὶ πάντων ἁπλῶc νοcημάτων αὐτῷ καθόλου λεγόμενοc 〈ὡc αὐτῶν μηδέποτε τελευτών〉των χωρὶc πεπαcμο ῦ. πέψιc γάρ τίc ἐcτι τῶν παρὰ φύ cιν ὁ πεπαcμὸc τοῦ νοcήματοc, αὕτη δὲ ἡ πέψιc εἰc τὴν τοῦ πέττοντοc οὐcίαν ἀγωγή τίc ἐcτι τοῦ πεττομένου. |
| 17a 140 [15] | κατὰ φύcιν μὲν οὖν ἔχοντοc τοῦ cώματοc, ὅταν καὶ τὸ πεττόμενον οἰκείαν ἔχῃ φύcιν τῷ πέττοντι, μεταβολὴ καὶ ἀλλοίωcιc ἁπάcηc τῆc πεττομένηc οὐcίαc ἢ τοῦ πλείcτου μέρουc αὐτῆc γίνεται, βραχυτάτου περιττεύοντοc ἡμῖν ἡμιπέπτου. παρὰ φύcιν δὲ διακειμένων 〈τῶν cωμάτων〉, ὅπερ ἐcτὶν ἀλλοτρίων ὑπαρχόντων τῇ τοῦ μεταβάλλοντόc τε καὶ ἀλλοιοῦντοc φύcει, τὸ μὲν ἐξομοιούμενον ὀλίγον γίνεται, τὸ δ’ ἡμίπεπτον περίττωμα πολύ. καθάπερ δ’ ἐπὶ τῶν κατὰ φύcιν ἐχόντων cωμάτων τὰ περιττώματα τὴν πέψιν ἐνδείκνυται, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον 〈καὶ〉 ἐπὶ τῶν νοcούντων cωμάτων ἐνδείξεται. τῶν μὲν οὖν κατὰ τὴν γαcτέρα τὰ περιττώματα κάτω διαχωρούμενα τὴν ἀπεψίαν τε καὶ πέψιν ἐκ τῆc ἑαυτῶν ἰδέαc ἐνδείκνυται, τῶν δὲ κατὰ θώρακα καὶ πνεύμονα τὰ μετὰ βηχὸc ἀναγόμενα, τῶν δὲ κατὰ τὸν ἐγκέφαλον τὰ διὰ τῆc ῥινὸc ἐκκρινόμενα, τῶν δὲ κατὰ τὰc φλέβαc τὰ μετὰ τῶν οὔρων ἀπερχόμενα. δέδεικται δὲ περὶ τούτων ἔν τε τοῖc Περὶ φυ cικῶν δυνάμεων ὑπομνήμαcι καὶ ἐν τοῖc Περὶ κρίcεων λόγοιc, οὐχ ἥκιcτα δὲ κἀν τοῖc Περὶ τῶν ἐν 〈ταῖc〉 νόcοιc καιρῶν, ἐν οἷc γέγραπται τῶν πεττομένων νοcημάτων τὰ γνωρίcματα. |
| 17a 141 [15] | καὶ νῦν οὖν ὁ Ἱπποκράτηc αὐτὸ τοῦτό γε κελεύει πράττειν, ἐπιcκοποῦνταc τοὺc πεπαcμοὺc τῶν νοcημάτων ἐκ τῶν ἐκκρινομένων περιττωμάτων. ἔνιοι δὲ κατὰ τὸ πέραc τῆc ῥήcεωc ἀντὶ τοῦ cκοπεῖcθαι γράφουcι “ποιέεcθαι”, πρακτικόν τινα καὶ θεραπευτικὸν καὶ cυμβουλευτικὸν εἶναι βουλόμενοι τὸν λόγον, οὐ διαγνωcτικόν. εἰ μὲν γὰρ cκοπεῖcθαι τοὺc πεπαcμοὺc κελεύει, διαγνωcτικόc τε καὶ προγνωcτικὸc ὁ λόγοc ἐcτίν· εἰ δ’ αὖ “ποιεῖcθαι”, θεραπευτικόc ἐcτιν. εὔδηλον δ’ ὅτι πεπαcμοὺc ἐργάζεται τὰ cυμμέτρωc θερμαίνοντα πάντα, τοῦτο μὲν ἐδέcματα 〈καὶ πόματα〉, τοῦτο δὲ καταντλήματα καὶ καταπλάcματα, καὶ τρίψιc δὲ μετρία καὶ λουτρὸν 〈καὶ ἅτινα〉 ἐκ τούτου τοῦ γένουc ἐcτίν. εἴρηται δ’ αὐτῶν πάντων ἡ κατὰ μέροc χρῆcιc ἐν τοῖc Τῆc θεραπευτικῆc μεθόδου γράμμαcιν. οὐ μόνον δὲ πεπαcμοὺc τῶν νοcημάτων cκοπεῖcθαι προcῆκον ἢ ποιεῖν αὐτούc (ἑκάτερον γὰρ ἀληθέc), ἀλλὰ καὶ τὰc ἀποcτάcειc τὰc κατ’ ἔκρουν, ὅπερ καὶ μάλιcτα χρὴ cπουδάζειν, ἤτοι τὰc κατ’ ἀπόθεcιν εἰc ἀκυρότερα μέρη· δεύτεροc γὰρ οὗτοc cκοπὸc ἀποτυγχανομένου τοῦ κατ’ ἔκρουν. |
| 17a 142 [10] | εἰ μὲν οὖν ἐπὶ γαcτέρα ῥέποι τὰ περιττώματα ταῦτα, cυνεργεῖν προcήκει κλύcμαcί τε χρώμενον ἐπιcπᾶcθαι δυναμένοιc ἐνταῦθα καὶ τοῖc κατὰ τὴν δίαιταν πᾶcαν εἰc τοῦτο cυντελοῦcιν, εἰ δ’ ἐπὶ νεφρούc, τοῖc οὐρητικοῖc, εἰ δὲ ἐπὶ κῶλον, ἐκεῖνο θερμαίνοντα διὰ τῶν δριμυτέρων φαρμάκων. Πεπαcμοὶ ταχυτῆτα κρίcεωc καὶ ἀcφάλειαν ὑγιεινὴν cημαίνουcι ν . Ἐπὶ τῆc προγεγραμμένηc ῥήcεωc ἔφην ἐνίουc μὲν cκοπεῖcθαι τοὺc πεπαcμοὺc ἀξιοῦν, ἐνίουc δὲ καὶ ποιεῖcθαι καὶ γράφειν ἑκατέρουc τὸ τέλοc τῆc ῥήcεωc διττῶc, ἐξηγουμένουc τοὺc μὲν ἑτέρουc 〈αὐτοὺc προcήκειν〉 cκοπεῖcθαι τοῖc ἰατροῖc, τοὺc δὲ ἑτέρουc ποιεῖcθαι. χρηcίμωc δ’ ἔφην ἑκάτερον ἀcκεῖcθαι τοῖc ἰατροῖc, ὥcτε, κἂν 〈τὸ〉 “cκοπεῖcθαι” γεγραμμένον ᾖ, πάντωc ἀκολουθεῖν αὐτῷ καὶ τὸ ποιεῖcθαι. |
| 17a 143 [16] | μιμητὴν γὰρ ἅμα καὶ ὑπηρέτην ὁ Ἱπποκράτηc ἀξιοῖ τὸν ἰατρὸν εἶναι τῆc φύcεωc. ὅτι μέντοι βέλτιόν ἐcτι γράφειν ἐπὶ τῆc προτέραc ῥήcεωc τὸ “cκοπεῖcθαι”, δῆλον ἐποίηcε κατὰ τήνδ’ εἰπὼν τοὺc πεπαcμοὺc cημαίνειν ταχυτῆτα κρίcεωc καὶ ἀcφάλειαν ὑγιεινή ν. οὐδὲ γὰρ ἂν ἔφηcε cημαίνουcι ν, ἀλλὰ “ποιέουcιν”, εἰ cυνεβούλευcε τοῖc ἰατροῖc αὐτοῖc ἐργάζεcθαι τοὺc πεπαcμού c. ἀλλὰ τοῦτο μὲν ἐν οἷc θεραπεύει τὰ νοcήματα 〈βιβλίοιc〉 cυμβουλεύει. νῦν δὲ κατὰ τὴν τῶν Ἐπιδημιῶν πραγματείαν εἰc διαγνώcειc αὐτὸc καὶ προγνώcειc ἐπανατείνει, cυνεμφαινομένηc μὲν ἐν τῷ καθόλου καὶ τῆc θεραπευτικῆc ὁδοῦ, μὴ μέντοι λεγομένηc. ὅτι δὲ cυνεμφαίνεται δῆλον· εἰ γὰρ ἀξιοῖ τὰ καλῶc ὑπὸ τῆc φύcεωc γινόμενα μιμεῖcθαι τὸν ἰατρόν, οἱ πεπαcμοὶ δὲ ἔργον αὐτῆc εἰcιν, εὔδηλον ὅτι καὶ τάχοc κρίcεωc καὶ ἀcφάλειαν καὶ ὑγείαν δηλώcουcι, καὶ ἡμεῖc δὲ cυνεργοῦντεc αὐτοῖc ἐργαcόμεθα πεπαcμού c. Ὠμὰ δὲ καὶ ἄπεπτα 〈καὶ〉 ἐc κακὰc ἀποcτάcιαc τρεπόμενα ἢ ἀκριcίαc ἢ πόνουc ἢ χρόνουc ἢ θανάτουc ἢ τῶν αὐτῶν ὑποcτροφά c . |
| 17a 144 [10] | Ὥcπερ οἱ πεπαcμοὶ γίνονται τῆc φύcεωc κρατούcηc τῶν νοcωδῶν αἰτίων, οὕτω καὶ μὴ κρατούcηc τὰ ἐναντία. τῷ μὲν οὖν ἐπὶ τῶν πεπαcμῶν εἰρημένῳ “ταχυτῆτα κρίcεωc” ἐναντίον ἐcτὶ τὸ χρονίζειν τὰ νοcήματα, τῷ δ’ ἐπ’ ἐκείνοιc “ἀcφάλειαν” ἀντίκειται τό τε [τῆc] ἀκριcίαc καὶ τὸ [τοῦ] θανάτουc καὶ τὸ τῶν αὐτῶν ὑποcτροφά c, τῷ δ’ ἐπ’ ἐκείνοιc ὑγιεινὴν κοινῇ μὲν cύμπαντα τὰ νῦν εἰρημένα, [καὶ] κατὰ μέροc δὲ τὸ πόνου c. τὰ γὰρ ὑγιαίνοντα cώματα τὴν εἴτ’ ἀπονίαν εἴτ’ ἀνωδυνίαν εἴτ’ ἀοχληcίαν ἐθέλοιc ὀνομάζειν, ἴδιον ἀχώριcτον ἔχει. τὸ δὲ τῆc ἀκριcίαc ὄνομα μέμνηcθε δήπου λεγόμενον ὑπ’ αὐτοῦ διττῶc, ὡc ἤτοι μηδ’ ὅλωc ἐcομένηc κρίcεωc ἢ μοχθηρᾶc ἐcομένηc, κατ’ ἄμφω τε ταῦτα τὰ cημαινόμενα ταῖc ἀπεψίαιc τῶν νοcημάτων ἀκολουθοῦcιν αἱ ἀκριcία ι. |
| 17a 145 [15] | 〈καὶ〉 μέμνηcθε δέ, ὡc ἡ ὅλη πέψιc τοῦ νοcήματοc ἐν τῇ τῶν χυμῶν ἀλλοιώcει γίνεται. διά τε γὰρ τῶν cτερεῶν cωμάτων ἡ φύcιc διατέταται δύναμιc ἐκείνων οὖcα καὶ τὸ πέττεcθαι τοῖc χυμοῖc ὑπὸ τῶν cτερεῶν ὑγιαινόντων γίνεται, ὡc, ὅταν γε καὶ αὐτὰ ταῦτα νοcῇ, καθ’ ἕξιν μὲν ἤδη τὸ νόcημα τοῦτο καὶ κίνδυνον ἔcχατον ἔcτιν οἷc ἐπάγει. θεραπευθῆναι δ’ οὐ δύναται, πρὶν αὐτὰ τὰ cτερεὰ cώματα τὴν οἰκείαν ἀνακτήcαcθαι δύναμιν, ἥτιc ἐν cυμμετρίᾳ κεῖται θερμοῦ καὶ ψυχροῦ καὶ ξηροῦ καὶ ὑγροῦ. διὸ καί 〈τιc ἂν λέγοι〉 τὴν ὑγείαν αὐτῶν τῶν cτερεῶν cωμάτων ἐν τῇ τούτων cυμμετρίᾳ τὴν ὕπαρξιν ἔχειν, ὡc μηδὲν διαφέρειν, ἢ εὐκραcίαν 〈τῶν〉 ὁμοιομερῶν φάναι 〈cωμά〉των εἶναι τὴν ὑγείαν ἢ cυμμετρίαν τῶν cτοιχείων, ἐξ ὧν γεγόναμεν. ὅπωc δὲ χρὴ τὰc αὐτῶν τῶν cτερεῶν cωμάτων νόcουc ἰάcαcθαι, λέλεκται διὰ τῶν Τῆc θεραπευτικῆc μεθόδου βιβλίων. ἅπαντα δ’ ἐν πᾶcιν οὐκ ἐγχωρεῖ λέγειν· ἀρκεῖ γὰρ μόνον ἐνταῦθα τῶν παραπιπτόντων θεραπευτικῶν λογιcμῶν ἐπιcημαίνεcθαι τὰ κεφάλαια, καθάπερ ἐν τοῖc θεραπευτικοῖc τῶν διαγνωcτικῶν. |
| 17a 146 [10] | τὸ μὲν γὰρ ἴδιον ἑκάcτηc πραγματείαc χρὴ τελέωc διεξέρχεcθαι, τὸ δὲ παραπῖπτον ἐπιcημαίνεcθαι διὰ κεφαλαίων. Ὅ τι δὲ τουτέων ἔcται μάλιcτ α , cκεπτέον ἐξ ἄλλω ν . Νῦν ἀναμιμνῄcκει τῆc προγνωcτικῆc τέχνηc καὶ ὧν ἐδίδαξεν ἐν τῷ Προγνωcτικῷ cυγγράμματι. τῶν γὰρ προειρημένων ἕκαcτον 〈γνωcτέον〉 ἐκ τῶν ἐν ἐκείνῳ τῷ βιβλίῳ γεγραμμένων καὶ ἡμεῖc ἐξηγηcάμεθα διὰ [τῶν] τριῶν ὑπομνημάτων καὶ κατά γε τὸ τέλοc δέδεικται τὰ τῶν Ἐπιδημιῶν ἑπόμενα τῷ Προγνωcτικῷ. καὶ πρὸc τούτοιc δέ, 〈πρὸ〉 τοῦ γραφῆναι τὰ εἰc ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ὑπομνήματα, διὰ τῶν Περὶ κρίcεων [ὧν] εἴρηντο προγνώcειc ὀλεθρίου καὶ ἐπιεικοῦc νοcήματοc, αἵτινέc τε προθεcμίαι τῶν κρίcεών εἰcιν ἐφ’ ἑκάcτῳ καὶ τίνεc μὲν ἀγαθαὶ κρίcειc, τίνεc δὲ cφαλεραί, βίαιοί τε καὶ οὐ βίαιοι, περί τε τῶν ἄλλων ἁπάντων, [καὶ] ὅcα ταύτηc ἔχεται τῆc θεωρίαc. |
| 17a 147 [10] | Λέγειν τὰ προγενόμεν α , γινώcκειν τὰ παρεόντ α , προλέγειν τὰ ἐcόμεν α . Κἀν τῷ Προγνωcτικῷ cυγγράμματι κατ’ ἀρχὰc εὐθὺc εἶπε· “προγινώcκων γὰρ καὶ προλέγων 〈παρὰ τοῖcι νοcέουcι〉 τά τε παρεόντα καὶ τὰ προγενόμενα καὶ τὰ μέλλοντα ἔcεcθαι”, ὡc περὶ τοὺc τρεῖc χρόνουc καταγιγνομένηc τῆc προγνώcεωc. καὶ ὅπωc χρὴ τοῦτο διαπράττεcθαι, διὰ τῶν εἰc ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ὑπομνημάτων εἴρηται. Μελετᾶν ταῦτ α . Ἐνταῦθα νῦν τὸ μελετᾶν ἀντὶ τοῦ ἀcκεῖν εἶπεν, ἐν ἄλλοιc δὲ πολλάκιc τὴν ἐπιμέλειαν ὀνομάζει μελέτην. |
| 17a 148 [10] | Ἀcκεῖν περὶ δύο τὰ νοcήματ α , ὠφελέειν ἢ μὴ βλάπτει ν . Ἐγὼ τοῦτο μικρὸν ᾤμην ποτὲ καὶ οὐκ ἄξιον Ἱπποκράτου c. ἅπαcι γὰρ ἀνθρώποιc ὑπάρχειν πρόδηλον ἐνόμιζον, ὡc χρὴ τὸν ἰατρὸν cτοχάζεcθαι μὲν μάλιcτα τῆc ὠφελείαc τῶν καμνόντων, εἰ δὲ μή, ἀλλὰ τοῦ μὴ βλάπτειν αὐτούc. ἐπεὶ δὲ πολλοὺc τῶν ἐνδόξων ἰατρῶν ἐθεαcάμην ἐγκληθένταc δικαίωc ἐφ’ οἷc ἔπραξαν ἢ φλεβοτομήcαντεc ἢ λούcαντεc ἢ φάρμακόν τι δόντεc ἢ οἶνον ἢ ὕδωρ ψυχρόν, ἐνενόηcα τάχα μέν τι καὶ αὐτῷ τῷ Ἱπποκράτει cυμβῆναι [τὸ] τοιοῦτον, ἐξ ἀνάγκηc δ’ οὖν πολλοῖc καὶ ἄλλοιc τῶν κατ’ αὐτὸν ἰατρῶν, ἐξ ἐκείνου τε περὶ παντὸc ἐποιηcάμην, εἴ ποτέ τι τῷ κάμνοντι μέγα προcφέροιμι βοήθημα, προδια cκέπτεcθαι παρ’ ἑαυτῷ, μὴ μόνον ὅcον ὠφελήcω τοῦ cκοποῦ τυχών, 〈ἀλλὰ καὶ ὅcον βλάψω ἀποτυχών. |
| 17a 149 [13] | 〉 οὐδὲν οὖν οὐδεπώποτ’ ἔπραξα, μὴ πειραθεὶc ἐμαυτοῦ πρότερον 〈περὶ τὸ〉, ἐὰν ἀποτύχω τοῦ cκοποῦ, μηδὲν βλάψαι τὸν νοcοῦντα. τινὲc δὲ τῶν ἰατρῶν ὁμοίωc τοῖc τοὺc κύβουc ἀναρρίπτουcιν εἰώθαcιν ἐπὶ τῶν καμνόντων βοηθήματα προcφέρειν, ὧν ἡ ἀποτυχία μεγίcτην ἐπιφέρει βλάβην τοῖc νοcοῦcιν. τοῖc μὲν οὖν μανθάνουcι τὴν τέχνην οἶδ’ ὅτι δόξει, καθάπερ μοί ποτε, τὸ ὠφελέειν 〈ἢ〉 μὴ βλάπτειν οὐκ ἄξιον πρὸc Ἱπποκράτουc γεγράφθαι † πρώτου, τοῖc δ’ ἰατρεύουcιν ἤδη cαφῶc οἶδα τὴν δύναμιν αὐτοῦ φανηcομένην. ἐὰν δὲ καὶ διὰ προπετῆ χρῆcιν ἐνίοτε βοηθήματοc ἰcχυροῦ cυμβῇ τὸν κάμνοντα διαφθαρῆναι, μάλιcτα νοήcουcιν οὗ νῦν ὁ Ἱπποκράτηc παρῄνεcε τὴν δύναμιν. Ἡ τέχνη διὰ τριῶ ν , τὸ νόcημ α , ὁ νοcέω ν , ὁ ἰητρό c · ὁ 〈ἰητρὸc〉 ὑπηρέτηc τῆc τέχνη c . |
| 17a 150 [15] | ἐναντιοῦcθαι τῷ νοcήματι τὸν νοcέοντα μετὰ τοῦ ἰητροῦ 〈χρ ή .〉 Τρία πάντ’ εἶναί φηcι, περὶ ὧν καὶ δι’ ὧν ἡ θεραπεία περαίνεται, πρῶτον μὲν τὸ νόcημ α, εἶθ’ ὁ ἰατρό c, ἀνταγωνιζομένων ἀλλήλοιc καί, ὡc ἄν τιc εἴποι, διαμαχομένων τε καὶ πολεμούντων τοῦ τε ἰατροῦ καὶ τοῦ νοcήματο c. ὁ μὲν γὰρ ἰατρὸc ἀνελεῖν ἐπιχειρεῖ τὸ νόcημ α, 〈τῷ δὲ〉 τὸ μὴ νικηθῆναι πρόκειται. τρίτοc δ’ ἐπ’ αὐτοῖc ὁ κάμνων ἐcτίν, ἐὰν μὲν πείθηται τῷ ἰατρῷ καὶ τὰ προcταττόμενα πράττῃ, cυναγωνιcτὴc γενόμενοc αὐ τῷ καὶ πολεμῶν τῷ νοcήματ ι, ἐὰν δ’ ἀποcτὰc αὐτοῦ τὰ κελευόμενα πρὸc τοῦ νοcήματοc ποιῇ, κατὰ διττὸν τρόπον ἀδικεῖ τὸν ἰατρό ν, ἕνα μὲν ὅτι τοῦτον μόνον εἴαcεν, 〈ὄντα πρότερον διττόν,〉 δεύτερον 〈δέ, ὅτι τὸν ἕτερον εὖ〉 ἐποίηcεν, ὄντα πρότερον ἕνα. ἰcχυροτέρουc δ’ ἀναγκαῖον εἶναι τοὺc δύο τοῦ ἑνόc. εὔδηλον δὲ ὅτι τὰ κελευόμενα 〈πρὸc τοῦ νοcήματοc〉 ὁ κάμνων πράττει, καταλιπὼν τὸν ἰατρό ν, ὅταν ὁ μὲν ἰατρὸc αὐτὸν ἀπέχεcθαι κελεύῃ ψυχρᾶc πόcεωc, ὁ δὲ ὑπὸ τοῦ πυρετοῦ διακαιόμε νοc ἀναπείθηται πρὸc αὐτοῦ πιεῖν. |
| 17a 151 [10] | οὕτωc δ’ εἰ καὶ λούοιτο καὶ προcφέροιτο οἶνον ἤ τι τοιοῦτον ἕτερον, ὧν ὁ ἰατρὸc ἀπαγορεύει μὴ ποιεῖν, αὐξήcει δηλονότι τὸ νόcημ α, πράττων ἃ φίλον ἐκείνῳ, προδώcει δὲ τὸν ἰατρό ν, ἃ μὴ βούλεται ποιῶν. ἐν πολλοῖc μὲν οὖν τῶν ἀντιγράφων γέγραπται· ὁ ἰητρὸc ὑπηρέτηc τῆc τέχνη c, ἔν τιcι δ’ οὐ τῆc τέχνη c, ἀλλὰ τῆc φύcεωc γέγραπται. διαφέρει δ’ οὐδὲν πρὸc τὴν ὅλην τοῦ λόγου διάνοιαν. Τὰ περὶ κεφαλὴν καὶ τράχηλον ἀλγήματα καὶ βάρη cὺν πυρετοῖc καὶ ἄνευ πυρετῶ ν . Τοῦτο προγράμματοc ἔχει δύναμιν ἐπαγγελλομένου τοῦ Ἱπποκράτου c, πῇ τελευτᾶν εἴωθε τὰ περὶ κεφαλὴν καὶ τράχηλον ἀλγήματα καὶ βάρη καὶ ἅcτιναc ἔχει διαφοράc, [ἐπαγ γελλομένου] ἑξῆc ἐρεῖν. |
| 17a 152 [10] | καὶ τοίνυν προcέχωμεν αὐτῷ τοῦτο ποιοῦντι διὰ τῶν εἰρηcομένων. Φρενιτικοῖcι μὲν cπαcμο ί , 〈καὶ ἰώδεα ἐπανεμέουcι〉 καὶ ἔνιοι ταχυθάνατοι τουτέω ν . Ϲπαcμο ί, φηcι, γίνονται τοῖc φρενιτικοῖ c, “τῶν περὶ τὴν κεφαλὴν καὶ τὸν τράχηλον ἀλγημάτων παραμενόντων καὶ βαρῶν”, ἀλλὰ καὶ ἰώδη ἐμέουcι ν. ἐδείχθη δὲ ἡμῖν τὰ τοιαῦτα πάντα διαχωρήματά τε καὶ ἐμέcματα τῆc ξανθῆc χολῆc κατωπτημένηc γινόμενα, διὸ καὶ τούτοιc ἐφεξῆc ἐρεῖ, ὅτι ταχυθάνατοι ἔνιοι γίνονται, τουτέcτιν εὐθέωc ἐπὶ τοῖc ἐμεθεῖcιν ἀποθνῄcκουcιν, ὡc ἂν ἐν τοῖc κατὰ τὸν ἐγκέφαλόν τε καὶ τὰc μήνιγγαc χωρίοιc τῆc φρενίτιδοc cυνιcταμένηc ἐπὶ τῇ ξανθῇ χολῇ. |
| 17a 153 [15] | θαυμαcτὸν οὖν οὐδὲν ὑπερξηρανθέντων τῶν μορίων τούτων γενέcθαι τοὺc cπαcμού c. ἔνιοι μὲν οὖν ἅμα τῷ cπαcθῆναί τε καὶ ἰώδη ἐμέcαι παραχρῆμα διεφθάρηcαν, ἔνιοι δὲ διὰ ῥώμην δυνάμεωc ἐπέζηcαν ἡμέραν ἢ δύο ἢ τρεῖc, ἔcτιν ὅτε πέντε. Ἐν καύcοιcι δὲ καὶ τοῖcιν ἄλλοιcι πυρετοῖcι ν , οἷcι μὲν τραχήλου πόνοc καὶ κροτάφων βάροc καὶ cκοτώδεα [ τ ὰ ] περὶ τὰc ὄψιαc [ἢ ] καὶ ὑποχονδρίου ξύνταcιc οὐ με τ ’ ὀδύνηc ἐγγίνετα ι , τούτοιcιν αἱμορραγέει διὰ ῥινό c . Εἴρηταί μοι κατὰ τὴν ἐξήγηcιν τοῦ Προγνωcτικοῦ περὶ τῶν οὕτω γινομένων αἱμορραγιῶ ν, ἐκείνην ἐξηγουμένῳ τὴν ῥῆcιν, ἧc ἡ ἀρχή· “οἷcι δὲ ἂν ἐν τοιουτοτρόπῳ πυρετῷ κεφαλὴν ἀλγέουcιν ἀντὶ μὲν τοῦ ὀρφνῶδέc τι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν φαίνεcθαι ἀμβλυωγμὸc γίνηται ἢ μαρμαρυγαὶ προ φαίνωνται, ἀντὶ δὲ τοῦ καρδιώccειν ἐν τῷ ὑποχονδρίῳ ἐπὶ δεξιὰ ἢ ἐπ’ ἀριcτερὰ ξυντείνηταί τι μήτε cὺν ὀδύνῃ μήτε cὺν φλεγμονῇ, αἷμα διὰ ῥινῶν ῥυῆναι τούτοιcι προcδόκιμον ἀντὶ τοῦ ἐμέτου. |
| 17a 154 [15] | ” καὶ ὅτι τελεώτερον ἐκεῖ περὶ τούτων ἔγραψεν, εἰ παραβάλλοιc ἀλλήλαιc τὰc ῥήcειc, ἐναργῶc μαθήcῃ. τοcοῦτον οὖν με μόνον ἐνταῦθα προcθεῖναι δεήcει διὰ τοὺc περὶ τὸν Καπίτωνα γράψανταc ἐν τῇ προκειμένῃ ῥήcει· καὶ ὑποχονδρίου ξύνταcιc με τ ’ ὀδύνη c. οὐκ ὀρθῶc γὰρ ἀφεῖλον τὴν ἀπόφαcιν, τὴν ο ὐ, διά τε τὸ ἀληθὲc αὐτὸ καὶ ὅτι κατὰ τὸ Προγνωcτικὸν 〈ὑφ’〉 Ἱπποκράτουc εἴρηται· “ὅταν ἐν τῷ ὑποχονδρίῳ ἐπὶ δεξιὰ ἢ ἀριcτερὰ cυντείνηταί τι μήτε cὺν ὀδύνῃ μήτε cὺν φλεγμονῇ, αἷμα διὰ τῶν ῥινῶν ῥυῆναι τούτοιc προcδόκιμον [ἐcτὶ] 〈ἀντὶ τοῦ ἐμέτου.〉” τῆc γὰρ ἐπὶ τὴν κεφαλὴν ῥοπῆc τῶν χυμῶν cημεῖόν ἐcτιν ἡ τοῦ ὑποχονδρίου cύνταcιc χωρὶc ὀδύνηc γινομέν η. ὥc〈τ〉’, ἐάν γε μετ’ ὀδύνηc ᾖ, τῇ τῶν cπλάγχνων ἀκολουθεῖ φλεγμονῇ, ὅταν δὲ τῆc περὶ τὴν κεφαλὴν θερμαcίαc ἑλκούcηc ἄνω τὸ αἷμα καὶ τοῦ ἥπατοc ὠθοῦντοc ἡ cύνταcιc γίγνητα ι, τὴν αἱμορραγίαν προcδέχεcθαι χρή. |
| 17a 155 [10] | Οἷcι δὲ βάρεα μὲν ὅληc τῆc κεφαλῆ c , καρδιωγμοὶ δὲ καὶ ἀcώδεέc εἰcι ν , ἐπανεμέουcι χολώδεα καὶ φλεγματώδε α . [ τὸ πολὺ δὲ παιδίοιc ι. ] Καὶ τοῦτον τὸν λόγον ἐν τῷ Προγνωcτικῷ διὰ τῆcδε τῆc ῥήcεωc ἐδίδαξεν· “ὅcτιc δ’ ἂν ἐν πυρετῷ μὴ θανατώδει φῇ κεφαλὴν ἀλγεῖν ἢ καὶ ὀρφνῶδέc τι πρὸ τῶν ὀφθαλμῶν γίνεcθαι ἢ καρδιωγμὸc τουτέῳ προcγένηται, χολώδηc ἔμετοc παρέcται. ἢν δὲ καὶ ῥῖγοc ἐπιλάβῃ καὶ τὰ κάτω τοῦ ὑποχονδρίου ψυχρὰ ᾖ, ταχύτερον ὁ ἔμετοc παρέcται. ἢν δέ τι καὶ πίῃ καὶ φάγῃ ὑπὸ τοῦτον τὸν χρόνον, κάρτα ταχέωc ἐμέεται. τούτων δὲ οἷcιν ἂν ἄρξηται ὁ πόνοc τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ, τεταρταῖοι πιεζοῦνται μᾶλλον καὶ πεμπταῖοι, ἐc δὲ τὴν ἑβδόμην ἀπαλλάccονται. οἱ μέντοι πλεῖcτοι αὐτῶν ἄρχονται μὲν πονέεcθαι τριταῖοι, πιέζονται δὲ πεμπταῖοι μάλιcτα, ἀπαλλάccονται δ’ ἐναταῖοι ἢ ἑνδεκαταῖοι. |
| 17a 156 [15] | οἳ δ’ ἂν ἄρξωνται πεμπταῖοι πονέεcθαι καὶ τὰ ἄλλα κατὰ λόγον αὐτοῖcι τῶν πρόcθεν γίνηται, ἐc τὴν τεccαρεcκαιδεκάτην ἀπαλλάccονται. γίνεται δὲ ταῦτα τοῖcι μὲν ἀνδράcι καὶ τῇcι γυναιξὶν ἐν τοῖc τριταίοιc μάλιcτα, τοῖcι δὲ νεωτέροιcι γίνεται μὲν καὶ ἐν τούτοιcι, μᾶλλον δὲ τοῖc cυνεχεcτέροιcι πυρετοῖc καὶ τοῖcι γνηcίοιcι τριταίοιcιν.” αὕτη περὶ τῶν αὐτῶν, ὧν νῦν διέρχεται, 〈ἡ〉 ῥῆcιc ἐν τῷ Προγνωcτικῷ γέγραπται καὶ αὐτὴν ἐξηγηcάμεθα κατὰ τὸ τρίτον τῶν εἰc ἐκεῖνο τὸ βιβλίον ἡμῖν γεγραμμένων 〈ὑπομνημάτων〉, ὥcτ’ οὐδὲν 〈ἡμᾶc〉 δεῖ πάλιν περὶ τῶν αὐτῶν ἐνταῦθα λέγειν, ὁρῶνταc ἀκριβέcτερον ἐν τῷ Προγνωcτικῷ γεγραμμένον ὅλον τὸν λόγον. εἰ δέ τι περιττότερον ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ πρόcκειται, τοῦτο διὰ τῶν ἑξῆc ῥήcεων ἐξηγήcομαι, μεμνημένων ἡμῶν, ὅτι τὸ μὲν κυρίωc ὀνομαζόμενον ἐξηγεῖcθαι κατὰ τὰc ἀcαφεῖc γίνεται λέξειc, ἤδη δὲ διὰ τὸ τῶν ἐξηγητῶν ἔθοc καταχρώμενοι καὶ τὰc αἰτιολογίαc τῶν cαφῶc εἰρημένων ἐξηγήcειc ὀνομάζομεν, ὅπερ καὶ νῦν ἡμεῖc ποιοῦμεν ἑπόμενοι τῇ κρατούcῃ cυνηθείᾳ. |
| 17a 157 [10] | τὴν γὰρ λέξιν αὐτὴν οὖcαν cαφῆ καὶ μηδεμιᾶc ἐξηγήcεωc δεομένην προφερόμενοι, τῶν ὑπ’ αὐτῆc δηλουμένων cαφῶc τὰc αἰτίαc ἐπιχειροῦμεν λέγειν. [ ὡ c ] Τὸ πολὺ δὲ παιδίοιcι ν · ἐν τοῖcι τοιούτοιcιν οἱ cπαcμοὶ μάλιcτ α . Τὰ παιδία διὰ τὴν ἀcθένειάν τε ἅμα καὶ μαλακότητα τοῦ νευρώδουc γένουc ἑτοιμότατα πρὸc τοὺc cπαcμούc ἐcτιν. Γυναιξὶ δὲ καὶ ταῦτα καὶ ἀπὸ ὑcτερέων πόνο ι . Καὶ τὰ προειρημένα πάντα γίνεται ταῖc γυναιξί ν, ὡc καὶ τοῖc ἄρρεcι, καθόcον ἄνθρωποί τέ εἰcι καὶ πάντα ἔχου cι ταὐτὰ τοῖc ἄρρεcι μόρια. |
| 17a 158 [15] | καθόcον δ’ αὐταῖc ἐξαίρετον ὑπάρχει μόριον ἡ μήτρ α, κατὰ τοῦτο καὶ τοῖc ἐκείνηc ἁλίcκονται νοcήμαcι καὶ μάλιcτ’ ἐφ’ ὧν τῷ cτομάχῳ cυμπάcχει. Πρεcβυτέροιcι δὲ καὶ ὅcοιc ἤδη τὸ θερμὸν κρατέετα ι , [ κα ὶ ] παραπληγικὰ ἢ μανικὰ ἢ cτερήcιεc ὀφθαλμῶ ν . Ὁ λόγοc ἦν αὐτῷ περὶ τῶν βαρυνομένων τε ἅμα τὴν κεφαλὴν καὶ καρδιωccόντων καὶ ἀccωμένων, οὓc ἐπανεμεῖν ἔφη χολώδη καὶ φλεγματώδη, καὶ μάλιcτα εἰ παιδία εἶεν, ἐν οἷc καὶ cπαcμοὺc γίνεcθαι μᾶλλον ἢ τοῖc τελείοιc. ἀλλὰ καὶ γυναιξὶν ἔφη καὶ ταῦτα καὶ ἀπὸ ὑcτερῶν πόνουc cυμβαίνειν. ἐφεξῆc οὖν φηcι τοῖc πρεcβυτέροιc παραπληξίαc τε γίνεcθαι καὶ μανίαc καὶ cτερήcειc ὀφθαλμῶ ν, προcέθηκε δὲ τῷ λόγῳ τὸ οἷcιν ἤδη τὸ θερμὸν κρατέετα ι, τὴν αἰτίαν ἐνδεικνύμενοc, δι’ ἣν ταῦτα γίνεται. παραπληγίαc μὲν καλεῖ τὰc ἐξ ἀποπληξίαc εἴc τι μόριον καταcκηπτούcαc παραλύcειc, μανίαc δὲ τὰc ἄνευ πυρετοῦ παραφροcύναc. |
| 17a 159 [15] | εἴωθε δὲ ταῦτα γίνεcθαι τοῖc πρεcβυτέροιc διὰ τὴν ἀcθένειαν τῆc φύcεωc, ἀδυνατούcηc ἐκκρῖναι δι’ ἐμέτων ἢ αἱμορραγίαc τὸ περὶ τὴν κεφαλὴν ἠθροιcμένον πλῆθοc, ἐφ’ ᾧ καὶ cτερήcειc ὀφθαλμῶν ἐνίοτε γίγνονται καταcκήπτοντι τούτοιc. [Τρίτη κατάcταcιc.] Ἐν Θάcῳ πρὸ ἀρκτούρου ὀλίγον καὶ ἐ π ’ ἀρκτούρῳ ὕδατα πολλὰ μεγάλα ἐν βορείοιc ι . περὶ δὲ ἰcημερίην καὶ μέχρι πληιάδοc νότια ὕδατα cμικρὰ ὀλίγ α , χειμὼν βόρειο c , αὐχμο ί , ψύχε α , πνεύματα μεγάλ α , χιόνε c . περὶ δ ’ ἰcημερίην χειμῶνεc μέγιcτο ι . ἔαρ βόρειο ν , αὐχμο ί , ὕδατα ὀλίγ α , ψύχε α . περὶ δὲ ἡλίου τροπὰc θερινὰc ὕδατα ὀλίγ α , μεγάλα ψύχεα μέχρι κυνὸc ἐπλεόναcε ν . μετὰ δὲ κύνα μέχριc ἀρκτούρου θέροc θερμό ν · καύματα μεγάλα καὶ οὐκ ἐκ προcαγωγῆ c , ἀλλὰ cυνεχέα καὶ βίαι α · ὕδωρ οὐκ ἐγένετ ο · ἐτηcίαι ἔπνευcα ν . |
| 17a 160 [15] | περὶ δὲ ἀρκτοῦρον ὕcματα νότια μέχρι ἰcημερίη c . Ἐν δὲ τῇ καταcτάcει ταύτῃ κατὰ χειμῶνα μὲν ἤρξαντο παραπληγίαι καὶ πολλοῖcιν ἐγίνοντ ο , καὶ τινὲc αὐτῶν ἔθνῃcκον διὰ ταχέω ν · καὶ γὰρ ἄλλωc τὸ νόcημα ἐπιδήμιον ἦ ν · τὰ δ ’ ἄλλα διετέλεον ἄνοcο ι . Ψυχρὰ καὶ ξηρὰ κατάcταcίc ἐcτιν, [δι’] ἣν διηγεῖται, καί τι καὶ ἀνώμαλον ἔχουcα. κατὰ πάντ’ οὖν ταῦτα φθινοπώρῳ παραπλήcιοc οὖcα καὶ τὰ νοcήματα τοιαῦτα ἔcχεν, οἷα μάλιcτα πλεονάζειν εἴωθε φθινοπώρῳ. ὅτι μὲν οὖν ἀνώμαλοc ἐγένετο, δῆλον ἐκ τῶνδε· περὶ γὰρ ἀρκτοῦρον ἐπιτέλλοντα μετὰ βορείων πνευμάτων ὑετοὺc μεγάλουc γενέcθαι φηcίν, ἀκολουθῆcαι δὲ τὸ φθινόπωρον ὅλον ἐναντίον τῇδε τῇ καταcτάcει, ἀντὶ μὲν βορείου νότιον γενόμενον, ἀντὶ δὲ ἐπομβρίου βραχέα cχὸν ὕδατ α. πάλιν δὲ τὸν χειμῶνα βόρειόν τε καὶ ξηρὸν εἶναι, εἶτα καὶ τὸ ἔαρ ὅλον 〈καὶ τὸ θέροc 〉 ἄχρι κυνὸc ἐπι τολῆc, ὥcτε πρόδηλον μέν ἐcτιν ἱκανῶc ἐπικρατῆcαι ἐν τῇ καταcτάcει τὸ ξηρὸν καὶ τὸ ψυχρόν. |
| 17a 161 [15] | ἐδείχθη δὲ καὶ ἀνώμαλα τὰ πρῶτα αὐτῆc μέχρι χειμῶνοc, εἶτα μετὰ κύνα πάλιν ἐκ τῶν βορείων καὶ ψυχρῶν ἐξαίφνηc γενέcθαι φηcὶ καύματα μεγάλα καὶ βίαια καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν ὕδατα νότι α. δῆλον οὖν ὅτι καὶ τὸ τέλοc τῆc ὅληc καταcτάcεωc τὸ μετὰ κύνα cφοδρῶc ἀνώμαλον ἐγένετο. διηγεῖται τοιγαροῦν ἐφεξῆc τὰ 〈τότε〉 γενόμενα νοcήματα cαφῶc ἅπαντα, μηδεμιᾶc λέξεωc ἀcαφοῦc περιεχομένηc, ὅτι μὴ cπανίωc. ἀλλ’ ἐπεὶ καὶ τὰc αἰτίαc τῶν γενομένων νοcημάτων προεθέμεθα λέγειν, ἐκείναc δεήcει προcτιθέναι ταῖc ῥήcεcιν αὐτοῦ, τὰc λέξειc δὲ αὐτὰc διὰ κεφαλαίων cυντέμνειν, αἷc ἀκολουθήcουcιν οἱ προμεμνημένοι τῶν τε κατὰ τὸ πρῶτον βιβλίον εἰρημένων καὶ τῶν ἔμπροcθεν ἐν τούτῳ. παραπληγίαc μὲν οὖν 〈φηcιν〉 ἐν τῷ χειμῶνι γενέcθαι, τῆc κεφαλῆc δηλονότι πληγείcηc ὑπὸ τῶν ἐν αὐτῷ γενομένων ψυχρῶν πνευμάτω ν, καὶ μάλιcτα ὅτι τὸ φθινόπωρον ὅλον νότιον γενόμενον ἐθέρμηνέ τε καὶ ἠραίωcεν αὐτὴν ἅμα τῷ πληρῶcαι. |
| 17a 162 [12] | ἡ γὰρ οὕτω προδιακειμένη πλεῖcτα πάcχει κατὰ τὰ ψυχρὰ 〈καὶ〉 βόρεια πνεύματα. οὐ μὴν ἄλλο γέ τι νόcημα τὸν χειμῶνα παρελύπει, διότι ξηρὸc ἦν. εἴρηται δὲ καὶ κατὰ τοὺc Ἀφοριcμοὺc τοὺc αὐχμοὺc τῶν ἐπομβριῶν ὑγιεινοτέρουc εἶναι. κατὰ μέντοι 〈ταύτην τὴν κατάcταcίν τινεc διὰ〉 τὰc παραπληγίαc ἀπέθνῃcκο ν, αὐ τοῦ τοῦ Ἱπποκράτουc εἰπόντοc· καὶ γὰρ ἄλλωc τὸ νόcημα ἐπιδήμιον ἦ ν, 〈τουτέcτιν〉 ἐν ἴcῳ τῶν ξενιζόντων διὰ τὴν παρὰ τὸ cύνηθεc γενομένην παραπληγία ν. ἡ γάρ τοι cυνήθωc γινομένη καταcκήπτει μὲν εἰc μέρουc παράλυcιν, οὐ μὴν [ἀλλ’] ἀναιρεῖ γε τὸν ἄνθρωπον. ἀλλ’ ἡ κατὰ τὴν προκειμένην κατάcταcιν ἐπιδημήcαcα παραπληγία θανατώδηc ἦν, ἅτε κατεψυγμένηc ἱκανῶc τῆc κεφαλῆc. Πρωῒ δὲ τοῦ ἦροc ἤρξαντο καῦcοι καὶ διετέλεον ἀ π ’ ἰcημερίηc ἄχρι [ πρὸc τ ὸ ] θέρο〈υ〉 c . ὅcοι μὲν οὖν ἦροc καὶ θέρουc ἀρχομένου αὐτίκα νοcεῖν ἤρξαντ ο , οἱ πλεῖcτοι διεcῴζοντ ο , ὀλίγοι δέ τινεc ἔθνῃcκο ν . |
| 17a 163 [15] | Δῆλόν ἐcτιν, ὡc οὐκ αὐτῶν ἕκαcτον τῶν ἀρξαμένων καύcων πρωῒ τοῦ ἦροc ἄχρι θέρουc ἐκταθῆναί φηcιν, ἀλλὰ τὴν ἐπιδημίαν αὐτῶν τῶν γενομένων· ἐν ἅπαντι χρόνῳ cυμβῆναι, ποτὲ μὲν ἄλλῳ δηλονότι χρόνῳ, ποτὲ δ’ ἄλλῳ τῶν Θαcίων ἁλιcκομένων τῷ τοιούτῳ πυρετῷ. γέγραπται δ’ οὐχ ὡcαύτωc ἐν ἅπαcι τοῖc ἀντιγράφοιc ἡ ῥῆcιc, ἀλλ’ ἔγωγε τὴν ἀρίcτην γραφὴν εἱλόμην. κατὰ μὲν τὴν ἑξῆc ῥῆcιν ἐδήλωcεν, ὅτι καὶ διὰ τοῦ θέρουc ὅλου παρέμενεν ἡ γένεcιc τῶν καύcω ν, καὶ ὡc ἐν ἅπαντι μὲν καιρῷ τούτῳ μέτριοι καὶ οὐ θανατώδειc ἦcαν, ἐν ἀρχῇ δὲ τοῦ φθινοπώρου πολλοὶ τῶν ἁλιcκομένων αὐτοῖc ἀπώλοντο. τὸ μὲν οὖν ἄχρι πολλοῦ τοὺc καύcουc ἐπιεικεῖc γενέcθαι λόγον ἔχειν εἰκότα φαίνεται· μέτριοι γὰρ ἐγίνοντο, καθάπερ οἱ ἐν τῇ πρὸ ταύτηc καταcτάcει, καὶ οὐκ ἀκριβεῖc, ὡc ἂν οὔθ’ ὑπὸ θερμῆc ἀκριβῶc καὶ ξηρᾶc καταcτάcεωc ἀποτελεcθέντεc οὔτε μὴν πάcαιc ἐπιcυμβάντεc κράcεcιν, ἀλλὰ 〈μόνον〉 ταῖc τὸ χολῶδεc ἠθροικέναι φθανούcαιc. |
| 17a 164 [15] | τὸ δ’ ὅλωc γενέcθαι καύcουc τηνικαῦτα τὴν τῆc αἰτίαc εὕρεcιν οὐκ ἔχει cαφῆ διὰ τὸ μηδ’ ὅλωc μνημονεῦcαι τὸν Ἱπποκράτην τοῦ προηγηcαμένου θέρουc, ἀλλ’ ἀπὸ τῆc ἀρχῆc τοῦ φθινοπώρου τὴν ἀρχὴν τῆc διηγήcεωc ποιήcαcθαι, καὶ πολύ γε χαλεπωτέραν, ὅτι πιθανὸν 〈ἂν〉 εἴη τὸ θέροc ἐκεῖνο τὴν κατὰ φύcιν ἑαυτοῦ φυλάξαι κρᾶcιν, ἢ πάντωc, εἰ 〈τῆc κατὰ φύcιν〉 ἐξετράπετο κατά τι, διηγήcατ’ ἂν ὁ Ἱπποκράτηc αὐτοῦ τὴν κατάcταcιν. ἴcωc οὖν θερμότερον ἐγένετο καὶ 〈ξηρότερον,〉 οὐ πάνυ πολλῷ τοῦ κατὰ φύcιν ἐξηλλαγμένον, ὅθεν οὐδὲ ἠξίωcεν αὐτὸ γράφειν ὡc ἤδη παρὰ φύcιν ἔχον. ἀλλ’ ὅμωc, ἐπειδὴ κατὰ τὸ θέροc, ἐὰν κατὰ φύcιν ἔχειν cυμβαίνῃ, τὸν πικρόχολον χυμὸν ἀνάγκη πλείονα γίνεcθαι, διὰ τοῦτο καὶ τότε πλείων ὢν οὗτοc οὐ μόνον τοῦ εἰωθότοc, ἀλλ’ ἔτι καὶ μᾶλλον ἐν ἐκείνῳ τῷ θέρει γενόμενοc ὑπὸ τοῦ μετὰ ταῦτα ἐπιγενομένου κρύουc ἔνδον ἐφυλάχθη μὴ διαπνευcθεὶc μηδὲ διαφορηθείc, ἐπὶ πλέον δ’ ἐμφωλεύcαc τῷ χρόνῳ καὶ διαcαπεὶc τοὺc καύcουc ἤνεγκεν. |
| 17a 165 [5] | Ἤδη 〈δὲ〉 τοῦ φθινοπώρου καὶ τῶν ὑδάτων γινομένων θανατώδεεc ἦcαν καὶ πλείουc ἀπώλλυντ ο . Ἀναμνηcθῶμεν ὡc κατὰ τὸ τέλοc τῆc ὅληc διηγήcεωc, ἣν ἐποιήcατο περὶ τῆc καταcτάcεωc, [ἧc] ἔγραψεν· ”〈περὶ δὲ ἀρκτοῦρον〉 ὕcματα νότια μέχρι ἰcημερίηc [ἦροc]”. εἰρήκει δὲ καὶ περὶ τοῦ μετὰ κυνὸc ἐπιτολὴν χρόνου μέχριc ἀρκτούρου κατὰ λέξιν οὕτωc· ”〈μετὰ δὲ κύνα μέχριc ἀρκτούρου〉 θέροc θερμόν, καύματα μεγάλα καὶ οὐκ ἐκ προcαγωγῆc, ἀλλὰ cυνεχέα καὶ βίαια· ὕδωρ οὐκ ἐγένετο”. πρόδηλον οὖν ὅτι χολοποιὸc ἡ τοιαύτη κατάcταcιc ἐγένετο, ὥcτ’ εἰκότωc ὑδάτων νοτίων διαδεξαμένων αὐτὴν οἱ καῦcοι πλείουc τε καὶ θανατώδειc ἐγίγνοντο, τοῦ νότου πεφυκότοc διαλύειν τε τὰ cώματα καὶ χεῖν τοὺc χυμοὺc καὶ μέντοι καὶ cήπειν [ἅμα], ὅταν ἅμα πλείοcιν ὑετοῖc γένηται. Ἦν δὲ τῶν καύcων τὰ παθήματ α , οἷcι μὲν καλῶc καὶ δαψιλῶc διὰ ῥινῶν αἱμορραγήcα ι , [ κα ὶ ] διὰ τούτου μάλιcτα cῴζεcθα ι , καὶ οὐδένα οἶδ α , εἰ καλῶc αἱμορραγήcα ι , ἐν τῇ καταcτάcει ταύτῃ ἀποθανόντ α . |
| 17a 166 [10] | [ ἐ ν ] Φιλίcκῳ γὰρ καὶ Ἐπαμείνονι καὶ Ϲιληνῷ τεταρταίοιcι 〈καὶ πεμπταίοιcι〉 cμικρὸν ἀπὸ ῥινῶν ἔcταξε καὶ ἀπέθανο ν . Καὶ ἄλλωc μὲν ἴδιόν ἐcτι καύcων πυρετῶν αἱμορραγίαιc ταῖc ἐκ ῥινῶν ὡc τὰ πολλὰ κρίνεcθαι, καὶ τότε πλείουc αἱμορραγῆcαί φηcιν. καὶ μέντοι καὶ τὰ ἐφεξῆc αὐτῷ γεγραμμένα πάντα τῶν κατὰ μέροc γεγενημένων ἑκάcτοιc ἓν ἔχει τοῦτο 〈τὸ〉 κεφάλαιον· “ὅcοιc μὲν αἱμορραγίαι τελέωc ἐγίνοντο, cωθῆναι τούτουc, οἷc δ’ ἐλλιπῶc ἢ οὐδ’ ὅλωc ἦν cτάξιc αἵματοc ἐκ ῥινῶν, μόνουc διαφθαρῆναι τούτουc, ἐν ἄλ λοιc δέ τιcι φυcικῶν ἄλλων ἐκκρίcεων ἤτοι [τῶν] διὰ γαcτρὸc ἢ δι’ οὔρων γενομένων 〈τούτουc μετὰ πολὺν χρόνον μόγιc〉 cωθῆναι. |
| 17a 167 [5] | ” Οἱ μὲν οὖν πλεῖcτοι τῶν νοcούντων περὶ κρίcιν ἐρρίγουν καὶ μάλιcτα οἷcι μὴ αἱμορραγία ι · ἐπερρίγουν δὲ καὶ οὗτοι καὶ ἐφίδρου ν . Ἐν τοῖc Περὶ ῥίγουc λόγοιc ἐδείχθη διὰ τὸν πικρόχολον 〈χυμὸν〉 ὁρμὴν ἔχοντα φέρεcθαι διὰ τῶν αἰcθητικῶν καὶ cαρκωδῶν cωμάτων ἐπὶ τὴν ἔκκριcιν ἕπεcθαι τὸ ῥῖγο c. ἐδείχθη δὲ καὶ ὅτι τῇ κινήcει ταύτῃ κατὰ λόγον ἐcτὶν ἀκολουθεῖν ἱδρῶτα c, ἐνίοτε δὲ καὶ χολώδειc ἐμέτουc καὶ κάτω διαχωρήcειc. Ἔcτι δ ’ οἷcιν ἴκτεροι ἑκταίοιcι ν , ἀλλὰ τούτοιc ἢ κατὰ κύcτιν κάθαρcιc ἢ κοιλίη ἐκταραχθεῖcα ὠφέλει ἢ δαψιλὴc αἱμορραγί α , οἷον Ἡρακλείδ ῃ , ὃc κατέκειτο παρὰ Ἀριcτοκύδε ι , καίτοι τούτῳ καὶ ἐκ ῥινῶν ᾑμορράγηcε καὶ ἡ κοιλία ἐπεταράχθη καὶ κατὰ κύcτιν ἐκαθήρατ ο · ἐκρίθη δὲ εἰκοcταῖο c · οὐχ οἷον ὁ Φαναγόρεω οἰκέτη c , ᾧ οὐδὲν τούτων ἐγένετ ο · ἀπέθανε ν . |
| 17a 168 [13] | Οἷc οὐκ ἠδυνήθη τὴν χολὴν ἡ φύcιc ἐκκρῖναι, τούτοιc ἀθροιcθεῖcα κατὰ τὸ δέρμα τοὺc ἰκτέρουc εἰργάcατο. μοχθηρὸν δὲ τὸ πρὸ τῆc ἑβδόμηc αὐτοὺc γενέcθαι, καθότι κἀν τοῖc Ἀφοριcμοῖc εἴρηται. καὶ τούτων δ’ αὐτῶν ἐκεῖνοι μόνοι ἐcώθηcαν, ὅcοιc [ἂν] ἡ φύcιc ἠδυνήθη δι’ ἑτέρου τρόπου τὴν περιουcίαν ἐκκρῖναι. τριῶν δὲ τούτων ἐμνημόνευcεν, ἐκκρίcεωc οὔρω ν , γαcτρὸc ἐκταράξεωc καὶ αἱμορραγία c. ἐνίοιc δὲ καὶ ταῦτα πάντα γενέcθαι φηcίν, ὥcπερ τῷ Ἡρακλείδ ῃ, καὶ κριθῆναι τοῦτον εἰκοcταῖο ν. Ἡιμορράγει δὲ τοῖcι πλείcτοιc ι , μάλιcτα δὲ τοῖcι μειρακίοιcι καὶ ἀκμάζουc ι , καὶ ἔθνῃcκον πλεῖcτοι τούτω ν , οἷc μὴ αἱμορραγήcα ι . |
| 17a 169 [15] | πρεcβυτέροιcι δὲ ἐc ἰκτέρουc ἢ κοιλίαι ταραχώδεεc ἢ δυcεντεριώδεε c , οἷον Βίωνι τῷ παρὰ Ϲιληνῷ κατακειμέν ῳ . ἐπεδήμηcαν δὲ καὶ δυcεντερίαι κατὰ θέρο c , καί τιcι 〈καὶ〉 τῶν διανοcηcάντω ν , οἷcι καὶ αἱμορραγίαι ἐγένοντ ο , ἐc δυcεντεριώδεα ἐτελεύτηcε ν , οἷον τῷ Ἐράτωνοc παιδὶ καὶ Μύλλῳ πολλῆc αἱμορραγίηc γενομένηc ἐc δυcεντεριώδεα κατέcτ η , καὶ περιεγένοντ ο . Μειρακίοιc μὲν ὅτι κατὰ λόγον ᾑμορράγει πρόδηλον, ἐφεξῆc δ’ αὐτῶν καὶ τοῖc ἀκμάζουc ι· τοῖc δὲ τούτων πρεcβυτέροι c, ἀcθενεcτέραc γε τῆc δυνάμεωc οὔcηc καὶ τῆc ἐμφύτου θερμαcίαc ἐλάττονοc, εἰc ἰκτέρουc μᾶλλον ἡ ἀπόθεcιc ἐγένετο τῆc πλεοναζούcηc χολῆc. ἐγένετο δ’ ἐνίοιc καὶ διὰ γαcτρὸc ἔκκριcιc ταραχώδηc ἢ δυcεντεριώδη c, οἷc ἐν τεῦθεν ἔρρευcε τὸ περιττὸν 〈εἰc〉 τὴν κοιλία ν. |
| 17a 170 [15] | ἐκ τούτων οὖν τῶν 〈νῦν λεγομένων τε καὶ τῶν〉 προειρημένων καὶ μέντοι καὶ τῶν ἑξῆc εἰρηcομένων οὐκ ἄδηλον ἔcται cοι τὰc ἐν τοῖc καύcοιc αἱμορραγίαc γίνεcθαι διὰ τὴν ἐπικρατοῦcαν ξανθὴν χολήν, ἥτιc μεμειγμένη τῷ αἵματι διακαίουcά τε τοῦτο καὶ cὺν αὐτῷ πολλὴν θερμαcίαν ἀναφέρουcα πρὸc τὴν κεφαλήν, ὅταν ῥήξῃ τὰc ἐν τῇ ῥινὶ φλέβαc, αἱμορραγίαc ἐργάζεται. Πολὺc μὲν οὖν καὶ μάλιcτα ὁ χυμὸc οὗτοc ἐπεπόλαcε ν , ἐπεὶ καὶ οἷcι περὶ κρίcιν οὐχ ᾑμορράγηcε ν , ἀλλὰ παρὰ τὰ ὦτα ἐπαναcτάντα ἠφανίcθ η · ( τούτων δὲ ἀφανιcθέντων παρὰ τὸν κενεῶνα βάροc τὸν ἀριcτερὸν καὶ εἰc ἄκρον ἰcχίο ν· ) ἀλγημάτων δὲ μετὰ κρίcιν γενομένων καὶ οὔρων λεπτῶν διεξιόντων αἱμορραγέειν cμικρὰ ἤρξατο περὶ τετάρτην καὶ εἰκοcτή ν , καὶ ἐγένοντο εἰc αἱμορραγίαν ἀποcτάcει c · Ἀντιφῶντι Κριτοβούλου ἀπεπαύcατο καὶ ἐκρίθη τελέωc περὶ τεccαρακοcτή ν . Διὰ κινδύνου 〈δεινοῦ〉 δηλονότι καὶ δι’ ἀγῶνοc οὐ cμικροῦ τὸ cωθῆναι τούτοιc ὑπῆρξε, μόγιc ἀπὸ τῆc τετάρτηc καὶ εἰκοcτῆc ἕωc τῆc τεccαρακοcτῆc δι’ αἱμορραγίαc ὠφεληθεῖcιν. |
| 17a 171 [6] | Γυναῖκεc δὲ ἐνόcηcαν μὲν πολλα ί , [ οὐ κ ] ἐλάccουc δ ’ ἢ ἄνδρεc καὶ ἔθνῃcκον ἧccο ν . 〈καὶ τὰ ἐφεξῆ c .〉 Εἰκὸc ἦν τὰc γυναῖκαc ἧccον τῶν ἀνδρῶν νοcῆcαι καὶ διακινδυνεῦcαι, ὡc δι’ αἱμορραγίαc τὰc κρίcειc ἐργαcαμέναc, ὡc ἂν ἐχούcαc cύμφυτον βοήθημα τὴν ἔμμηνον κένωcιν. |
| 17a 172 [9] | ἐδυcτόκηcαν δὲ διὰ τὴν κατάcταcιν ψυχρὰν οὖcαν. ἀλλὰ καὶ ἐν αἷc ἐφάνη τι νόcημα, καὶ αὗται διέφθειραν τὰ ἔμβρυα κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον. Οὖρα δὲ τοῖc πλείcτοιcιν εὔχροα μέ ν , λεπτὰ δὲ καὶ ὑποcτάcειc ὀλίγαc ἔχοντ α · ** Καὶ ταῦτα μὲν εἶναι λεπτὰ οὖρ α, τουτέcτιν ὑδατώδη, φηcὶ καὶ μέντοι καὶ μετ’ ὀλίγα πάλιν ἔγραψεν· Οὖρα δὲ ὑδατώδεα πολλ ά , λεπτὰ μετὰ κρίcιν καὶ ὑποcτάcιοc πολλῆc γενομένηc καὶ τῶν ἄλλων 〈καλῶc〉 κεκριμένων ἀναμνήcομαι οἷcιν ἐγένετ ο . |
| 17a 173 [7] | Διελθὼν τὰ ὀνόματα τῶν οὐρηcάντων τοιαῦτα ἐφεξῆc φηcι· Μετὰ δὲ ταῦτα δυcεντεριώδεεc ἐγένοντο οὗτοι πάντε c . † οὖρα ὅτι οὔρηcαν ὑδατώδεα cκεπτέο ν . Εἰκὸc μὲν ἦν, [καὶ] διότι τοῖc οὔροιc οὐκ ἐξεκαθάρθη, τὸ χολῶδεc ἐπὶ γαcτέρα ῥυὲν τὰc δυcεντερίαc ἐργάcαcθαι· εἰκὸc δὲ καὶ διὰ 〈τὸ〉 πολλὴν πλεονεξίαν τοῦ χυμοῦ τούτου γεγο νέναι, κἂν εἰ [μὴ] 〈πολλὰ〉 χολώδη τοῖc οὔροιc ἐξεκενώθηcαν, ἐκ τοῦ περιττεύοντοc ἔτι κατὰ τὸ cῶμα τὴν δυcεντερίαν αὐτοῖc γενέcθαι. |
| 17a 174 [10] | Περὶ δ ’ ἀρκτοῦρον ἑνδεκαταίοιcι πολλοῖc ἔκρινε καὶ τούτοιcιν οὐ κατὰ λόγον γινόμεναι ὑποcτροφαὶ ὑπέcτρεφο ν . ἦcαν δὲ καὶ κωματώδεεc περὶ 〈τὸν〉 χρόνον τοῦτο ν , πλείω δὲ παιδί α , καὶ ἔθνῃcκον ἥκιcτα οὗτοι πάντω ν . Εὔδηλον ὅτι τῆc κατὰ τὸ δεύτερον ἔτοc ἐπιτολῆc ἀρκτούρου μέμνηται, γεγραμμένηc ἐπὶ τέλει τῆc διηγήcεωc. αὕτη τοίνυν 〈ἡ κατάcταcιc〉 ἐγένετο νότιοc, τοὺc ὑετοὺc ἔχουcα μέχρι τῆc φθινοπωρινῆc ἰcημερίαc. ἐν τούτῳ δὴ τῷ χρόνῳ φηcὶν ἑνδεκαταίουc πολλοὺc ἀcφαλῶc κριθῆνα ι, γενομένουc ἅμα κωματώδειc διὰ τὴν νότιον δηλονότι κατάcταcιν. διὰ δὲ τὴν αὐτὴν 〈ταύτην〉 καὶ αἱ κρίcειc αὐτοῖc ἐγένοντο βεβαιότεραι τῶν κατὰ τὸν ἄλλον χρόνον, ἡνίκα ἐπεκράτει τοῦ περιέχοντοc ἡ ψυχρὰ κρᾶcιc, ἐν ᾗ χρονίαc ἔφη γενέcθαι τὰc κρίcειc. |
| 17a 175 [11] | τοῦ μέντοι μεταξὺ κυνὸc καὶ ἀρκτούρου 〈καιροῦ〉, θερμὴν καὶ ξηρὰν ἔχοντοc κατάcταcιν, οὐκ ἐμνημόνευcεν, ἐν ᾗ μᾶλλον εἰκὸc ἦν ὀξέωc κριθῆναι πολλού c, ὡc μηδὲ τὴν ἑβδόμην ὑπερβῆναι. μή τι οὖν τοῦτο μὲν ὡc οἰκεῖον τοῦ καιροῦ παρέλιπε, τὰ δ’ ἐπιδημήcαντα μόνα διέρχεται. Περὶ δ ’ ἰcημερίην 〈καὶ〉 μέχρι πληιάδοc καὶ ὑπὸ χειμῶνα παρείποντο μὲν [ κα ὶ ] οἱ καῦcο ι , ἀτὰρ καὶ φρενιτικοὶ τηνικαῦτα πλεῖcτοι ἐγίνοντο καὶ ἔθνῃcκον τούτων 〈οἱ〉 πλεῖcτο ι . Τοὺc καύcουc καὶ τὰc φρενίτιδαc ὁ μὲν αὐτὸc ἐργάζεται χυμόc, οὐ τὸν αὐτὸν δὲ τόπον ἔχων. ἐν μὲν γὰρ ταῖc εὐρυχωρίαιc τῶν ἀγγείων περιεχομένηc τῆc ξανθῆc χολῆc ἅμα τῷ αἵματι cυμβαίνει, καθ’ ὃν ἂν τόπον ἐκπυρωθῇ, τοὺc καύcουc γίνεcθαι, καὶ μάλιcτα ὅταν ἐν ταῖc κατὰ γαcτέρα καὶ ἧπαρ ἢ κατὰ πνεύμονα φλεψὶν ἡ ζέcιc γένηται τῆc χολῆc. |
| 17a 176 [5] | ὅταν δ’ εἰc τὰ cτερεὰ μόρια τοῦ cώματοc ἀφικνῆται καὶ δι’ αὐτῶν φέρηται, ῥῖγοc ἐργάζεται. κατὰ δὲ τὸν ἐγκέφαλόν τε καὶ τὰc μήνιγγαc cτηριχθεῖcα τὰc φρενίτιδαc ἐργάζεται. πρὶν δὲ cτηριχθῆναι, διαρρέουcα κατὰ τὰc ἐν αὐταῖc φλέβαc, οὐ φρενίτιδα c, ἀλλὰ τὰc ἐν ταῖc ἀκμαῖc τῶν πυρετῶν ἐπιφέρει παραφροcύναc. ἡ τοίνυν ἔμπροcθεν ἐν ταῖc κάτω φλεψὶ τὸν καῦcον εἰργαcμένη χολὴ κατὰ τὴν ἀπ’ ἀρκτούρου μέχρι τῆc ἰcημερίαc νότιον κατάcταcιν εἰc τὴν κεφαλὴν ἀναπεμφθεῖcα καὶ cτηριχθεῖcα κατὰ τὸν ἐγκέφαλόν τε καὶ τὰc μήνιγγαc ἐγέννηcε τὰc φρενίτιδα c. Ἐγένοντο δὲ καὶ κατὰ τὸ θέροc ὀλίγο ι . Ὀλίγουc φηcὶ 〈 κατὰ τὸ θέροc〉 γεγονέναι φρενιτικού c· τὸ μὲν 〈γὰρ〉 ἄχρι κυνὸc αὐτοῦ μέροc ψυχρὸν ἦν, τὸ δὲ μέχριc ἀρκτούρου θερμὸν καὶ ξηρόν, ὥcτ’ οὐκ ἠδυνήθη πληρῶcαι τοῦτο μεταξὺ τὴν κεφαλήν, ὥcπερ οὐδ’ ὁ περὶ τὸν ἀρκτοῦρον ἄχρι τῆc ἰcημερίαc γενόμενοc νότοc. |
| 17a 177 [5] | οὔτε γὰρ ὑγρὸν ἦν οὔτε νότιον οὔτε πολυχρόνιον τὸ μεταξὺ κυνόc τε καὶ ἀρκτούρου. ἐρρέθη 〈δ’ ἀρτίωc,〉 ὅτι χολῆc πολλῆc ἐνεχθείcηc ἐν τοῖc κατὰ τὸν ἐγκέφαλον χωρίοιc καὶ φρενίτιδεc ἐγένοντο. Καὶ τοῖcι μὲν καυcώδεcιν ἀρχομένοιcιν ἐπεcήμαινε ν , [ ἐ ν ] οἷc τὰ ὀλέθρια cυνέπιπτε ν · αὐτίκα γὰρ ἀρχομένοιcι πυρετὸc ὀξύ c , cμικρὰ ἐπερρίγου ν , ἄγρυπνο ι , ἀδήμονε c , διψώδει c , ἀcώδεε c , cμικρὰ ἐφιδροῦντεc περὶ μέτωπον καὶ κληῖδα c , [ αὖθι c ] οὐδεὶc διόλο υ , πολλὰ παρέλεγο ν , φόβο ι , δυcθυμία ι , ἄκρεα περίψυχρ α , πόδεc ἄκρο ι , μᾶλλον δὲ τὰ περὶ χεῖρα c · οἱ παροξυcμοὶ ἐν ἀρτίῃc ι · τοῖc δὲ πλείcτοιcι τεταρταίοιcιν οἱ πόνοι μέγιcτοι καὶ ἱδρῶτεc ἐπὶ πλεῖcτον ὑπόψυχροι καὶ ἄκρεα οὐκέ τ ’ ἀναθερμαινόμεν α , ἀλλὰ πελιδν ά , ὑπόψυχρ α , οὐ δ ’ ἐδίψων ἔτι ἐπὶ τούτοιcι ν · οὖρα μέλαν α , λεπτ ά , ὀλίγα καὶ κοιλίαι ἐφίcταντ ο · οὐ δ ’ ᾑμορράγηcεν ἐκ ῥινῶν οὐδεν ί , οἷcι ταῦτα cυμπίπτο ι , ἀλλὰ cμικρὰ ἔcταξε ν · οὐ δ ’ ἐc ὑποcτροφὴν οὐδενὶ τούτων ἦλθε ν , ἀλ λ ’ ἑκταῖοι ἀπέθνῃcκον cὺν ἱδρῶτ ι . |
| 17a 178 [15] | Ὥcπερ ἅπαντα τὰ κατὰ τοῦτο τὸ cύγγραμμα τῶν καθόλου λεγομένων αὐτῷ δι’ ἑτέρων βιβλίων παραδείγματά ἐcτι τὴν ἐξέταcιν ἐν τοῖc καθ’ ἕκαcτον λαμβάνοντι δι’ αὐτοψίαc, κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ταῦτα τὰ νῦν λεγόμενα. τοῖc γὰρ ὀλεθρίοιc καύcοιc γενέcθαι cυμπτώματά φηcι κα τ ’ ἀρχὰc ἐπιρριγοῦνταc καὶ ἀγρυπνοῦνταc καὶ ἀcώδειc 〈καὶ ἀδημονοῦνταc καὶ〉 ἐφιδροῦνταc μικρὰ περὶ μέτωπον καὶ κλεῖδα c. τὸ μὲν γὰρ ὀξύν τε τὸν πυρετὸν αὐτοῖc εἶναι καὶ δίψοc παρεῖναι τῆc τοῦ πάθουc φύcεωc ἴδια, καὶ ταῦτα τῆc κακοηθείαc ἴδια, τό τε ῥιγοῦν εὐθέωc ἐν ἀρχ ῇ. |
| 17a 179 [15] | καὶ γὰρ κρίνειν εἴωθε τοὺc καυcώδειc πυρετοὺc τὸ ῥῖγο c, οὐ μὴν αὐτίκα γ’ ἐπιφαίνεcθαι χρὴ τὰ κρίcιμα. τὸ δὲ τῆc ἀγρυπνίαc καὶ τῆc ἀδημονίαc cύμπτωμα διὰ παντόc ἐcτι μοχθηρόν, οὐ κατὰ μόνην τὴν ἀρχή ν, ὥcπερ γε καὶ τὸ ἐφιδροῦ ν. τὸ δὲ παραλέγει ν, ὅπερ ἐcτὶ παρὰ τὰ κατὰ φύcιν λέγειν, τουτέcτι παραφρονεῖν, βεβλαμμένον δηλοῖ τὸν ἐγκέφαλον *** . οἵ γε μὴν φόβοι δριμείαc ἱκανῶc καὶ κατωπτημένηc τῆc ξανθῆc χολῆc εἰcι cυμπτώματα. cυγγενεῖc δὲ τοῖc φόβοιc εἰcὶ καὶ αἱ δυcθυμία ι. ἡ δὲ τῶν ἄκρων περίψυξιc ὀλεθριώτατον καύcοιc ἐcτὶ cύμπτωμά τε καὶ cημεῖον, ὥcπερ γε καὶ τὸ παρανοῆcαι, διὰ τὴν τοῦ πυρετοῦ θερμαcίαν ἐκπυρουμένηc τῆc κεφαλῆc. ἴδιον δ’ ἐcτὶ καὶ οἰκεῖον ὀξέων πυρετῶν καὶ τὸ διακαίεcθαι τοῖc ἄκροιc τοῦ cώματοc μέρεcιν. ἐάν ποτ’ οὖν καταψύχηται ταῦτα, διακαιομένων τῶν περὶ τὰ cπλάγχνα χωρίων, ἐν μὲν τοῖc μέcοιc τοῦ cώματοc ἠθροῖcθαι δηλοῦται τὸ αἷμα, τὰ δ’ ἄκρα λειφαιμεῖν τε καὶ καταψύχεcθαι καὶ νεκροῦcθαι τελέωc, ἀπολιπούcηc ἤδη τῆc φύcεωc αὐτά. καὶ μὴν καὶ [εἰ] οἱ παροξυcμοὶ κατὰ τὰc ἀρ τίουc ἡμέραc γιγνόμενοι κατ’ ἀρχὴν εὐθέωc ἐνίοτε μὲν ἑκταίαν προδηλοῦcιν ἔcεcθαι 〈τὴν〉 κακίcτην κρίcιν, ἐνίοτε δὲ εἰc μῆκοc ἐκταθήcεcθαι τὸ νόcημα. |
| 17a 180 [15] | καὶ ὅταν γε cφοδρῶc κινῆται, τῆc τετάρτηc μοχθηρὸν παροξυcμὸν ἐχούcηc, ἀποθνῄcκουcιν ἑκταῖο ι, καθάπερ καὶ οὗτοι περὶ ὧν ὁ λόγοc ἐcτίν. τεταρταίοιc οὖν αὐτοῖc φηcι τούc τε πόνουc μεγίcτουc γενέcθαι, τουτέcτιν ἅπαντα τὰ ὀδυνώδη cυμπτώματα, καὶ ἱδρῶταc ὑποψύχρουc ἐπὶ πλεῖcτο ν. τούτοιc μὲν οὖν καὶ ὅτι καὶ ἡ ἕκτη τὸν θάνατον οἴcει με θ ’ ἱδρώτων πρόδηλον. τὸ δὲ καὶ τὰ ἄκρα πελιδνὰ γενέcθαι καὶ μηκέ τ ’ ἀναθερμαινόμενα νεκρώcεώc τε cημεῖόν ἐcτι καὶ βέβαιον γνώριcμα τοῦ μὴ δύναcθαι τῆc ἕκτηc ἡμέραc ἐξωτέρω τὴν δύναμιν ἐξαρκέcαι. ἐκ περιουcίαc δέ τι καὶ ἄλλο cημεῖον αὐτοῖc ὀλέθριον προcεγένετο, τὸ μηκέτι διψῆ ν, καίτοι πρότερον ἐκαυcοῦντο. δυοῖν δὲ δήπου τούτοιν ἀναγκαῖόν ἐcτι τὸ ἕτερον εἶναι· τὸ τοὺc διακαιομένουc ἔμπροcθεν ὑπὸ δίψηc ὕcτερον ἀδίψουc γενέcθαι ἤτοι λύcιν τοῦ νοcήματοc ἢ νέκρωcιν τῆc δυνάμεωc, ὡc μηκέτ’ αἰcθάνεcθαι τῶν παρόν των κακῶν. |
| 17a 181 [13] | ἀλλ’ οὐκ ἐγένετο τούτοιc λύcιc, ὡc ὀλεθρίων ὄντων 〈τῶν〉 cυμπτωμάτω ν, ὥcτ’ ἀναιcθηcίαc ἦν cημεῖον αὐτοῖc τὸ μὴ διψῆ ν. ταῦτα μὲν οὖν ἅπαντα τὰ εἰρημένα cυμπτώματα κακοήθη τε [πάντα] ἐcτὶ δεινῶc καὶ ὀλέθρια, cὺν αὐτοῖc δ’ οὐχ ἥκιcτα καὶ τὰ οὖρα μέλανά τε καὶ [λεπτὰ] ὀλίγα γενόμενα, μέλανα μέν, ὡc ἂν ἤδη κατωπτημένου τοῦ χολώδουc χυμοῦ, ὀλίγα δὲ διὰ τὸ ἐκπεφρύχθαι τὴν ἰκμάδα πᾶcαν [ἐκ] τοῦ αἵματοc ὑπὸ [τε] τοῦ καυcώδουc πυρετοῦ κἀκ [τοῦ] τῶν οὐρητικῶν ὀργάνων ἤδη νενεκρωμένων, διὰ δὲ τὰc αὐτὰc αἰτίαc καὶ κοιλίαι ἐφίcταντ ο. καὶ μὲν δὴ καὶ τὰc ἐκ ῥινῶν cτάξει c , ὀλέθριον οὔcαc cημεῖον καὶ ἄλλωc μέν, ἐν καύcοιc δὲ μάλιcτα, γενέcθαι φηcὶν αὐτοῖc. ὅτι δ’ ὀλεθριώτατον τοῦτο τοῖc καύcοιc δῆλον, εἴ γε μάλιcτα οἰκεῖόν ἐcτι 〈καὶ cωτήριον αὐτοῖc τὸ cφοδρῶc〉 αἱμορραγῆcα ι. Τοῖcι δὲ φρενιτικοῖcι [ οἷcιν ο ὐ ] cυνέπιπτε μὲν καὶ τὰ ὑπογεγραμμένα ἅπαντ α , ἔκρινε 〈δὲ〉 τούτοιcιν ὡc τὸ πολὺ ἑνδεκαταίοιcι ν , ἔcτι δ ’ οἷcιν εἰκοcταίοιcι ν . |
| 17a 182 [15] | Τοῖc ἄνευ τοῦ καυcωθῆναι φρενιτικοῖc γενομένοιc τὰ εἰρημένα cυ〈μπτώματα〉 cυνέπεcεν ἅπαντ α, τοῖc δὲ μετὰ τοῦ καυcωθῆναι περὶ τὴν ἕκτην ἡμέραν ὁ θάνατοc ἐγένετο, διπλαcιαcθέντοc αὐτοῖc τοῦ κακοῦ. 〈ὅcοιc δ’ ἄνευ τοῦ καυcωθῆναι〉 φρενῖτιc ἐγένετο, περὶ [δὲ] τὴν ἑνδεκάτην ἡμέραν ἀκολουθῆcαί φηcι τὴν κρίcι ν , ἐνίοιc δὲ κατὰ τὴν εἰκοcτή ν. Οἷcιν εὐθὺc οὐκ ἐξ ἀρχῆc ἡ φρενῖτιc ἤρξατο περὶ τρίτην ἢ τετάρτην ἡμέρα ν , ἀλλὰ μετρίωc ἔχουcιν ἐν τῷ πρώτῳ χρόνῳ περὶ τὴν ἑβδόμην εἰc ὀξύτητα τὸ νόcημα μετέπεcε ν . Οἷc μὲν περὶ τὴν τρίτην ἢ τετάρτην ἡμέραν 〈ἡ φρενῖτιc〉 ἤρξατ ο, διεκόπη δὲ μεταξύ, κρίcεωc ἡμιρρόπου γενομένηc, 〈κατὰ τὰc προτέραc ἡμέραc ἐπιρριγοῦcι, τούτοιc εἰc τὴν εἰκοcτὴν ἐξετάθη.〉 τὸ δὲ cφοδρῶc ὀξὺ τῆc φρενίτιδοc οὐκ ἔcχον οἱ νοcοῦντεc. |
| 17a 183 [10] | ἐθεαcάμεθα γοῦν 〈πολλάκιc〉 ἤδη καὶ τοιαύταc φρενίτιδαc. Πλῆθοc μὲν οὖν τῶν νοcημάτων ἐγένετ ο . ἐκ δὲ τῶν καμνόντων ἀπέθνῃcκον μάλιcτα μειράκι α , νέο ι , ἀκμάζοντε c , λεῖο ι , ὑπολευκόχρωτε c , ἰθύτριχε c , 〈μελανότριχε c ,〉 μελανόφθαλμο ι , οἱ εἰκῇ καὶ ἐπὶ τὸ ῥᾴθυμον βεβιωκότε c , ἰcχνόφωνο ι , τρηχύφωνο ι , τραυλο ί , ὀργίλο ι . καὶ γυναῖκεc πλεῖcται ἐκ τούτου τοῦ εἴδεοc ἀπέθνῃcκο ν . Ὥcπερ ἔμπροcθεν ἔφην αὐτὰ μὲν τὰ γενόμενα cαφῶc αὐτὸν διηγεῖcθαι, προcτίθεcθαι δ’ ὑφ’ ἡμῶν τὰc αἰτίαc, οὕτω νῦν φημι καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ λόγου διάνοιαν οὐκ εἶναι cαφῆ. πότερον γὰρ ἐπὶ φρενιτίδων μόνων 〈αὐτὸν〉 ἀκούειν χρὴ τῶν εἰρημένων ἢ ἐπὶ πάντων τῶν νοcημάτων ὧν προείρηκεν ἄδηλον. καὶ γὰρ οὖν αὐτὴν τὴν ἀρχὴν τοῦ προκειμένου λόγου διαφερόντωc γράφουcιν· ἔνιοι μὲν ὡδί πωc· πλῆθοc δὲ τῶν νοcημάτων ἐγένετ ο, περὶ τῶν φρενιτικῶν αὐτῶν μόνων, οἷc ἐπενήνεκται ταῦτα, βουλόμενοι τὸν λόγον εἶναι. |
| 17a 184 [15] | τινὲc δὲ ὡδί· πλῆθοc μὲν οὖν ἐγένετο τῶν νοcημάτω ν, περὶ πάντων αὖ πάλιν οὗτοι τῶν εἰρημένων ἀξιοῦντεc εἶναι τὸν λόγον. εἰ μὲν ἐπὶ πάντων ἀκούοιμεν ἄνευ τοῦ διορίcαcθαι, κατὰ τίνα μὲν τά τε μειράκια καὶ 〈οἱ〉 νέοι καὶ ἀκμάζοντεc ἀπόλλυνται, κατὰ τίνα δ’ οἱ λεῖοι καὶ ὑπολευκόχρωτε c, κατὰ τίνα δ’ οἱ ἰθύτριχεc καὶ μελανότριχεc καὶ μελανόφθαλμο ι, κατὰ τίνα δ’ οἱ εἰκῇ καὶ ἐπὶ τὸ ῥᾴθυμον βεβιωκότε c, ἢ πάλιν ἐν τίcι 〈μὲν〉 οἱ ἰcχνόφωνοι 〈καὶ τρηχύφωνοι 〉, ἐν τίcι δ’ οἱ τραυλο ί, ὥcπερ καὶ ὀργίλοι μὲν ἐν τίcι, γυναῖκεc δ’ ἐν τίcιν, εἰ μὴ πάντα ταῦτα διοριcθείη, πλέον οὐδὲν ἡμῖν οὔτ’ εἰc πρόγνωcιν οὔτ’ εἰc θεραπείαν ἐκ τῶν εἰρημένων ὑπάρξει. εἰ δὲ μὴ περὶ πάντων τῶν νοcημάτων, ἀλλὰ περὶ ὧν τὸν λόγον ἐποιεῖτο μόνων τῶν φρενιτικῶν ἀκούοιμεν εἰρῆcθαι ταῦτα, χαλεπώτατόν ἐcτι καὶ οὕτωc εὑρεῖν τὰc αἰτίαc, δι’ ἃc ἀπώλλυντο οἱ πλεῖ cτοι τῶν εἰρημένων. |
| 17a 185 [15] | 〈καὶ〉 μέντοι καὶ αὐτὸ τὸ τοὺc πλείcτουc ἀπόλλυcθαι διττὸν εἶναι 〈δοκεῖ,〉 τὸ μὲν ἕτερον, ἐπειδὴ πολλοὶ τῶν τοιούτων ἑάλωcαν τῷ φρενιτικῷ νοcήματι θανατώδη cχόντι τὴν τότε ἐπιδημίαν, διὰ τοῦτο εἰρῆcθαι πολλοὺc αὐτῶν διαφθαρῆναι, τὸ δ’ ἕτερον, ἐπεὶ τῶν ἁλόντων τῇ φρενίτιδι τοὺc πλείcτουc ἀπολωλόταc ἠκούcαμεν· ὥcτε καὶ τὴν αἰτιολογίαν γίνεcθαι διττήν, ὡc τὸ μὲν πάνταc, οὓc εἶπεν ἐπιτηδείουc, ἁλῶναι τῷ φρενιτικῷ πάθει κατὰ τὴν προκειμένην κατάcταcιν ἐπιδεικνύντων ἡμῶν, 〈τὸ δὲ〉 τῶν φρενιτιcάντων τοὺc τοιούτουc μάλιcτα ἀποθανεῖν. ἡ μὲν οὖν ἀcάφεια τοῦ λόγου τοιαύτη ἐcτὶ καὶ τοιαύτη, προηγεῖcθαι δ’ αὐτῆc 〈τῆc ἐξηγήcεωc δεῖ τὸ〉 εὑρεῖν τὴν κρᾶcιν ἑκάcτου τῶν εἰρημένων. οὐ γὰρ οἷόν τε cυνῆφθαι τῇ καταcτάcει τὸν λόγον ἄνευ τούτου. φαίνεται δ’ ἐν οἷc εἶπεν ὁ Ἱπποκράτηc ἡλικιῶν μὲν θερμοτάτων μνημονεύων, ( μειράκια γάρ, φηcί, καὶ νέοι καὶ ἀκμάζοντε c,) φύcεων δὲ δυcδιαπνεύcτων· καὶ γὰρ οἱ λεῖοι καὶ οἱ ὑπολευκόχρωτε c, 〈οἱ〉 ἰθύτριχέc τε καὶ οἱ μελανότριχεc καὶ οἱ μελανόφθαλμοι καὶ οἱ εἰκῇ [καὶ ἡcυχῇ] καὶ ἐπὶ τὸ ῥᾴθυμον βεβιωκό τεc ἐδείχθηcαν ἡμῖν ἐν ἄλλοιc τέ τιcιν ὑπομνήμαcι καὶ ἐν τοῖc Περὶ κράcεων ἧττον διαπνεόμενοι, διότι καὶ ψυχρότεροι ταῖc κράcεcίν εἰcιν. |
| 17a 186 [15] | καὶ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν καὶ γυναῖκαc διὰ τὴν ἔμμηνον κάθαρcιν ἧccον ἠδίκηcεν ἡ κατάcταcιc, ὡc ἔμπροcθεν εἶπεν, αἱ δ ’ ἀποθανοῦcαι ἐκ τούτου τοῦ εἴδουc ἦcαν. λοιπὸν οὖν ἐcτιν ἐπιcκέψαcθαι περὶ τῶν ἰcχνοφώνων καὶ τραχυφώνων καὶ τραυλῶν καὶ ὀργίλω ν, καὶ πρῶτον 〈μὲν περὶ τῶν πρῶτον〉 γεγραμμένων, τῶν ἰcχνοφώνω ν. εἰ μὲν οὖν οὕτωc εἴη γεγραμμένον, τοὺc ἰcχνοὺc τὴν φωνὴν 〈ἂν ἀκούοιμεν〉· ἰcχνόφωνοι γὰρ ἔτι καὶ νῦν λέγονταί τινεc, ὥcπερ γε καὶ λεπτόφωνοι. ταὐτὸ 〈μὲν〉 οὖν ἑκατέρου 〈τοῦ〉 ὀνόματοc cημαίνοντοc, διαφέρουcιν οὗτοι τῶν ἰcχοφώνων, ὡc ἐν τοῖc Περὶ φωνῆc εἴρηται, καὶ δέδεικται γίνεcθαι 〈τοὺc μὲν λεπτοφώνουc〉 διὰ τὴν cτενότητα τῆc τραχείαc ἀρτηρίαc τοῦ λάρυγγοc, τοὺc δὲ ἰcχομένουc τὴν φωνὴν διὰ τὴν φυcικὴν μοχθηρίαν τῶν κινούντων τὸν λάρυγγα μυῶν. ἑκάτεροι δὲ δι’ ἀρρωcτίαν τῆc ἐμφύτου θερμαcίαc ἀποτελοῦνται τοιοῦτοι κατὰ τὴν πρώτην διάπλαcιν. |
| 17a 187 [15] | ὥcπερ δ’ ἐν τοῖc τὸν λάρυγγα κινοῦcι μυcὶ φαυλότερον ἐξ ἀρχῆc οἱ ἰcχόφωνοι διεπλάcθηcαν, οὕτωc 〈ἐν〉 τοῖc τὴν γλῶτταν οἱ τραυλο ί. 〈καὶ μέντοι〉 τραχύφωνοι γίνονται διὰ τὴν τραχύτητα τῶν φωνητικῶν ὀργάνων. ὀνομάζω δ’ ὄργανα φωνητικὰ δι’ ὧν ἐκπεμπομένου τοῦ πνεύμα〈τοc〉 φωνὴ γίνεται. ταῦτα δ’ ἐcτὶν ἡ τραχεῖα ἀρτηρία καὶ ἡ φάρυγξ καὶ ὁ λάρυγξ, οἷον πλῆκτρον τοῦ φερομένου δι’ αὐτοῦ πνεύματοc. ἐδείχθη γὰρ οὗτοc ὄργανον 〈ὢν〉 φωνῆc, ὡc διαλέξεωc γλῶττα. βραχὺ δὲ πρὸc γένεcιν 〈φωνῆc〉 καὶ ἡ φάρυγξ cυντελεῖ, δαcεῖαν αὐτὴν ἐργαζομένη. ταῦτ’ οὖν τὰ ὄργανα λεῖα μὲν ὄντα λείαν ἐδείχθη καὶ τὴν φωνὴν ἐργαζόμενα, τραχέα 〈δὲ〉 τραχεῖαν. ἡ δὲ τραχύτηc αὐτῆc ἐδείχθη διὰ ξηρότητα γινομένη. τὰ μέντοι 〈 μειράκια καὶ οἱ νέοι καὶ οἱ ἀκμάζοντεc ἐν ταῖc φύcεcιν ἐπικρατοῦcαν ἔχουcι τὴν θερμαcίαν, τὰ δ’〉 ἄλλα πάντα μετὰ τὰc ἡλικίαc ἄχρι δεῦρο λελεγμένα ψυχρᾶc ἐcτι κράcεωc cημεῖα. μόνη δ’ ἡ ξηρότηc ἀμφοτέραιc ταῖc κράcεcι cυνέρχεται, τῇ τε ψυχρᾷ καὶ τῇ θερμῇ. τοῖc μὲν οὖν ἅμα τῷ ξηρῷ τῆc κράcεωc ψυχροῖc οὖcι δυcδιαπνεύcτοιc εἶναι cυμβήcεται, καθάπερ καὶ τοῖc προειρημένοιc. ὅcοι δὲ 〈ξηρότεροι καὶ〉 θερμότεροι τούτων ὑπάρχουcιν, 〈αὐτοῖc〉 οὐκ εἰκότωc ὑπάρχει τοῦτο, διὸ καὶ τοὺc μὲν ἐξέλωμεν τοῦ λόγου, τοῖc δ’ ἄλλοιc φῶμεν 〈τοῖc ἅμα τῷ ξηρῷ ψυχρ〉οῖc ἐφαρμόττειν τὸν λόγον. |
| 17a 188 [15] | ἦν δὲ προκείμενον 〈τὸ〉 ἀποθανεῖν πολλοὺc ἐξ ὧν κατέλεξεν ἡλικιῶν τε καὶ φύcεων. ἔλεγον δ’ 〈ἐκείναc τὰc〉 ἡλικίαc εἶναι θερμάc, ἐν αἷc ὁ πικρόχολοc πλεονάζει χυμόc, τὰc φύcειc δὲ δυcδιαφορήτουc, ὥcτ’ 〈ἐξηγηcαμένοιc ἡμῖν〉 ἄχρι μὲν τοῦδε τὴν ἀρχὴν ὧν εἴρηκε μόνον ἔτι λείπεται περὶ 〈τῶν ὀργίλω ν, τουτέcτι〉 τῶν ὀξυθύμων εἰπεῖν, οὓc ἐναντιωτάτουc φαcὶ τοῖc θυμώδεcιν ὄνταc. ἀνδρεῖοι μὲν γάρ εἰcιν οἱ θυμώδειc καὶ καταφρονητικοὶ τῶν μικρῶν πραγμάτων. μικρόψυχοι δ’ εἰcὶν οἱ ὀξύθυμοι 〈καὶ τῇ τῶν γυναικῶν φύcει cυγγενεῖc, καὶ διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν τὰc γυναῖκαc εὑρίcκομεν ὀξυθύμουc,〉 διότι τὸ γενναῖον τῆc τῶν ἀνδρῶν ψυχῆc οὐκ ἔχουcιν, ὥcτε καὶ οἱ ὀξύθυμοι ψυχρότεροί τε ταῖc κράcεcι καὶ δυcδιαφόρητοι γενήcονται. τὸ δ’ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆc ῥήcεωc εἰρημένον καὶ γυναῖκεc πλεῖcται ἐκ τούτου τοῦ εἴδεοc ἀπέθνῃcκον 〈ἄ〉δηλόν ἐcτιν εἴτε πρὸc τὸ τέλοc ἀναφέρειν χρὴ μόνον εἴτε πρὸc πάντα τὰ προειρημένα. τελευταῖοι δ’ αὐτῶν εἰcιν οἱ ὀξύθυμοι καὶ αὐτοῖc τῶν γυναικῶν τὰc cυγγενεῖc τοῦ εἴδουc τούτου πλείcταc ἀποθνῄ cκειν ἐπενήνεκται. |
| 17a 189 [15] | δύναταί γε μὴν ἀληθὴc ὁ λόγοc εἶναι κατ’ ἄμφω, καὶ πρὸc πάντα τὰ προειρημένα τὴν ἀναφορὰν ποιουμένου τοῦ Ἱπποκράτουc καὶ πρὸc μόνον τὸ τελευταῖον. εἰ δὲ τὸ πρὸc πάντα ἀναφέρειν ἀληθέc ἐcτιν, ἄμεινον οὕτωc ἀκούειν. ἐν μὲν γὰρ τοῖc πᾶcι καὶ τὸ τελευταῖον εἰρημένον περιέχεται, κατὰ τοῦτο δ’ οὐκέτι τὰ πάντα λέλεκται. τὰc μέντοι γυναῖκαc 〈πλείcταc ἐκ〉 τοῦ εἴδουc ἀποθανεῖν τούτου λέγειν αὐτὸν 〈γνωcτέον, τὸ πλῆθοc αὐτῶν〉 οὐ τοῖc ἀνδράcι παραβάλλοντα, προείρηται γὰρ ἀνωτέρω· “γυναῖκεc δ’ ἐνόcηcαν μὲν πάμπολλαι, ἐλάccουc δ’ ἢ ἄνδρεc, καὶ ἔθνῃcκον ἧccον. ἀλλ’ ὁ νῦν λόγοc αὐτοῦ τοιοῦτόc τίc ἐcτι· “τῶν γυναικῶν, ὅcαι τοῖc εἰρημένοιc πάθεcιν ἑάλωcαν, ἀπέθνῃcκον μᾶλλον ὅcαι τῆc προειρημένηc ἰδέαc ἦcαν.” Ἐν δὲ τῇ καταcτάcει ταύτῃ ἐπὶ cημείων μάλιcτα τεccάρων διεcῴζοντ ο · οἷcι γὰρ ἢ διὰ ῥινῶν καλῶc αἱμορραγήcαι ἢ κατὰ κύcτιν οὖρα πολλὰ καὶ πολλὴν ὑπόcταcιν καὶ καλὴν ἔχοντα ἔλθοι ἢ κατὰ κοιλίην ταραχώδεα χολώδεα 〈ἐπικαίρωc〉 ἢ δυcεντερικοὶ γένοιντ ο . |
| 17a 190 [7] | πολλοῖc δὲ cυνέπιπτε μὴ ἐ φ ’ ἑνὸc κρίνεcθαι τῶν ὑπογεγραμμένων cημείω ν , ἀλλὰ διεξιέναι διὰ πάντων τοῖc πλείcτοιcι καὶ δοκεῖν μὲν ἔχειν ὀχληροτέρω c · διεcῴζοντο δὲ πάντε c , οἷcι ταῦτα cυμπίπτο ι . 〈καὶ τὰ ἐφεξῆc 〉 . Καὶ οὗτοc ὁ λόγοc cαφὴc καὶ ὁ ἐφεξῆc, ἔνθα περὶ τῶν γυναικῶν διαλέγεται. κεφάλαιον γάρ ἐcτιν ὃ διδάcκει, τοὺc μὲν δ ι ’ αἱμορραγία c, τοὺc δὲ δ ι ’ οὔρων ἢ διαχωρημά τω ν, ἐνίουc δὲ καὶ εἰc δυcεντερίαν ἀποcκηψάντων τῶν αἰτίων δυνηθῆναι cωθῆναι. |
| 17a 191 [5] | Οἷcιν ἐν πυρετοῖcιν 〈ὀξέc ι , μᾶλλον δὲ〉 καυcώδεcιν 〈ἀέκουcι〉 δάκρυα ἀπορρε ῖ , τούτοιcιν ἀπὸ ῥινῶν αἱμορραγίαν προcδέχεcθα ι , ἢν καὶ τὰ ἄλλα ὀλεθρίωc μὴ ἔχωcι ν · ἐπὶ τοῖcι δὲ φλαύρωc ἔχουcιν οὐχ αἱμορραγίη ν , ἀλλὰ θάνατον cημαίνε ι . Ἕν τι καὶ τοῦτο τῶν αἱμορραγικῶν cημείων παραλελειμμένον αὐτῷ διὰ τῶν ἔμπροcθεν εἴρηται νῦν, ἔcτι δ’ ἱκανῶc ὁ λόγοc cαφὴc τοῖc μεμνημένοιc ὧν ἔμπροcθεν εἶπε [καὶ] κατὰ τοῦτο τὸ βιβλίον ὧν τε ἐν τῷ Προγνωcτικῷ. καί μοι λέλεκται ταῦτα πάντα μετὰ τῶν οἰκείων διοριcμῶν ἐν τοῖc εἰc τὸ Προγνωcτικὸν ὑπομνήμαcι καὶ ἐν τοῖc Περὶ κρίcεων. 〈Τὰ〉 παρὰ τὰ ὦτα ἐν πυρετοῖcιν ἐπαιρόμενα με τ ’ ὀδύνηc ἔcτιν οἷcιν ἐκλείποντοc τοῦ πυρετοῦ κριcίμωc [ ἔcτι ν ] οὔτε καθίcτατο οὔ τ ’ ἐξεπύε ι · τούτοιcι διάρροια χολωδέων ἢ δυcεντερίη ἢ παχέων οὔρων ὑπόcταcιc γενομένη ἔλυcε ν . |
| 17a 192 [13] | Χρηcιμώτατόν ἐcτιν ἡμᾶc τῶν εἰρημένων ἀρτίωc ἀναμνηcθῆναι πρὸc τὸ μὴ διὰ παντὸc ἡγεῖcθαι τὰc παρωτίδαc ἀνεκπυήτουc μενούcαc μοχθηρὸν εἶναι cημεῖον· ἐν γὰρ τῇ προκειμένῃ καταcτάcει τοὺc μὲν πυρετούc φηcι παύcαcθαι κριcίμωc ἐνίοι c, ὅπερ ἐcτὶν ἐν ἡμέρᾳ κριcίμῳ καὶ μεθ’ ἱδρῶτοc ἤ τινοc ἄλλου τῶν οὕτω κρινόντων, ἔτι 〈δὲ〉 διαμεῖναι τὰc παρωτίδα c, εἶτα ἐν τῷ χρόνῳ προιόντι καταcτῆναι δι’ ὧν εἶπεν οὔρων καὶ διαχωρημάτων καὶ δυcεντερία c, ἐκκαθαρθέντων τῶν τὴν νόcον ἐργαζομένων αἰτίων. Τὰ δὲ περὶ τὰc κρίcια c , ἐξ ὧν καὶ διεγινώcκομε ν , ἢ ὅμοια ἢ ἀνόμοι α . |
| 17a 193 [10] | Ὅcα περὶ κρίcεων ἢ κριcίμων ἡμερῶν αὐτῷ λέλεκται, πάντα κατὰ δύο πραγματείαc ἔχειc ἠθροιcμένα πρὸc ἡμῶν, τήν τε Περὶ τῶν κριcίμων 〈ἡμερῶν〉 καὶ 〈τὴν Περὶ〉 κρίcεων. ἀλλὰ καὶ νῦν διὰ βραχέων εἰρήcεται τὸ κεφάλαιον τοῦ λόγου. τὰ περὶ κρίcιάc φηcι κατὰ τὶ μὲν ὅμοι α, κατὰ τὶ δὲ ἀνόμοια γενέcθαι. κἄπειτα παρατίθεται πολλοὺc ἐξ ὑποcτροφῆc καὶ αὐτοὺc κατὰ τὰc αὐτὰc προθεcμίαc ἑπτακαιδεκαταίουc κριθένταc τὸ cύμπα ν, εἶτ’ ἄλλουc εἰκοcταίουc ἐξ ὑποcτροφῶν καὶ αὐτοὺc οὐχ ὁμοίωc γενομένουc. παραδείγματοc δὲ χάριν μέμνηται πρῶτον ἀδελφῶν δύο ἐν τῇδε τῇ ῥήcει· 〈Οἷον οἱ〉 δύο ἀδελφο ί , 〈οἳ〉 ἤρξαντο ὁμοῦ τὴν αὐτὴν ὥρη ν · κατέκειντο παρὰ τὸ θέατρον 〈Ἐπιγένεοc ἀδελφεο ί ·〉 τούτων τῷ πρεcβυτέρῳ ἔκρινεν ἑκταί ῳ , τῷ δὲ νεωτέρῳ ἑβδομαί ῳ . |
| 17a 194 [15] | ὑπέcτρεψεν ἀμφοτέροιcιν ὁμοῦ τὴν αὐτὴν ὥρη ν · διέλιπεν ἡμέραc πέντ ε . ἐκ δὲ τῆc ὑποcτροφῆc ἐκρίθη ἀμφοτέροιc ὁμοῦ τὸ cύμπαν ἑπτακαιδεκαταίοι c . Τὸ μὲν χρήcιμον τοῦ λόγου πρόδηλον ἐπὶ τῶν εἰρημένων ἐcτί, τὸ δ’ ἄχρηcτον ἄδηλον, ὥcτ’ οὐ ζητεῖν αὐτὸ προcήκει. ἀλλ’ οἱ μὲν τὰ 〈μὴ〉 χρήcιμα cπουδάζοντεc ἑαυτοῖc πράγματα παρέχουcι, ζητοῦντεc, πῶc εἰπὼν ὁ Ἱπποκράτηc τῷ μὲν πρεcβυτέρῳ τὴν κρίcιν ἑκταίῳ γενέcθα ι , τῷ δὲ νεωτέρῳ ἑβδομαίῳ καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν εἰπών· ὑπέcτρεψεν ἀμφοτέροιc ὁμοῦ τὴν αὐτὴν ὥρην ἐπήνεγκε· διέλιπεν ἡμέραc πέντ ε. οὐ γὰρ ἀμφοτέροιc δυνατὸν εἶναι τὰc πέντε διαλιπεῖ ν, ἀλλὰ τῷ ἑτέρῳ μόνῳ. καίτοι γε καὶ δυνατόν ἐcτιν αὐτὸ τοῦθ’ ὃ λέγουcιν ἀκοῦcαι περὶ μόνου τοῦ ἑνόc, τοῦ δευτέρου κατὰ τὴν διήγηcιν εἰρημένου, τοῦ κριθέντοc ἑβδομαίου τὴν πρώτην κρίcιν. |
| 17a 196 [15] | καὶ εἰ δὴ τούτῳ διέλιπεν ἡμέραc πέντ ε, πρόδηλον ὅτι τῷ κατὰ τὴν ἕκτην ἡμέραν κριθέντι [κατὰ τὴν δευτέραν ἡμέραν κριθέντοc] διέλιπεν ἕξ. ἐγχωρεῖ δὲ κατ’ ἀρχὴν εὐθὺc ὑπὸ τοῦ βιβλιογράφου τὴν λέξιν ἁμαρτηθεῖcαν φυλαχθῆναι, καθάπερ καὶ ἄλλαι πολλαὶ τοῦτο πεπόνθαcι παρά τε τῷ Ἱπποκράτει καὶ ἄλλοιc οὐκ ὀλίγοιc. ὃ δὲ λέγω cφάλμα τοῦ βιβλιογράφου γενέcθαι, τοιόνδε ἐcτίν· ἐνεδέχετο γεγράφθαι μὲν ὡδί πωc τὴν λέξιν· “διέλιπεν ἡμέραc ἓξ τῷ μὲν ἑτέρῳ, τῷ δ’ ἑτέρῳ πέντε”, ἐκγράψαι δὲ τὸν ἁμαρτάνοντα 〈μόνον τὸ〉 διέλιπε πέντ ε, καὶ πιθανώτερόν ἐcτι τῷ μὲν πρεcβυτέρῳ τὰc ἓξ διαλιπεῖ ν , τῷ δὲ νεωτέρῳ τὰc πέντ ε , τῆc γ ’ ὑποcτροφῆc ἅμα ἀμφοτέροιc γενομένηc κατὰ τὴν δωδεκάτην ἡμέραν. ἐφεξῆc γοῦν φηcιν· “ἔκρινε δὲ τοῖcι πλείcτοιcιν ἑκταίοιcι, διέλιπεν 〈ἕξ, ἐκ δὲ τῶν ὑποcτροφέων ἔκρινε〉 πεμπταίοιcιν”, ὥcτ’ εἰκάcαι τοὺc ἀδελφοὺc ἐκ〈είνουc〉 τῶν τοῖc πλείcτοιc γενομένων κρίcεων καὶ αὐτοὺc εἶναι παράδειγμα. μετά γε μὴν τὴν τούτων διήγηcιν καὶ ἄλλαc κρίcειc ἔγραψε πολυειδεῖc, ἁπάcαc τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ περιγραφομέναc ἡμέρᾳ, τοιαύτην δ’ οὐδεμίαν, οἵαν ἐπὶ τῶν δύο ἀδελφῶ ν. |
| 17a 197 [15] | ἐγὼ 〈δέ〉 φημι δεῖν ἀκούειν, ὡc ὑποcτρέψαι κατὰ τὴν δωδεκάτην ἡμέραν αὐτοὺc ἀμφοτέρου c, τῷ νεωτέρῳ διαλιπόντοc τὰc πέντ ε. πιθανὸν μὲν 〈οὖν〉 οὕτωc ἐν αὐτοῖc εἰρῆcθαι, ἵνα τό τε πρὸc τοὺc ἄλλουc κοινὸν αὐτοῖc διαcῴζηται, τὸ [τε] ἐξ ὑποcτροφῆc ἑπτακαιδεκαταίουc κριθῆναι, καὶ τὸ ἴδιον, ὅτι περὶ τὴν δωδεκάτην ὑπέcτρεψεν. καὶ καλὸν δ’, ὡc ἔφην, μὴ ζητεῖν 〈τὰ ἄχρηcτα〉 ἔχοντα 〈τὰ〉 χρήcιμα. καὶ τοίνυν ἤδη καταλείπωμεν ἅπαντα τὰ περὶ τὰc κρίcειc ἐφεξῆc αὐτῷ λελεγμένα, κεφάλαιον ἔχοντεc κατὰ τὶ μὲν ὁμοίαc αὐτὰc γενέcθαι, κατὰ τὶ δ’ ἀνομοίαc. τῶν γάρ τοι πρώτων κρίcεων ἤτοι κατὰ τὴν ἕκτην ἡμέραν ἀναιρουcῶν τοὺc νοcοῦνταc ἢ ἀπίcτων γιγνομένων, ὡc ὑποcτρέφειν αὖθιc ἐπὶ τὴν ὑcτάτην τε καὶ τελείαν κρίcιν, ἐπὶ τῆc ἑπτακαιδεκάτηc ἡμέραc λαμβάνουcαν, ἐν τούτῳ τὸ ὅμοιον καὶ τὸ ἀνόμοιον ἐγίγνετο. μετὰ δὲ ταῦτα κρίcεων ἄλλων μνημονεύει καὶ ὑποcτροφῶν γενομένων, εἰc τὴν εἰκοcτὴν ἡμέραν ἐκταθειcῶν, ὥcτ’ ἐν ταύτῃ τελείωc κριθῆναι. κατέκειντο παρὰ τὸ θέατρο ν. γράφουcί 〈τινεc〉 οὐ θέατρο ν, 〈ἀλλὰ θέρᾳτρον,〉 ἵν’ ἔχωcιν ἐξηγεῖcθαι χωρίον τι εἶναι παρὰ τὸ θερίζεcθαι κεκλημένον οὕτωc. |
| 17a 198 [12] | διαφέρει δ’ οὐδὲν εἰc τὴν προκειμένην θεωρίαν, ὅπωc ἄν τιc γράφῃ τὰ τοιαῦτα τῶν ὀνομάτων. καὶ γὰρ εἴτε 〈 Ἐπιγένουc εἴτε〉 Περιγένουc εἴτε Διογένουc εἴτε Θεογένουc ἦcαν ἀδελφο ί, διήνεγκεν οὐδέν, ἀλλ’ οἱ μὴ δυνάμενοι 〈τὰ〉 κατὰ τὴν ἰατρικὴν τέχνην ἐξηγεῖcθαι καλῶc ἐπὶ τὰc τοιαύταc ἐκτρέπονται περιεργίαc. Οἷcι δὲ τὰ παρὰ τὰ ὦτα γένοιτ ο , ἔκρινε 〈μὲν〉 εἰκοcταίοιc ι , κατέcβη δὲ πᾶcι καὶ οὐκ ἐξεπύηcε ν , ἀλ λ ’ ἐπὶ κύcτιν ἐτράπετ ο . Κρατιcτώνακτ ι , ὃc παρὰ Ἡρακλεῖ ᾤ〈κει 〉 , καὶ 〈Ϲκύμνου〉 γναφέωc θεραπαίνῃ ἐξεπύηcε ν , ἀπέθανο ν . ** Ὃ καὶ πρόcθεν εἶπον ἄξιον εἶναι μνήμηc, ἀναμνήcω καὶ νῦν, ὅτι παραδοξότερόν τε καὶ cπανιώτερον ἐκείνου. |
| 17a 199 [5] | τὸ γὰρ χωρὶc τοῦ διαπυῆcαι τὰc παρωτίδαc ὑπὸ μόνων τῶν κάτω γενομένων ἐκκρίcεων θεραπευθῆναι, μὴ πάνυ cύνηθεc γενόμενον, ἐπέτεινεν ἐν τῷ νῦν λόγῳ γράψαc Κρατιcτώνακτα καὶ τὴν τοῦ γναφέωc θεράπαιναν ἀποθανεῖ ν , ἐκπυηcάντων τῶν παρὰ τὰ ὦτ α. μάχεcθαι γὰρ τούτῳ δόξει τὸ “πεπαcμοὶ ταχυτῆτα κρίcεωc καὶ ἀcφάλειαν ὑγιεινὴν cημαίνουcιν”. ἀλλὰ [καὶ] νῦν γε τὰ μὲν κατὰ τὰc φλέβαc αἴτια τῶν πυρετῶν οὐκ ἔφθαcε πεφθῆναι τῷ Κρατιcτώνακτι καὶ τῇ θεραπαίνῃ τοῦ γναφέω c , ἢ οὐκ ἂν ἀπέθανο ν . αἱ μέντοι παρωτίδεc ἐπέφθηcαν, ὅπερ ἔφην cπάνιον εἶναι καὶ δεῖν αὐτὸν μνημονεύειν, ὡc ἐνδεχόμενον ἦν μερικὴν γενέcθαι πέψιν ἐν μορίῳ τινί, καίτοι τῆc ὅληc νόcου μὴ πεφθείcηc. τὰ δ’ ἄλλα πάντα τὰ κατὰ τὸν τόπον τοῦτον εἰρημένα περὶ τῶν κρίcεων ἐξειργάcμεθα τελέωc ἔν 〈τε〉 τοῖc Περὶ κρίcεων κἀν 〈τοῖc Περὶ〉 κριcίμων ἡμερῶν γεγραμμένοιc ἡμῖν ὑπομνήμαcιν. Ὑπὸ δὲ χειμῶνα περὶ ἡλίου τροπὰc χειμερινὰc καὶ μέχρι ἰcημερίαc παρέμενον μὲν καὶ οἱ καῦcοι καὶ τὰ φρενιτικ ά , καὶ ἔθνῃcκον πολλο ί · αἱ μέντοι κρίcιεc μετέπεcο ν , καὶ ἔκρινε τοῖc πλείcτοιcιν ἐξ ἀρχῆc πεμπταίοιc ι , 〈διέλειπε τέccαρα c , ὑπέcτρεφε ν , ἐκ δὲ τῆc ὑποcτροφῆc ἔκρινε πεμπταίοιc ι ,〉 τὸ [ δ ὲ ] cύμπαν τεccαρεcκαιδεκαταίοιcι ν . |
| 17a 200 [10] | 〈ἔκρινε δὲ〉 παιδίοιcιν οὕτω τοῖc πλείcτοιcι ν , ἀτὰρ καὶ πρεcβυτέροιcι ν . ** Χειμῶνοc νῦν μνημονεύει 〈τοῦ〉 κατὰ τὸ δεύτερον ἔτοc, οὐχὶ κατὰ τὸ πρότερον, ὃν ἐν τῇ καταcτάcει διηγήcατο, καὶ λέλεκταί μοι πρόcθεν ἡ αἰτία, δι’ ἣν αἱ φρενίτιδεc ὕcτερον ἐπλεόναcαν, οὐκ οὖcαι κατ’ ἀρχάc. |
| 17a 201 [15] | ἀλλὰ καὶ τὰc τῶν κρίcεων προθεcμίαc μεταπεcεῖν φηcι καὶ διηγεῖται αὖ καὶ τὴν τούτων ποικιλίαν, κοινὸν ἐχουcῶν πρὸc τὰc ἔμπροcθεν εἰρημέναc τὸ μεθ’ ὑποcτροφῶν γίγνεcθαι. παιδίοιc μὲν οὖν καὶ τοῖc τούτων ἔτι πρεcβυτέροιc τεccαρεcκαιδεκαταίοιc τὸ cύμπαν γενέcθαι φηcὶ τὰc κρίcει c. καὶ γὰρ διαφορεῖται τάχιcτ’ αὐτοῖc τὰ τῶν νόcων αἴτια καὶ πέττεται. τοῖc δ’ ἄλλοιc οὐ μόνον εἰc τὴν εἰκοcτήν, ἀλλὰ καὶ εἰc τὴν τεccαρακοcτὴν ἀφικέcθαι φηcὶν ἐξ ὑποcτροφῆc τὴν ὑcτάτην κρίcιν, καὶ οὐδὲν θαυμαcτὸν ἀξιολόγουc γενέcθαι διαφορὰc τῶν κρίcεων ἐπὶ τῇ ποικιλίᾳ τῶν νοcημάτων. Ἐρρίγουν δ ’ ἐλάχιcτοι μὲν τοῦ ἦρο c , θέρεοc δὲ πλείου c , φθινοπώρου δ ’ ἔτι πλείου c , ὑπὸ δὲ χειμῶνα πολλῷ πλεῖcτο ι . αἱ δ ’ αἱμορραγίαι ὑπέληγο ν . Ἦροc μέμνηται νῦν τοῦ κατὰ μέcην τὴν κατάcταcιν ὑπ’ αὐτοῦ ῥηθέντοc, οὐ 〈τοῦ〉 κατὰ τὸ δεύτερον ἔτοc. |
| 17a 202 [10] | οὐ γὰρ ἐξέτεινεν ἐπὶ τοcοῦτόν γε τὴν διήγηcιν τῶν γενομένων νοcημάτων, ἀλλὰ μέχρι μόνον τοῦ δευτέρου χειμῶνοc ἀφίκετο. διὰ τί δὲ τοῦ χρόνου προιόντοc ἀεὶ καὶ μᾶλλον ὁ τῶν ἐπιρριγούντων ἀριθμὸc ηὐξάνετο, πρόcθεν ἤδη μοι δυνάμει λέλεκται κατ’ ἐκεῖνον τὸν λόγον, ἡνίκα καὶ ἀνεμίμνῃcκον ἐπιδεδεῖχθαί μοι τὸ ῥῖγοc γινόμενον διὰ τῶν cτερεῶν cωμάτων διερχομένηc τῆc ξανθῆc χολῆc, οὐκ ἐν ταῖc κοιλότηcι τῶν ἀγγείων περιεχομένηc. ἐν ἀρχῇ μὲν οὖν ἐν κοιλότηcιν οὖcα τοὺc καύcουc ἐγέννηcε, μεταλαμβανομένη δ’ ὕcτερον εἰc τὰ cαρκώδη μόρια καὶ δι’ αὐτῶν ἐπὶ τἀκτὸc φερομένη τὸ ῥῖγοc εἰργάcατο. κα τ ’ ὀλίγον δ ’ ἀποπαύcαcθαι τὰc αἱμορραγίαc 〈εἰκόc, τῆc χολῆc〉 μηκέτ’ ἐν ταῖc φλεψὶν οὔcηc, ἀλλὰ διαcκεδαννυμένηc εἰc ὅλον τὸ cῶμα. ΓΑΛΗΝΟΥ ΕΙΣ ΤΟ ΠΡΩΤΟΝ ΒΙΒΛΙΟΝ ΤΩΝ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΟΥΣ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΡΙΤΟΝ Τὰ δὲ περὶ τὰ νοcήματ α , ἐξ ὧν διαγινώcκομεν μαθόντεc ἐκ τῆc κοινῆc φύcεωc ἁπάντων καὶ τῆc ἰδίηc ἑκάcτο υ , ἐκ τοῦ νοcήματο c , ἐκ τοῦ νοcέοντο c , ἐκ τῶν προcφερομένω ν , ἐκ τοῦ προcφέροντοc ( ἐπὶ τὸ ῥᾷον 〈γὰρ〉 καὶ χαλεπώτερον ἐκ τούτο υ) , ἐκ τῆc καταcτάcεωc ὅληc καὶ κατὰ μέρεα τῶν οὐρανίων καὶ χώρηc ἑκάcτη c , ἐκ τοῦ ἔθεο c , ἐκ τῆc διαίτη c , ἐκ τῶν ἐπιτηδευμάτω ν , ἐκ τῆc ἡλικίηc ἑκάcτο υ , λόγοιc ι , τρόποιc ι , cιγ ῇ , διανοήμαcι ν , ὕπνοιcι ν , οὐχ ὕπνοιcι ν , ἐνυπνίοιc ι , οἵοιcι καὶ ὅτ ε , τιλμοῖc ι , κνηcμοῖc ι , δάκρυcι ν , ἐκ τῶν παροξυcμῶ ν , διαχωρήμαcι ν , οὔροιc ι , πτυάλοιcι ν , ἐμέτοιc ι , καὶ ὅcαι ἐξ οἵων εἰc οἷα διαδοχαὶ νοcημάτων καὶ ἀποcτάcειc ἐπὶ τὸ ὀλέθριον καὶ κρίcιμο ν , ἱδρώ c , ῥῖγο c , ψῦξι c , βή ξ , πταρμο ί , λυγμο ί , πνεύματ α , ἐρεύξει c , φῦcαι cιγῶcα ι , ψοφώδεεc [ χολώδεε c] , αἱμορραγία ι , αἱμορροίδε c . |
| 17a 204 [15] | ἐκ τούτων δὲ καὶ ὅcα διὰ τούτων cκεπτέο ν . Ἔνιοι ταῦτα παρεγγεγράφθαι νομίζουcιν ὁμοίαν ἔχοντα τὴν ἑρμηνείαν καὶ τὴν διάνοιαν τοῖc ἐν τῷ Περὶ χυμῶν γεγραμμένοιc, ἃ προεξήγημαι διὰ τριῶν ὑπομνημάτων. ἔcτι δὲ δηλονότι προγνωcτικὰ καὶ 〈ταῦτα〉 τὰ θεωρήματα, διδάcκοντοc αὐτοῦ 〈τοὺc〉 καθόλου cκοπούc, ἀφ’ ὧν χρὴ τὰc προ γνώcειc ποιεῖcθαι. |
| 17a 205 [15] | κοινὴν μὲν οὖν φύcιν ὀνομάζει τὴν ἁπάντων ἀνθρώπων, ἰδίαν δὲ τὴν κα θ ’ ἕκαcτον ἡμῶν. ὅτι μὲν ἐξ ἀμφοτέρων δεῖ ποιεῖcθαι τὰc διαγνώcειc καὶ προγνώcειc, ἀcφαλέcτεραι δ’ εἰcὶν 〈αἱ〉 ἐκ τῆc ἰδίαc φύcεωc γιγνόμεναι, μεμάθηκαc ἐν τῷ Προγνωcτικῷ κἀν τῷ Περὶ ἀγμῶν τε καὶ Περὶ ἄρθρων ἔτι τε 〈κἀν τῷ〉 Περὶ τῶν ἐν τῇ κεφαλῇ τραυμάτων, ἃ καὶ αὐτὰ προεξηγηcάμεθα. κελεύων οὖν ἀεὶ παραβάλλειν τὸ πεπονθὸc μόριον τῷ κατὰ φύcιν ἔχοντι, προcέθηκε τῷ λόγῳ τὸ “μὴ τὰ ἀλλότρια καθορᾶν.” οὕτωc δὲ κἀπειδὰν φῇ· “cκέπτεcθαι δὲ χρὴ ὧδε ἐν τοῖc ὀξέcι νοcήμαcι, πρῶτον μὲν τὸ πρόcωπον τοῦ νοcέοντοc, εἰ ὅμοιόν ἐcτι τοῖcι τῶν ὑγιαινόντων, μάλιcτα δ’ εἰ αὐτὸ ἑωυτῷ (οὕτω γὰρ ἂν εἴη ἄριcτον).” καὶ ἔcτ’ ἄν γε τὸ ἴδιον ἑκάcτου τῶν νοcούντων ἐπιcτώμεθα χρῶμα καὶ μέγεθοc, οὐδὲν τοῦ κοινοῦ δεόμεθα. διὰ δὲ τὸ μὴ προγινώcκειν ἡμᾶc ἅπανταc ἀνθρώπουc ὅπωc εἶχον φύcεωc, ἀλλ’ ἐξαίφνηc πολλάκιc ἐπ’ 〈ἀρρώc〉τουc ἀγνώcτουc καλεῖcθαι, τὴν ἀρχὴν τῆc τε διαγνώcεωc τῶν παρ〈όντ〉ων καὶ τῆc 〈τῶν〉 ἐcομένων προγνώcεωc ἀπὸ τῶν κοινῶν ποιούμεθα. “οἷc γὰρ μήτε ῥὶc ὀξεῖα μήτ’ ὀφθαλμοὶ κοῖλοι μήτε κρόταφοι ξυμπεπτωκότεc εἶεν”, οὐδὲν ἐρωτῶμεν οὐδένα περὶ τοῦ νοcοῦντοc. |
| 17a 206 [15] | εἰ δὲ ῥὶc μὲν ὀξεῖα, ὀφθαλμοὶ δὲ κοῖλοι κρόταφοί τε ξυμπεπτωκότεc φαίνονται, τηνικαῦτα ἐρωτῶμεν, ὅπωc διέκειτο κατὰ φύcιν ἔχων. οὕτω δὲ κἀκ τοῦ νοcήματοc αἱ προγνώcειc γίνονται τῶν μελλόντων ἔcεcθαι. δέδεικται γάρ cοι διὰ πλειόνων ἔν τε τοῖc Περὶ κρίcεων καὶ τοῖc Εἰc ἀφοριcμοὺc ὑπομνήμαcι τριταῖοc μὲν ἀκριβὴc ταχυκρίcιμοc ὤν, τεταρταῖοc δὲ χρόνιοc, ἀμφότεροι δ’ ἀκίνδυνοι, φρενῖτιc δὲ καὶ λήθαργοc ἄμφω κινδυνώδη καὶ ὀξέα, cκίρροc δὲ cπληνὸc ὀλέθριόc τε καὶ χρόνιοc. ἐκ δὲ τοῦ νοcοῦντοc αὐτοῦ πρόγνωcιc γίνεται τῶν ἐcομένων κατὰ διττὸν τρόπον. ἔcτι δ’ αὐτῶν ὁ μὲν ἕτεροc τοιοῦτοc· “ἐκ κοcμίου, φηcί, θραcεῖα ἀπόκριcιc κακόν.” ἔμπαλιν δὲ θορυβώδηc ἄνθρωποc νοcῶν οὐ μόνον εἰ φθέγξαιτο θραcέωc, ἀλλ’ οὐδ’ εἰ παραφρονήcειεν ἐν διακαεῖ πυρετῷ, κινδυνεύcειεν 〈ἄν〉. ὁ δ’ ἕτεροc τρόποc τοιόcδ’ ἐcτίν· εἰ πάντα τὰ προcήκοντα ποιῶν ὁ κάμνων καὶ κατακούων τῷ ἰατρῷ μηδὲν ὀνίναται, χαλεπῶc νοcε ῖ. |
| 17a 207 [15] | τοὐναντίον δ’ ἅπαν, εἰ μηδὲν τῶν δεόντων πράττων 〈ὅμωc ἔχει τὸν αὐτὸν τρόπον ὁ〉 νοcῶ ν, μετρίωc διάκειται. οὕτωc δὲ κἀκ τῶν προcφερομένων ἡ πρόγνωcιc ἔcται· μοχθηρῶν 〈μὲν〉 γὰρ ὄντων αὐτῶν, εἴ τινι μὴ χείρω γίγνοιτο, μετρίωc νοcε ῖ, προcηκόντωc δ’ ἁπάντων γιγνομένων, εἰ πρὸc τῷ μηδὲν ὀνίναcθαι cφοδρύνοιτο, μοχθηρῶc. ἐγὼ δ’ ὅτι μὴ μόνον τοὺc τρόπουc τῶν νοcημάτων, ἀλλὰ καὶ τὰc ἰδέαc ἐνίοτε διέγνων ἐκ τῶν προcφερομένω ν, ἐθεάcαcθε πολλάκιc. ἀλλ’, ὡc ἔφην, ἐπὶ πλέον ἐν ἑτέροιc ὑπὲρ ἁπάντων τούτων διῆλθον. ὅταν δὲ κἀκ τοῦ προcφέροντοc λέγῃ προγινώcκεcθαι ῥᾷον ἢ χαλεπώτερον ἐν ταῖc νόcοιc, ἀκούειν χρὴ τοιόνδε τι· θεώμενοι πολλάκιc ἤτοι διαθέcειc χρονίαc ἢ καὶ πυρετώδη νοcήματα χρόνια, προcτίθεμέν τι τῇ διαγνώcει τε 〈τῶν γενομένων καὶ τῇ τῶν ἐcομένων προγνώcει〉 κἀκ τοῦ γνῶναι, τίc ὁ θεραπεύων ἦν ἰατρόc· εἰ μὲν γὰρ ἀξιόλογοc, ὀλίγαc ἐλπίδαc ἔχομεν τῆc ἰάcεωc, εὔδηλον γὰρ ὅτι κακοήθηc ἐcτὶν ἡ νόcο c, εἰ πάντων ὀρθῶc γιγνομένων οὐδὲν 〈ὁ νοcῶν〉 ὀνίναται· φαύλου δ’ ὄντοc εἰκὸc εἶναι νομίζομεν, εἰ καλῶc ἅπαντα πραχθείη, cωθήcεcθαι τὸν ἄνθρωπον. ἀλλὰ κἀκ τῆc καταcτάcεωc ἔφη, τουτέcτι τῆc ἰδίαc τοῦ περιέχοντοc κράcεωc, ἔcεcθαι τὰc προγνώcειc. |
| 17a 208 [15] | τὸ δ’ ὅληc καὶ κατὰ μέρεα τῶν οὐρανίων 〈δῆλόν〉 ἐcτιν, εἰ μεμνήμεθα τῶν ἐν ταῖc προγεγραμμέναιc τριcὶ καταcτάcεcιν εἰρημένων, ἐφ’ ὧν αὐτὸc ὁ Ἱπποκράτηc τὰ ἐν τῷ περιέχοντι γενόμενα κατὰ θερμότητα καὶ ψυχρότητα 〈καὶ ξηρότητα καὶ ὑγρότητα καὶ τὰ πνεύματα καὶ τὰc νηνεμίαc〉 διερχόμενοc ἐπὶ τῆc τελευτῆc αὐτῶν ἀπεφήνατο τὴν ἐπικρατήcαcαν κρᾶcιν, οἷον ὅταν 〈κατὰ τὴν τελευτὴν τῆc πρώτηc καταcτάcεωc οὕτωc〉 εἴπῃ· “γενομένηc δὲ τῆc ἀγωγῆc ὅληc ἐπὶ τὰ νότια καὶ μετ’ αὐχμῶν”, καίτοι γ’ οὐδὲ δι’ ὅλου τοῦ ἔτουc οὔτε νότοc ἔπνευcεν οὔτε αὐχμὸc ἐγένετο. πάλιν δέ, ὅταν 〈κατὰ τὴν δευτέραν κατάcταcιν οὕτωc〉 εἴπῃ· “γενομένου δὲ τοῦ ἔτεοc ὅλου ὑγροῦ καὶ ψυχροῦ καὶ βορείου”, κατὰ τὸ πλεονάζον ἀποφαίνεται. τὸ γὰρ μηδεμίαν ἡμέραν ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει μήτε θερμὴν γενέcθαι μήτε ξηρὰν μήτε νότιον ἀδύνατον ἦν. οὕτωc δὲ καὶ τὰc τῶν νοcημάτων ἰδέαc 〈ὡc τὸ〉 πολὺ μὲν ἐνεδέχετο γενέcθαι τοίαc, οὐ μὴν ἄνευ τοῦ παρεμπεcεῖν ἑτέραc. ἀμέλει 〈καὶ〉 cυντελέcαc τῆc πρώτηc καταcτάcεωc τὴν διήγηcιν, ἐπὶ τῇ ταύτηc τελευτῇ κατὰ λέξιν οὕτωc ἔγραψεν· “ἐκ πάντων δὲ τῶν ὑπογεγραμμένων ἐν τῇ καταcτάcει ταύτῃ μόνοιc τοῖcι φθινώδεcι θανατώδεα cυνέπεcεν· ἐπεὶ τοῖcί γ’ ἄλλοιc εὐφόρωc πᾶcι καὶ θανατώδεεc ἐν τοῖc ἄλλοιc πυρετοῖc οὐκ ἐγένοντο. |
| 17a 209 [15] | ” 〈οὔκουν〉 οὔτε ἓν εἶδοc ἐπεδήμηcε νοcημάτων οὔτε μία κατάcταcιc ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει διὰ παντὸc ἐγένετο. κατὰ δὲ τὸ ἐπικρατοῦν τῆc κράcεωc ἤτοι ψυχρὰν καὶ ὑγρὰν ἤ τινα τῶν ἄλλων κράcεων ἡμεῖc λέγομεν. ὁ δ’ Ἱπποκράτηc ἔγραψεν· ἦροc μὲν γὰρ ἄλλα νοcήματα, θέρουc δ’ ἄλλα, καὶ φθινοπώρου μὲν ἄλλα, χειμῶνοc δ’ ἄλλα cυνέβη γενέcθαι καθ’ ἑκάcτην ὧν ἔγραψε καταcτάcεω ν, ἐπικρατεῖν δ’ ὅμωc ἐν ὅλῳ τῷ ἔτει κατὰ μὲν τήνδε τὴν κατάcταcιν τουτὶ τὸ νόcημα, καθ’ ἑτέραν δὲ τουτί. τοῦτ’ οὖν ἐcτι τὸ λεγόμενον ἐκ τῆc καταcτάcεωc ὅληc καὶ κατὰ μέρεα τῶν οὐρανίω ν. προcέθηκε δὲ τῷ λόγῳ 〈τὸ〉 τῶν οὐρανίω ν, ἐπειδὴ ψιλῶc λεχθὲν ἄνευ τῆc προcθήκηc τὸ τῆc καταcτάcεωc ὄνομα καὶ τὴν τῆc χώραc ἰδέαν δηλοῦν δύναται καὶ παντὸc ἄλλου πράγματοc. ἀμέλει καὶ cυνάπτων ἐρεῖ· ἐκ τῆc καταcτάcεωc ὅληc [τε] καὶ κατὰ μέρεα τῶν οὐρανίων καὶ χώρηc ἑκάcτηc [καὶ τοῦ ἔθεοc]. ὅτι δὲ καὶ ἡ τῆc χώραc ἰδέα μεγάλα cυντελεῖ πρὸc τὴν τῶν ἐcομένων πρόγνωcιν ἐπιδέδεικται πολλάκιc. |
| 17a 210 [15] | ἀρκεῖ δὲ νῦν ἀναπέμψαι 〈cε〉 πρὸc τὸ Περὶ ἀέρων καὶ ὑδάτων καὶ τόπων βιβλίον, ἐν ᾧ διδάcκει, τίνα καθ’ ἑκάcτην χώραν πλεονάζει νοcήματα· τούτων γὰρ ἥ τε γένεcιc τοῖc ἐπιχωρίοιc cύντροφοc ὅ τ’ ἀπ’ αὐτῶν κίνδυνοc ἥττων, ὡc ἂν οἰκείων ὄντων. ἀλλὰ κἀκ τοῦ ἔθουc εἰc πρόγνωcιν ὠφελεῖcθαί cε διδάcκει. ἐν γοῦν τῷ Προγνωcτικῷ προcτιθεὶc αὐτοὺc τοὺc ἐκ τῆc cυνηθείαc διοριcμοὺc ἐνίοτε μὲν οὕτωc φηcίν· “ἐπὶ γαcτέρα δὲ κεῖcθαι, ᾧ μὴ cύνηθέc ἐcτι καὶ ὑγιαίνοντι οὕτω κοιμᾶcθαι, παραφροcύνην cημαίνει ἢ ὀδύνην 〈τῶν〉 περὶ τὴν κοιλίην.” ἐνίοτε δὲ οὕτωc· “ὀδόνταc πρίειν ἐν πυρετοῖcιν, ὁκόcοιcι μὴ cύνηθέc ἐcτιν ἀπὸ παίδων, μανικὸν καὶ θανατῶδεc.” ἀλλὰ κἀκ τῆc διαίτηc τοῦ κάμνοντοc, ἣν διῃτήθη, δυνατόν ἐcτι cτοχάcαcθαι τεχνικῶc, ὁποῖοί τέ εἰcι καὶ ὁπόcοι οἱ πλεονάζοντεc χυμοί. τούτων δὲ γνωcθέντων ἥ τε παροῦcα τοῦ cώματοc διάθεcιc εὐγνωcτοτέρα καὶ ἡ πρόγνωcιc τῶν ἀποβηcομένων ἑτοιμοτέρα γίγνεται. ἀλλὰ κἀκ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἀξιοῖ τὰc προγνώcειc ποιεῖcθαι. |
| 17a 211 [15] | καλοῦcι δ’ ἐπιτηδεύ ματα πάντα ὅcα πράττουcιν οἱ ἄνθρωποι διὰ χρείαν ἢ ἀνάγκην 〈ἢ καὶ δι’ ἡδονήν, εἴτε〉 ναυτιλλόμενοι καὶ γεωργοῦντεc, ἢ οἰκοδομοῦντέc τε καὶ τεκταινόμενοι, 〈εἴτε〉 κυνηγετοῦντεc ἢ φιλογυμναcτοῦντεc 〈ἢ φιλολουτροῦντεc〉, ὡc λούεcθαι πολλάκιc ἐν ὕδαcι θερμοῖc ἢ ψυχροῖc. ἔνεcτιν οὖν ἀφ’ ὧν ἐπιτηδεύουcι τεκμήραcθαι περὶ τῆc κατὰ τὴν νόcον διαθέcεωc. ὁ μὲν 〈γὰρ〉 ἐν ἀγρῷ διῃτημένοc ὥρᾳ θέρουc ὑπαίθριοc ἐν ἡλίῳ καὶ πόνοιc καὶ λεπτῇ διαίτῃ τὸν πικρόχολον χυμὸν μᾶλλον ἢ τὸν φλεγματικὸν ὅcον ἐπὶ τούτῳ 〈cυν〉ηθροικέναι δύναται· ὅcτιc δ’ ἔμπαλιν τῷδε κατὰ πόλιν ἐν cκιᾷ 〈μὲν διατρίβων〉, λουόμενοc 〈δὲ〉 δὶc τῆc ἡμέραc, ἀργῶc δ’ ἐμπιπλάμενοc διατελεῖ, τὸν φλεγματικὸν μᾶλλον, ἐπί τε τῶν ἄλλων ἀνὰ λόγον. ὅτι δὲ κἀκ τῆc ἡλικίαc εἴc τε τὴν τῶν παρόντων διάγνωcιν καὶ τὴν τῶν ἐcομένων πρόγνωcιν οὐ cμικρὰν ὠφέλειαν ἴcχομεν, ἐκ [τε] τῶν Ἀφοριcμῶν μαθήcῃ, καθ’ οὓc περὶ τῶν ἡλικιῶν διελέγετο, προεξηγηcάμεθα δ’ ἤδη τὸ βιβλίον 〈δι’ ὑπομνημάτων ἑπτά〉. ἀλλὰ κἀκ τῶν λόγων ὧν ὁ κάμνων λέγει δυνατόν ἐcτι πρὸc τὴν τῶν παρόντων διά γνωcιν καὶ πρὸc τὴν τῶν μελλόντων πρόγνωcιν ὠφελεῖcθαι. |
| 17a 212 [15] | cυνῆπται δ’ ἡ cημείωcιc αὕτη καὶ κοινωνεῖ τῇ κατὰ τὸ ἦθοc. ἐὰν μὲν γὰρ κατὰ 〈ταὐ〉τὸ ἦθοc, ὃ πρόcθεν ἐτύγχανεν ἔχων ἐν τῷ ὑγιαίνειν ὁ κάμνων, οἱ λόγοι φαίνωνται γιγνόμενοι, χαλεπὸν οὐδὲν ἔcεcθαι προcδοκήcομεν, εἰ δ’ ἐναντίουc τοῖc εἰωθόcιν ὁ κάμνων λόγουc λέγει, μοχθηρὸν τὸ cημεῖον· ὑπόνοια γάρ τιc ἡμῖν ἐκ τούτου γίγνεται βεβλάφθαι τὴν διάνοιαν αὐτοῦ. τὸ δὲ τρόποιcιν ἐφεξῆc εἰρημένον ἴδωμεν τί cημαίνει. χρῶνται γὰρ οἱ παλαιοὶ τῇ φωνῇ ταύτῃ κατὰ δυοῖν cημαινομένοιν, ἐνίοτε μὲν ἐπὶ τὸ τῆc ψυχῆc ἦθοc αὐτὴν 〈ἀνα〉φέροντεc, ἐνίοτε δ’ ἐπὶ τὰc διαφορὰc ἢ τὰc ἰδέαc τοῦ προκειμένου κατὰ τὸν λόγον πράγματοc, οἷον εἰ περὶ διαίτηc ὁ λόγοc, τρόπουc διαίτηc εἰπὼν ὁ cυγγραφεὺc τὰc διαφορὰc αὐτῆc ἢ τὰc ἰδέαc δηλοῖ, καθάπερ γε κἂν εἰ πυρετῶν εἴποι τρόπουc εἶναι πολλούc, τὰc διαφορὰc καὶ τούτων ἢ τὰ εἴδη cημαίνει. καὶ τοίνυν ἤτοι τὰ τῆc ψυχῆc ἤθη δηλοῖ διὰ τοῦ φάναι τρόποιcιν ἢ τὰc τῶν λόγων διαφοράc, ἐπειδὴ περὶ λόγων προεί ρηκεν, ὡc εἰ καὶ οὕτωc εἶπε· “λόγοιcι καὶ ταῖcιν αὐτῶν διαφοραῖcιν. |
| 17a 213 [10] | ” διαφορὰc γὰρ ἢ ἰδέαc ἢ εἴδη κατὰ τὸ παρὸν οὐ διοίcει λέγειν, ἁπάντων τούτων γιγνομένων ἐν τῇ τομῇ τῶν γενικῶc νοουμένων. ὥcπερ δ’ οἱ λόγοι διδάcκουcί τι περὶ τῆc διαθέcεωc τοῦ νοcοῦντοc, οὕτω καὶ ἡ cιγὴ παρὰ φύcιν ἢ κατὰ φύcιν οὖcα τῷ κάμνοντι. τῷ μὲν γὰρ φύcει cιωπηλῷ κατὰ φύcιν ἐcτί, τῷ δ’ ἐναντίῳ παρὰ φύcιν. ὥcτε τούτῳ μὲν ἤτοι νωθρότηc τίc ἐcτι καταφορική, δι’ ἣν cιωπᾷ παρὰ φύcιν, ἢ μελαγχολίαc ἀρχή, τῷ δὲ cιωπηλῷ τὸ μὴ cιωπᾶν, ἀλλὰ πλείω φθέγγεcθαι τῶν εἰωθότων παρακρουcτικόν. ἑξῆc δ’ εἰπὼν διανοήματα οὐκ αἰcθητὸν οὐδὲ φαινόμενον ἐδήλωcεν, ἀλλ’ ἐκ τεκμηρίων εὑριcκόμενον πρᾶγμα. τεκμήριον δέ ἐcτιν ὃ ἀποφθέγγονταί τε καὶ πράττουcιν οἱ κάμνοντεc. παραγενόμενοc γοῦν τιc ἡμῖν ἕωθεν, ὡc ἔθοc, ἐπὶ τὴν ἐπίcκεψιν αὐτοῦ δι’ ὅληc ἔφη τῆc νυκτὸc ἠγρυπνηκέναι, cκοπούμενοc, εἰ δόξειε τῷ Ἄτλαντι κάμνοντι μηκέτι βαcτάζειν τὸν οὐρανόν, ὅ τί ποτ’ ἂν cυμβαίη, τοῦτο εἰπόντοc αὐτοῦ cυνήκαμεν ἀρχήν τινα μελαγχολίαc εἶναι. |
| 17a 214 [15] | παραπληcίωc δὲ καὶ διὰ τῶν ἔργων ὧν πράττουcιν οἱ κάμνοντεc ἐνδείκνυνται τὸ τῆc ψυχῆc ἦθοc. ἑξῆc δὲ τούτων ὁ cυγγραφεύc φηcιν ὕπνοιcι ν , οὐχ ὕπνοιc ι, περὶ ὧν οὐδὲν ἐνταῦθα θέλω λέγειν, ἔν τε τοῖc 〈Εἰc τοὺc〉 ἀφοριcμοὺc κἀν 〈τοῖc Εἰc τὸ〉 προγνωcτικὸν ὑπομνήμαcι τοὺc ὕπνουc τε καὶ ἀγρυπνίαc προεξηγηcάμενοc. ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἐνυπνίων προεξήγημαι, τῶν τ’ ἄλλων καὶ ὅcα διάθεcίν τινα τοῦ cώματοc ἐνδείκνυται, καθάπερ κἀν τῷ Περὶ διαίτηc ὑγιεινῷ γέγραπται. πυρκαϊὰc μὲν γάρ τιc ὁρῶν ὄναρ ὑπὸ τῆc ξανθῆc 〈ἐν〉οχλεῖται χολῆc, 〈ὁ δὲ καπνὸν ἢ ἀχλὺν ἢ βαθὺ cκότοc, ὑπὸ τῆc μελαίνηc χολῆc·〉 ὄμβρουc δὲ ψυχρὰν ὑγρότητα πλεονάζειν ἐνδείκνυται, καθάπερ γε καὶ [εἰ] χιόνα καὶ κρύcταλλον καὶ χάλαζαν, φλέγμα ψυχρόν· ἐν χωρίῳ δ’ ὁ δοκῶν εἶναι δυcώδει cηπεδόνα χυμῶν, λόφουc δ’ ἀλεκτρυόνων ἤ τινα πυρρά, αἷμα πλεονάζειν. ζοφώδη δέ τινα ὁρᾶν ἢ ἐν ζοφώδεcι τόποιc ἵcταcθαι πνεύματα δηλοῖ 〈καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ἀνὰ λόγον. |
| 17a 215 [15] | 〉 διὸ καὶ προcέθηκε τῷ ἐνυπνίοιcι 〈τὸ〉 οἵοιcι καὶ ὅτ ε· τὸ μὲν 〈οἵ〉οιcι τὰc διαφορὰc αὐτῶν ἐνδεικνύμενον καὶ μὴ προcθέντοc αὐτοῦ πρόδηλον ἦν, τὸ δ’ ὅτε τὸν καιρόν, ἐν ᾧ γίνεται τὰ ἐνύπνι α, τουτέcτιν εἴτε κατὰ τὴν εἰcβολὴν τῶν παροξυcμῶν εἴτε κατὰ τὴν ἀκμὴν εἴτ’ ἐν ἄλλῳ τινὶ καιρῷ καὶ εἰ μετὰ τροφὴν καὶ ποίαν γέ τινα τροφὴν εὐθέωc ἢ χωρὶc τροφῆc, γίνεται γάρ τιc ἔνδειξιc ἐκ τούτων. ὁ γοῦν χιονίζεcθαι δοκῶν ἐὰν ἐν εἰcβολῇ παροξυcμοῦ μετὰ ῥίγουc ἢ φρίκηc ἢ καταψύξεωc γιγνομένου τοῦτο φανταcθῇ, τῷ καιρῷ τὸ πλέον, οὐ τῇ διαθέcει τοῦ cώματοc ἀναφέρειν χρή. κατὰ μέντοι τὴν παρακμὴν 〈ὁ〉 τοιοῦτον ὄναρ θεαcάμενοc βεβαιοτέραν ἡμῖν ἔνδειξιν ἐργάcεται τῆc τῶν ἐπικρατούντων χυμῶν ψυχρότητοc· ἔτι δὲ μᾶλλον, ἐὰν μη〈δὲν〉 ἐδηδοκὼc ᾖ τῶν φλεγματικῶν ἐδεcμάτων, ὧν ἐν τῇ γαcτρὶ περιεχομένων ἐνδέχεταί τινι τοιαύτην γίνεcθαι φανταcίαν, καίτοι τῆc ἐν ὅλῳ τῷ cώματι διαθέcεωc οὐκ οὔcηc ὁμοίαc. τὸ δὲ τιλμοῖcι ν, ὅπερ ἐφεξῆc εἴρηται, προεξήγημαι κἀν τοῖc 〈Εἰc τὸ〉 περὶ χυμῶν ὑπομνήμαcιν, ὥcπερ καὶ ἄλλα πολλὰ τῶν νῦν εἰρημένων, ἐπί τε τῶν κροκυδιζόν των καὶ καρφολογούντων εἰρῆcθαι δυνάμενον καὶ τῶν ὁτιοῦν μέροc ἑαυτῶν τιλλόντω ν, ἐν ᾧ διάθεcίc τίc ἐcτιν ὀδυνώδηc ἐν βάθει. |
| 17a 216 [15] | πολλάκιc δὲ καὶ πύου περιεχομένου κατὰ τὸ μόριον ἤ τινοc ἄλλου δριμέοc χυμοῦ τίλλουcι τὸ μέροc, ὥcπερ γε καὶ λόγῳ παραφροcύνηc ἔcτιν ὅτε. τὸ δὲ κνηcμοῖcι μετὰ τοῦτο γεγραμμένον ἐνδείκνυται χυμοὺc ὀδαξῶνταc εἶναι κατὰ τὸ δέρμα, δι’ οὓc κνῶντα ι. περὶ 〈δὲ〉 δακρύων ἐμάθομεν ἤδη τῶν ἑκουcίων τε καὶ ἀκουcίων, ὁποῖόν τι cημαίνειν ἑκάτερα πέφυκεν, ὥcπερ γε καὶ περὶ τῆc ἰδέαc τῶν παροξυcμῶ ν, ἀλλὰ καὶ περὶ 〈τῆc τῶν〉 διαχωρημάτων καὶ οὔρων καὶ πτυέλων καὶ τῶν ἐμουμένων αὐταρκέcτατα διὰ τοῦ Προγνωcτικοῦ δεδήλωται, μετὰ τοῦ καὶ κατὰ τοὺc Ἀφοριcμοὺc εἰρῆcθαι πολλάκιc καὶ κατὰ τὸ Προρρητικόν. ἐφεξῆc δὲ λέγοντοc αὐτοῦ καὶ ὅcαι ἐξ οἵων εἰc οἷα διαδοχαὶ νοcημάτων καὶ ἀποcτάcειc ἐπὶ τὸ ὀλέθριον καὶ κρίcιμο ν, ἀναμιμνῄcκεcθαι χρὴ κἀνταῦθα τῶν προδιδαχθέντων, ἐν οἷc προεξηγήμεθα. διαδοχαὶ γοῦν ὀλέθριοί τε καὶ κρίcιμοι γίνονται νοcημάτων κατά τε τὴν τῶν νόcων αὐτῶν διαφορὰν καὶ τοὺc πάcχονταc τόπουc. |
| 17a 217 [15] | ἡ μὲν γὰρ εἰc ἐπιεικέcτερα νοcήματα καὶ τόπουc ἀκυροτέρουc διαδοχὴ cωτήριοc, ἡ δ’ εἰc χαλεπώτερά τε νοcήματα καὶ τόπουc κυριωτέρουc ὀλέθριο c. οὕτω δὲ καὶ ἀποcτάcειc αἱ μὲν κατ’ ἔκρουν ἀμείνουc, αἱ δὲ κατ’ ἀπόθεcιν ἧττον ὠφέλιμοι. τούτων δ’ αὐτῶν αἱ μὲν πορρωτέρω τε τοῦ κάμνοντοc τόπου καὶ εἰc ἄκυρα μόρια 〈τοῦ〉 πάcχοντοc ἀγαθαί, αἱ δ’ ἐναντίαι τούτων μοχθηραί. καὶ μὴν καὶ τὰ τούτων ἐφεξῆc εἰρημένα κατὰ τὸ cύγγραμμα πᾶν ἐπὶ πλεῖcτον ἐξειργάcμεθα δι’ ὧν προεξήγημαι βιβλίων. ἐν μὲν γὰρ 〈τοῖc Εἰc τοὺc〉 ἀφοριcμοὺc κἀν 〈τοῖc Εἰc τὸ〉 προγνωcτικὸν περί τε τοῦ ῥίγουc καὶ τῶν ἱδρώτων καὶ βηχὸc καὶ πταρμοῦ καὶ λυγμο ῦ, ἐν δὲ ταῖc ἄλλαιc πραγματείαιc, ἃc ἐποιηcάμεθα, καὶ περὶ τούτων 〈εἴπο〉μεν, ἀλλὰ καὶ περὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων, ὅcα χρήcιμα πρόc τε τὰc διαγνώcειc καὶ προγνώcειc ἐcτίν. ἐφεξῆc δὲ πάλιν ψύξεωc αὐτοῦ μνημονεύcαντοc ἐπιcκεπτέον, ἆρά γε τοῦ παντὸc cώματοc ψῦξι ν, ὡc διακαίεcθαι τὸ βάθοc, ἢ τῶν ἀκρωτηρίων ἀκούειν προcήκει 〈μόνων〉 ἢ περὶ πάντων τούτων λέγειν αὐτὸν ἄμεινόν ἐcτιν ὑπολαβεῖν. |
| 17a 218 [15] | ἄλλο μὲν γάρ τι cημαίνει ψῦξιc ἐν ἀρχῇ παροξυcμοῦ, ἄλλο δ’ ἐν παρακμῇ γινομένη· καθάπερ γε καί, εἰ διὰ παντὸc τοῦ παροξυcμοῦ παραμένοι καὶ αὐτή, cημεῖόν ἐcτιν οὐκ ἀγαθόν, ὥcπερ γε καὶ εἰ τοιαύτηc οὔcηc αὐτῆc ἀεὶ διακαίοιτο τὸ βάθοc· ὑπὲρ ὧν ἁπάντων 〈ἐν〉 οἷc τ’ ἐξηγηcάμεθα καὶ κατὰ τὴν Περὶ κρίcεων πραγματείαν εἴρηται. πνεύματα δ’ ὅταν εἴπῃ, τὰc περὶ τῆc ἀναπνοῆc διαφορὰc ἀκουcτέον. ἐπειδὴ δὲ τῶν φυcῶν ἐφεξῆc ἐμνημόνευcε, καὶ αὗται τοῦ γένουc εἰcὶ τῶν πνευμάτω ν. εἴρηται δ’ ἐν τοῖc Εἰc τὸ προγνωcτικὸν καὶ τῇ Περὶ δυcπνοίαc πραγματείᾳ καὶ [τῇ] περὶ τῆc 〈τῶν〉 κατ’ ἀναπνοὴν πνευμάτων διαφορᾶc, ὥcπερ γε καὶ περὶ 〈τῶν〉 φυcῶν ἐν 〈τοῖc Εἰc〉 τὸ προγνωcτικόν. καὶ ἐρυγαὶ δὲ τοῦ γένουc μέν εἰcι τῶν πνευμάτων καὶ κατὰ τοῦτο κοινωνοῦcί πωc τοῖc κατὰ τὴν ἀναπνοήν, ἐν εἴδει δὲ 〈τῶν〉 φυcωδῶν πνευμάτων ὑπάρχουcαι πάλιν κατὰ τοῦτο [οὐ] κοινωνοῦcι ταῖc φύcαι c, ὥcτε καὶ αὗται δηλοῦcι φυcῶδεc ἐν τῇ κοιλίᾳ τῇ ἄνω γεννᾶcθαι πνεῦμ α. καὶ τὸ κατὰ τὴν τελευτὴν δὲ τῆc ῥήcεωc εἰρημένον εὔδηλον. |
| 17a 219 [5] | αἱμορραγίαι τε γὰρ καὶ αἱμορροίδεc ὅπωc αἱ μὲν ἐπ’ ὠφελείᾳ γίνεcθαι πεφύκαcιν, αἱ δ’ ἐπὶ βλάβῃ μεμαθήκαμεν. Πυρετοὶ οἱ μὲν cυνεχέε c , οἱ δὲ ἡμέρην ἔχουc ι , νύκτα διαλείπουc ι , 〈νύκτα ἔχουcι ν , ἡμέρην διαλείπουcι ν ·〉 ἡμιτριταῖο ι , τριταῖο ι , τεταρταῖο ι , πεμπταῖο ι , ἑβδομαῖοι καὶ ἐναταῖο ι . Καὶ τῷ τοῦ cυνεχοῦc ὀνόματι καὶ τῷ τοῦ διαλείποντοc οἱ παλαιοὶ διττῶc φαίνονται χρώμενοι. cυνεχεῖc γοῦν ὀνομάζουcι πυρετοὺc ἐνίοτε μὲν ἅπανταc, ὅcοι μὴ λήγουcιν εἰc ἀπυρεξίαν, ἐνίοτε δ’ οὐχ ἅπανταc τοὺc μὴ λήγονταc εἰc ἀπυρεξίαν, ἀλλ’ ἐκείνουc μόνουc ἐξαιρέτωc, ὅcοι μηδεμίαν ἴcχουcι μεταβολὴν ἄχρι κρίcεωc. οὕτω δὲ καὶ διαλεί πονταc ἐνίοτε μὲν ἐκείνουc μόνουc ὀνομάζουcι τοὺc εἰc ἀπυρεξίαν παυομένουc, ἐνίοτε δὲ τοὺc μὴ παυομένουc μὲν εἰc ἀπυρεξίαν, ἀξιολόγουc δὲ μεταβολὰc ποιουμένουc τῶν κατὰ μέροc παροξυcμῶν εἰc ἀρχήν τε καὶ ἀνάβαcιν, ἀκμήν τε καὶ παρακμήν, ἔνιοι δὲ τῶν νεωτέρων ἰατρῶν τοὺc μηδεμίαν ἀξιόλογον ἴcχονταc μεταβολὴν οὐ cυνεχεῖ c, ἀλλὰ cυνόχουc ὀνομάζουcι, cυνεχεῖc δὲ μόνουc ἐκείνουc, ὅcοι μήτ’ εἰc ἀπυρεξίαν λήγουcι καὶ διαλείπουcι τοῖc κατὰ μέροc παροξυcμοῖc. |
| 17a 220 [15] | τούτουc 〈δ’〉 οἱ παλαιοὶ ποτὲ μὲν cυνεχεῖc ὀνομάζουcι, ποτὲ δὲ διαλείποντα c. εἰcὶ γὰρ ὄντωc ἐν τῷ μέcῳ τῶν cυνεχῶν καὶ τῶν εἰc ἀπυρεξίαν παυομένων. εἰκότωc οὖν, ὅταν μὲν τοῖc cυνεχέcι παραβάλλωνται, διαλείποντεc καλοῦνται, ὅταν δὲ τοῖc εἰc ἀπυρεξίαν λήγουcι, cυνεχεῖ c. ἐν δὲ τῇ προκειμένῃ ῥήcει πυρετῶν διαφορὰc γράφων ὁ Ἱπποκράτηc ἐνίουc μὲν αὐτῶν φηcιν εἶναι cυνεχεῖ c, (εἰcὶ γὰρ ὄντωc πολλοὶ cυνεχεῖc κατ’ ἀμφότερα τὰ cημαινόμενα 〈πρὸc〉 τοῦ cυνεχεῖ c,) ἐνίουc δ’ ἤτοι τὴν νύκτα διαλιπεῖν ἢ τὴν ἡμέρα ν, ὧν τοὺc μὲν εἰc ἀπυρεξίαν μὴ λήγονταc ἔνιοι τῶν νεωτέρων ἰατρῶν μεθημερινοὺc ἢ καθημερινοὺc ὀνομάζουcι, τούc τε λήγονταc ἀμφημερινούc, τῆc τοιαύτηc λεπτολογίαc τῶν ὀνομάτων οὐκ οὔcηc παρὰ τοῖc παλαιοτέροι c. |
| 17a 221 [15] | τοῦ 〈τοι〉γαρ〈οῦν〉 διαλείπειν διχῶc νοουμένου τε καὶ λεγομένου, καθότι προείρηται, τοὺc καθ’ ἑκάcτην ἡμέραν ἢ νύκτα παροξυνομένουc διαλείπονταc ἐροῦμεν, ἐάν τ’ εἰc ἀπυρεξίαν, ἐάν τ’ εἰc τὴν καλουμένην ἔνδοcιν ἥκωcιν. εἶθ’ ἑξῆc καταλέγει διαφορὰc πυρετῶν ἑτέραc τῶν προειρημένων, ἡμιτριταίω ν , τριταίω ν , τεταρταίω ν , πεμπταίω ν , ἑβδομαίων καὶ ἐναταίων μνημονεύων. τριταῖοι μὲν καὶ τεταρταῖοι cαφῶc εἰc ἀπυρεξίαν λήγουcι, τοὺc δ’ ἡμιτριταίουc ἔνιοι μὲν 〈ἐν〉 ἀμφοτέραιc ἄγουcι ταῖc διαφοραῖc, ἔνιοι δὲ κατὰ τὴν ἑτέραν μόνην, 〈τὴν〉 τῶν [μὴ] ληγόντων εἰc ἀπυρεξίαν. ἐὰν δ’ ἐννοήcῃc, ὅτι, καθάπερ ἐπὶ τῶν καθ’ ἑκάcτην ἡμέραν παροξυνομένων ἐνίουc μὲν εἰc ἀπυρεξίαν ἔφην λήγειν, ἐνίουc δ’ εἰc ἔνδοcιν, οὕτω καὶ τῶν διὰ τρίτηc ἢ διὰ τετάρτηc τίc ἐcτι διαφορά, γνώcῃ cαφῶc οὐ περὶ πράγματοc εἶναι τὴν ζήτηcιν, ἀλλὰ cημαινομένου πρὸc τῆc ἡμιτριταίου φωνῆc. |
| 17a 222 [15] | τούc γε μὴν διὰ τετάρτηc παροξυνομένουc ἴcμεν εἰc ἀπυρεξίαν λήγονταc ὡc τὸ πολύ, καὶ cπανιώτατά τιc ὤφθη τῶν διὰ τετάρτηc παροξυνομένων μὴ λήγων εἰc ἀπυρεξίαν. οὐ μὴν ἐπί γε τῶν διὰ τρίτηc ὁμοίωc ἔχει, πάμπολλαι γάρ εἰcι διαφοραί. ἐν τούτοιc μὲν οὖν, ὡc ἔφην, οὐ περὶ πράγματοc, ἀλλὰ περὶ cημαινομένου καὶ ὀνόματόc ἐcτιν ἡ ζήτηcιc, οὕc〈τιναc〉 τῶν προειρημένων πυρετῶν ὀνομάζειν προcήκει τριταίου c , ἡμιτριταίουc καὶ τριταιοφυεῖ c. ὅταν δὲ καὶ πεμπταίουc ἢ ἑβδομαίουc ἢ ἐναταίουc λέγῃ τινὰc εἶναι πυρετού c, οὐ περὶ ὀνόματόc ἐcτι 〈καὶ〉 cημαινομένου ζήτηcιc, ἀλλὰ περὶ πράγματοc. ἔνιοι μὲν γὰρ τῶν ἰατρῶν οὐδέποτέ φαcιν ἑωρακέναι τῆc τετάρτηc ἡμέραc ἐξωτέρω προιοῦcαν οὐδεμίαν περίοδον, ἔνιοι δέ φαcιν, ὥcπερ καὶ Ἱπποκράτη c. ἐγὼ δὲ καὶ αὐτὸc ἐκ μειρακίου μέχρι δεῦρο παραφυλάττων, ἑβδομαίαc ἢ ἐναταίαc οὐδ’ ὅλωc εἶδον οὔτε cαφεῖc οὔτ’ ἀμφιβόλουc, πεμπταίαc δὲ περιόδουc ἐθεαcάμεθα ἀμφιβόλουc, οὐ μὴν ἀκριβεῖc γε καὶ cαφεῖc, ὡc ἀμφημερινὰc καὶ τριταίαc καὶ τεταρταίαc. |
| 17a 223 [10] | οὐ μὴν οὐδὲ λογικῆc ἀποδείξεωc ἡγοῦμαι δεῖcθαι τὸ πρᾶγμα τὴν κρίcιν ἐκ πείραc λαμβάνον. εἰ μὲν γὰρ ἀκριβῶc ἑώρακέ τιc πολλάκιc ἤτοι δ ι ’ ἑβδόμηc ἢ ἐνάτηc ἡμέραc τοὺc παροξυcμοὺc γιγνομένουc (οὐ γὰρ δεῖ δὶc ἢ τρίc), εἴη ἂν οὗτοc πεπειcμένοc εἶναί τιναc καὶ τοιαύταc περιόδουc. εἰ δ’ οὐχ ἑώρακεν ἐκ νεότητοc εἰc γῆραc ἐπεcκεμμένοc ἀρρώcτουc οὕτω πυρέττονταc παμπόλλουc, εὔδηλον αὐτῷ τοῦτο πάλιν, ὡc οὐ γίνονται περίοδοι τοιαῦται. πρὸc δ’ οὖν τὸν Ἱπποκράτην τάχα καὶ λογικὴν ἄν τιc ἀπόδειξιν εἴποι, καθάπερ ὁ Διοκλῆ c. “ἐπὶ τίcι γὰρ ἐρεῖc [τίcι] cηπεδόcιν ἢ χυμοῖc τὴν πεμπταίαν ἢ ἑβδομαίαν ἢ ἐναταίαν γίνεcθαι περίοδον οὐχ ἕξειc.” οὐ μὴν οὐδ’ ἔγραψέ τινα ἡμῖν ἄρρωcτον οὕτω νοcήcαντα, καίτοι γ’ ἐχρῆν, ὥcπερ ἄλλων πολλῶν καθολικῶν θεωρημάτων παραδείγματα διὰ τῶν κατὰ μέροc ἐδίδαξεν, οὕτω κἀπὶ τούτων ποιῆcαι. |
| 17a 224 [10] | γιγνώcκειν μέν τοι χρὴ τὴν ἀρχὴν τῆc λέξεωc ἐν πολλοῖc τῶν ἀντιγράφων κατὰ τὸ καλούμενον ἀcύνδετον εἶδοc τῆc ἑρμηνείαc γεγραμμένην ὡδί πωc· πυρετοὶ cυνεχέε c , ἡμέρην ἔχουc ι , νύκτα διαλείπουc ι , νύκτα ἔχουcι ν , ἡμέρην διαλείπουcι ν. εἰπὼν δ’ ἀcύνδετον ὀνομάζεcθαι τὸ τοιοῦτον εἶδοc ἐδήλωcά cοι καὶ τὴν ἐξήγηcιν αὐτοῦ. χρὴ γὰρ ὡc ἐν καταλόγῳ τῶν εἰρημένων ἀκούειν ἡμᾶc, προcτιθένταc τοὺc παραλελειμμένουc ἐν ταῖc λέξεcι cυνδέcμουc. Εἰcὶ δ ’ ὀξύταται μὲν καὶ μέγιcται καὶ χαλεπώταται νοῦcοι καὶ θανατωδέcταται 〈ἐν τῷ cυνεχεῖ πυρετ ῷ .〉 Ἡ μὲν ἀκριβεcτάτη τούτων ἁπάντων διδαcκαλία λέλεκται κατὰ τὰ Περὶ διαφορᾶc πυρετῶν ὑπομνήματα, καὶ νῦν, ὡc εἶπον ἤδη πολλάκιc, οὐκ ἀποδεικνύναι μοι πρόκειται τἀληθὲc οὐδὲ διδάcκειν ἅπαντα τὰ κατὰ μέροc, ὡc μηδὲν παραλιπεῖν, ἀλλὰ τὴν λέξιν ἐξηγεῖcθαι τοῦ παλαιο ῦ. |
| 17a 225 [15] | τὰ δ’ οὖν κεφάλαια τῆc ἐμπιπτούcηc ἑκάcτοτε θεωρίαc οὐ παρήcω. λέγει τοίνυν ὀξυτάταc μὲν 〈καὶ μεγίcταc〉 καὶ χαλεπωτάταc νόcουc εἶναι κατὰ τὸν cυνεχῆ πυρετό ν , ὀξυτάταc μὲν λέγων τὰc ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ τὰc κρίcειc λαμβανούcαc, μεγίcταc δὲ τὰc ἰcχυροτάταc, χαλεπωτάταc δὲ τὰc κίνδυνον ἐπιφερούcαc, ὅπερ ἐξηγούμενοc αὐτὸc ἐπήνεγκε, θανατωδεcτάταc εἰπὼν αὐτάc. ὁποτέρωc δ’ ἂν ἀκούῃc εἰρῆcθαι τὸν cυνεχῆ πυρετόν, ἀληθήc ἐcτιν ὁ λόγοc. ὀξύταται γὰρ νόcοι καὶ μέγιcται καὶ χαλεπώταται κατά τε τοὺc ἰδίωc λεγομένουc cυνόχουc γίγνονται πυρετοὺc καὶ κατὰ τοὺc ἄλλουc οὐδὲν ἧττον, ὅcοι διὰ τῶν κατὰ μέροc προέρχονται παροξυcμῶν ἀρχὰc καὶ ἀναβάcειc, ἀκμὰc καὶ παρακμὰc ποιούμενοι cαφεῖc ἄνευ τοῦ λήγειν εἰc ἀπυρεξίαν· ὑπὲρ ὧν ἄμεινον ἀκούειν νῦν, ἐπειδὴ καὶ τοὺc cυνόχουc ἐν τούτοιc περιέχεcθαι cυμβέβηκεν, οὐ μὴν ἐν τοῖc cυνόχοιc γε τούτουc. ἐὰν οὖν ἀκούcῃ τιc περὶ μόνων τῶν cυνόχων εἰρῆcθαι τὸν λόγον, ἐξαιρεῖcθαι δόξει τοὺc ἄλλουc cυνεχεῖc, ὡc οὔτε κινδυνώδειc ὄνταc οὔτε cφοδροὺc οὔτ’ ὀξεῖc. |
| 17a 226 [10] | Ἀcφαλέcτατοc δ ’ ἁπάντων καὶ ῥήιcτοc καὶ μακρότατοc ὁ τεταρταῖο c . οὗτοc γὰρ οὐ μόνον αὐτὸc ἐ φ ’ ἑωυτοῦ τοιοῦτόc ἐcτι ν , ἀλλὰ καὶ νοcημάτων ἑτέρων μεγάλων ῥύετα ι . Ῥήιcτον εἶπε τὸν τεταρταῖον ἐν ἴcῳ τῷ εὔφορον. οἱ γάρ τοι cυνεχεῖc τῶν πυρετῶν μηδεμίαν ἔχοντεc τῶν ὀχληρῶν ἀνάπαυλαν ἄχρι κρίcεωc, ἀλλὰ καὶ διηνεκῶc βαρύνοντεc, εἰκότωc δύcφοροι λέγονταί τε καὶ εἰcίν. ἐν δὲ τῷ τεταρταί ῳ, καὶ μάλιcθ’ ὅταν ᾖ μέτριοc, ἔνεcτι καὶ προιέναι ταῖc μέcαιc τῶν παροξυcμῶν ἡμέραιc καί τι καὶ πράττειν ἐνίοτε τῶν cυνήθων. χρὴ δὲ γιγνώcκειν cε καὶ τὸ τῶν παλαιῶν ἔθοc, ὅταν ἀκούcῃc αὐτῶν περὶ πυρετῶν διαλεγομέ νων. |
| 17a 227 [15] | ἐὰν γοῦν ἥπατοc 〈ἢ cπληνὸc ἢ πνεύμονοc〉 ἢ πλευρᾶc ἢ ἄλλου τινὸc μορίου φλεγμονῇ πυρετὸc ἕπηται, πλευρῖτιν ἢ περιπνευμονίαν ἢ 〈cπληνῖτιν ἢ〉 ἡπατῖτιν ὀνομάζουcι τὴν νόcον, οὐ πυρετόν. τὸν δ’ ἄνευ φλεγμονῆc πυρέττοντα πυρετόν φαcι νοcεῖν. καὶ νῦν δ’ ἄκουε περὶ ὧν διαλέγεται πυρετῶν οὕτωc εἰρῆcθαι τὸν λόγον, ἐπεί τοι πολλάκιc εἴδομεν ἐπὶ cπληνὶ μεγάλωc πυρέττονταc ἀνθρώπουc τεταρταῖο ν, κἄπειτα ἐν 〈τῷ〉 χρόνῳ παρεγχύcεωc ὑδερικῆc γενομένηc ἀποθανόνταc. ἀλλ’ αὐτὸc καθ’ ἑαυτὸν ὁ τεταρταῖοc ἀκίνδυνόc ἐcτιν, ὅc γε καὶ ἄλλων νοcημάτων ῥύετα ι. παυcαμέναc γοῦν ἐπιληψίαc ἴcμεν ἐπὶ τεταρταίῳ χρονίωc ἐνοχλήcαντι, καὶ μεμάθηκαc ἤδη περὶ τῆc γενέcεωc αὐτοῦ κατά τε τὰ Περὶ διαφορᾶc πυρετῶν ὑπομνήματα καὶ τὰ Περὶ κρίcεων. Ἐν δὲ τῷ ἡμιτριταίῳ καλεομένῳ ξυμπίπτει μὲν καὶ ὀξέα νοcήματα γίνεcθα ι , καὶ ἔcτι τῶν λοιπῶν οὗτοc θα νατωδέcτατο c . |
| 17a 228 [5] | ἀτὰρ 〈καὶ〉 φθινώδεεc καὶ ὅcοι ἄλλα μακρὰ νοcήματα νοcέουcι ν , 〈ἐπὶ τούτῳ μάλιcτα νοcέουcι ν .〉 Οὐ δύναμαι πεῖcαι τοὺc πολλοὺc τῶν ἰατρῶν διακρῖναι τὴν τῶν πραγμάτων αὐτῶν ἐπίcκεψιν τῆc περὶ τῶν ὀνομάτων τε καὶ cημαινομένων, καὶ cυγγινώcκειν αὐτοῖc δίκαιον. ὅπου γὰρ Ἀγαθῖνο c, ἵνα τοὺc ἄλλουc παραλείπω, βιβλίον ὅλον ἔγραψε τὸ πρῶτον περὶ ἡμιτριταίου, τὸ cημαινόμενον ἐκ τῆc προcηγορίαc ζητῶν ἐν αὐτῷ, πῶc οὐκ ἄν τιc καὶ τούτοιc cυγγνοίη; καίτοι γε ῥᾷcτον ἦν ἰδίαν μὲν τῶν ὁρωμένων ποιήcαcθαι διδαcκαλίαν τῶν ἐν τῇ περιοδίᾳ, ἰδίαν δὲ τῶν ἐπ’ αὐτοῖc ὀνομάτων, ὥcπερ ἐγὼ νῦν ποιήcομαι. τῶν γὰρ διὰ τρίτηc παροξυνομένων πυρετῶν οἱ μὲν εἰc ἀπυρεξίαν λήγουcιν, οἱ δὲ οὔ. καὶ πάλιν ἑκατέρου τούτων ἡ διαφορὰ τοιάδ’ ἐcτί· τῶν εἰc ἀπυρεξίαν ληγόντων ἔνιοι μὲν ἐντὸc ὡρῶν δώδεκα τὸν παροξυcμὸν ἔχουcι περιγραφόμενον, ἔνιοι δ’ ἐπὶ πλέον ἐκτεινόμενον· τῶν δὲ μὴ ληγόντων εἰc ἀπυρεξίαν ἔνιοι μὲν φρικώδειc ὄντεc, ὅταν ἀπὸ τῆc πρώτηc εἰcβολῆc ἐπὶ τὴν καλουμένην ἀνάβαcιν ἔρχωνται, 〈τὴν πρώτην φρίκην ποιοῦνται,〉 κἂν δοκῶcιν ἤδη μετρίωc προεληλυθέναι, πάλιν ἑτέραν φρίκην μετὰ cυcτολῆc ποιοῦνται καὶ μετὰ ταύτην αὖθιc ἑτέραν ἀνάβαcιν, εἶτα ἀπ’ ἐκείνηc ἄλλην cυcτολήν τε καὶ φρίκην, δὶc γὰρ καὶ τρὶc οὗτοι ὑποcτρέφουcι· κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἡμέραν ἕτερον ἴcχουcι παροξυcμὸν ἐλάττονα τοῦ προτέρου χωρὶc τῶν προτέρων ἐπαναλήψεων, καὶ τοῦτο ἐφεξῆc αὐτοῖc ἀεὶ κυκλεῖται δυοῖν παροξυcμοῖν οἵοιν εἴρηκα γιγνομένοιν ἐν ἡμέραιc δύο. |
| 17a 229 [15] | καὶ μὴν καὶ ἄλλοι τινὲc διὰ τρίτηc παροξυνόμενοι χωρὶc τῶν εἰρημένων φρικωδῶν εἰcβολῶν τε καὶ ἐπαναλήψεων ἕνα παροξυcμὸν ἴcχουcι διὰ τρίτηc, οὐ παροξυνόμενοι τῇ δευτέρᾳ. μίαν 〈οὖν〉 οὗτοι καὶ cυνεχῆ καὶ ὁμαλὴν τὴν ἐπὶ τὴν ἀκμὴν ἀπὸ τῆc εἰcβολῆc ἀνάβαcιν ἔχουcιν. αὕτη μέν cοι τῶν διὰ τρίτηc παροξυνομένων πυρετῶν ἡ διαφορά, φαινομένη cυνεχῶc ἐπὶ τῶν καμνόντων. ἐδείχθη δ’ ὑφ’ ἡμῶν ὁ μὲν φρικώδηc πυρετὸc ἐπὶ χολώδει καὶ φλεγματώδει χυμῷ cυνιcτάμενοc, ὁ δὲ χωρὶc φρίκηc ἐπὶ τῷ χολώδει μέν, ἀλλὰ δυcκινητοτέρῳ τε καὶ δυcπεπτοτέρῳ, φέρουcι δ’ αὐτὸν καὶ φλεγμοναὶ κυρίων μορίων. |
| 17a 230 [5] | τῶν δὲ μετὰ ῥίγουc μὲν εἰcβαλλόντων, εἰc ἀπυρεξίαν δὲ ληγόντων ἅμα χολώδεcιν ἐμέτοιc ἢ διαχωρήcεcιν ἢ ἱδρῶcιν ἡ ξανθὴ χολὴ κινουμένη δι’ ὅλου τοῦ cώματοc αἰτία. τούτων μὲν οὖν οὕτωc ἐχόντων, ὡc εἴρηται, τὸ μὲν ἤτοι τὴν αἰτίαν ἑκάcτου ζητεῖν ἢ τὴν θεραπείαν ἰατρικόν τι καὶ χρήcιμόν ἐcτι πρᾶγμα, τὸ δέ, τί καλέcει τιc ἕκαcτον τῶν εἰρημένων ὀρθῶc, οὐκέτι τῆc ἰατρικῆc τέχνηc ἴδιον, ἀναγκαῖόν γε μὴν γιγνόμενον, ὅταν βούληταί τιc ἑτέρουc διδάcκειν ἀναγινώcκειν. τὰc γὰρ ἐπὶ τῶν καμνόντων γιγνομέναc ἡμῖν διαγνώcειc τε τῶν 〈παρόντων〉 παθῶν καὶ προγνώcειc τῶν ἐcομένων καὶ θεραπείαc ὁρῶμεν οὐδὲν δεομέναc τῆc ἐν τοῖc ὀνόμαcιν ἀκριβείαc. οὐδὲ γὰρ ἀπὸ τούτων οἱ ἰδιῶται κρίνουcι τοὺc ἰατρούc, ἀλλ’ ὅταν ἐπὶ φλεβοτομίᾳ τὸν κάμνοντα ῥᾳcτωνήcαντα θεάcωνται καὶ τροφὴν ἐν καιρῷ λαβόντα (καὶ γὰρ καὶ τούτῳ κρίνειν ἰδιώτηc δύναται) εἶτα θεαcάμενοc οὐκ εὐθέωc ἐπὶ τῇ τροφῇ τὴν ἀρχὴν τοῦ παροξυcμοῦ γενομένην, ἀλλὰ μετὰ χρόνον πλείονα τὸν ἰατρὸν ἐπαινεῖ κἂν αὖ ψυχροῦ δέῃ, τότε δόντα καὶ λούcαντα τὸν ἄρρωcτον ἀπύρετον ἤδη πεποιηκότα, παραχρῆμα θαυμάζει, καθάπερ γε κἂν εἰ προείποι τι τῶν ἐcομένων. |
| 17a 231 [15] | ἀπὸ τούτων μὲν οὖν ὁ ἰατρὸc ἀκριβῶc τε καὶ ἀληθῶc εὐδοκιμεῖ, cοφιcτὴc δὲ κατατρίβει τὸν χρόνον ἑαυτοῦ τε καὶ τῶν μαθητῶν, ὑπὲρ ὀνομάτων τε καὶ cημαινομένων ἐρίζων. ἐπεὶ δὲ τὸ προκείμενον ἡμῖν νῦν ἐcτιν, οὐκ αὐτὰ τὰ πράγματα διδάξαι τῆc τέχνηc (ἐν ἑτέροιc γὰρ τοῦτο ἐπράξαμεν αὐτάρκωc), ἀλλὰ τὴν Ἱπποκράτουc γνώμην ἐπιcκέψαcθαι διὰ cυντόμων, καὶ τοῦτο δυνατὸν ὧδε ποιῆcαι. λέλεκται μὲν 〈γὰρ〉 αὐτῷ καὶ πρόcθεν· “ἦν δὲ τοῖc πλείcτοιcιν αὐτῶν τὰ παθήματα φρικώδεεc πυρετοί, cυνεχέεc, ὀξέεc, τὸ μὲν ὅλον οὐ διαλείποντεc. ὁ δὲ τρόποc ἡμιτριταῖοc, μίαν κουφότεροι, τῇ δ’ ἑτέρῃ ἐπιπαροξυνόμενοι.” καὶ νῦν δὴ πάλιν ἡ ῥῆcιc αὕτη φηcίν· ἐν δὲ τῷ ἡμιτριταίῳ cυμπίπτει μὲν καὶ ὀξέα νοcήματα καὶ ἔcτι τῶν ἄλλων οὗτοc θανατωδέcτατο c. |
| 17a 232 [15] | ὅτι μὲν οὖν θανατώδηc ἐcτὶν ὁ ἡμιτριταῖοc ἄντικρυc εἴρηκεν αὐτὸc ὁ Ἱπποκράτη c. ὅτι δὲ τῶν εἰc ἀπυρεξίαν ληγόντων οὐδείc ἐcτι θανατώδηc ἄντικρυc ἐν Ἀφοριcμοῖc ἐδήλωcεν εἰπών· “πυρετοί, ὁκόcοι μὴ διαλείποντεc διὰ τρίτηc ἰcχυρότεροι γίνονται, ἐπικίνδυνοι. ὅτῳ δ’ ἂν τρόπῳ διαλείπωcι, cημαίνει ὅτι ἀκίνδυνοι.” πῶc 〈οὖν〉 ἄν τιc ἐκ τῶν εἰc ἀπυρεξίαν ληγόντων εἴποι τὸν ἡμιτριταῖο ν, ἑπόμενοc Ἱπποκράτε ι; καὶ μὴν οἱ λέγοντεc, ἐάν τιc ὥραιc τέτταρcι καὶ εἴκοcιν ἀπύρετοc γίγνηται, τὸν μέcον ἔχειν αὐτὸν ἡμιτριταῖο ν, ἐκ τῶν διαλειπόντων ποιοῦcιν οὗτοι τὸν πυρετὸν τοιοῦτον. οὕτωc δὲ καὶ 〈οἱ〉 τὸν μέγαν καὶ τὸν μικρὸν ὡρῶν ἀριθμῷ διαφέρειν τοῦ μέcου φάcκοντεc, εἰc ἀπυρεξίαν περιάγειν ἀμφοτέρουc βουλόμενοι, τῆc Ἱπποκράτουc ἀποχωρήcουcι γνώμηc, ἐν τοῖc διαλείπουcι πυρετοῖc τὸν ἡμιτριταῖον ἄγοντεc. ἀκίνδυνοc γὰρ οὗτοc ἔcται, καίτοι θανατώδηc ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμενοc. ἄμεινον οὖν ἐcτι τῶν μὲν ὀνομάτων, ὡc εἴρηται, καταφρονεῖν, ἀcκοῦντα διαγνώcειc τε καὶ προγνώcειc καὶ θεραπείαc ἑκάcτου τῶν πυρετῶν. |
| 17a 233 [15] | ἐπεὶ δὲ cαφεcτέρα τε καὶ cυντομωτέρα διὰ τῶν ὀνομάτων ἡ διδαcκαλία γίνεται, προδιηγηcάμενοι λόγῳ τῶν διὰ τρίτηc παροξυνομένων πυρετῶν τὰc διαφοράc, ὡc ἀρτίωc ἐποιήcαμεν καθ’ ἑκάcτην αὐτῶν ἰδίαν προcηγορίαν, 〈καὶ〉 ὥcπερ εἰώθαμεν πράττειν ἑκάcτοτε διελόμενοι τὰc διαφορὰc τῶν διὰ τρίτηc παροξυνομένων πυρετῶν ἐφεξῆc τὸν ἐντὸc τῶν δώδεκα ὡρῶν παυόμενον ἀκριβῆ τριταῖον ὀνομάcομεν ἕνεκα cυντόμου διδαcκαλίαc. ὅcτιc δ’ ἂν ἔχῃ πολυχρονιώτερον τούτου τὸν παροξυcμόν, ὅμωc μὴν ἔτι μακροτέραν αὐτοῦ τὴν ἄνεcιν, ἐκεῖνον ἁπλῶc τριταῖον ὀνομάcομεν. ὅcτιc δ’ ἂν ἐπὶ πλεῖcτον μὲν ἐκτεταμένον 〈ἔχῃ〉 τὸν παροξυcμόν, ὀλίγον δὲ τὸ διάλειμμα, τοῦτον αὖ πάλιν ὀνομάcομεν ἐκτεταμένον τριταῖον. ὅcτιc δ’ ἂν μὴ παυcάμενοc εἰc ἀπυρεξίαν φρικώδειc μὲν τῇ προτέρᾳ τῶν ἡμερῶν ἐπαναλήψειc ποιῆται, κατὰ δὲ τὴν δευτέραν ἁπλοῦν ἕνα παροξυcμόν, τοῦτον ἡμιτριταῖον ὀνομάcομεν· εἰ δ’ ἁπλῶc διὰ τρίτηc παροξύνοιτο, τριταιοφυῆ. πάντ’ ἔχειc ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ διωριcμένα, τά τ’ ἄχρηcτα καὶ χρήcιμα. |
| 17a 234 [15] | τούτων οὖν 〈ἀναγκαῖόν〉 ἐcτι διὰ παντὸc μεμνῆcθαι καὶ πρόχειρον ἔχειν τὴν γνῶcιν αὐτῶν. οὕτωc γὰρ καταγνώcῃ τῆc τῶν νεωτέρων ἰατρῶν φλυαρίαc, ἣν περὶ τῶν εἰρημένων ὀνομάτων ἐποιήcαντο, περὶ τῶν πραγμάτων οἰόμενοι διαλέγεcθαι. ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐδένα τῶν γοῦν εἰc ἀπυρεξίαν ἀφικνουμένων πυρετῶν ὁ Ἱπποκράτηc ἡμιτριταῖον ὀνομάζει, δέδεικται· πότερον δ’ ἐκεῖνον μόνον, ὃν ἐγώ 〈γ’ ἡμιτριταῖον 〉 ἰδίωc καλεῖν εἴωθα, τὸν τὰc φρικώδειc ἐπαναλήψειc ποιούμενον ἢ καὶ τὸν ἄνευ τούτων γινόμενον, ἄξιόν ἐcτι cκέψεωc. εἰ γὰρ καὶ τοῖc φθινώδεcι καὶ ἄλλοιc χρονίωc νοcοῦcιν ὁ πυρετὸc οὗτοc εἴωθε cυμπίπτειν, ἴcωc, εἰ καὶ χωρὶc φρίκηc γίγνοιτο, καλέcομεν αὐτὸν ἡμιτριταῖο ν, ἐὰν τῇ δευτέρᾳ τῶν ἡμερῶν ἐπιπαροξύνηται. ἀλλ’ ὅπερ ἔφην, ὑπὲρ ὀνόματοc οὔcηc τῆc ζητήcεωc οὐδὲν ἄτοπόν ἐcτι, κἂν μὴ γνῶμεν ἀκριβῶc, ἐπὶ τίνοc πυρετοῦ μάλιcτα τὴν ἡμιτριταίαν ἐπιφέρει φωνὴν ὁ Ἱπποκράτη c. ὁπόταν γὰρ αὐτοῦ τὴν περὶ τοὺc πυρετοὺc τέχνην ἐκμάθωμεν, ἕξομεν ὧν δεόμεθα πρὸc τὰ τῆc τέχνηc ἔργα, χωρὶc τῶν ἐπ’ αὐτοῖc ὀνομάτων. |
| 17a 235 [15] | τάχα δ’ ἂν εἶναι δόξειεν οἰκεῖον ἑξῆc cκέψαcθαι, διὰ τί προcέθηκεν ὁ Ἱπποκράτηc τὸ καλεόμενον καὶ οὐχ ἁπλῶc εἶπεν· “ἐν δὲ τῷ ἡμιτριταίῳ cυμπίπτει μὲν καὶ ὀξέα νοcήματα.” δοκεῖ δή μοι μέμφεcθαι τὴν προcηγορίαν ὡc ἄκυρον. ἐπὶ γὰρ τῶν ἐνδεεcτέρωc ἐχόντων κατὰ τὰ τέλεια τὴν τοῦ ἡμίcεοc προcθήκην ποιούμεθα, φάcκοντεc ἡμιθνῆτα καὶ ἡμίθνητον καὶ ἡμίθεον καὶ ἡμίφωνον, ἡμίονόν τε καὶ τὸ ἡμίοπτον, ὅcα τε ἄλλα τοιαῦτα λέγοντεc. ὁ δ’ ἡμιτριταῖοc οὐ μόνον οὔκ ἐcτιν ἥμιcυc τῷ πλήθει τῶν cυμπτωμάτων ἢ τῇ δυνάμει [καὶ τούτων] τῆc ὅληc διαθέcεωc, ἀλλὰ καὶ πολὺ χείρων τοῦ τριταίου, ὥcτ’ ἄμεινον εἶναι δοκεῖν ἐκεῖνον τούτου λέγειν ἥμιcυν, οὐκ ἐκείνου τοῦτον. οὐκοῦν οὐκ οἶδα, τί δόξαν αὐτοῖc οὕτωc 〈μᾶλλον〉 ὠνόμαcαν οἱ πρῶτοι θέμενοι τὴν προcηγορίαν ἢ ἄλλωc. ἐνδέχεται γὰρ αὐτούc, [καὶ] διότι τοῦ τριταίου πυρετοῦ τὸ διὰ τρίτηc τε παροξύνειν 〈καὶ〉 τὸ εἰc ἀπυρεξίαν λήγειν ἔχοντοc ὁ ἡμιτριταῖοc ἓν μὲν ἔχει τούτων, ἓν δ’ οὐκ ἔχει, ταύτην θέcθαι τὴν προcηγορίαν· τὸ μὲν γὰρ διὰ τρίτηc παροξύνειν ἔχει, τὸ δ’ εἰc ἀπυρεξίαν λήγειν οὐκ ἔχει. |
| 17a 236 [5] | ἐνδέχεται δὲ καί, διότι καὶ τὸ μετὰ ῥίγουc εἰcβάλλειν οὐκ ἔχει καὶ πρὸc τούτοιc γ’ ἔτι τὸ μετ’ ἐκκρίcεωc παύεcθαι, καὶ μέντοι καὶ 〈δι〉ότι τὴν δευτέραν ἡμέραν οὐκ ἔχει καθαράν. ἐνδέχεται δὲ καὶ ἄλλο τι τοιοῦτον εἰπεῖν τοῖc τὴν μὲν ἄχρηcτον cοφίαν ἀcκοῦcι, τὰ δ’ ὄντωc χρήcιμα τῆc τέχνηc παραλείπουcιν. Νυκτερινὸc οὐ λίην θανατώδη c , μακρὸc δ έ . ἡμερινὸc μακρότερο c · ἔcτι δ ’ οἷcι ῥέπει καὶ ἐπὶ τὸ φθινῶδε c . Τῶν μὲν ἐν ἀρχῇ πυρετῶν τὸν κατάλογον ἔγραψεν ἁπλῶc, τούτων δ’ ἑξῆc τὰ ἤθη διδάcκει. προειρηκὼc οὖν ἐν τῷ καταλόγῳ· “πυρετοὶ οἱ μὲν cυνεχέεc, οἱ δὲ ἡμέρην ἔχουcι, νύκτα διαλείπουcι, νύκτα ἔχουcιν, ἡμέρην διαλείπουcιν”, εἶτα περὶ τῶν cυνεχῶν διελθών, ὁποῖοί τινέc εἰcι, καὶ προcθεὶc αὐτοῖc ἐφεξῆc τὴν περὶ τοῦ τεταρταίου τε καὶ ἡμιτριταίου διδαcκαλίαν, ἐπὶ τοὺc τῇ μὲν ἡμέρᾳ παροξυνομένουc, τῇ δὲ νυκτὶ διαλείπονταc ἢ τῇ μὲν νυκτὶ παροξυνομένουc, τῇ δ’ ἡμέρᾳ διαλείπονταc ἀφίκετο, καλέcαc αὐτῶν τὸν μὲν ἕτερον νυκτερινό ν, τὸν δ’ ἕτερον ἡμερινό ν , νυκτερινὸν μὲν τὸν ἐν νυκτὶ παροξυνόμενον, ἡμερινὸν δὲ τὸν ἐν ἡμέρᾳ. |
| 17a 237 [15] | δι’ ὧν δ’ ἐπαινεῖν ἔδοξε τὸν νυκτερινό ν, οὐδὲν ἧττον ἔψεξε διὰ τῶν αὐτῶν, οὐχ ἁπλῶc εἰπών· “νυκτερινὸc οὐ θανατώδηc”, ἀλλὰ τὸ οὐ λίην προcθείc. εἰ γὰρ οὐ λίην θανατώδη c, εὔδηλον ὅτι θανατώδηc μετρίωc. τὸν δ’ ἡμερινὸν οὐ μόνον μακρότερον εἶπεν εἶναι τοῦ νυκτερινο ῦ, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ [ πρὸ c ] τὸ φθινῶδεc ἐνίοτε ῥέπει ν, ὥcτε καὶ κατὰ τοῦτο μοχθηρότερον εἶναι. τοῦτο μὲν γὰρ ἐν ᾧ χρόνῳ διαφορεῖcθαι καὶ ἀραιοῦcθαι μᾶλλον εἴωθεν ἢ cυcτέλλεcθαι καὶ πυκνοῦcθαι τὸ cῶμα, παροξυνόμενοc εἰκότωc κακοηθέcτεροc εἶναι δοκεῖ, τοῦτο δὲ καὶ τὸν καιρὸν τῆc προνοίαc ἔχων ἀήθη. καθ’ ὃν γὰρ χρόνον ἐχρῆν κοιμᾶcθαι, κατὰ τοῦτον ἀναγκαῖόν ἐcτι τῆc ἰατρικῆc προνοίαc τυγχάνειν τοὺc κάμνονταc. |
| 17a 238 [10] | καὶ διὰ τοῦτο καταφθείρονται τῷ χρόνῳ καὶ φθίνουcι, δυοῖν θάτερον, εἰ μὲν δὴ κοιμῷντο νυκτόc, ἐνδεῶc ἀπολαύοντεc ὕπνου, εἰ δ’ ἡμέραc, νυκτερίδων βίον, οὐκ ἀνθρώπων βιοῦντεc. Ἑβδομαῖοc μακρό c , οὐ θανατώδη c . ἐναταῖοc ἔτι μακρότερο c , οὐ θανατώδη c . Οὔθ’ Ἱπποκράτει καλὸν ἀπιcτεῖν, (ἐμφαίνει γάρ, ὡc ἑωρακὼc ταῦτ’ ἔγραψε,) οὔτε ψεύδεcθαι προcήκει λέγοντα καὶ αὐτὸν ἑωρακέναι. παραφυλάττειν οὖν ὑμᾶc φιλοπόνωc προcήκει καὶ τῇ πείρᾳ κρίνειν τὸ ἀληθέc, ἀλλ’ ὅπωc μὴ πάθητε τοῖc πολλοῖc ὁμοίωc, οἳ θεαcάμενοι κατά τινα τύχην δι’ ἑβδόμηc ἡμέραc πυρέξαντα τὸ δεύτερόν τε καὶ τρίτον ἀπὸ τῆc ἀρχῆc ὑπέλαβον ἑβδομαίαν εἶναί τινα περίοδον. ἐνδέχεται γάρ ποτε τοῦτο καὶ κατὰ cυντυχίαν ἀπαν τῆcαι, καὶ μέντοι καὶ κατὰ τὸ τῆc διαίτηc ὁμοειδέc. |
| 17a 239 [15] | ὅcοιc γὰρ τῶν νοcούντων οὐκ ἀκριβῶc ἡ νοcώδηc ἐπαύcατο διάθεcιc, ἀλλ’ ἔμεινεν αὐτῆc τι cπέρμα, τούτοιc ἀμελέcτερον διαιτηθεῖcι cυμβαίνει πολλάκιc μὲν ἕκτῃ μετὰ τὴν πρώτην ἡμέραν πυρέξαι, πολλάκιc δ’ ἑβδόμῃ, πολλάκιc δ’ ὀγδόῃ, πολλάκιc δ’ ἄλλῃ τινὶ καὶ τοῦ πυρετοῦ παυcαμένου δόξαcιν ἀκριβῶc ἀπηλλάχθαι, πάντα ὁμοίωc διαιτηθεῖcιν ἐπὶ τῷ καταλειφθέντι τῆc νόcου cπέρματι δι’ ἴcων ἡμερῶν εἰc τὴν αὐτὴν ἀφικομένοιc διάθεcιν ὡcαύτωc πυρέξαι. καὶ δυνατὸν γίγνεcθαι τοῦτο πολλάκιc, ὅταν ἴcον μὲν ᾖ τὸ καταλειπόμενον τῆc διαθέcεωc, ὁμοίωc δὲ καὶ οἱ κάμνοντεc διαιτῶνται. τοῦτ’ οὖν 〈οὐκ〉 ὄντωc περίοδόc ἐcτι νοcώδηc, ὅταν ἀκριβῶc διαιτηθέντων αὐτῶν κατὰ τὴν αὐτὴν ἀφικνῆται προθεcμίαν ὁ πυρετόc, ὥcπερ ἐπὶ τοῦ τεταρταίου φαίνεται γιγνόμενον. Τριταῖοc ἀκριβὴc ταχυκρίcιμοc καὶ οὐ θανατώδη c . Εἴρηται μικρῷ πρόcθεν, ὡc ἐν τύπῳ φάναι, τὸν ὀλιγοχρόνιον ἔχοντα παροξυcμὸν ἀκριβῆ τριταῖον εἶναι. |
| 17a 240 [10] | τὰ δ’ ὡc τὸ πολὺ τούτῳ cυνυπάρχοντα πάντα εἴρηται κατά τε τὰ Περὶ διαφορᾶc πυρετῶν καὶ τὰ Περὶ κρίcεων ὑπομνήματα. Ὁ δὲ πεμπταῖοc πάντων κάκιcτο c · καὶ γὰρ πρὸ φθίcιοc καὶ ἤδη φθίνουcιν ἐπιγενόμενοc κτείνε ι . Οἱ φθίνοντεc ἑκτικὸν πυρέττουcι πυρετὸν οὐδέποτε παυόμενον, οὗ τὴν φύcιν ἅπαcαν, ὥcπερ καὶ τῶν ἄλλων, ἔμαθεc ἐν τοῖc Περὶ διαφορᾶc πυρετῶν. ἤδη δέ τιcιν αὐτῶν εἶδον ἐπιπεπλεγμένον τινὰ τῶν περιοδικῶν, ἤτοι τῶν διὰ τρίτηc ἢ καὶ τῶν καθ’ ἑκάcτην ἡμέραν παροξυνομένων, ὡc δ’ Ἱπποκράτηc φηcί, καὶ τὸν διὰ πέμπτη c, ὑπὲρ οὗ καὶ αὐ τοῦ νόμιζέ cοι τὰ αὐτὰ λελέχθαι πρὸc ἡμῶν, ἃ καὶ περὶ τῶν ἑβδομαίων τε καὶ ἐναταίων ὀλίγον ἔμπροcθεν ἤκουcαc. |
| 17a 241 [13] | Εἰcὶ δὲ τρόποι καὶ καταcτάcιεc καὶ παροξυcμοὶ τούτων ἑκάcτου τῶν πυρετῶ ν . αὐτίκα γὰρ cυνεχήc ἐcτιν οἷcιν 〈ἀρχόμενοc〉 ἀνθεῖ καὶ ἀκμάζει μάλιcτα καὶ ἀνάγει ἐπὶ τὸ χαλεπώτατο ν , περὶ δὲ κρίcιν καὶ ἅμα κρίcει ἀπολεπτύνετα ι · ἔcτι δ ’ οἷcιν ἄρχεται μαλακῶc καὶ ὑποβρύχι α , ἐπαναδιδοῖ 〈δὲ〉 καὶ παροξύνεται κα θ ’ ἡμέρην 〈ἑκάcτην 〉 , περὶ δὲ κρίcιν ἅλιc ἐξέλαμψε ν · ἔcτι δ ’ οἷcιν ἀρχόμενοc πρηέωc ἐπιδιδοῖ καὶ παροξύνεται καὶ μέχρι τινὸc ἀκμάcαc πάλιν ὑφίηcι μέχρι κρίcεωc καὶ περὶ κρίcι ν . cυμπίπτει δὲ ταῦτα [ κα ὶ ] γίνεcθαι ἐπὶ παντὸc πυρετοῦ καὶ ἐπὶ παντὸc νοcήματο c . Τρόπουc πυρετῶν ἐνίοτε μὲν τὰ ἤθη καλοῦcιν, ἐνίοτε δὲ τὰc διαφοράc, καταcτάcειc 〈δὲ τὰc αὐτῶν φύcειc〉. |
| 17a 242 [15] | τὰ ἤθη δὲ νῦν αὐτὸc δῆλόc ἐcτιν ἑκάcτου τῶν προειρημένων πυρετῶν προῃρημένοc γράψαι. τὸν γοῦν cυνεχῆ φηcιν ἄρχεcθαι μὲν ἐνίοιc cφοδρότατ α, κατὰ βραχὺ δὲ ἀπολεπτύνεcθαι μέχρι κρίcεω c , ἐνίοτε δὲ μετρίωc ἀρξάμενον αὐξάνεcθαι κατὰ βραχὺ μέχρι κρίcεω c, ἐν ᾗ φηcιν ἐκλάμπειν αὐτό ν. οὗτοι μὲν οὖν ἐναντίαν ἀλλήλοιc ἔχουcι τὴν κίνηcιν. ἄλλον δὲ τρόπον ἐπ’ αὐτοῖc τρίτον εἶναί φηcι cύνθετον ἐξ ἀμφοῖν, ὅταν ἄρχηται μὲν πραέω c , αὐξηθεὶc δὲ κατὰ βραχὺ καὶ τὸ τέλειον ἀπολαβὼν μέγεθοc ὑφιῇ μέχρι λύcεωc παντελοῦc. τούτουc 〈οὖν〉 τοὺc τρεῖc τρόπουc οἴονταί τινεc αὐτὸν λέγειν ἐπὶ τῶν cυνεχῶν πυρετῶ ν, οὐκ ἀκούοντεc ὧν ἐπὶ τῷ τέλει τῆc ῥήcεωc ἔγραψε· cυμπίπτει δὲ ταῦτα γίνεcθαι ἐπὶ παντὸc πυρετοῦ καὶ νοcήματο c, ὥcτ’ οὐκέτι τῶν cυνεχῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ πάντων τῶν ἄλλων πυρετῶ ν, ὅcοι γε cυνεχεῖc καὶ 〈διαλείποντεc καὶ ὀξεῖc καὶ〉 πολυχρόνιοι, καὶ μέντοι καὶ παντὸc ἄλλου νοcήματοc, ὀξέοc τε δηλον ότι καὶ χρονίου, τοὺc αὐτοὺc τρόπουc φηcὶ γίνεcθαι τρεῖc. |
| 17a 243 [10] | καὶ τὰ cυμπτώματα δὲ κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον κινεῖται [τὰ] πάντα. φέρε γὰρ ἐπ’ ἀλγήματοc ἡμᾶc cκοπεῖcθαι τοῦτο· πολλάκιc μὲν εἰcβάλλον cφοδρότατον, ἀπομαραίνεται κατὰ βραχὺ μέχρι παντελοῦc λύcεωc, ἐνίοτε δ’ ἀρξάμενον πρᾷο ν, ἐπὶ τὸ cφοδρότατον αὐξηθὲν κατὰ βραχὺ ταχεῖαν ἔcχε τὴν λύcιν. αὖθιc δέ ποτε μετὰ τὴν τελείαν ἀκμὴν ἀνὰ λόγον τῆc αὐξήcεωc ἐν ἴcῳ χρόνῳ τὴν παρακμὴν ἔλαβεν. Δεῖ δὲ τὰ διαιτήματα cκοπούμενον ἐκ τούτων προcφέρει ν . Προγνωcτικὸν εἶναί cε βούλεται τῆc κινήcεωc τῶν νοcημάτων, ὅπωc ἁρμόττουcαν αὐτοῖc τὴν δίαιταν προcφέρῃ c. δεῖ γὰρ ὡc πρὸc τὴν ἐcομένην αὐτοῖc ἀκμὴν τοῦ νοcήματοc ἀποβλέπονταc ἡμᾶc τὴν δίαιταν ποιεῖcθαι *** κατά τε τὸ Περὶ διαίτηc ὀξέων καὶ τοὺc Ἀφοριcμούc, ὅπωc 〈δὲ〉 χρὴ προγινώcκειν τοὺc προειρημένουc τρόπουc τῶν νοcημάτων, ἔκ τε τῶν Εἰc τὸ προγνωcτικὸν ὑπομνημάτων καὶ ἐκ τῶν Περὶ κρίcεων μαθήcῃ. |
| 17a 244 [16] | διὰ κεφαλαίων δ’ αὐτὰ 〈καὶ〉 κατὰ τοῦτο τὸ βιβλίον ἔγραψα διὰ τῆc πρώτηc ἐν τῷδε τῷ ὑπομνήματι γεγραμμένηc ῥήcεωc. Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα ἐπίκαιρα cημεῖα τούτοιc ἐcτὶν ἠδελφιcμέν α , περὶ ὧν τὰ μέν που γέγραπτα ι , τὰ δὲ 〈καὶ〉 γεγράψετα ι . πρὸc ἃ 〈δεῖ〉 διαλογιζόμενον δοκιμάζειν καὶ cκοπεῖcθα ι , τίνι τούτων ὀξὺ 〈καὶ〉 θανατῶδεc ἢ περιεcτικὸν 〈καὶ τίνι μακρὸν καὶ θανατῶδεc ἢ περιεcτικὸν〉 καὶ τίνι προcαρτέον ἢ οὒ καὶ πότε καὶ πόcον καὶ τί τὸ προcφερόμενον ἔcτα ι . Καίτοι πολλὰ προειρηκώc, ἀφ’ ὧν χρὴ τὰc προγνώcειc ποιεῖcθαι, ὅμωc φηcὶν εἶναι καὶ ἄλλ α , τὰ μὲν ἤδη γεγραμμέν α, κατὰ τὸ Προγνωcτικὸν δηλονότι, τὰ δὲ καὶ γραφηcόμεν α. Τὰ δὲ παροξυνόμενα ἐν ἀρτίῃcι κρίνεται ἐν ἀρτίῃcι ν . |
| 17a 245 [5] | ὧν δ ’ οἱ παροξυcμοὶ ἐν περιccῇc ι , κρίνεται ἐν περιccῇcι ν . Εἴρηται πολλάκιc ἡμῖν ἐν τοῖc παροξυcμοῖc γίνεcθαι τὰc κρίcει c, διά τε τὸ κινεῖcθαι cφοδρῶc ἐν αὐτοῖc τοὺc χυμοὺc καὶ ὥcπερ ζέονταc ἐκρήγνυcθαι δι’ αἱμορραγίαc ἢ ἱδρώτων ἢ ἐμέτων ἢ διαχωρημάτων ἢ αἱμορροίδων ἢ καταμηνίων ταῖc γυναιξί, διά τε τὸ κατ’ αὐτὸν 〈δὴ τοῦτον〉 τὸν καιρὸν τὴν φύcιν ἐπείγεcθαι πρὸc τὴν ἔκκριcιν αὐτῶν, ἅμα μὲν ὅτι βαρυνομένη καὶ κακοπαθοῦcα παροξύνεται πρὸc τὴν ἔκκριcιν, ἅμα δὲ ὅτι κεχυμένων μᾶλλον αὐτῶν ἥ τε διάκριcιc ἑτοιμοτέρα τῶν μοχθηρῶν ἥ τε κρίcιc γίγνεται ῥᾷον. Ἔcτι δὲ [ἡ ] πρώτη περίοδοc τῶν ἐν τῇcιν ἀρτίῃcι κρινόντων τετάρτ η , ἕκτ η , [ ὀγδό η, ] τεccαρεcκαιδεκάτ η , εἰκοcτ ή , τετάρτη καὶ εἰκοcτ ή , τριακοcτ ή , τεccαρακοcτ ή , ἑξηκοcτ ή , ὀγδοηκοcτ ή , εἰκοcτὴ καὶ ἑκατοcτ ή · [ ἐ κ ] τῶν δὲ ἐν τῇcι περιccῇcι κρινόντων περίοδοc πρώτη τρίτ η , πέμπτ η , ἑβδόμ η , ἐνάτ η , ἑνδεκάτ η , ἑπτακαιδεκάτ η , εἰκοcτὴ πρώτ η , εἰκοcτὴ ἑβδόμ η , τριακοcτὴ πρώτ η . |
| 17a 246 [5] | Οὐ κυρίωc μοι δοκεῖ κεχρῆcθαι νῦν τῇ προcηγορίᾳ τῆc περιόδο υ. τὰc γὰρ ἡμέραc αὐτάc, ἐν αἷc αἱ κρίcειc γίνονται, πάcαc ἐφεξῆc ἔγραψεν. ἐν δὲ τῷ Προγνωcτικῷ τὰc κατὰ τετράδαc γινομέναc περιόδουc ἀκριβῶc διῆλθεν, ὥcτε ταῦτ’ ἔοικεν ἐπιζητεῖν τὴν θεωρίαν τῶν 〈ἄλλων〉 κριcίμων ἡμερῶν. πρώτην μὲν οὖν φηcι κρίcιμον ἡμέραν εἶναι τῶν ἀρτίων τὴν τετάρτη ν, ἐφεξῆc δ’ αὐτῇ τὴν ἕκτη ν. εἶτ’ ἐν τοῖc πλείcτοιc μὲν τῶν ἀντιγράφων ἡ ὀγδόη τε καὶ δεκάτη γέγραπται, κατά τινα δὲ ἡ τεccαρεcκαιδεκάτη μετὰ τὴν ἕκτη ν, 〈εἶθ’ ἡ〉 εἰκοcτ ή. καὶ μετὰ ταύτην ἐν τιcὶ μὲν τῶν 〈ἀντιγράφων〉 τετάρτη καὶ εἰκοcτ ή, ἐν τιcὶ δ’ αὐτῶν γέγραπται [τετάρτη καὶ] τριακοcτ ή, καὶ μετὰ ταύτην τεccαρακοcτ ή, μεθ’ ἣν ἡ ἑξηκοcτὴ καὶ ἡ ὀγδοηκοcτὴ καὶ 〈ἡ εἰκοcτὴ καὶ〉 ἑκατοcτ ή. τῶν δ’ ἐν ταῖc περιτταῖc κρινο μένων νοcημάτων πρώτην φηcὶν εἶναι περίοδον (ἄμεινον δ’ ἦν, ὡc ἔφαμεν, εἰπεῖν οὐ περί〈οδον, ἀλλ’ ἡμέραν,) ἀπ’〉 ἀρχῆc τρίτη ν, εἶτα πέμπτην 〈εἶπεν〉, εἶθ’ ἑβδόμη ν, εἶτα ἐνάτη ν, εἶτα ἑνδεκάτη ν, εἶτα ἑπτακαιδεκάτη ν, εἶτα πρώτην καὶ εἰκοcτὴν καὶ μετὰ ταύτην ἑβδόμην καὶ εἰκοcτή ν, ἐφ’ ᾗ πρώτην καὶ τριακοcτή ν. |
| 17a 247 [15] | ἐδείχθηcαν δὲ ἡμῖν ἐν τῇ Περὶ τῶν κριcίμων ἡμερῶν πραγματείᾳ παcῶν τῶν κρινουcῶν ἰcχυρόταται μὲν αἱ κατὰ τὴν τετραδικήν τε καὶ ἑβδομαδικὴν περίοδον γινόμεναι, μετριώτεραι δ’ αὐτῶν αἱ παρεμπίπτουcαι, περὶ ὧν τῆc εὐλόγου γενέcεωc ἕνεκεν εἴπομεν. αἱ μὲν οὖν περιccαὶ πᾶcαι καλῶc εἴρηνται· τῶν δ’ ἀρτίων οὐκ ὀρθῶc εἰρήκαcί 〈τινεc〉 εἶναι καὶ τὴν ὀγδόην καὶ τὴν δεκάτη ν· οὐδαμῶc γάρ εἰcιν αὗται κρίcιμοι. Εἰδέναι δὲ χρὴ † ὅτι τὰc ἄλλωc κριθῇ ἔξω τῶν προγεγραμμένω ν , ἐcομέναc ὑποcτροφά c · γένοιτο δ ’ ἂν καὶ ὀλέθρι α . Ὅτι καὶ καλῶc καὶ βεβαίωc κρίνουcιν αἱ εἰρημέναι νῦν ἡμέραι, καὶ τὰ κριθέντα δ’ 〈 ἄλλωc 〉 νοcήματα 〈μὴ〉 πάντωc μέν ἐcτι βέβαια, γένοιτο δ ’ ἄν ποτε καὶ ὀλέθρι α, δέδεικται δι’ ἐκείνων τῶν ὑπομνημάτων. |
| 17a 248 [10] | Δεῖ δὲ προcέχειν τὸν νόον καὶ εἰδέναι ἐν τοῖcι χρόνοιcι τούτοιcι κρίcιαc ἐcομέναc ἐπὶ cωτηρίην ἢ ὄλεθρον ἢ ῥοπὰc ἐπὶ τὸ ἄμεινον ἢ χεῖρο ν . Ἐν ταύτῃ τῇ ῥήcει τὸ cημαινόμενον ἐκ τοῦ τῆc κρίcεωc ὀνόματοc ἐδίδαξεν, ὃ διὰ cυντόμων ἂν εἴποι τιc ὀξύρροπον εἶναι μεταβολὴν ὅλου νοcήματοc. ὅτι δὲ τετραχῶc ἡ μεταβολὴ γίνεται, cαφῶc αὐτὸc εἶπεν· ἐπὶ γὰρ cωτηρίαν ἢ ὄλεθρον ἢ ῥοπὴν ἐπὶ τὸ ἄμεινον ἢ χεῖρο ν, ἀξιόλογον δηλονότι. παρέλιπε δ’ αὐτὸc εἰπεῖν τὸ ἀξιόλογον, ὡc ἐν τῷ κοινῷ cημαινομένῳ τοῦ τῆc κρίcεωc ὀνόματοc περιεχόμενον. Πλάνητεc δὲ πυρετοὶ καὶ τεταρταῖοι καὶ πεμπταῖοι καὶ ἑβδομαῖοι καὶ ἐναταῖο ι , ἐν ᾗcι περιόδοιcι κρίνοντα ι , cκεπτέο ν . |
| 17a 249 [10] | Οὐδὲ περὶ τούτων ἐπιζητεῖ κατὰ τὸ Προγνωcτικόν· καὶ γὰρ καὶ οἱ πλάνητεc τοὺc κατὰ μέροc παροξυcμοὺc ἀτάκτουc ἔχουcιν, ἀλλὰ διά γε τῶν κατὰ τὰc κριcίμουc ἡμέραc φαινομένων cημείων ἡ κρίcιc αὐτῶν προγινώcκεται. περὶ δὲ τῶν εἰc ἀπυρεξίαν ληγόντων περιόδων, οἷαίπερ αἱ τῶν τριταίων εἰcὶ καὶ τῶν τεταρταίω ν, ἐδείχθη τοῖc πολλοῖc τῶν ἰατρῶν θεώρημα ἀγνοούμενον, οὗ διὰ παντὸc ἐπειράθημεν ἐπὶ τῶν ἀρρώcτων. οὐ γὰρ ταῖc ἀπὸ τῆc ἀρχῆc ἡμέραιc προcέχειν χρὴ τὸν νοῦν οὐδὲ ταύταc ἀριθμεῖν ἁπλῶc ἐφεξῆc, ἀλλὰ τοὺc παροξυcμούc, ὥcπερ ἐπὶ τριταίου τοῦ ἀκριβοῦc αὐτὸc εἶπε κατὰ τοὺc Ἀφοριcμούc· “τριταῖοc ἀκριβὴc ἐν ἑπτὰ περιόδοιcι κρίνεται τὸ μακρότατον. |
| 17a 250 [15] | ” ὡc γὰρ οὗτοc ἐν ἑπτὰ περιόδοιc κρίνεται, κατὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἄλλοc μὲν ἐν ἐννέα περιόδοιc, ἄλλοc δ’ ἐν ἕνδεκα καὶ οὕτωc ἐφεξῆc [ὁ] κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν κρινουcῶν ἡμερῶν. καὶ περὶ τῶν τεταρταίων ὁ αὐτὸc λόγοc. ἐν γοῦν τῷ Προγνωcτικῷ φηcι· “γίνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάcταcιc ἐκ τούτου τοῦ κόcμου.” ἐμοῦ δὲ κατὰ ταύτην τὴν θεωρίαν προειπόντοc ἐπ’ Εὐδήμου τοῦ φιλοcόφου τρεῖc τεταρταίουc ἔχοντοc ἕνα μὲν ἐξ αὐτῶν πρῶτον παύcεcθαι 〈πυρε〉τὸν ἐν ταῖcδε ταῖc ἡμέραιc παροξυνόμενον καὶ μετὰ τοcάcδε περιόδου c· ἐπεὶ δ’ οὗτοc ἐπαύcατο, δεύτερον ἄλλον ἐν τῇδε τῇ ἡμέρᾳ, κἄπειτα καὶ τὸν τρίτον ὁμοίωc προειπόντοc, ἐκ μαντικῆc ἔφαcαν λέγεcθαι ταῦτα καὶ οὐκ ἐξ ἰατρικῆc θεωρίαc, καίτοι τοὺc μάντειc οὐδέποτ’ ἀληθῶc ὁρῶντεc ἐπ’ ἀρρώcτου προειπόνταc ἐν Ῥώμ ῃ· (τῶν γὰρ ἐν ταῖc ἄλλαιc πόλεcιν οὐ πεπείραμαι.) cὺν θεῷ δ’ εἰπεῖν, ἡμεῖc οὐδέποτε ἀπετύχομεν ἐν οὐδεμιᾷ προρρήcει. καὶ cὺ τοίνυν, ἐὰν ἀcκήcῃc cαυτὸν ἐν τοῖc εἰρημένοιc περὶ κρίcεωc, Ἱπποκράτουc τε καὶ τῆc τέχνηc ἄξιοc ἔcῃ. ταῦτα μὲν εἰρήcθω μοι κατὰ τὸ πάρεργον, ἐπὶ δὲ τὴν προκει μένην ἐξήγηcιν αὖθιc ἴωμεν. |
| 17a 251 [20] | ὥcπερ γὰρ ἅπαντα τὸν περὶ τῶν κριcίμων ἡμερῶν λόγον ἀκριβῶc διωρίcατο κατὰ τὸ Προγνωcτικόν, οὕτω καὶ τὸν 〈περὶ〉 τῶν περιόδω ν. 〈ἀλλ’ ὅμωc〉 οὐδαμόθι γοῦν ἐμνημόνευcε πεμπταίαc ἢ ἑβδομαίαc ἢ ἐναταία c, οὐ μόνον κατὰ τὸ Προγνωcτικόν τι εἰπών, ἀλλ’ οὐδὲ κατὰ τοὺc Ἀφοριcμούc, καίτοι κατὰ μὲν τὸ Προγνωcτικὸν εἰπών· “γίνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάcταcιc ἐκ τούτου τοῦ κόcμου”, κατὰ δὲ τοὺc Ἀφοριcμούc· “τριταῖοc ἀκριβὴc κρίνεται ἐν ἑπτὰ περιόδοιcι ν.” δυνατὸν 〈οὖν〉 ἦν αὐτῷ καὶ περὶ πεμπταίου καὶ ἑβδομαίου καὶ ἐναταίου τὴν αὐτὴν ἀπόφαcιν ποιήcαcθαι, τὴν λέξιν ὡδί πωc γράψαντι· “γίγνεται δὲ καὶ τῶν τεταρταίων ἡ κατάcταcιc κατὰ τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ πεμπταίων καὶ ἑβδομαίων καὶ ἐναταίων ἐκ ταὐτοῦ κόcμου.” ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΝ ΤΩΙ ΠΡΩΤΩΙ ΤΩΝ ΕΠΙΔΗΜΙΩΝ ΓΕΓΡΑΜΜΕΝΩΝ ΑΡΡΩΣΤΩΝ Πρὸ τῆc τῶν κατὰ μέροc ἀρρώcτων ἐξηγήcεωc ἄμεινον εἶναί μοι δοκεῖ cαφηνείαc τε καὶ cυντομίαc ἕνεκα κοινόν τινα περὶ πάντων αὐτῶν λόγον εἰπεῖν. ἐδείχθη μοι καὶ κατ’ ἄλλαc μὲν πραγματείαc, ἀλλὰ κἀν τῇ Τῆc θεραπευτικῆc μεθόδου 〈cαφ〉ῶc διττὴ ἡ τῶν ζητουμένων εὕρεcιc οὖcα, μία μὲν ἡ διὰ τοῦ λόγου πρὸc τὴν γνῶcιν ἀφικνουμένη τοῦ καθόλου τε καὶ κοινοῦ παντὸc τῶν κατὰ μέροc εἴδουc, ἄλλη δ’ ἡ διὰ 〈τῆc πείραc ἀπὸ〉 τῶν κατὰ μέροc ἐπὶ τὸ κοινόν τε καὶ καθόλου παραγιγνομένη. |
| 17a 252 [15] | καὶ τὰ μὲν cυμπληροῦντα 〈πᾶcαν τέχνην θεωρήματα λέγομεν πάντα〉 εἶναι καθόλου, τὰc δὲ πράξειc τῶν τεχνιτῶν ἐπὶ τῶν ἀτόμων εἰδῶν γίγνεcθαι, δεῖcθαι δὲ τῆc ἐπ’ αὐτῶν γυμναcίαc καὶ 〈τὸν τὰ〉 καθόλου πρότερον εὑρόντα καὶ μέντοι καὶ πρὸc βεβαίωcιν αὐτῶν τῶν ηὑρημένων καθόλου χρήcιμα γίγνεcθαι τὰ κατὰ μέροc. ἔcτι δὲ καὶ πρὸc τὴν τῶν μανθανόντων γνῶcιν οἷον παραδείγματα ταῦτα τῶν ἐπιτετραμμένων αὐτοῖc καθόλου θεωρημάτων. διὰ τοῦτο κἀγὼ κατὰ τὰc πραγματείαc ἁπάcαc, ἃc ἐποιηcάμην, οὐ τὰ καθόλου μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰ κατὰ μέροc διῆλθον, ἐκ τῶν Ἱπποκράτουc βιβλίων καὶ μάλιcτα τῶν Ἐπιδημιῶν παραγράψαc 〈ἐκείναc τὰc〉 ῥήcειc, ἐν αἷc διηγήcατο ἅπαντα ἀπ’ ἀρχῆc μέχρι τέλουc τὰ cυμβάντα τοῖc ἀρρώcτοιc. ἐν μὲν 〈οὖν τοῖc Περὶ〉 δυcπνοίαc ἅπανταc τοὺc δυcπνοήcανταc 〈τοὺc〉 ἐν ταῖc τῶν Ἐπιδημιῶν cυγγραφαῖc διῆλθον, ἐν δὲ τοῖc 〈Περὶ〉 τῶν κριcίμων ἡμερῶν τοὺc κριθένταc ἐπί τε τῶν ἄλλων ὡcαύτωc. |
| 17a 253 [15] | ὅθεν οὐδ’ ἐξηγήcεωc ἦν περιττοτέραc χρεία τοῖc βουλομένοιc ἐπὶ τὰ τῆc τέχνηc ἔργα cπεύδειν. ἀλλ’ ἐπειδὴ παρέγκεινταί τινεc ἀcαφεῖc λέξειc, δι’ ἐκείναc ἔδοξεν ἄμεινον εἶναι καὶ τὰ τοιαῦτα ὑπομνήματα ποιήcαcθαι [δῆλα]. εἰ μὲν οὖν ἁπάντων τῶν cυμπτωμάτων, ὅcα γεγονέναι φηcὶν 〈ἐν〉 ἑκάcτῳ τῶν νοcημάτων, ἤτοι τὴν ὅλην φύcιν ἢ τὰc αἰτίαc τῆc γενέcεωc εἴποιμι, τὰc γενομέναc μοι πραγματείαc ἐνταῦθα μεταφέρειν ἀναγκαcθήcομαι πάcαc κινδυνεύcω τε καθ’ ἕκαcτον ἄρρωcτον ἓν γράψαι βιβλίον· εἰ δὲ τῶν ἐν τῷ Προγνωcτικῷ γεγραμμένων ἐν τῷ καθόλου τὰ παραδείγματα μόνα νῦν ἐπιcημαινοίμην, ἀναπέμπων 〈τὸν μανθάνοντα κατὰ〉 τὸ cύμπαν τῆc διδαcκαλίαc εἰc τὰc γεγραμμέναc μοι πραγματείαc, ἐλπίζω cύντομον ἔcεcθαι τὸν λόγον. Φιλίcκοc ᾤκει παρὰ τὸ τεῖχοc καὶ κατεκλίν η . ἐν τῇ πρώτῃ πυρετὸc ὀξύ c , ἵδρωcε ν , ἐc νύκτα ἐπιπόνω c . δευτέρῃ πάντα παρωξύνθ η , ὀψὲ δ ’ ἀπὸ κλυcματίου [ ο ὐ ] καλῶc διῆλθ ε , νύκτα δ ι ’ ἡcυχίη c . τρίτῃ πρωῒ καὶ μέχρι μέcου ἡμέρηc ἔδοξε γενέcθαι ἀπύρετο c , πρὸc δείλην δὲ πυρετὸc ὀξὺc με θ ’ ἱδρῶτο c , διψώδη c , γλῶccα ἐπεξηραίνετ ο , μέλανα οὔρηc ε , νύκτα δύcφορο c , οὐκ ἐκοιμήθ η , πάντα παρέκρουc ε . |
| 17a 254 [16] | τετάρτῃ πάντα παρωξύνθ η , οὖρα μέλαν α , νύκτα εὐφορωτέρη ν , οὖρα εὐχροώτερ α . πέμπτῃ περὶ μέcον ἡμέρηc μικρὸν ἀπὸ ῥινῶν ἔcταξεν ἄκρητο ν · οὖρα δὲ ποικίλ α , ἔχοντα ἐναιωρήματα cτρογγύλ α , γονοειδέ α , διεcπαcμέν α , οὐχ ἱδρύετ ο · προcθεμένῳ 〈δὲ〉 βάλανον φυcώδεα cμικρὰ διῆλθ ε . νύκτα ἐπιπόνω c , ὕπνοι cμικρο ί , λόγο ι , λῆρο c , ἄκρεα πάντοθεν ψυχρὰ καὶ οὐκέ τ ’ ἀναθερμαινόμεν α , οὔρηcε δὲ μέλαν α , ἐκοιμήθη cμικρὰ πρὸc ἡμέρη ν , ἄφωνο c , ἵδρωcε ψυχρ ῷ , ἄκρεα πελιδνὰ περὶ μέcον ἡμέρη c , ἑκταῖοc ἀπέθανε ν . τούτῳ [ τ ὸ ] πνεῦμα διὰ τέλεοc ὥcπερ ἀνακαλουμέν ῳ , ἀραιὸν μέγ α . cπλὴν ἐπήρθη περιφερεῖ κυρτώματ ι , ἱδρῶτεc ψυχροὶ διὰ τέλεο c · οἱ παροξυcμοὶ ἐν ἀρτίῃcι ν . Ἐπὶ τούτου τοῦ ἀρρώcτου κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν ὁ μέλλων ἔcεcθαι θάνατοc ἦν φανερὸc ἤδη τῷ μεμνημένῳ τῶν καθόλου θεωρημάτων 〈τῶν ἐν τοῖc Περὶ κρίcεων γεγραμμένων. |
| 17a 255 [15] | 〉 ἐν γὰρ τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν ὀξέοc πυρετοῦ γενομένου καὶ μετὰ τοῦτο ἱδρῶτοc ἐπιφανέντοc, 〈ὃc〉 οὐκ ἔλυcε τὸν πυρετό ν, ἀλλὰ καὶ τὴν νύκτα χαλεπὴν ἤνεγκεν, ἡ δευτέρα πάλιν ἅπαντα παρώξυνε ν, εἶθ’ ἡ τρίτη μελάνων οὔρων ἔcχεν ἔκκριcιν. ἦν μὲν οὖν καὶ τὸ κατὰ τὴν πρώτην ἡμέραν γενόμενον εὐθέωc μοχθηρόν. “τὰ γὰρ κρίcιμα μὴ κρίνοντα τὰ μὲν θανατώδεα, τὰ δὲ δύcκριτα”, θανατώδη μέν, ἐάν τι τῶν ἐπ’ αὐτοῖc θανατωδῶν γένηται cυμπτωμάτων ἢ cημείων, δύcκριτα δέ, ἐὰν ἄνευ τούτων διαμένῃ τὰ cημεῖα τῆc τῶν χυμῶν ἀπεψίαc. ἀλλ’ ἐπί γε τοῦ Φιλίcκου θανατῶδεc ἐγένετο cημεῖον ἐπὶ τῷ μὴ λύcαντι τὸν πυρετὸν ἱδρῶτι κατὰ τὴν τρίτην ἡμέραν τὰ μέλανα τῶν οὔρων μετὰ τοῦ καὶ διψώδη γενέcθαι καὶ τὴν γλῶccαν ἐπιξηρανθῆναι καὶ δυcφορῆcαι δ ι ’ ὅληc νυκτὸc ἀγρυπνῆcαί τε καὶ παρακροῦcα ι. καὶ τούτων οὕτωc γενομένων ἐν τῇ τετάρτῃ τῶν ἡμερῶν πάντα τε παροξυν θῆναί φηcι καὶ οὖρα πάλιν γενέcθαι μέλαν α. |
| 17a 256 [15] | μέμνηcο τοιγαροῦν, ὅτι τῆc τετάρτηc ὁμοίωc τῇ τρίτῃ χαλεπὰ cυμπτώματα καὶ cημεῖα cχούcηc ἐν ὀξεῖ νοcήματι τὴν κρίcιν ἐχρῆν ἐcομένην προcδοκᾶν διὰ ταχέων, εἰ μὲν ἐν 〈ταῖc〉 ἀρτίαιc παροξύναιτο, μᾶλλον ἐν ταῖc ἀρτίαιc, εἰ δ’ ἐν ταῖc περιccαῖc, ἐν ἐκείναιc. ἔνθα δ’ ἡ κρίcιc, ἐνταῦθα δηλονότι καὶ ὁ θάνατοc, ἐπί γε τῶν ὀλεθρίων νοcημάτων. καὶ τοίνυν ἀπέθανεν ἑκταῖοc ὁ Φιλίcκο c, διότι καὶ οἱ παροξυcμοὶ κατὰ τὰc ἀρτίαc ἦcαν αὐτῷ. τοῦτο γὰρ αὐτὸc ὁ Ἱπποκράτηc ἐνεδείξατο κατὰ τὸ τέλοc τῆc ὅληc διηγήcεωc γράψαc ὡδί· τούτῳ τὸ πνεῦμα διὰ τέλεοc ὥcπερ ἀνακαλουμένῳ ἀραιὸν μέγ α · cπλὴν ἐπήρθη περιφερεῖ κυρτώματ ι , ἱδρῶτεc ψυχροὶ διὰ τέλεο c , οἱ παροξυcμοὶ ἐν ἀρτίῃcι ν. ἄλλοc δ’ ἄν τιc ἄρρωcτοc ἴcωc ἐπὶ τοῖc αὐτοῖc cυμπτώμαcί τε καὶ cημείοιc οὐ κατὰ τὴν ἕκτη ν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν ἀπέθαν ε, τῆc τε δυνάμεωc ἰcχυροτέραc οὔcηc ἢ ὡc ἔτυχεν ὁ Φιλίcκοc ἔχειν τῶν τε cυμπτωμάτων καὶ τῶν cημείων ἧττον ὀλεθρίων ὄντων. |
| 17a 257 [15] | ἐπὶ γὰρ τούτῳ κατά τε τὴν τρίτην ἡμέραν καὶ τὴν τετάρτην οὖρα μέλανα γενόμενα cαφῶc ἐδήλωcε τὸ μέγεθοc τῆc κακοηθείαc τοῦ νοcήματοc ἱδρῶτέc τε 〈διὰ τέλεοc〉 ψυχροὶ γενόμενοι. καὶ ἡ τοῦ αἵματοc δὲ cτάξιc ἐν τῇ πέμπτῃ τῶν ἡμερῶν ἐπεκύρωcεν τὸν προcδοκώμενον ὄλεθρον cύντομον, ἔτι δὲ μᾶλλον ὅτι προcέγραψε τῇ cτάξει τὸ ἄκρητο ν, ὧδέ πωc εἰπών· τῇ πέμπτῃ περὶ μέcον ἡμέραc μικρὸν ἔcταξεν ἀπὸ ῥινῶν ἄκρητο ν. ὅταν μὲν οὖν ἤτοι διαχώρηcιν ἢ ἔμετον ἄκρητον εἴπῃ, τὸ ἄμικτον λέγει, διαχωρουμένηc ἢ ἐμουμένηc ἤ〈τοι〉 τῆc ξανθῆc ἀμίκτου χολῆc ἢ τῆc μελαίνηc ἢ τῆc ἰώδουc· περὶ δὲ τῆc cτάξεωc ἐὰν ἀκούcωμεν ἄμικτον αἷμα τὸ ἐρυθρόν, (αὕτη γὰρ ἴδιοc αὐτοῦ χροιά,) ψεῦδόc τι νοήcομεν. οὐδέποτε γὰρ ἐρυθροῦ cτάξιc ἀπὸ ῥινῶν 〈ἐν〉 ὀλεθρίῳ νοcήματι πέφηνεν, ἀλλ’ ἀεὶ μέλανοc· εἰκὸc οὖν ἐcτὶν αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ μέλαν ἄκρητον εἰπεῖν 〈τὸν Ἱπποκράτην, ἐπιcημῆναι〉 βουληθέντα 〈καὶ〉 αὐτὸν τὸ πάνυ τοιοῦτον. ἐν μὲν δὴ τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν ἐφαίνετο cαφῶc ἤδη τὸ τοῦ νοcήματοc ὀλέθριον, οὐ μὴν ὁπότε γε τεθνήξεται δῆλον ἦν. ἐν δὲ τῇ τετάρτῃ τῶν ἡμερῶν τῶν μελάνων οὔρων διαμεινάντων καὶ τῶν παροξυcμῶν ἐν ταῖc ἀρτίαιc γενομένων, εἰ μὲν τῇ ἡλικίᾳ καὶ τῇ ῥώμῃ τῶν δυνάμεων ἀντεῖχεν, εἰκὸc ἦν ἄχρι τῆc ὀγδόηc ἐξαρκέcαι τὸν ἄρρωcτον· εἰ δὲ μή, κατὰ τὴν ἕκτην τεθνήξεcθαι. |
| 17a 258 [15] | τῆc πέμπτηc δ’ ἐπὶ τοῖc εἰρημένοιc αἵματόc τε cτάξιν ἀκράτου cχούcηc καὶ δηλονότι τοὺc ψυχροὺc ἱδρῶτα c, οὓc διὰ παντὸc τοῦ νοcήματοc ἔφη γενέcθαι, προcεδόκηcεν ἄν τιc εὐλόγωc μὴ δυνηθήcεcθαι τὸν κατὰ τὴν ἕκτην ἡμέραν ἐcόμενον παροξυcμὸν ὑπομεῖναι τὸν κάμνοντα. ταῦτα δ’ οὖν ἀκόλουθα φαίνεται τοῖc καθόλου περὶ κριcίμων ἡμερῶν καὶ οὔρων καὶ ἱδρώτων εἰρημένοιc ἐπί τε τῶν κριcίμων cυμπτωμάτων καὶ πρὸc αὐτοῖc καὶ τῶν περὶ δυcπνοίαc τε καὶ παραφροcύνηc. εἰρηκὼc γὰρ ἐν τῷ Προγνωcτικῷ· “πνεῦμα δὲ πυκνὸν μὲν ἐὸν πόνον cημαίνει ἢ φλεγμονὴν ἐν τοῖc ὑπὲρ τῶν φρενῶν χωρίοιc, μέγα δὲ ἀναπνεόμενον καὶ διὰ πολλοῦ χρόνου παραφροcύνην”, εἶτα νῦν ὅτι μὲν παρεφρόνηcεν ὁ Φιλίcκοc εἰρηκώc, οὐδὲν δ’ ἐν ὅλῃ τῇ διηγήcει περὶ δυcπνοίαc γεγραφώc, εἰκότωc ἐπὶ τῇ τελευτῇ τοῦ λόγου προcέθηκεν· τούτῳ τὸ πνεῦμα διὰ τέλεοc ὥcπερ ἀνακαλουμέν ῳ , ἀραιὸν μέγ α. |
| 17a 259 [10] | πρόδηλον δ’ ὅτι ταὐτόν ἐcτιν ἀραιόν τε φάναι καὶ διὰ πολλοῦ χρόνου. τὸ δ’ ὥcπερ ἀνακαλουμένῳ οἷον ἀναμιμνῃcκομένῳ cημαίνει. δέδεικται γὰρ ἐν τοῖc Περὶ δυcπνοίαc ἀραιὸν καὶ μέγα γίνεcθαι τὸ πνεῦμα διὰ τὴν βλάβην τῆc διανοίαc, ὥcπερ ἐπιλανθανομένου τῶν ἐνεργειῶν τοῦ κάμνοντοc, ὡc μήθ’ ὁπότε καταπαῦcαι προcῆκον αὐτὰc ἐπίcταcθαι μήθ’ ὁπότε ἄρξαcθαι. Ϲιληνὸc ᾤκει ἐπὶ τοῦ πλαταμῶνοc πληcίον τῶν Εὐαλκίδε ω , ἐκ κόπων καὶ πότων καὶ γυμναcίων ἀκαίρων πῦρ ἔλαβε ν . ἤρξατο δὲ πονέειν καὶ ὀcφύ ν , καὶ κεφαλῆc βάροc καὶ τραχήλου ξύνταcι c . ἀπὸ δὲ κοιλίηc τῇ πρώτῃ χολώδε α , ἄκρητ α , ἔπαφρ α , κατακορέα πολλὰ διῆλθε ν · οὖρα μέλαν α , μέλαιναν ὑπόcταcιν ἔχοντ α , διψώδη c , γλῶccα ἐπίξηρο c , νυκτὸc οὐδὲν ἐκοιμήθ η . δευτέρῃ πυρετὸc ὀξύ c , διαχωρήματα πλεί ω , λεπτότερ α , ἔπαφρ α , οὖρα μέλαν α , νύκτα δυcφόρω c , μικρὰ παρέκρουc ε . |
| 17a 260 [15] | τρίτῃ πάντα παρωξύνθ η · ὑποχονδρίου ξύνταcιc ἐξ ἀμφοτέρων παραμήκηc πρὸc ὀμφαλό ν , ὑπολάπαρο c · διαχωρήματα λεπτ ά , ὑπομέλαν α , οὖρα θολερ ά , μέλαν α , νυκτὸc οὐδὲν ἐκοιμήθ η , λόγοι πολλο ί , γέλω c , ᾠδ ή , κατέχειν οὐκ ἠδύνατ ο . τετάρτῃ διὰ τῶν αὐτῶ ν . πέμπτῃ διαχωρήματα ἄκρητ α , χολώδε α , λεῖ α , λίαν λιπαρ ά , οὖρα λεπτ ά , διαφανέ α · μικρὰ κατενόε ι . ἕκτῃ περὶ κεφαλὴν μικρὰ ἐφίδρωcε ν , ἄκρεα ψυχρ ά , πελιδν ά , πολὺc βληcτριcμό c , ἀπὸ κοιλίηc οὐδὲν διῆλθε ν , οὖρα ἐπέcτ η , πυρετὸc ὀξύ c . ἑβδόμῃ ἄφωνο c , ἄκρεα οὐκέτι ἀνεθερμαίνετ ο , οὔρηcεν οὐδέ ν . ὀγδόῃ ἵδρωcε δ ι ’ ὅλου ψυχρ ῷ · ἐξανθήματα με θ ’ ἱδρῶτοc ἐρυθρ ά , cτρογγύλ α , cμικρὰ οἷον ἴονθο ι , παρέμενε ν , οὐ καθίcτατ ο . ἀπὸ δὲ κοιλίηc ἐρεθιcμῷ cμικρῷ κόπρανα λεπτ ά , 〈οἷα〉 ἄπεπτ α , πολλὰ διῄει μετὰ πόνο υ · οὔρει με τ ’ ὀδύνηc δακνώδε α · ἄκρεα cμικρὰ ἀνεθερμαίνετ ο , ὕπνοι λεπτο ί , κωματώδη c , ἄφωνο c , οὖρα λεπτὰ διαφανέ α . |
| 17a 261 [10] | ἐνάτῃ διὰ τῶν αὐτῶ ν . δεκάτῃ ποτὰ 〈οὐκ〉 ἐδέχετ ο , κωματώδη c , ὕπνοι λεπτο ί · ἀπὸ δὲ κοιλίηc ὅμοι α , οὔρηcεν ἀθρόον ὑπόπαχ υ · κειμένῳ ὑπόcταcιc κριμνώδηc λευκ ή , ἄκρεα πάλιν ψυχρ ά . ἑνδεκάτῃ ἀπέθανε ν . ἐξ ἀρχῆc τούτῳ 〈καὶ〉 διὰ τέλεοc πνεῦμα ἀραιὸν 〈μέγα 〉 . ὑποχονδρίου παλμὸc cυνεχή c , ἡλικίη ὡc περὶ ἔτεα εἴκοcι ν . Ἐπὶ τούτου προcέθηκε τὴν ἡλικία ν, μὴ προcθεὶc ἐπὶ τοῦ πρώτου. ἐκεῖνοc μὲν γὰρ εὐλόγωc ἑκταῖοc ἀπέθανεν, ἐν ὀξεῖ νοcήματι κατὰ τὸ cυνεχὲc ὀλέθρια cχὼν ἀπὸ τῆc ἀρχῆc τά τε cημεῖα καὶ τὰ cυμπτώματα. οὗτοc δὲ παραπληcίωc ἐκείνῳ διακείμενοc ἀπ’ ἀρχῆc, ὅμωc εἰc τὴν ἑνδεκάτην ἡμέραν προῆλθε διὰ ῥώμην δυνάμεωc, ἣν εἰκὸc μὲν ἦν καὶ ἄλλωc ὑπάρχειν αὐτῷ, καὶ διὰ τοῦ προcθεῖναι δὲ τὴν ἡλικίαν ἐνεδείξατο, μὴ προcθεὶc ἐπὶ τοῦ Φιλίcκου 〈καὶ〉 ἐξ αὐτοῦ τοῦ μὴ προcθεῖναι δηλώcαc, ὅτι πλειόνων ἐτῶν ἦν, 〈ἢ〉 ὥcτε τὴν μὲν δύναμιν ἰcχυρὰν εἶναι. |
| 17a 262 [15] | ἕτεροc δ’ ἂν ἄρρωcτοc ἐπὶ τοῖc αὐτοῖc ἀπ’ ἀρχῆc cημείοιc τε καὶ cυμπτώμαcιν, εἰ μὴ ἰcχυρὸc ἦν τὴν δύναμιν, ἑβδομαῖοc ἀπέθανεν. καὶ οὗτοc δὴ πληcίον ἧκε τοῦ θανάτου κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν, καὶ 〈γὰρ ὁ Ἱπποκράτηc 〉 ἔγραψεν ἐπ’ αὐτοῦ· ἑβδόμῃ ἄφωνο c , ἄκρεα οὐκέ τ ’ ἀνεθερμαίνετ ο , οὔρηcεν οὐδέ ν. εὔδηλον οὖν ἐκ τούτων, ὅτι πληcίον ἀφίκετο θανάτου. τῆc δυνάμεωc δ’ ἰcχυρᾶc οὔcηc ἴcχυcεν ἐξαρκέcαι πρὸc τὴν ἐφεξῆc ἡμέραν κρίcιμον οὖcαν ἑνδεκάτη ν, καίτοι κατὰ τὴν τρίτην ἢ τετάρτην ἡμέραν ἐν κακίcτοιc αὐτὸν γενόμενον cημείοιc τε καὶ cυμπτώμαcιν ἐπὶ τῆc ἑβδόμηc ἐχρῆν ἀποθανεῖν, ὄντων γε τῶν παροξυcμῶν ἐν ταῖc περιccαῖc μᾶλλον, ὅπερ ἐδήλωcεν εἰπών· τρίτῃ παρωξύνθη πάντ α, καὶ μετὰ ταῦτα πάλιν τετάρτῃ διὰ τῶν αὐτῶ ν. δυνηθεὶc οὖν ὑπερβῆναι, ὡc ἔφην, τὴν 〈 ἑβδόμην 〉 ἡμέραν διὰ ῥώμην δυνάμεωc, ἐπὶ τῆc ὀγδόηc ἡμέραc ἐξανθήματα με θ ’ ἱδρῶτοc ἔcχεν ἐρυθρ ά , cτρογγύλ α , cμικρ ά, τῆc φύcεωc αὐτοῦ διαμαχομένηc ἔτι τῷ νοcήματι καὶ πρὸc τὸ δέρμα τὴν περιουcίαν τῶν μοχθηρῶν χυμῶν ὠθούcηc, καὶ διὰ τοῦτό γε οὐκ ἐπὶ τῆc ἐνάτηc ἡμέραc ἀπέθανε ν, ἀλλ’ ἐπὶ τῆc ἑνδεκάτη c. |
| 17a 263 [15] | ὡc εἴ γε κατὰ τὴν ὀγδόην μηδὲν ἐγεγόνει τοιοῦτον, ἀκόλουθον ἦν ἀποθανεῖν αὐτὸν ἐπὶ τῆc ἐνάτηc, γεγονυίαc γε τῆc ἑβδόμηc οἵαν εἶπεν. ἐπεὶ δὲ καὶ παρεφρόνηcεν οὗτοc ὁ ἄρρωcτοc ἐν τῇ νόcῳ, διὰ τοῦτο προcέθηκεν ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆc διηγήcεωc, πνεῦμα cχεῖν αὐτὸν ἀραιὸν καὶ μέγα δ ι ’ ὅλου τοῦ νοcήματο c. ἀλλὰ καὶ ὑποχονδρίου παλμὸν cυνεχῆ γεγονέναι φηcὶν αὐτῷ. θόρυβον δὲ καὶ τοῦτο ἢ παραφροcύνην ἐλέγετο δηλοῦν ἐν 〈τῷ〉 Προγνωcτικῷ. ἔοικεν 〈οὖν〉 ἐν τῷ διαφράγματι φλεγμονὴ γεγονέναι τιc τῷ ἀνθρώπῳ, δι’ ἣν κατὰ τὴν 〈τῆc〉 τρίτηc ἡμέραc διήγηcιν ἔγραψεν· ὑποχονδρίου ξύνταcιc ἐξ ἀμφοτέρων παραμήκηc πρὸc ὀμφαλό ν , ὑπολάπαρο c. τὸ γὰρ ὑπολάπαροc ὑπόκενόc ἐcτι, τουτέcτιν ὄγκου χωρίc, ὃc γίνεται τῶν καθ’ ὑποχόνδρια μορίων φλεγμαινόντων. ὅταν μέντοι τῇ φλεγμονῇ τοῦ διαφράγματοc κατὰ τὸ cυνεχὲc ἀνέλκηται τὸ ὑποχόνδριο ν , cυντείνεται χωρὶc ὄγκου. |
| 17a 264 [15] | καὶ κα τ ’ ἀρχήν γε τῆc ὅληc διηγήcεωc ἔφη πονεῖν αὐτὸν ὀcφὺν καὶ κεφαλῆc ἔχειν βάροc καὶ τραχήλου cύνταcι ν, ἅπερ καὶ αὐτὰ πρὸc τὸ χεῖρον 〈ῥέπ〉οντοc τοῦ νοcήματοc παρακρουcτικὰ cημεῖα γίνεται. καὶ εἴ γε με τ ’ ἀγρυπνίαc ἄνευ βάρουc ἐγεγόνει ταῦτα, φρενιτικὸc ἂν ἀπετελέcθη. νυνὶ δὲ τὸ βάροc τῆc κεφαλῆc πλῆθοc ἐνδεικνύμενον ἐν αὐτῇ περιέχεcθαι χυμῶν, οὐ πάνυ τι θερμῶν ἢ χολωδῶν, (ἢ πάντωc ἄγρυπνοc ἂν ἦν,) ἐδήλωcε κωματώδη γενέcθαι τὸν κάμνοντα. λεχθήcεται δ’ ἐπὶ πλέον περὶ τῶν τοιούτων διαθέcεων, ἐν αἷc ἅμα κωματώδειc εἰcὶ καὶ παραφρονοῦcι ν, ὅταν ἐξηγηcώμεθα τὴν πρώτην ῥῆcιν τοῦ Προρρητικοῦ. προcθεῖναι δὲ [χρὴ] τῷ παρόντι λόγῳ καὶ τοῦτ’ ἴcωc ἐcτὶ βέλτιον, ὅπερ εἴρηται καὶ δι’ ἄλλων ἡμῖν πολλάκιc, ὅτι τῶν ἐπὶ προφανέcιν αἰτίαιc ἀρξαμένων πυρέττειν, εἰ μηδεμίαν γοῦν κατὰ τὸ cῶμα περιέχοιντο παραcκευὴν νοcήματοc, ἐφήμεροc ὁ πυρετὸc γίνεται. καὶ τοίνυν τῷ Ϲιληνῷ πάντωc ἂν ἐγεγόνει τοιοῦτοc ἐκ κόπων καὶ πότων καὶ γυμναcίων ἀκαίρων πυρέξαντι μὴ προυπαρχούcηc ἐν τῷ cώματι τῆc νοcώδουc παραcκευῆc, ἣν διαγνώcῃ τοῖc γενομένοιc εὐθέωc ἐπὶ τῆc πρώτηc καὶ δευτέραc ἡμέραc cυμπτώμαcί τε καὶ cημεί οιc. |
| 17a 265 [5] | πρῶτον μὲν οὖν, ἔφη, πῦρ ἔλαβε ν, οὕτωc δ’ ὀνομάζειν εἴωθε τὸν πυρετόν, ὅταν ᾖ cφοδρότατοc. εἶτ’ ἐφεξῆc· ἀπὸ δὲ κοιλίηc τῇ πρώτῃ [μὲν] χολώδε α , ἄκρητ α , ἔπαφρ α , κατακορέα πολλὰ διῆλθε ν. εἶτα τούτοιc ἐφεξῆc· οὖρα μέλαν α , μέλαιναν ὑπόcταcιν ἔχοντ α. καὶ πάλιν ἐφεξῆc· διψώδη c , γλῶccα ἐπίξηρο c , νυκτὸc οὐδὲν ἐκοιμήθ η. πλῆθοc 〈οὖν〉 οὐ cμικρὸν ὀλεθρίων cυμπτωμάτων τε καὶ cημείων ἐγένετο τῷ Ϲιληνῷ κατὰ τὴν πρώτην εὐθὺc ἡμέραν, ὡc νοῆcαί τινα δύναcθαι cαφῶc, τοὺc κόπουc καὶ πότουc καὶ γυμνάcια προφάcειc γεγονέναι τοῦ νοcήματοc. κυριώτατα γὰρ ἄν τιc φαίη προφάcειc τὰ φανερὰ τῶν αἰτίων. ὅταν δέ τινα καὶ ἄλλα μέλλοντα νοcεῖν ἄνθρωπον ἐξελέγξῃ προcγενόμενα, χρόνῳ μέντοι πλείονι προηγηcάμενα, κυρίωc ἂν 〈αἴ〉τια λέγοιτο τηνικαῦτα. δυνατὸν 〈δὲ διαμ〉εῖναι καὶ τὸν Ϲιληνὸν τοῦτον ἐν χρόνῳ πολλῷ διαιτηθέντα τὸν τρόπον τὸν εἰρημένον, ἐξ αὐτοῦ 〈δ’〉 αὐτῷ 〈παρ〉εcκευάcθαι τὸ νόcημα. ἐὰν μὲν γὰρ πονῇ τιc πολλὰ ταλαιπωρούμενοc ἐν ταῖc ἐνεργείαιc ἄχρι κόπο υ , πίνῃ δὲ δαψιλῶc [καὶ] ἀκαί ρωc τε γυμνάζητα ι, τοῦτο δ’ ἐcτὶν ἤτοι γ’ ἐπὶ cιτίοιc ἢ βραδυπεψίαc γενομένηc, πρὶν καλῶc εἰc αἷμα μεταβληθῆναι τὴν τροφήν, οὗτοc ἐν αὑτῷ τὸ μέν τοι χολῶδεc ἀθροίcει διὰ τὰc ταλαιπωρίαc, τὸ δ’ ὠμὸν καὶ ἄπεπτον διά τε τοὺc πότουc καὶ τὰ ἄκαιρα γυμνάcι α. |
| 17a 266 [15] | χαλεπώταται δ’ εἰcὶν αὗται μάλιcτα τῶν νόcων, ἐν αἷc ἀμφοτέρων ἀξιόλογον ἀθροίζεται πλῆθοc. Ἡροφῶντι πυρετὸc ὀξύ c , ἀπὸ κοιλίηc ὀλίγ α , τεινεcμώδεα κα τ ’ ἀρχά c , μετὰ δὲ ταῦτα λεπτὰ διῄε ι , χολώδε α , ὑπόcυχν α · ὕπνοι οὐκ 〈ἐν〉ῆcα ν , οὖρα μέλανα λεπτ ά . 〈πέμπτῃ〉 πρωὶ κώφωcι c , παρωξύνθη πάντ α , cπλὴν ἐπήρθ η , ὑποχονδρίου ξύνταcι c , ἀπὸ κοιλίηc 〈ὀλίγα〉 μέλανα διῆλθε ν , παρεφρόνηcε ν . ἕκτῃ ἐλήρε ι , ἐc νύκτα ἱδρώ c , ψῦξι c , παράληροc παρέμενε ν . ἑβδόμῃ περιέψυκτ ο , διψώδη c , παρέκρουcε ν . [ ἐ c ] νύκτα κατενόε ι , κατεκοιμήθ η . ὀγδόῃ ἐπύρεξ ε , cπλὴν ἐμειοῦτ ο , κατενόει πάντ α , ἤλγηcε τὸ πρῶτον κατὰ βουβῶν α , cπληνὸc κα τ ’ ἴξι ν , ἔπειτα οἱ πόνοι ἐc ἀμφοτέραc κνήμα c . |
| 17a 267 [10] | [ ἐ c ] νύκτα εὐφόρω c , οὖρα εὐχροώτερ α , ὑπόcταcιν εἶχε μικρή ν . ἐνάτῃ ἵδρωc ε , ἐκρίθ η , διέλιπ ε . πέμπτῃ ὑπέcτρεψε ν . αὐτίκα 〈δὲ〉 cπλὴν ἐπήρθ η , πυρετὸc ὀξύ c , κώφωcιc πάλι ν · μετὰ δὲ τὴν ὑποcτροφὴν 〈τρίτῃ〉 cπλὴν ἐμειοῦτ ο , κώφωcιc ἧccο ν , cκέλεα ἐπώδυν α , νύκτα ἵδρωcε ν . ἐκρίθη περὶ τὴν ἑπτακαιδεκάτην οὐδὲ παρέκρουcεν ἐν τῇ ὑποcτροφ ῇ . Οὗτοc ἐκ παραδόξου διεcώθη. κατὰ γὰρ τὰc πρώταc ἡμέραc εἰκότωc ἄν τιc αὐτὸν ὑπενόηcε τεθνήξεcθαι. καὶ γὰρ οὔρηcε μέλανα καὶ διαχωρουμένων χολωδῶν cυμπαυcαμένων ἠκολούθηcε κώφωcι c, ὡc ἂν εἰc τὴν κεφαλὴν ἀνελθόντων αὐτῶν. ἀλλ’ ἐπὶ τούτοιc μὲν εἰκότωc παρεφρόνηcε ν, ἐπὶ δὲ τοῖc μέλαcιν οὔροι c, κακοῖc οὖcιν, οὐδὲν ἀντίρροπον ἀγαθὸν ἐγένετο, πλὴν ὅτι cπλὴν ἐπήρθη πεμπταί ῳ, δεξάμενόc τι τῆc κακοχυμίαc. |
| 17a 268 [15] | εἶτα κατὰ τὴν ὀγδόην ἡμέραν ἐκ τοῦ cπληνὸc εἰc τὰ cκέλη μεθιcταμένων αὐτῶν, ὁ μὲν ἐμειοῦτ ο, κατὰ δὲ τὴν ἐπὶ cκέλη φορὰν τῶν μεθιcταμένων ἤλγηcε μὲν τὰ πρῶτα κατὰ τὸν βουβῶνα τὸν ἀριcτερόν, (οὗτοc γάρ ἐcτι κα τ ’ ἴξιν cπληνό c, ) ἔπειτα 〈δὲ οἱ πόνοι〉 εἰc τὰc κνήμαc ἀμφοτέρα c. ἐφ’ οἷc δὴ cυμπτώμαcι διὰ τῆc νυκτὸc εὐφόρωc ἔcχε καὶ οὔρηcεν εὐχροώτερα καὶ λευκὴν ὑπόcταcιν ἔχοντα μικρά ν. εἶτα κατὰ τὴν ἐπιοῦcαν ἡμέραν, ἥτιc ἦν ἐνάτ η , με θ ’ ἱδρῶτοc ἐκρίθ η. τοcοῦτον ἄρα ἥ τε κάτω μετάcταcιc ἴcχυcε τῶν λυπούντων ἥ τε τῶν οὔρων πέψιc. ἀλλὰ γὰρ οὐδ’ οὕτωc ἦν ἱκανὰ ταῦτα τελέωc ἀπαλλάξαι τῆc νόcου τὸν κάμνοντα, ἱδρώcαντα κατὰ τὴν ἐνάτην ἡμέραν. ὑπελείφθη τοιγαροῦν αὐτῷ μόριόν τι τῆc κακοχυμίαc, ὃ κατὰ τὴν τεccαρεcκαιδεκάτην ἡμέραν ὑποcτροφὴν ἤνεγκεν, ἐφ’ ᾗ τὸ cύμπαν ἑπτακαιδεκαταῖοc ἐκρίθ η, φυλαττομένηc καὶ κατὰ τοῦτον τὸν ἄρρωcτον τῆc ἐπὶ τῶν κριcίμων ἡμερῶν τηρήcεωc. Ἐν Θάcῳ Φιλίνου γυναῖκα θυγατέρα τεκοῦcαν καὶ κατὰ φύcιν καθάρcεωc γενομένηc καὶ τὰ ἄλλα κούφωc διάγουcα ν , τεccαρεcκαιδεκαταίην ἐοῦcαν μετὰ τόκον πῦρ ἔλαβε μετὰ ῥίγεο c . |
| 17a 269 [15] | ἤλγει δὲ ἀρχομένη καρδίην καὶ ὑποχόνδριον δεξιό ν · γυναικείων πόνο ι · κάθαρcιc ἐπαύcατ ο . προcθεμένῃ δὲ ταῦτα μὲν ἐκουφίcθ η , κεφαλῆc δὲ καὶ τραχήλου καὶ ὀcφύοc πόνοι παρέμενο ν , ὕπνοι οὐκ ἐνῆcα ν , ἄκρεα ψυχρ ά , διψώδη c , κοιλίη ξυνεκαύθ η , μικρὰ διῄε ι , οὖρα λεπτ ά , ἄχροα κα τ ’ ἀρχά c . ἑκταίη ἐc νύκτα παρέκρουcε πολλὰ καὶ πάλιν κατενόε ι . ἑβδόμῃ διψώδη c , διαχωρήματα χολώδε α , κατακορέ α . ὀγδόῃ ἐπερρίγωc ε , πυρετὸc ὀξύ c , cπαcμοὶ πολλοὶ μετὰ πόνο υ , πολλὰ παρέλεγε ν · ἐξανίcτατο βάλανον προcθεμέν η · πολλὰ διῆλθε μετὰ περιρρόου χολώδεο c · ὕπνοι οὐκ ἐνῆcα ν . ἐνάτῃ cπαcμο ί . δεκάτῃ cμικρὰ κατενόε ι . * πάντων ἀνεμνήcθ η , ταχὺ δὲ πάλιν παρέκρουcε ν . οὔρει δὲ μετὰ cπαcμῶν ἀθρόον πολ ύ , ὀλιγάκιc ἀναμιμνῃcκόντω ν , παχὺ λευκό ν , οἷον γίνεται 〈ἐκ〉 τῶν καθιcταμένω ν , ὅταν ἀναταραχθ ῇ · κείμενον πολὺν χρόνον οὐ καθίcτατ ο · χρῶμα καὶ πάχοc εἴκελον οἷον γίνεται ὑποζυγίω ν . |
| 17a 270 [15] | τοιαῦτα οὔρε ι , οἷα κἀγὼ εἶδο ν . περὶ δὲ τεccαρεcκαιδεκάτην ἐούcῃ 〈παλμὸc δ ι ’ ὅλου τοῦ cώματο c · λόγοι πολλο ί · cμικρὰ〉 κατενόε ι · διὰ ταχέων δὲ πάλιν παρέκρουcε ν . περὶ δὲ ἑπτακαιδεκάτην ἦν ἄφωνο c . εἰκοcτῇ ἀπέθανε ν . Δύο ** † ἦν ἐκ ταύτηc τῆc διηγήcεωc, ὧν ἓν μὲν 〈ἐκείνῃ〉 κοινὸν καὶ πρὸc τοὺc ἔμπροcθεν καὶ 〈τοὺc〉 μετὰ ταῦτα γεγραμμένουc ἀρρώcτουc, τὸ [μετὰ] τῶν κριcίμων ἡμερῶν, ἕτερον δὲ τὸ ἴδιον. ἐπιcχεθείcηc γὰρ τῇ γυναικὶ ταύτῃ τῆc μετὰ τὸν τόκον καθάρcεωc ἥ τε νόcοc ἐγένετο καὶ ὁ θάνατοc. ἀπέθανε δὲ κατὰ τὴν εἰκοcτή ν, τῆc τεccαρεcκαιδεκάτηc καὶ τῆc ἑπτακαιδεκάτηc χειρόνων παρὰ τὰc ἄλλαc γενομένων. τὸ δὲ προcθεμένη μετὰ μὲν τοῦ “βάλανον” ὅταν τύχῃ γεγραμμένον, εὔδηλον ἔχει τὸ cημαινόμενον, ἄνευ δὲ τῆc προcθή κηc ἤτοι 〈γ’〉 ὑπακοῦcαι χρὴ τὸ “βάλανον” 〈ἢ〉, ὥc τινεc βούλονται, πεccόν, παρηγορικὸν δηλονότι καὶ ἀφλέγμαντον. |
| 17a 271 [15] | ἐκεῖνό γε μὴν ἐπὶ παcῶν γυναικῶν, ὧν ἐπεcχέθη μετὰ τόκον ἡ κάθαρcι c, ἐπίcταcθαί τε καὶ μεμνῆcθαι προcῆκον, ὥc τινεc μὲν ἐcχάτωc ἐκινδύνευcαν [ἢ] ἀποθανεῖν, ὀλίγαι δὲ πάνυ μετρίωc ἠνωχλήθηcαν, ἐπεὶ ταῖc πλείcταιc μὲν ἡ μήτρα φλεγμαίνει, τιcὶ δὲ καὶ τὸ παρ’ αὐτῷ τῷ τόκῳ ῥυὲν αἷμα κενωθὲν διάφορόν ἐcτι κατὰ τὴν ποιότητα, ταῖc μὲν πικρόχολον ἢ μελαγχολικόν, ταῖc δὲ ἰῶδεc ἢ φλεγματικὸν ἢ μετρίωc χρηcτόν, ἄμεμπτον δὲ τελέωc οὐδέποτε. δεδαπάνηται γὰρ ἐξ αὐτοῦ τὸ κάλλιcτον εἰc τροφὴν τοῦ κυηθέντοc. ἐνδείκνυται δ’ αὐτοῦ τὴν φύcιν καὶ τὰ γενόμενα cυμπτώματα κατὰ τὴν ἐπίcχεcιν τῆc λοχείου καθάρcεω c, ὥcπερ καὶ νῦν ἐπὶ τῆc προκειμένηc ἐν τῷ λόγῳ τὸ μὲν ῥῖγοc καὶ ὁ πυρετὸc ὀξὺc ἥ τε δίψα καὶ ὁ χολώδηc περίρρουc καὶ ἡ παραφροcύνη καὶ ἡ ἀγρυπνία χολώδουc εἰcὶ πλεονάζοντοc χυμοῦ γνωρίcματα, cπαcμοὶ δὲ καὶ παλμοὶ καὶ τῷ [ οἷο ν ] τῶν ὑποζυγίων ἐοικὸc οὖρον ὠμοῦ καὶ παχέοc. |
| 17a 272 [15] | αὗται δή εἰcιν ὄντωc κάκιcται τῶν νόcων, ἐν αἷc ἀμφότεροι πλεονάζουcιν οἱ εἰρημένοι χυμοί, καὶ τὸν ἡμιτριταῖον ἐπί γε τούτοιc ἐδείκνυμεν ἐπιγίνεcθαι. τοῦ μὲν οὖν ἐπιcφαλῶc νοcῆcαι τὴν γυναῖκα ταῦτα ἦν αἴτια. πότερον δὲ διαφεύξεται τὴν νόcον ἢ τεθνήξεται, τά τε cυμπτώματα καὶ cημεῖα τὰ κατ’ ἀρχὰc εὐθέωc ἐξηγεῖcθαι δύναται. προcέχωμεν οὖν αὐτοῖc ἕνεκα γυμναcίαc· τῇ πρώτῃ τῶν ἡμερῶν, ἥτιc ἦν τεccαρεcκαιδεκάτη μετὰ τόκο ν , πῦ ρ, φηcίν, ἔλαβε τὴν ἄνθρωπον μετὰ ῥίγου c. ἴcμεν δ’ ὅτι πῦρ ὀνομάζει τὸν πυρωδέcτατον πυρετόν, ἀλλ’ οὔπω τοῦτό γε πάντωc ὀλέθριον, ὥcπερ οὐδὲ τὸ καρδιαλγέει ν, ὅπερ ἐcτὶ τὸ cτόμα τῆc κοιλίαc ὀδυνᾶcθαι, ὡcαύτωc οὐδὲ τὰ γυναικεῖα μόρια, καθάπερ οὐχ ὅτι τὸ δεξιὸν ὑποχόνδριο ν, ἀλλὰ καὶ ὕπνο ι, φηcίν, οὐκ ἐνῆcα ν. αὔξεται μὲν οὖν ἡ διάγνωcιc ἐκ τούτων ἁπάντων τῆc τοῦ νοcήματοc κακίαc, οὐ μὴν ὅτι γε πάντωc ἐπ’ αὐτοῖc τεθνήξεται δῆλον ἡμῖν, καθάπερ οὐδ’ ὅτι διψώδηc 〈ἦν〉 οὐδ’ ὅτι τὰ οὖρα λεπτὰ καὶ ἄχρο α. χρόνου μὲν γὰρ εἰc πέψιν δεῖται τὰ τοιαῦτα τῶν οὔρων, οὐ μὴν ὀλέθριά γε πάντωc ἐcτίν. |
| 17a 273 [15] | ἀλλὰ καὶ ἄκρε α, φηcί, ψυχρ ά. τοῦτο μὲν ἤδη τῶν ἐcχάτωc ὀλεθρίων ἐcτὶν ἐν ἀρχῇ νοcήματοc ἅμα cφοδροτάτῳ πυρετῷ γινόμενον. εἰ μὲν οὖν ἠπιcτάμην, ὅπωc εἶχε ῥώμηc ἡ γυνή, καὶ περὶ τοῦ χρόνου τῆc νόcου δυνατὸν ἂν ἦν μοί τι λέγειν ἐπὶ τοῖc προειρημένοιc cυμπτώμαcι, καὶ εἰ ἐκ παραδόξου τινὰ ἀμυδρὰν ἐλπίδα cωτηρίαc εἶχεν. ἐπειδὴ δ’ ἄδηλόν μοι τοῦτο, μεμνῆcθαί γ’ ὑμᾶc χρὴ προcτιθέναι τοῖc ὀλεθρίοιc cυμπτώμαcι κατὰ τὰc ἐπιcκέψειc τῶν νοcούντων τὸν ἀπὸ τῆc δυνάμεωc διοριcμόν. οὕτωc γὰρ ἀποφήναcθαι βεβαίωc δυνήcεcθε. ταύτῃ γοῦν τῇ γυναικὶ περὶ τὴν τεccαρεcκαιδεκάτην ἡμέραν οἵ τε παλμοὶ δ ι ’ ὅλου τοῦ cώματοc γενόμενοι καὶ ἡ παραφροcύνη τὸν ἐcόμενον θάνατον ἐδήλωcεν ἤτοι κατὰ τὴν ἑπτακαιδεκάτην ἢ κατὰ τὴν εἰκοcτὴν ἐκ τῆc τῶν κριcίμων ἡμερῶν φύcεωc. καὶ τοίνυν ἀμφότερα ἐγένετο, κατὰ μὲν τὴν ἑπτακαιδεκάτην ἀφωνίᾳ καταληφθείcηc αὐτῆc, εἰκοcταίαc δ ’ ἀποθανούcη c. Ἐπικράτεοc γυναῖκ α , ἣ κατέκειτο παρὰ Ἀρχηγέτη ν , περὶ τόκον ἐοῦcαν ῥῖγοc ἔλαβεν ἰcχυρῶ c , οὐκ ἐθερμάνθ η , ὡc ἔλεγο ν , καὶ τῇ ὑcτεραίῃ τὰ αὐτ ά . |
| 17a 274 [15] | τρίτῃ δ ’ ἔτεκε θυγατέρα καὶ τὰ ἄλλα πάντα κατὰ λόγον ἦλθ ε . δευτεραίην μετὰ τὸν τόκον ἔλαβε πυρετὸc ὀξύ c , καρδίηc πόνοc καὶ γυναικείω ν . προcθεμένῃ δὲ ταῦτα μὲν ἐκουφίcθ η , κεφαλῆc δὲ καὶ τραχήλου καὶ ὀcφύοc πόνο c · ὕπνοι οὐκ ἐνῆcα ν · ἀπὸ δὲ κοιλίηc ὀλίγα χολώδεα λεπτὰ διῄει ἄκρητ α · οὖρα λεπτὰ ὑπομέλαν α . ἀ φ ’ ἧc δ ’ ἔλαβε πυρετό c , ἐc νύκτα ἑκταίη παρέκρουcε ν . ἑβδομαίῃ πάντα παρωξύνθ η , ἄγρυπνο c , παρέκρουcε ν , διψώδη c , διαχωρήματα χολώδεα κατακορέ α . ὀγδόῃ ἐπερρίγωcε ν , ἐκοιμήθη πλεί ω . ἐνάτῃ διὰ τῶν αὐτῶ ν . δεκάτῃ cκέλεα ἐπιπόνωc ἤλγε ι , καρδίηc πάλιν ὀδύν η , καρηβαρί η , οὐ παρέκρουcε ν , ἐκοιμᾶτο μᾶλλο ν , κοιλίη ἐπέcτ η . ἑνδεκάτῃ [ ἵδρωcε ν, ] οὔρηcεν εὐχροώτερα cυχνὴν ὑπόcταcιν ἔχοντ α · διῆγε κουφότερο ν . |
| 17a 275 [15] | τεccα ρεcκαιδεκάτῃ ἐπερρίγωc ε , πυρετὸc ὀξύ c . πεντεκαιδεκάτῃ ἤμεcε χολώδεα ξανθὰ ὑπόcυχν α , ἵδρωcεν ἀπύρετο c , ἐc νύκτα 〈δὲ〉 πυρετὸc ὀξύ c , οὖρα πάχοc ἔχοντ α , ὑπόcταcιc λευκ ή . ἑξκαιδεκάτῃ παρωξύνθ η , νύκτα δυcφόρω c , οὐχ ὕπνωc ε , παρέκρουcε ν . ὀκτωκαιδεκάτῃ διψώδη c , γλῶccα ἐξεκαύθ η , οὐχ ὕπνωcε ν , παρέκρουcε πολλ ά , cκέλεα ἐπωδύνωc εἶχε ν . περὶ δὲ εἰκοcτὴν πρωὶ μικρὰ ἐπερρίγωc ε , κωματώδη c , δ ι ’ ἡcυχίηc ὕπνωcε ν , ἤμεcε χολώδεα ὀλίγα μέλαν α , ἐc νύκτα κώφωcι c . περὶ δὲ πρώτην καὶ εἰκοcτὴν πλευροῦ ἀριcτεροῦ βάροc δ ι ’ ὅλου με τ ’ ὀδύνη c , cμικρὰ ἐπέβηccε ν , οὖρα δὲ πάχοc ἔχοντα θολερ ά , ὑπέρυθρ α · κείμενα οὐ καθίcτατ ο · τὰ 〈 δ ’〉 ἄλλα κουφοτέρω c · οὐκ ἄπυρο c . αὕτη ἐξ ἀρχῆc φάρυγγα ἐπώδυνο c , ἔρευθο c , κίων ἀνεcπαcμένο c , ῥεῦμα δριμ ύ , δακνῶδε c , ἁλμυρῶδεc διὰ τέλεοc παρέμεινε ν . περὶ 〈δὲ〉 ἑβδόμην καὶ εἰκοcτὴν ἄπυρο c , οὔροιcιν ὑπόcταcι c , πλευρὸν ὑπήλγε ι . περὶ δὲ πρώτην καὶ τριακοcτὴν πῦρ ἔλαβε ν , κοιλίη χολώδεcιν ἐπεταράχθ η . τεccαρακοcτῇ ἤμεcεν ὀλίγα χολώδε α , ἐκρίθ η . |
| 17a 276 [5] | τελέωc ἄπυροc ὀγδοηκοcτ ῇ . Πληcίον οὖcαν τὴν γυναῖκα τήνδε τῆc προθεcμίαc τοῦ τόκου ῥιγῶcαί φηcι χωρὶc τοῦ πυρέξαι. πρόcκειται δὲ τῇ λέξει τὸ ὡc ἔλεγον ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τοῦ πράγματοc. ᾤοντο γὰρ οἱ παλαιοὶ cχεδὸν ἅπαντεc ἐπιγίγνεcθαι τοῖc αὐτομάτοιc ῥίγεcι πυρετὸν ἐξ ἀνάγκηc. αὐτόματα δὲ δηλονότι καλεῖται τὰ χωρὶc τῆc ἔξωθεν αἰτίαc. ἐν γοῦν τῷ προοιμίῳ τοῦ ἁπλῶc ἐπιγεγραμμένου Πρώτου περὶ νούcων ὡc ἐξ ἀνάγκηc ἑπομένου τῷ ῥίγει τοῦ πυρετοῦ γέγραπται. δέδεικται δ’ ἡμῖν τὸ τοιοῦτον ῥῖγο c, ᾧ πυρετὸc οὐκ ἀκολουθεῖ, ψυχρῶν καὶ ὠμῶν χυμῶν ἔκγονον εἶναι καὶ διὰ τοῦτο μᾶλλον 〈νῦν〉 ἢ πάλαι γίνεcθαι. τὸ γὰρ ἀταλαίπωρον τῆc ὅληc διαίτηc ἅμα τοῖc ἐπὶ τροφῇ λουτροῖc ἀθροίζειν εἴωθε τὸ τοιοῦτον πλῆθοc. ἔοικε 〈δὲ〉 καὶ ἡ τοῦ Ἐπικράτουc γυνὴ τοῦτο cχεῖν τὸ πλῆθοc. ἐν γοῦν τῇ πρώτῃ τῶν ἡμε ρῶν ῥιγῶcαί φηcιν αὐτή ν , χωρὶc τοῦ θερμανθῆνα ι, τουτέcτι χωρὶc τοῦ πυρέξαι, καὶ πάλιν ἐπὶ τῆc ὑcτεραίαc ὡcαύτω c, εἶτα τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν ἀποκυῆcα ι, τάχα καὶ πρὸ τῆc ἀκριβοῦc προθεcμίαc cυμβάντοc τοῦ τόκου διὰ τὴν cφοδρότητα τοῦ ῥίγου c . |
| 17a 277 [15] | μετὰ γοῦν τὸν τόκον ἡμέρᾳ δευτέρᾳ τὴν καρδία ν, τουτέcτι τὸ cτόμα τῆc κοιλίαc, ἀλγῆcαί φηcιν αὐτὴν καὶ τὰ γυναικεῖ α, (προcυπακοῦcαι 〈γὰρ〉 αὐτῷ χρὴ 〈τὸ〉 μόρια,) καθάπερ καὶ τὴν πρὸ ταύτηc. εἶτά φηcι προcθεμένῃ ταῦτα κουφιcθῆνα ι. προείρηται δ’ ὅτι καὶ βάλανον καὶ πεccὸν ἐπὶ τῷ προcθεμένῃ δύνατόν ἐcτι προcυπακούειν. εἶθ’ ἑξῆc καταλέγει cυμπτώματα νοcημάτων ὀξέων, κεφαλῆc μὲν καὶ τραχήλου καὶ ὀcφύοc πόνο ν , ἀγρυπνίαν δὲ καὶ διαχωρήcειc ἀκράτου c , χολώδει c, ᾧ καὶ δῆλον, ὡc οὐκ ὠμὸc μόνον, ἀλλὰ καὶ χολώδηc ἐπλεόναζε χυμόc. ὄντων δὲ τῶν οὔρων λεπτῶ ν, ἀναγκαῖον ἦν χρονίcαι τὴν νόcον. ἐπεὶ δὲ καὶ ὑπομέλανά φηcι ταῦτα γενέcθαι, τοῦτο δὴ τὸ cὺν ἀγῶνι καὶ ταραχὴν δηλοῖ. καὶ μέχρι γε τῆc ἑνδεκάτηc ἡμέραc ἄδηλον ἦν, εἰ cω θήcεται τὸ γύναιον, οὐδενὸc ἐν τῷ μεταξὺ γενομένου cημείου cαφοῦc, ἐφ’ ᾧ τιc ἢ cωτηρίαν ἢ θάνατον ἐλπίcει. |
| 17a 278 [5] | κατὰ δὲ τὴν ἑνδεκάτην ἐπεφάνη τι cωτηρίαc cημεῖον, ἔνθα φηcίν· ἑνδεκάτῃ οὔρηcεν εὐχροώτερα cυχνὴν ὑπόcταcιν ἔχοντ α , διῆγε κουφότερο ν. ἐπ’ αὐτῆc οὖν ὀψὲ τῆc πέψεωc τῶν χυμῶν ἀρξαμένηc ἀναγκαῖον ἦν χρονίcαι τὸ νόcημα, καὶ διὰ τοῦτο τεccαρακοcταία μὲν ἐκρίθη τὸ πρῶτον, ὡc ἀκινδύνωc ἔχειν ἤδη, μεταξὺ δὲ ἄχρι τῆc ὀγδοηκοcτῆc ἐνοcηλεύετο, τελέωc δὲ κατὰ τὴν ὀγδοηκοcτὴν ἀπηλλάγη. μέμνηcο τοιγαροῦν, ὡc ἡ πεῖρα μαρτυρεῖ τὴν τεccαρακοcτὴν καὶ ὀγδοηκοcτὴν κριcίμουc εἶναι, ψευδοῦc ὄντοc καὶ μὴ φαινομένου διὰ τῆc ἐμπειρίαc τοῦ κατὰ τελείαc ἑβδομάδαc cυναριθμεῖcθαι τὰc κριcίμουc ἡμέραc. οὕτω γὰρ ἂν ἡ δευτέρα καὶ τεccαρακοcτὴ καὶ τρίτη καὶ ἑξηκοcτὴ καὶ τετάρτη καὶ ὀγδοηκοcτὴ τὰc κρίcειc ἔφερον, οὐ τεccαρακοcτὴ καὶ ἑξηκοcτὴ καὶ ὀγδοηκοcτ ή. Κλεανακτίδη ν , ὃc κατέκειτο ἐπάνω τοῦ Ἡρακλείο υ , πῦρ ἔλαβε πεπλανημένω c · ἤλγει δὲ καὶ κεφαλὴν ἐξ ἀρχῆc καὶ πλευρὸν ἀριcτερό ν , καὶ τῶν ἄλλων πόνοι κοπιώδεα τρόπο ν · οἱ πυρετοὶ παροξυνόμενοι ἄλλοτε ἀλλοίω c , ἀτάκτω c · ἱδρῶτεc ὅτε μέ ν , ὅτε δ ’ ο ὔ · τὰ μὲν πλεῖcτα ἐπεcήμαινον οἱ παροξυcμοὶ ἐν κριcίμοιcι μάλιcτ α . |
| 17a 279 [15] | περὶ δὲ 〈εἰκοcτὴν〉 τετάρτην καὶ χεῖραc ἄκραc ἐπόνηcε ν , ἤμεcε ξανθὰ χολώδε α , ὑπόcυχν α , με τ ’ ὀλίγον 〈δὲ〉 ἰώδε α · πάντων ἐκουφίcθ η . περὶ δὲ τριακοcτὴν ἐόντι ἤρξατο ἀπὸ ῥινῶν αἱμορραγεῖν ἐξ ἀμφοτέρων καὶ ταῦτα πεπλανημένωc κα τ ’ ὀλίγον μέχρι κρίcεω c · οὐκ ἀπόcιτοc οὐδὲ διψώδηc παρὰ πάντα τὸν χρόνον οὐδὲ ἄγρυπνο c · οὖρα 〈δὲ〉 λεπτ ά , οὐκ ἄχρο α . περὶ δὲ τεccαρακοcτὴν ἐὼν οὔρηcεν ὑπέρυθρα ὑπόcταcιν πολλὴν ἐρυθρὴν ἔχοντ α · ἐκουφίcθ η . μετὰ δὲ ποικίλωc τὰ τῶν οὔρω ν , ὅτε μὲν ὑπόcταcιν εἶχε ν , ὅτε δ ’ ο ὔ . ἑξηκοcτῇ οὔροιc ὑπόcταcιc πολλὴ καὶ λευκὴ καὶ λεί η , ξυνέδωκε πάντ α , πυρετοὶ διέλιπο ν , οὖρα δὲ πάλιν λεπτὰ μέ ν , εὔχροα δ έ . |
| 17a 280 [10] | ἑβδομηκοcτῇ πυρετό c , διέλειπεν ἡμέραc δέκ α . ὀγδοηκοcτῇ [ ἀπύρετοc διέλειπε ν ] ἐρρίγωc ε , πυρετὸc ὀξὺc ἔλαβε ν , ἵδρωcεν πολλ ῷ · οὔροιcιν ὑπόcταcιc ἐρυθρ ή , 〈λεί η ,〉 τελέωc ἐκρίθ η . Κλεανακτίδη ν, φηcί, πῦρ ἔλαβ ε, τουτέcτι πυρετὸc cφοδρὸc κατέcχεν· εἶτ’ ἐπιφέρει πεπλανημένω c, ὅπερ ἐcτὶν ἄνευ τῆc κατὰ περίοδον τάξεωc, ὡc ποτὲ μέν, εἰ οὕτωc ἔτυχε, διὰ τρίτηc ἢ τετάρτηc ἡμέραc πυρέξαι, ποτὲ δὲ διὰ πέμπτηc ἢ ἕκτηc. παρηκολούθηcε δ’ αὐτῷ διὰ παντὸc ἀγαθὰ cημεῖα τὰ περὶ τὴν ὄρεξιν τῶν cιτίων καὶ 〈τὸν〉 ὕπνον 〈τὸ〉 ἄδιψόν τ’ εἶναι καὶ οὐρεῖν οὐκ ἄχρο α. ταῦτα γὰρ αὐτὸc ὁ Ἱπποκράτηc κατὰ λέξιν ἔγραψεν ὡδί· οὐκ ἀπόcιτοc οὐδὲ διψώδηc παρὰ πάντα τὸν χρόνον οὐδὲ ἄγρυπνο c , 〈οὖρα δὲ λεπτ ά , οὐκ ἄχροα 〉. ἅμα δὲ καὶ τὸ μὴ χολώδη καὶ θερμὸν εἶναι τὸν πλεονάζοντα χυμὸν ἐξ αὐτῶν ἐδηλοῦτο. |
| 17a 281 [15] | διψώδειc γὰρ ὑπ’ ἐκείνου καὶ ἄγρυπνοι γίνονται καὶ μᾶλλον ἀπόcιτο ι, τουτέcτιν ἀνόρεκτοι. εἰ μὲν οὖν, ὥcπερ εὔχροα τὰ οὖρα διὰ παντὸc ἦν, οὕτωc καὶ τῆc cυcτάcεωc ἔcχε μετρίωc, οὐκ ἂν εἰc χρόνου μῆκοc ἡ νόcοc παρῆλθεν, ἀλλ’ ἴcωc ἂν ἐκρίθη περὶ 〈τὴν〉 τεccαρακοcτήν, ὥcπερ, εἰ καὶ νεφέλην ἔcχε χρηcτήν, θᾶττον ἂν ἐπαύcατο. νυνὶ δ’ ἐπεὶ λεπτὰ διὰ παντὸc ἦν τὰ οὖρ α, χρόνου cυχνοῦ πρὸc πέψιν ἐδεῖτο. περὶ δ’ οὖν τὴν τεccαρακοcτὴν ἡμέραν οὐρῆcαί φηcιν αὐτὸν ὑπέρυθρ α , ὑπόcταcιν πολλὴν ἐρυθρὰν ἔχοντ α. τὸ δὲ τοιοῦτον οὖρον ἐν τῷ Προγνωcτικῷ “πολυχρονιώτερον μὲν” εἶναί φηcι τοῦ τὴν λευκὴν ὑπόcταcιν ἔχοντοc, “cωτήριον δὲ κάρτα”. μετὰ δὲ τὴν τεccαρακοcτὴν ἔγραψε ποικίλωc τὰ τῶν οὔρων αὐτῷ γενέcθαι, ποτὲ μὲν ὑπόcταcιν ἔχοντ α , ποτὲ δ ’ ο ὔ, cύμφωνον τοῦτο τῶν πεπλανημένων παροξυcμῶ ν· ἐκεῖνοί τε γὰρ ἐπὶ ποικιλίᾳ τῶν τὰc νόcουc ἐργαζομένων γίνονται χυμῶν, ἥ τε τῶν οὔρων ἀπεψία. |
| 17a 282 [15] | καὶ πέψιc ἐναλλὰξ φαινομένη τινὰc μὲν αὐτῶν ἐδήλου πέττεcθαι, τινὰc δ’ ἀπέπτουc διαμένειν. κατὰ γοῦν τὴν ἑξηκοcτὴν ἡμέραν πολλὴν καὶ λείαν καὶ λευκὴν ὑπόcταcιν γενέcθαι φηcὶ καὶ διὰ τοῦτο ἐπιφέρει· ξυνέδωκε πάντ α , διέλιπον οἱ πυρετο ί. ἀλλ’ ἐφεξῆc γε τούτων ὡδὶ γράψαc· οὖρα δὲ πάλιν λεπτὰ μέ ν , εὔχροα δ έ, καταλελεῖφθαί τιναc ἀπέπτουc ἐνδείκνυται χυμούc, ὧν κατὰ βραχὺ πεφθέντων ἡ ὀγδοηκοcτὴ τελείαν τὴν κρίcιν ἤνεγκε, περὶ ἧc ἔγραψε κατὰ λέξιν οὕτωc· ὀγδοηκοcτῇ ἐρρίγωc ε , πυρετὸc ὀξὺc ἔλαβε ν , ἵδρωcε πολλ ῷ , οὔροιcιν ὑπόcταcιc ἐρυθρ ή , λεί η . τελέωc ἐκρίθ η. μέμνηcο δὲ πάλιν ἐνταῦθα τῆc ἰδίαc ὑποcτάcεωc μέγιcτον δυναμένηc ἐν οὔροι c, 〈ἐπειδήπερ ὡc ἂν λείψανον οὖcαν ἄλλου τινὸc περιττοῦ ταύ〉την λευκὴν μέν, παχεῖαν δὲ καὶ τοῖc ἀποθανοῦcι γεγονέναι φηcίν. ἐπὶ γοῦν Ϲιληνοῦ δευτέρου γεγραμμένου τῶν κατὰ τοῦτο τὸ βιβλίον 〈ἀρρώcτων〉 οὕτωc εἶπεν· “οὔρηcεν ἀθρόον ὑπόπαχυ· κειμένῳ ὑπόcταcιc κριμνώδηc λευκή”, καίτοι κατὰ τὴν ὑcτεραίαν ἀπέθανεν ὁ Ϲιληνὸc οὗτοc, ἐπὶ τῆc ἐνδεκάτηc ἡμέραc, τῇ δεκάτῃ τὸ εἰρημένον οὖρον ἀποκρίναc. ἀλλὰ καὶ τῶν κριcίμων ἡμερῶν τῆc περιόδου μέμνηcο, τῆc μὲν ἑξηκοcτῆc προκρινάcηc, οὐ τῆc τρίτηc καὶ ἑξηκοcτῆc, ἐπ’ αὐτῇ δὲ τῆc ὀγδοηκοcτῆ c, οὐ τῆc τετάρτηc καὶ ὀγδοηκοcτῆc, ὡc τῶν τριῶν ἑβδομάδων οὐκ εἰc τὴν πρώτην καὶ εἰκοcτὴν ἡμέραν προερχομένων, ἀλλ’ ἐν τῇ εἰκοcτῇ περιγραφομένων. |
| 17a 283 [16] | Μέτωνα πῦρ ἔλαβε ν , ὀcφύοc βάροc ἐπώδυνο ν . δευτέρῃ ὕδωρ πιόντι ὑπόcυχνον ἀπὸ κοιλίηc καλῶc διῆλθ ε . τρίτῃ κεφαλῆc βάρο c , διαχωρήματα λεπτ ά , χολώδε α , ὑπέρυθρ α . τετάρτῃ παρωξύνθ η , ἐρρύη ἀπὸ δεξιοῦ δὶc κα τ ’ ὀλίγο ν . νύκτα δυcφόρω c , διαχωρήματα ὅμοια τῇ τρίτ ῃ , οὖρα ὑπομέλαν α · 〈εἶχεν〉 ἐναιώρημα 〈ὑπόμελαν ἐό ν ,〉 διεcπαcμένο ν · οὐχ ἱδρύετ ο . τῇ πέμπτῃ ἐρρύη λάβρον ἐξ ἀριcτεροῦ ἄκρητο ν , ἵδρωcε ν , ἐκρίθ η . μετὰ δὲ κρίcιν ἄγρυπνο c , παρέλεγε ν , οὖρα λεπτὰ ὑπομέλαν α . λουτροῖcιν ἐχρήcατο κατὰ κεφαλῆ c , ἐκοιμήθ η , κατενόε ι . τούτῳ οὐχ ὑπέcτρεψε ν , ἀλ λ ’ ᾑμορράγει πολλάκιc μετὰ κρίcι ν . Οὗτοc ὁ ἄρρωcτοc μαρτυρεῖ τῷ καθόλου λόγῳ τῷδε· “αἱμορραγίαι λάβροι ἐκ ῥινῶν ῥύονται τὰ πολλά. |
| 17a 284 [15] | ” φαίνεται γοῦν ὑπὸ μόνηc αἱμορραγίαc κριθείc τε καὶ cωθείc, καίτοι γ’ οὐκ ἀκίνδυνα cχὼν cημεῖα. κατὰ γοῦν τὴν τετάρτην ἡμέραν γενέcθαι φηcὶν αὐτῷ οὖρα ὑπομέλαν α. εἶτ’ ἐπιφέρει· εἶχεν ἐναιώρημα ὑπόμελαν ἐό ν , διεcπαcμένο ν , οὐχ ἱδρύετ ο. καὶ μέντοι κατὰ τὴν πέμπτην ἡμέραν αἱμορραγήcαντοc αὐτοῦ καὶ ἱδρώcαντοc καὶ κριθέντοc ἐπὶ τούτοιc ὅμωc [ἐπὶ τούτοιc] οὖρά φηcι λεπτ ά , ὑπομέλαν α· κἄπειτ’ ἠγρύπνει καὶ παρέλεγε ν, ὅπερ ἐcτὶ παρελάλει. μέγιcτον 〈δὲ〉 τούτου cε βοήθημα ἐδίδαξε τὸ κατὰ κεφαλῆc λουτρό ν, εἰρηκὼc ἐν τῷ Περὶ διαίτηc ὀξέων φυλάccεcθαι δεῖν τὸ λουτρὸν ἐπὶ “τῶν αἱμορραγούντων, εἰ μὴ ἔλαccον τοῦ καιροῦ ῥέοι”. νυνὶ δὲ ἔλαττον ἦν τοῦ προcήκοντοc, εἴ γε καὶ ἄγρυπνοc διέμενε καὶ παρέλεγε ν. ἀλλὰ καὶ 〈τὸ〉 “ἃ δεῖ ἄγειν ταύτῃ ἄγειν, ὅπῃ ἂν μάλιcτα ῥέπῃ, 〈διὰ〉 τῶν ξυμφερόντων χωρίων” ὀρθῶc 〈ἐν τοῖc Ἀφοριcμοῖc〉 ἐν τῷ καθόλου λελεγμένον ὑπὸ τοῦ νῦν γεγενημένου μαρτυρεῖται. |
| 17a 285 [16] | καὶ μέντοι καὶ τοῦδε μέμνηcο τοῦ κατὰ τὴν τῆc τρίτηc ἡμέραc διήγηcιν εἰρῆcθαι βάροc κεφαλῆ c, ὡc τοῦ πλήθουc ἐν αὐτῇ φαινομένου. μέμνηcο δὲ καὶ ὅτι κατὰ 〈μὲν〉 τὴν τετάρτην κρίcιμον οὖcαν αἱμορραγεῖν ἤρξατο, τῇ δὲ πέμπτῃ λάβρωc αἱμορραγήcαc καὶ ἱδρώcαc ἐκρίθ η. ταῦτα δ’ ἐπὶ πλέον ἐν τοῖc Περὶ κριcίμων ἡμερῶν ἕξειc ἐξειργαcμένα. τὸ δ’ ἐπὶ τῇ τελευτῇ τῆc ὅληc διηγήcεωc γεγραμμένον ὑπ’ αὐτοῦ τούτῳ οὐχ ὑπέcτρεψε ν , ἀλ λ ’ ᾑμορράγει 〈πολλάκιc〉 μετὰ κρίcιν εἴρηται, διότι χωρὶc πέψεωc τῶν οὔρων ἐκρίθη. μεμαθήκαμεν δὲ παρ’ αὐτοῦ 〈κατὰ τοῦτο〉 τὸ βιβλίον, ὅτι “πεπαcμοὶ ταχυτῆτα κρίcεωc, ἀcφάλειαν ὑγιεινὴν cημαίνουcιν, ὠμὰ δὲ καὶ ἄπεπτα 〈καὶ〉 εἰc κακὰc ἀποcτάcειc τρεπόμενα ἢ ἀκριcίαc ἢ πόνουc ἢ θάνατον ἢ χρόνον ἢ τῶν αὐτῶν ὑποcτροφάc.” ἀλλ’ ὠμὰ μὲν ἦν ἔτι καὶ ἄπεπτα, οὐ μὴν εἰc κακὰc ἀποcτάcειc ἐτράπετο. τῶν γοῦν ἀποcτάcεων αὐτὸc ἐδίδαξεν ἀρίcταc μὲν εἶναι τὰc κατ’ ἔκρουν, δευτέραc αὐτῶν τὰc πορρωτάτω τῶν πεπονθότων μορίων καὶ κάτω τοῦ cώματοc. Ἐραcῖνοc ᾤκει παρὰ Βοώτου χαράδρη ν . |
| 17a 286 [15] | πῦρ ἔλαβε μετὰ δεῖπνο ν , νύκτα ταραχώδη c . ἡμέρην τὴν πρώτην δ ι ’ ἡcυχίη c , νύκτα ἐπιπόνω c . δευτέρῃ πάντα παρωξύνθ η , ἐc νύκτα παρέκρουc ε . τρίτῃ ἐπιπόνω c , πολλὰ παρέκρουcε ν . τετάρτῃ δυcφορώτατ α · ἐc δὲ τὴν νύκτα οὐδὲν ἐκοιμήθ η · ἐνύπνια καὶ λογιcμο ί · ἔπειτα χείρ ω , μεγάλα καὶ ἐπίκαιρ α , φόβο c , δυcφορί η . πέμπτῃ πρωὶ κατήρτητ ο · κατενόει πάντ α · πολὺ δὲ πρὸ μέcου ἡμέρηc ἐξεμάν η , κατέχειν οὐκ ἠδύνατ ο , ἄκρεα ψυχρὰ ὑποπέλι α , οὖρα ἐπέcτ η · ἀπέθανε περὶ ἡλίου δυcμά c . τούτῳ πυρετοὶ διὰ τέλεοc cὺν ἱδρῶτ ι , ὑποχόνδρια μετέωρ α , cύνταcιc με τ ’ ὀδύνη c · οὖρα δὲ μέλανα ἔχοντα ἐναιωρήματα cτρογγύλ α · οὐχ ἱδρύετ ο · ἀπὸ κοιλίηc δὲ κόπρανα διῄε ι · δίψα διὰ τέλεοc οὐ λίη ν · cπαcμοὶ πολλοὶ cὺν ἱδρῶτι περὶ θάνατον [ δὲ διὰ τέλεο c] . Τῷ Ἐραcίνῳ τούτῳ 〈 δὴ διὰ τέλεο c,〉 τουτέcτι δι’ ὅλου τοῦ νοcήματοc, ἱδρὼc ἦν ἄκριτοc ὑποχόνδριά τε μοχθηρῶc ἔχοντα καὶ οὖρα μέλαν α. |
| 17a 287 [17] | τίc 〈δ’ ἐπὶ τούτοιc〉 ἐλπὶc ἦν cωτηρίαc αὐτῷ; ὥcτε κἂν εὐλόγωc δόξαι τιc μάτην γεγράφθαι τὰ κατὰ τὸν ἄνθρωπον τόνδε διὰ τὸ πᾶcι πρόδηλον εἶναι τὸ ἐcόμενον ἐπ’ αὐτοῦ. ἀλλ’ ἴcωc αὐτοῦ τοῦ κατὰ τὸν θάνατον τάχουc παράδειγμα τὸν ἀρρωcτοῦντα 〈τοῦτον〉 ἔγραψεν. ἐν γοῦν τῷ Προγνωcτικῷ προειπών· “οἱ δὲ πυρετοὶ κρίνονται ἐν τῇcιν αὐτῇcιν ἡμέρῃcι τὸν ἀριθμόν, ἐξ ὧν τε περιγίνονται οἱ ἄνθρωποι καὶ ἐξ ὧν ἀπόλλυνται”, κἄπειτα τοὺc πυρετοὺc εὐηθε〈cτάτουc καὶ τὰ ἀcφαλέcτατα〉 cχόνταc cημεῖα προειπὼν τεταρταίουc παύεcθαι ἢ πρόcθεν, ἐφεξῆc εἶπεν· “οἵ τε κακοηθέcτατοι καὶ ἐπὶ cημείων δεινοτάτων γινόμενοι τεταρταῖοι κτείνουcιν ἢ πρόcθεν”. ὁ τοίνυν Ἐραcῖνο c, καίτοι πάντ’ ἔχων δεινά, μέχρι τῆc πέμπτηc ἡμέραc προέβη, ὅτι κατὰ τὴν πρώτην εἶχε μετρίωc. ἔγραψε γοῦν ἐπ’ αὐτοῦ κατὰ λέξιν οὕτωc· ἡμέρην τὴν πρώτην δ ι ’ ἡcυχίη c . ἡ πέμπτη τοίνυν ἀπὸ τῆc ἀρχῆc, κα θ ’ ἣν ἀπέθαν ε , τετάρτη γίνεται μὴ cυναριθμουμένηc τῆc πρώτηc. Κρίτωνι ἐν Θάcῳ ποδὸc ὀδύνη ἤρξατο ἰcχυρὴ ἀπὸ δακτύλου τοῦ μεγάλου ὀρθοcτάδην περιιόντ ι . |
| 17a 288 [10] | κατεκλίνη αὐθημερό ν , φρικώδη c , ἀcώδη c , 〈cμικρὰ〉 ὑποθερμαινόμενο c , ἐc νύκτα παρεφρόνηcε ν . δευτέρῃ οἴδημα δ ι ’ ὅλου τοῦ ποδὸc καὶ περὶ cφυρὸν ὑπέρυθρον [ κα ὶ ] μετὰ cυντάcιο c , φλυκταινίδια μέλαν α , πυρετὸc ὀξύ c , ἐξεμάν η . ἀπὸ δὲ κοιλίηc ἄκρητ α , χολώδε α , ὑπόcυχνα διῆλθε ν . ἀπέθανεν ἀπὸ τῆc ἀρχῆc δευτεραῖο c . Οὗτοc ὁ ἄρρωcτοc ἄξιόc ἐcτι μνημονεύεcθαι διὰ τὸ τάχιον τῆc ἀπωλείαc. εἰ δὲ προcεγέγραπτο καὶ ὁ τρόποc τοῦ θανάτου, τότ’ ἂν ἡμᾶc ὁ λόγοc ὠφέληcε τελέωc. νυνὶ δὲ ἐξ ὧν ἔγραψεν ὅτι πλῆθοc ἦν πάμπολυ φαίνεται. καὶ ὡc ὥρμηcεν ἡ φύcιc ἀπὸ τῶν κυρίων μερῶν αὐτὸ πρὸc τὸ cκέλοc ἀποθέcθαι, μὴ δυναμένου δὲ τοῦ μορίου δέξαcθαι τὸ πᾶν, ὅcον ὑπελείπετο τοῦ περιττοῦ τούτου, παλινδρομῆcαν εἰc τὴν κεφαλὴν ἀνήχθη, κακοήθουc δ’ ὄντοc αὐτοῦ παραφροcύνη μανιώδηc ἐγένετο. |
| 17a 289 [10] | τεκμήριον δὲ τῆc κακοηθείαc τοῦ περιττοῦ τὸ παραχρῆμα φλυκταινίδια μέλανα γενέcθαι περὶ τὸ cφυρό ν. ἄξιον οὖν ἐcτι θαυμάcαι, διὰ τί τὸν ἄνθρωπον τοῦτον οὐκ ἐφλεβοτόμηcεν εὐθέωc ἀρχόμενον τοῦ νοcεῖν. ἀλλ’ ἴcμεν ὡc ἐπὶ τοὺc πλείcτουc ὧν ἔγραψεν ἀρρώcτων εἰcήχθη προηκούcηc ἤδη τῆc νόcου. Τὸν Κλαζομένιο ν , ὃc κατέκειτο παρὰ τὸ Φρυνιχίδεω φρέα ρ , πῦρ ἔλαβ ε . ἤλγει δὲ κεφαλὴν καὶ τράχηλον καὶ ὀcφὺν ἐξ ἀρχῆ c , αὐτίκα δὲ κώφωcι c · ὕπνοι οὐκ ἐνῆcα ν , πυρετὸc ὀξὺc ἔλαβε ν , ὑποχόνδριον ἐπῆρτο με τ ’ ὄγκου 〈οὐ λίη ν ,〉 cύνταcιc [ ὀλίγ η] , γλῶccα ξηρ ή . τετάρτῃ ἐc νύκτα παρεφρόνηcε ν . 〈πέμπτῃ〉 ἐπιπόνω c . ἕκτῃ πάντα παρωξύνθ η . περὶ δὲ ἑνδεκάτην cμικρὰ cυνέδωκε ν . ἀπὸ δὲ κοιλίηc ἀ π ’ ἀρχῆc καὶ μέχρι τεccαρεcκαιδεκάτηc λεπτ ά , πολλ ά , ὑδατόχροα διῄε ι . |
| 17a 290 [15] | εὐφόρωc τὰ περὶ διαχώρηcιν διῆγε ν , ἔπειτα κοιλίη ἐπέcτ η , οὖρα διὰ τέλεοc λεπτὰ μέ ν , εὔχροα δὲ καὶ πολλ ά , εἶχεν ἐναιώρημα ὑποδιεcπαcμένο ν , οὐχ ἱδρύετ ο . περὶ 〈δὲ〉 ἕκτην καὶ δεκάτην οὔρηcεν ὀλίγῳ παχύτερ α , εἶχε cμικρὴν ὑπόcταcι ν · ἐκούφιcεν ὀλίγ ῳ , κατενόει μᾶλλο ν . ἑπτακαιδεκάτῃ πάλιν λεπτ ά , παρὰ δὲ τὰ ὦτα ἀμφότερα ἐπήρθη ξὺν ὀδύν ῃ , ὕπνοι οὐκ ἐνῆcα ν , παρελήρε ι , cκέλεα ἐπωδύνωc εἶχε ν . εἰκοcτῇ ἄπυροc ἐκρίθ η , οὐχ ἵδρωc ε , πάντα κατενόε ι . περὶ δὲ εἰκοcτὴν ἑβδόμην ἰcχίου ὀδύνη δεξιοῦ ἰcχυρῶ c · διὰ ταχέων ἐπαύcατ ο . τὰ δὲ παρὰ τὰ ὦτα οὔτε καθίcτατο οὔ τ ’ ἐξεπύε ι , ἤλγει δ έ . περὶ πρώτην καὶ τριακοcτὴν διάρροια πολλοῖcιν ὑδατώδεcι μετὰ δυcεντεριωδέω ν · οὖρα παχέα οὔρηcε ν · κατέcτη τὰ παρὰ τὰ ὦτ α . τεccαρακοcτῇ ὀφθαλμὸν δεξιὸν ἤλγεε ν , ἀμβλύτερον ἑώρ α , κατέcτ η . Οὗτοc ὁ ἄνθρωποc καὶ μαρτύριόν τι καὶ παράδειγμά ἐcτιν οὐκ ὀλίγον 〈τῶν〉 καθόλου θεωρημάτων. |
| 17a 291 [15] | ἀρξώμεθα δὲ ἀπὸ τῶν οὔρω ν, ἐφ’ ὧν ἔγραψε κατὰ τὴν ἑνδεκάτην ἡμέραν· οὖρα διὰ τέλεοc λεπτὰ μέ ν , εὔχροα δὲ 〈καὶ〉 πολλ ά , εἶχεν ἐναιώρημα ὑποδιεcπαcμένο ν , οὐχ ἱδρύετ ο. ὡc γὰρ ἐξ ἀρχῆc αὐτῶν τοιούτων γεγονότων καὶ παραμεινάντων γε μέχρι τῆc ἕκτηc καὶ δεκάτηc ὁμοίωc, οὕτωc φαίνεται πεποιῆcθαι τὴν διήγηcιν. ἐπὶ 〈δὲ〉 τῆc ἕκτηc καὶ δεκάτηc ἡμέραc ἐδήλωcε τὴν μεταβολὴν αὐτῶν, ὡc τότε πρῶτον γενομένην, οὕτωc εἰπών· περὶ δὲ ἕκτην καὶ δεκάτην [ἡμέραc] οὔρηcεν ὀλίγῳ παχύτερ α , εἶχε cμικρὴν ὑπόcταcι ν. εὔδηλον οὖν ὅτι λεπτὰ μέν, εὔχροα δὲ οὖρα διὰ μὲν τῆc εὐχροίαc ἐνδείκνυται 〈τὸ〉 cωθήcεcθαι, διὰ δὲ τῆc λεπτότητοc 〈τὸ〉 χρόνου δεῖcθαι πρὸc τὴν πέψιν. ἦν δὲ οὐδὲ τῶν λυπούντων ἓν εἶδοc. μετὰ γὰρ τὸ προειπεῖν ἐπὶ τῆc ἕκτηc καὶ δεκάτηc ἡμέραc τὴν μεταβολὴν τῶν οὔρων ἐφεξῆc φηcι· τῇ ἑπτακαιδεκάτῃ πάλιν λεπτ ά. κατὰ δὲ τὴν αὐτὴν ἡμέραν φηcὶ παρὰ τὰ ὦτα ἐπαρθῆναι αὐτῷ, καὶ εἴ γε cὺν οὔροιc παχέcιν ἐγεγόνει, κατὰ τὴν εἰκοcτὴν ἂν ἔcχε τελέωc καλῶc, οὔcηc τῆc ἑπτακαιδεκάτηc ἐπιδήλου τῆc εἰκοcτῆc. |
| 17a 292 [15] | ἐκρίθη μὲν οὖν ἐπ’ αὐτῆc ταύτηc, οὐ μὴν ἔcχε 〈γε〉 τὸ βέβαιον ἡ κρίcιc. ἀλλὰ καὶ 〈τὰ〉 παρὰ τὰ ὦτα οὔτε καθίcτατο οὔ τ ’ ἐξεπύε ι , ἤλγει 〈δ έ. καὶ〉 μέντοι καὶ 〈περὶ πρώτην καὶ τριακοcτὴν〉 διαρροίαc ἀρξαμένηc μετὰ δυcεντεριωδῶ ν, τουτέcτι μετὰ ξυcματωδῶν διαχωρημάτων, ἅπερ ἦν τῆc δριμύτητοc τῶν ἐκκρινομένων χυμῶν γνωρίcματα, καὶ cὺν αὐτοῖc οὔρων παχέων γενομένων κατέcτη τὰ παρὰ τὰ ὦτ α. καὶ τούτων οὖν προιόντων ἡ τελεία τοῦ νοcήματοc ἀπαλλαγὴ κατὰ τὴν τεccαρακοcτὴν ἡμέραν ἐγένετο. μέμνηcο τοίνυν ἐπὶ τῶν τοιούτων κρίcεων μὴ μόνον τῆc ὑcτάτηc κατὰ τὴν περίοδον τῶν κριcίμων ἡμερῶν γιγνομένηc, 〈ἀλλὰ καὶ〉 τῆc ἐν τῷ μεταξύ. καὶ γὰρ αἱ 〈ἐκ〉κρίcειc ἐπὶ πάντων τῶν ἀρρώcτων, οὐκ ἐπὶ τούτου μόνον, ἐν ταῖc κριcίμοιc ἡμέραιc φαίνονται γεγονυῖαι, 〈καθάπερ γε καὶ ἐπὶ τούτου〉 κατὰ τὰc κριcίμουc ἡμέραc τὰ παρὰ τὰ ὦτα ἐπιφανέντα (κατὰ μὲν γὰρ τὴν ἑπτακαιδεκάτην αἱ παρωτίδεc ὤφθηcαν) 〈καὶ περὶ πρώτην καὶ τριακοcτὴν διάρροια ι .〉 ἐν 〈δὲ〉 τῇ εἰκοcτῇ ἑβδόμῃ ἰcχίου ὀδύνη δεξιοῦ ἐπεcήμηνεν, ὠθούcηc μὲν κάτω τὴν περιουcίαν τῆc φύcεωc, οὔπω δὲ τὴν διὰ τῆc γαcτρὸc ἔκκριcιν ἐργάcαcθαι δυναμένηc, ἣν ἐπὶ τῆc ἑξῆc τετράδοc ἐκίνηcεν. |
| 17a 293 [15] | ὅτι δὲ καὶ 〈ἡ〉 εἰκοcτὴ κρίcιν ἔcχεν ἐλλιπῆ προακηκόαμεν· ὥcτε μαρτυροῦνται τῶν κριcίμων ἡμερῶν αἱ περίοδοι πρὸc τῶν ἐναργῶc φαινομένων ἐπὶ τῶν νοcούντων. Τὴν Δρομεάδεω γυναῖκα θυγατέρα τεκοῦcαν καὶ τῶν ἄλλων γενομένων πάντων κατὰ λόγον δευτεραίην ἐοῦcαν ῥῖγοc ἔλαβε ν , πυρετὸc ὀξύ c . ἤρξατο δὲ πονεῖν τῇ πρώτῃ περὶ [δ’ ] ὑποχόνδριο ν · ἀcώδη c , ἀλύουcα καὶ τὰc ἐχομέναc οὐχ ὕπνωc ε . πνεῦμα ἀραιό ν , μέγ α , [ ὑποχόνδριο ν ] αὐτίκα ἀνεcπαcμένο ν . δευτέρ ῃ , ἀ φ ’ ἧc ἐρρίγωcε ν , ἀπὸ κοιλίηc καλῶc κόπρανα διῆλθε ν · οὖρα παχέ α , λευκ ά , θολερ ά , οἷα γίνεται ἐκ τῶν καθιcταμένω ν , ὅταν ἀναταραχθῇ κείμενα χρόνον πολύ ν · οὐ καθίcτατ ο . νύκτα οὐκ ἐκοιμήθ η . τρίτῃ περὶ μέcον ἡμέρηc ἐπερρίγωc ε , πυρετὸc ὀξύ c , οὖρα ὅμοι α , ὑποχονδρίου πόνο c , ἀcώδη c , νύκτα δυcφόρω c , οὐκ ἐκοιμήθ η · ἵδρωcε δ ι ’ ὅλου ψυχρ ῷ , ταχὺ δὲ πάλιν ἀνεθερμάν θ η . |
| 17a 294 [10] | τετάρτῃ περὶ μὲν ὑποχόνδριον cμικρὸν ἐκουφίcθ η , κεφαλῆc δὲ βάροc με τ ’ ὀδύνη c · ὑπεκαρώθ η · cμικρὰ ἀπὸ ῥινῶν ἔcταξ ε · γλῶccα ἐπίξηρο c , διψώδη c · οὖρα cμικρὰ λεπτὰ ἐλαιώδε α · cμικρὰ ἐκοιμήθ η . 〈πέμπτῃ〉 διψώδη c , ἀcώδη c , οὖρα ὅμοι α , ἀπὸ κοιλίηc οὐδέ ν , περὶ μέcηc ἡμέρηc πολλὰ παρέκρουcε καὶ πάλιν ταχὺ cμικρὰ κατενόε ι · ἀνιcταμένη ὑπεκαρώθ η , ψῦξιc cμικρ ά , νυκτὸc ἐκοιμήθ η , παρέκρουcε ν . ἕκτῃ πρωὶ ἐπερρίγωcε ν , 〈ταχὺ〉 διεθερμάνθ η , ἵδρωcε δ ι ’ ὅλο υ · ἄκρεα ψυχρ ά , παρέκρουc ε , πνεῦμα μέγ α , ἀραιό ν · με τ ’ ὀλίγον cπαcμοὶ ἀπὸ κεφαλῆc ἤρξαντ ο , ταχὺ ἀπέθανε ν . Αὕτη κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἡμέραν εὐθέωc [ἐπ]εφαίνετο νοcεῖν ὀξέω c. ἐπὶ δὲ τῆc δευτέραc ἡμέραc 〈ἐφ’〉 οἷc εἰρήκει cυμπτώμαcι τῶν ἐν τοῖc οὔροιc cημείων προγενομένων εἰκότωc ἄν τιc αὐτὴν προcεδόκηcε τεθνήξεcθαι διὰ ταχέων. |
| 17a 295 [15] | μοχθηρὰ γὰρ ἱκανῶc τὰ ἀνατεταραγμένα μὲν οὖρ α , καθιcτάμενα δὲ μή δ ’ ὅλω c. ἀλλὰ καὶ τῇ τρίτῃ τῶν ἡμερῶν τὰ οὖρα καὶ τὰ cυμπτώματα πάντα διέμεινε τὴν προcδοκίαν βεβαιοῦντα τοῦ θανάτου. τετάρτῃ δὲ cτάξεωc ἐκ ῥινῶν προcγενομένηc καὶ τῶν οὔρων ἐλαιωδῶν φανέντων, εὐλόγωc ἀπέθανεν ἑκταί α. πάλιν δὲ κἀπὶ ταύτηc πνεῦμα μέγα καὶ ἀραιὸν εἰπὼν γενέcθαι παραφρονῆcαί φηcιν αὐτήν. Ἄνθρωποc θερμαινόμενοc ἐδείπνηcεν καὶ ἔπιε πλέο ν , ἤμεcε πάντ α , νύκτα πυρετὸc ὀξύ c , ὑποχονδρίου δεξιοῦ πόνο c , φλεγμονὴ ὑπολάπαροc ἐκ τοῦ ἔcω μέρου c , νύκτα δυcφόρω c . οὖρα δὲ κα τ ’ ἀρχὰc ἐρυθρ ά , πάχοc ἔχοντ α , κείμενα οὐ καθίcτατ ο · γλῶccα ἐπίξηρο c , οὐ λίην διψώδη c . τετάρτῃ πυρετὸc ὀξύ c , πόνοι πάντω ν . πέμπτῃ οὔρηcε 〈λεῖον 〉 , ἐλαιῶδεc οὐ πολ ύ · πυρετὸc ὀξύ c . ἕκτῃ δείληc πολλὰ παρέκρουcε ν . οὐδὲ νύκτα ἐκοιμήθ η . |
| 17a 296 [15] | ἑβδόμῃ πάντα παρωξύνθ η · οὖρα ὅμοι α , λόγοι πολλο ί , κατέχειν οὐκ ἠδύνατ ο · ἀπὸ δὲ κοιλίηc ἐρεθιcμῷ ὑγρὰ ταραχώδεα διῆλθε μετὰ ἐλμίγγω ν , νύκτα ἐπιπόνω c , πρωὶ δὲ ἐρρίγωc ε . πυρετὸc ὀξύ c . ἵδρωcε θερμ ῷ , ἄπυροc ἔδοξε γενέcθα ι · οὐ πολὺ ἐκοιμήθ η , ἐξ ὕπνου ψῦξι c , πτυαλιcμό c . δείληc πολλὰ παρέκρουc ε , με τ ’ ὀλίγον δ ’ ἤμεcε μέλαν α , ὀλίγ α , χολώδε α . ἐνάτῃ ψῦξι c , παρελήρει πολλ ά , οὐχ ὕπνωcε ν . δεκάτῃ cκέλεα ἐπωδύνω c , πάντα παρελήρε ι . ἑνδεκάτῃ ἀπέθανε ν . Ἡ διήγηcιc αὕτη πρῶτον μὲν ἡμᾶc ἐδίδαξε δεῖν τὸν 〈νοῦν〉 προcέχειν 〈cφοδρῶc〉 εὐθέωc ἐξ ἀρχῆc εἰcβαλλόντων τῶν νοcημάτων καὶ μὴ καταφρονοῦνταc ἀφυλάκτωc διαιτᾶcθαι, κἂν μικρὰ φαίνηται τὰ νοcήματα. νῦν γοῦν δειπνήcαc ἀκαίρωc ὁ ἄνθρωποc ἐν ἀρχῇ τοῦ πυρετοῦ μικροῦ δοκοῦντοc ὑπάρχειν (ἐνεδείξατο γὰρ τοῦτο διὰ τοῦ θερμαινόμενοc ὀνόματοc), ἐβλάβη δηλονότι κἀξ αὐτοῦ τοῦ ἀκαίρωc προcενέγ καcθαι τροφῆc. |
| 17a 297 [15] | ἀλλὰ καὶ ἔπι ε, φηcί, πλέο ν, οὐκ εἰδὼc ἀρχὴν εἶναι μεγάλου νοcήματοc. εἰκότωc οὖν ἤμεcε μὲν ταῦτ α , ὁ πυρετὸc δὲ ὀξὺc ἅμα cυμπτώμαcιν οὐκ εὐκαταφρονήτοιc ἐγένετο, ἀλλὰ καὶ ἀφορήτοιc καὶ οὖρα παχέ α , μὴ καθιcτάμεν α. κατὰ δὲ 〈τὴν〉 πέμπτην ἐφάνη cαφῶc ὅτι τεθνήξεται, τῶν ἐλαιωδῶν οὔρων ἐκκριθέντων ἐπὶ τοῖc προειρημένοιc cυμπτώμαcιν, ἃ καὶ κατὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν ὁμοίωc οὐρηθῆναί φηcιν. ἀπέθανε δὲ καὶ οὗτοc ἐν ἡμέρᾳ κριcίμῳ τῇ ἑνδεκάτ ῃ. Γυναῖκ α , ἣ κατέκειτο ἐν ἀκτ ῇ , τρίμηνον πρὸc ἑωυτῇ ἔχουcαν πῦρ ἔλαβε ν · αὐτίκα δ ’ ἤρξατο πονέειν ὀcφύ ν . τρίτῃ πόνοc τραχήλου καὶ κεφαλῆ c , κατὰ κληῖδ α , χεῖρα δεξιή ν , διὰ ταχέων δὲ γλῶccα ἠφώνε ι , δεξιὴ χεὶρ παρε〈λύ〉θη μετὰ cπαcμοῦ παραπληγικὸν τρόπο ν , παρελήρει πάντ α . νύκτα δυcφόρω c , οὐκ ἐκοιμήθ η , κοιλίη ἐπεταράχθη χολώδεcιν ἀκρήτοιcιν ὀλίγοιcι ν . |
| 17a 298 [10] | τετάρτῃ γλῶccα ἀcαφὴc ἦ ν , ἐλύθ η , cπαcμό c · τῶν αὐτῶν πόνοι παρέμενο ν , κα θ ’ ὑποχόνδριον ἔπαρμα cὺν ὀδύν ῃ , οὐκ ἐκοιμᾶτ ο , παρέκρουcε πάντ α , κοιλίη ταραχώδη c , οὖρα λεπτ ά , 〈οὐκ εὔχρο α . πέμπτῃ〉 πυρετὸc ὀξύ c , ὑποχονδρίου πόνο c , παρέκρουcε πάντ α , διαχωρήματα χολώδε α . ἐc νύκτα ἵδρωcε ν , ἄπυρο c . ἕκτῃ κατενόε ι , πάντων ἐκουφίcθ η , περὶ δὲ κληῖδα ἀριcτερὴν πόνοc παρέμεν ε · διψώδη c , οὖρα λεπτ ά , οὐκ ἐκοιμήθ η . ἑβδόμῃ τρόμο c , ὑπεκαρώθ η , μικρὰ παρέκρουcε ν , ἀλγήματα κατὰ κληῖδα 〈καὶ〉 βραχίονα ἀριcτερὸν παρέμεν ε , τὰ δ ’ ἄλλα διεκουφίcθ η , πάντα κατενόε ι . 〈τρεῖc〉 διέλιπεν ἄπυρο c . ἑνδεκάτῃ ὑπέcτρεψε ν , ἐπερρίγωc ε , πῦρ ἔλαβε ν . περὶ δὲ τεccαρεcκαιδεκάτην ἤμεcε χολώδεα ξανθὰ ὑπόcυχν α , ἵδρωcε ν · ἄπυροc ἐκρίθ η . Οὐκ 〈ἂν〉 ἀνελπίcτωc ἐκ τοιούτων παθημάτων ἐcώθη μὲν αὕτη, εἰ 〈μὴ ἔτυχεν οὖcα νέα〉 καὶ ἰcχυρά· 〈καὶ γὰρ〉 εἴρηκεν ἅπαντα 〈τοῦ〉 νοcήματοc cημεῖα cφαλερώτερα· καὶ θαυμάζω γ’, ὅπωc οὐδὲν ἔγραψε περὶ τῆc ἡλικίαc αὐτῆc. |
| 17a 299 [15] | καὶ μὴν μεμνῆcθαι προcήκει τῶν εἰρημένων ἕνεκα τοῦ γινώcκειν ἐν τῷ cπανίῳ διαcῳζομέναc τινὰc ἐγκύμοναc ἐκ τοιούτων νοcημάτων ἄνευ διαφθορᾶc τῶν ἐμβρύων. ἔτι δὲ κἀκείνου μεμνῆcθαι προcήκει τοῦ τὰ τριῶν τε καὶ τεccάρων μηνῶν δυcπαθέcτερα τῶν ἄλλων εἶναι. καὶ τοῦτο γινώcκων αὐτὸc ἐν Ἀφοριcμοῖc εἶπε· “τὰc κυούcαc φαρμακεύειν, ἢν ὀργᾷ τετράμηνα, καὶ ἄχριc ἑπτὰ μηνῶν, ἧccον δὲ ταύταc. τὰ δὲ νήπια καὶ τὰ πρεcβύτερα εὐλαβέεcθαι δεῖ.” τοῖc μὲν οὖν 〈 τριμήνοιc καὶ τετραμήνοιc〉 παιδίοιc οἵ τε δεcμοί, καθ’ οὓc τῇ μήτρᾳ cυμπεφύκαcιν, ἀcθενεῖc εἰcι καὶ τὸ cύμπαν cῶμα μαλακόν· τοῖc δὲ τῆc ἀποκυήcεωc ἐγγὺc μεγάλοιc οὖcι πολλῆc δεῖ τροφῆc, ἧc ἀποροῦντα πολλάκιc ἐν τοῖc ὀξέcι νοcήμαcι διαφθείρεται. διὸ καὶ χαλεπώτατόν ἐcτι καλῶc διαιτηθῆναι 〈τὴν κυοῦcαν〉 νοcοῦcαν ὀξέωc, ἐὰν μέγα τὸ ἔμβρυον ᾖ. εἰ μὲν γὰρ ὡc 〈οὖ〉cαν ἀκύμονα 〈θέλοιc αὐτὴν〉 ἐνδεῶc τρέφειν, διαφθείρεται τὸ κυούμενον· εἰ δ’ ἐκείνου cτοχαζόμενοc ἐκτενέcτερον προcφέρειν αὐτῇ, κίνδυνοc ἀποβάλλεcθαι τῇ κυούcῃ. |
| 17a 300 [5] | διὰ ταῦτα μὲν 〈οὖν〉 τὰ τρίμηνα καὶ τετράμηνα μᾶλλον διαcῴζονται τῶν ἄλλων. τῇ δ’ οὖν νῦν προκειμένῃ κατὰ τὸν λόγον γυναικ ί, καί〈τοι〉 τῶν οὔρων λεπτῶν καὶ οὐκ εὐχρόων ὄντων, ὅμωc ἐγένετο cωθῆναι διὰ ῥώμην φύcεωc, ἥτιc ἐν 〈τῇ πέμπτῃ〉 νυκτὶ δ ι ’ ἱδρώτων ἔπαυcε τὸν πυρετό ν. οὐ μὴν βέβαιόν γε δυνατὸν ἦν γενέcθαι 〈τὴν κρίcιν· οὔπω γὰρ τὸ〉 νόcημα 〈πεττόμενον ἦν, ὥcτε πολλάκιc ἀλλοιοῦcθαι τὰ cημεῖα τῆc νόcου〉 κατὰ τὰc ἑξῆc ἡμέραc ἄχρι τῆc ἑνδεκάτη c, ἐν ᾗ πάλιν μετὰ ῥίγουc ὑποcτρέψαcα δ ι ’ ἐμέτου καὶ ἱδρῶτοc ἐκρίθη τελέωc. ἐν γὰρ ταῖc ἀπὸ τῆc πέμπτηc ἄχρι τῆc ἑνδεκάτηc τὰ γενόμενα cυμπτώματα τοῦ νευρώδουc ἦν γένουc, οὐ τοῦ φλεβώδουc ἢ ἀρτηριώδουc. ἐν γοῦν τῇ ἑβδόμ ῃ, φηcί, τρόμο c , ὑπεκαρώθ η , cμικρὰ παρέκρουc ε, τὰ δέ γε κατὰ τὰc φλέβαc ἐπὶ τὸ βέλτιον ἦν πεττόμενα μετὰ τὴν ἐν τῇ πέμπτῃ κρίcιν. ἐπὶ γοῦν τῆc ἕκτηc ἔγραψεν· οὖρα λεπτ ά, μὴ προcθεὶc τὸ οὐκ εὔχρο α. καὶ τούτων μὲν μεμνῆcθαι χρήcιμον καὶ τοῦ τῆc πέμπτηc ἡμέραc οἵαc 〈τε〉 ἀγωνιcτικὰc κρίcειc ἐπι φέρειν· καὶ γὰρ ὀλίγον ἔμπροcθεν ἄλλον ἄρρωcτον ἔκρινε δι’ αἱμορραγίαc καὶ νῦν δ ι ’ ἱδρῶτοc τὴν προκειμένην ἐν τῷ λόγῳ γυναῖκ α, καίτοι τοῦ νοcήματοc ἀμφοτέροιc ἀπέπτου κατ’ ἐκείνην τὴν ἡμέραν ὄντοc· διὸ μηδὲ τελείαν ἐποιήcατο τὴν κρίcιν. |
| 17a 301 [10] | Μελιδί ῃ , 〈ἣ〉 κατέκειτο παρὰ Ἥρηc ἱερό ν , ἤρξατο κεφαλῆc καὶ τραχήλου καὶ cτήθεοc πόνοc ἰcχυρό c · αὐτίκα δὲ πυρετὸc ὀξὺc ἔλαβ ε · γυναικεῖα δὲ cμικρὰ ἐπεφαίνετ ο · πόνοι τούτων ἁπάντων ξυνεχέε c . 〈ἕκτῃ〉 κωματώδη c , ἀcώδη c , φρικώδη c , ἐρύθημα ἐπὶ γνάθω ν , cμικρὰ παρέκρουcε ν . ἑβδόμῃ ἵδρωc ε , πυρετὸc διέλιπε ν , οἱ πόνοι παρέμενο ν , ὑπέcτρεψε ν , ὕπνοι cμικρο ί , οὖρα διὰ τέλεοc εὔχροα μέ ν , λεπτὰ δ έ · διαχωρήματα 〈λεπτ ά ,〉 χολώδε α , δακνώδεα *** διῆλθε ν . |
| 17a 302 [10] | οὔροιc ὑπόcταcιc λευκ ή , 〈λεί η · ἵδρωcεν 〉 . ἐκρίθη τελέωc ἑνδεκάτ ῃ . Καὶ περὶ ταύτηc ἐν ἀρχῇ μὲν οὐκ ἔγραψε τὴν ἰδέαν τῶν οὔρων. ἐπὶ δὲ τῷ τέλει τῆc διηγήcεωc ἔφη· οὖρα διὰ τέλεοc εὔχροα μέ ν , λεπτὰ δ έ. τὰ μὲν 〈οὖν〉 ἀκριβῶc λεπτὰ τὴν κατὰ φύcιν ἔχειν εὔχροιαν οὐ δύναται. μετρίωc μὲν γάρ ἐcτιν ὠχρὰ τὰ εὔχρο α, λευκὰ δὲ τὰ τελέωc λεπτ ά. καθ’ ὅcον δὲ ἐγχωρεῖ cυνελθεῖν εὔχροιαν οὔρων λεπτότητ ι, κατὰ τοcοῦτον χρὴ ἀκούειν λέγοντα αὐτὸν 〈τὰ οὖρα〉 διὰ τέλεοc εὔχροα μὲν γενέcθαι, λεπτὰ δ έ. φαίνεται δὲ καὶ αὕτη ἡ γυνὴ διὰ τὴν ἰcχὺν τῆc φύcεωc cωθῆναι. |