eul_wid: dac-ab
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Fragments of a Utopian Feast by Crates the Comic Poet

Fragments of a Utopian Feast is the modern designation for the surviving excerpts of a lost Athenian comedy by the poet Crates, who was active during the mid-fifth century BCE. The work is a representative example of Old Comedy, the robust and satirical theatrical tradition that also produced the plays of Aristophanes. Composed in Attic Greek verse for performance at public festivals, the complete text of the original play has not survived. Our knowledge of it derives entirely from sixty-three fragments, the majority of which are preserved as quotations within the works of later authors, most notably Athenaeus in his expansive compilation on dining, the Deipnosophistae.

The collected fragments suggest the comedy revolved around the presentation of an idealized, fantastically abundant banquet. This motif of a utopian feast was a conventional comic device for social commentary, employing fantasy to critique contemporary realities such as scarcity, social conflict, or prevailing gastronomic and intellectual trends. The surviving lines depict a world of automatic, personified service, where roasted fish announce themselves and furniture obeys commands, creating a humorous inversion of everyday Athenian life. Scholars regard the play as a significant artifact in the evolution of comic drama. The philosopher Aristotle later credited Crates with helping to shift the genre's focus away from purely personal invective and toward more coherent, plot-driven narratives with universal themes, thereby influencing the subsequent development of comedy. The transmission of the text is exclusively fragmentary; no continuous manuscript exists. Consequently, the original structure of the play—including its acts, choral segments, and complete storyline—remains speculative and can only be tentatively reconstructed from these scattered quotations.

ΓΕΙΤΟΝΕΣ.
Νῦν μὲν γὰρ ἡμῖν παιδικῶν ἅλις
ὅκως περ ἀρνῶν ἐστι γαλαθηνῶν τε καὶ
χοίρων.
Γλυκύτατον δʼ ὦζε βασιλείου μύρου.
ΗΡΩΕΣ.
Οὐκ ἀσκίῳ μεντἄρʼ ἐμορμολύττετο
αὐτούς, ἐπεὶ τάδʼ ἔστʼ ἀληθῆ.
Οὐκοῦν ἔτνους χρὴ δεῦρο τρύβλιον φέρειν
καὶ τῆς ἀθάρης.
Τὸν αὐχένʼ ἐκ γῆς ἀνεκὰς εἰς αὐτοὺς βλέπων.
Ἁλτῆρσι θυλάκοισι χρῆται τὸ μέγεθος.
Ὁ κάνης δὲ τῆς κοίτης ὑπερέχειν μοι δοκεῖ.
ΘΗΡΙΑ.
Ἔπειτα δοῦλον οὐδὲ εἷς κεκτήσετʼ οὐδὲ δούλην.
Β. ἀλλʼ αὐτὸς αὑτῷ δῆτʼ ἀνὴρ γέρων διακονήσει;
Α. οὐ δῆθʼ· ὁδοιποροῦντα γὰρ τὰ πάντʼ ἐγὼ ποιήσω.
Β. τί δῆτα τοῦτʼ αὐτοῖς πλέον; Α. πρόσεισιν αὔθʼ ἕκαστον
τῶν σκευαρίων, ὅταν καλῇ τι. παρατίθου τράπεζα.
αὕτη, παρασκεύαζε σαυτήν. μάττε θυλακίσκε.
ἔγχει κύαθε. ποὖσθʼ ἡ κύλιξ; διάνιζʼ ἰοῦσα σαυτήν.
ἀνάβαινε μᾶζα. τὴν χύτραν χρῆν ἐξερᾶν τὰ τεῦτλα.
ἰχθὺ βάδιζʼ. ἀλλʼ οὐδέπω ʼπὶ θάτερʼ ὀπτός εἰμι.
οὔκουν μεταστρέψας σεαυτὸν ἁλσὶ πάσεις ἀλείφων;
Ἀλλʼ ἀντίθες τοι· ἐγὼ γὰρ αὐτὰ πάμπαλιν
τὰ θερμὰ λουτρὰ πρῶτον ἄξω τοῖς ἐμοῖς
ἐπὶ κιόνων ὥσπερ διὰ τοῦ παιωνίου
ἐπὶ τῆς θαλάττης, ὥσθʼ ἑκάστῳ ῥεύσεται
εἰς τὴν πύελον. ἐρεῖ δέ, θὔδωρ ἀνέχεται.
ἔπειτʼ ἀλάβαστος εὐθέως ἥξει μύρου
αὐτόματος, ὁ σπόγγος τε καὶ τὰ σάνδαλα.
Καὶ τῶν ῥαφάνων ἕψειν χρὴ …
ἰχθῦς τʼ ὀπτᾶν τούς τε ταρίχους, ἡμῶν δʼ ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι.
Β. οὐκ ἄρʼ ἔτʼ οὐδὲν κρέας, ὡς ὑμεῖς λέγετʼ, οὐδʼ ὁτιοῦν ἐδόμεσθα,
οὐδʼ ἐξ ἀγορᾶς οὐδὲ τάκωνας ποιησόμεθʼ οὐδʼ ἀλλᾶντας;
Ἔχοντες εὐπαθῆ βίον
παρουσίαν τε χρημάτων.
ΛΑΜΙΑ.
Ἔπη τριπήχη Θετταλικῶς τετμημένα.
Ἡμίεκτόν ἐστι χρυσοῦ, μανθάνεις, ὀκτὼ ʼβολοί.
ΜΕΤΟΙΚΟΙ.
ΠΑΙΔΙΑΙ.
Τοῖς δὲ τραγῳδοῖς ἕτερος σεμνὸς πᾶσιν λόγος ἄλλος ὅδʼ ἔστιν.
ῬΗΤΟΡΕΣ.
Κηφισιακαῖσι γογγυλίσιν ὅμοια πάνυ.
ΣΑΜΙΟΙ.
Σκυτίνῃ πότʼ ἐν χύτρᾳ τάριχος ἐλεφάντινον
ἧψε ποντιὰς χελώνη πευκίνοισι κύμασιν,
καρκίνοι ποδάνεμοί τε καὶ τανύπτεροι λύκοι
ὑσοριμαχεῖν ἄνδρες οὐρανοῦ καττύματα
παῖʼ ἐκεῖνον, ἄγχʼ ἐκεῖνον. ἐν Κέῳ τίς ἡμέρα;
Ἵππῳ γηράσκοντι τὰ μείονα κύκλʼ ἐπίβαλλε.
ΤΟΛΜΑΙ.
Ποιμαίνει δʼ ἐπίσιτον,
ῥιγῶντʼ ἐν Μεγαβύζου,
δέξεταί τʼ ἐπὶ μισθῷ
σῖτον.
Πρῶτα μὲν ταλαντιαῖος ὅστις ἔστʼ αὐτῶν λέγε.
Ὠνείδισάς μοι γῆρας ὡς κακὸν μέγα,
οὗ μὴ τυχόντι θάνατός ἐσθʼ ἡ ζημία,
οὗ πάντες ἐπιθυμοῦμεν· ἂν δʼ ἔλθῃ ποτέ,
ἀνιώμεθʼ· οὕτως ἐσμὲν ἀχάριστοι φύσει.
Ὁ γὰρ χρόνος μʼ ἔκαμψε, τέκτων μὲν σοφός,
ἅπαντα δʼ ἐργαζόμενος ἀσθενέστερα.
Ὡς δὲ μαλακὸν καὶ τέρεν τὸ χρωτίδιόν ἐστʼ, ὦ θεοί.
καὶ γὰρ ἐβλίμαζον αὐτήν, ἡ δʼ ἐφρόντιζʼ οὐδὲ ἕν.
Πάνυ γάρ ἐστιν ὡρικώτατα
τὰ τιτθίʼ ὥσπερ μῆλον ἢ μιμαίκυλα.
Ἀλλὰ σικύαν ποτιβάλλω σοι, καναταλὴς ἀποσχάσω.