eul_wid: msu-ae
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

On Piety by Philodemus of Gadara

On Piety is a theological treatise by the Epicurean philosopher Philodemos of Gadara, composed in Koine Greek during the 1st century BCE. It survives not in one roll but across several carbonised rolls recovered from the Villa of the Papyri at Herculaneum: P.Herc. 229, 247/242, 437/452, 1077, 1098, 1610, and 1788, with associated pieces. The text held here comprises 39 fragments and 198 columns. The public-domain substrate is Gomperz's 1866 Herculanean Studies text; the base text, Obbink's 1996 edition, is in copyright, so the site publishes the letters actually surviving on the rolls and withholds editorial conjecture.

The columns conduct a critical survey of earlier Greek talk about the gods. Dios, of Zeus, and the theoi run through the whole; sacrifices, and sacred rites, temple matters, appear as the practices under examination; and the charge of impiety, is levelled repeatedly at poets and thinkers whose stories and explanations traduce the divine, with piety, right service, named as the standard the survey applies. Twelve work-level loci align the rolls with von Arnim's SVF, marking the text as a source at one remove for Stoic theological positions as well. The fitting of eight rolls into a single column sequence is a modern editorial decision, and stretches where the papyrus yields only isolated letters remain; the shape of the whole must be stated with caution.

[..... ]Ἀρίςτων δὲ καὶ τὸν Μητρόδωρον ὀνειδίζει [...] [....]ψυχ[..]την ε[..] [..... .]αν[..]μει[...] [..... ....]οετ[.. ]θεοὺς ἄλλους εἶναι οὐδὲ οὓς ὑπολαμβάνουσιν· τούτοις δὲ καὶ Π⟦υ⟧ολύαινος ἐν τοῖς Πρὸς τὸν Ἀρίστωνα μάχεται [..... ..] [.]ει δὲ περὶ πολλῶν ἑρμάτων· καὶ ἐν τῷ πρὸς δια[..... ...] προσ[.]μι̣.[..... .] τει[..... ..... ..] ανα[..... ..... .] θεισ.[..... ....]πίπτειν [...... ....] ονω[..... .....]ων [..... ..... .]ο̣σις ται καν[..... ...] ατον[..... ..... .] μαιον[..... ....] θεον α[..... .]φ[..] ναι κ[..... .....] των[..... ..... .] καὶ τῶν [..... ...]‖ …

[..... ....]εαν[..] [..... ....]δια[..] [..... ..... .]θεωρ[..... ...]νοδαλ [..... . ]τὸ λέγειν ὡς οὐδʼ ἐν τοῖς σώμασιν καταλείπει τοὺς θεούς, «τῶν σωμάτων» λέγων «τὰ μὲν εἶναι συνκρίσεις, τὰ δʼ ἐξ ὧν αἱ συνκρίσεις πεπόηνται·» μήτε γὰρ ἀτόμους νομίζειν το̣ὺς θεοὺς μήτε συνκρίσεις, ἐπειδήπερ [οὗτοι μὲν] δ̣ιαιώινιοι τελέως, αἱ δὲ πᾶσαι φθαρταί· μηδὲν [δὲ σῶμʼ ἔχειν] τοὺς θεοὺς ἀφθάρτους ὄντας· ἀλλʼ οὐκ ἀναι[....]ο[..] μόνον εσ[....] νομίζοντας [..]ν̣τιθ[..] [...] {ται κα} [..... ..] [...] {ατον} [..... ..] [...] {μαι} σω[..... .] [...] {θεονα} [..... .] [...] {ναικαιτων} [...] [...]των[..... ...]‖ …

μυνακ[..... ....] νων π[..... .....] εἴ γʼ εὐσκοποῦσίν φησιν φύσιν τούτων πραγμάτων καὶ πολλῶν αὐτὴν περιεστώτων δοξάζειν ἐξεῖναι καὶ πολλοῖς ἀϊδίοις θεοῖς κἀθανάτοις εἶναι· οὐ μὴν [..... ..... .] μεν[..₍.₎]σι[.....] οιδ[..... ..... ..] φει[...]ν[..... ...] γραμ[..... .....] των μα[..... ....] νον[..... ..... .] τῃ γʼ οὐ[..... ....] γεγυ[..... .....] σειε[..... ..... .] τε[...]το[..... ..] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]‖ …

[....]τω[...₍.₎]μεθα [...]ους κ[...] τῆς ὁμοιότητος [....] καὶ [...₍.₎]πων[...]εμων [...]μεντος ἔνκλισιν καταφάσκοντας ἐκ [...₍.₎]ν αὐτῶν· καὶ ὁ Μητρόδωρος δὲ τὴν τοιαύτην ποιεῖται διαστολὴν [ ] [ἐν τῷ] Περὶ μεταβολῆς, καί φησι νο̣εῖν σύνκρισιν τῶν μὴ κατʼ ἀριθμὸν οὐ μόνον ἄφθαρτον, ἀλλὰ [καὶ] θείαν, ὀρθῶς μέντοι καὶ φιλαλήθως [..₍.₎]εν οἷς ἂν μη[..₍.₎] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]‖ …

[ ] [ ] καὶ τῶν [..... ....] μὴ τα[..... .....] δʼ ἐπε̣[..... ..... .] την ισ[..... ..... .] σα κατ[..... ....] κατʼ ἐννο[ ..... ..] εται καὶ τ[..... ]φύσιν αὐτὴν [..... ..] καὶ πρ̣ὸς τ[..... ..] διαμενο[..... . ]ἀπολειπε[..... ...] δ[..] τοισ[.... ]τοῦτό φασι μέγ̣ι̣ςτον εἶναι τεκμήριον τοῦ περιαιρεῖν τὸ θεῖο̣ν ἐκ τῶν ὄντων τὸν ἐπ̣ινοοῦντα σωματικὸν [εἶναι·] ἀλλʼ ἀπολείποντες τὴν. αἴσθησιν καὶ τὴν ἡδονήν, καί τινʼ ἐσθλὴν ἕξιν παρεστήσαμεν κατὰ τὰ ἐννοήματα πάντα τὴν̣ τῶν διαμενόντων μὴ [...₍.₎]‖ …

ε[.] ἀφθαρτ[.... οὐ] μόνον ἐμ[..... ...] ται λαχ[..... ....] την ε[..... ..... .] λ[.]ν[..... ....] των, ἀλλὰ[ καὶ ... ]διαίτας δ[..... . ]ἀλλὰ τὰς ὁμοίας[ ...] νοντων [..... ...] την [..... ..... .] των κα[..... ....] δυνατόν[ ..... .] ἐκ τῶν [..... ....] την λ̣[..... .. ]παρεχόντων τοὺς ὀνειδίζοντας τὰς ἁπλᾶς διαίτας[ ....] ἀλλὰ πυκν[.....] ἀποτελούσας· διδάσκει δʼ ὁ Ἐπίκουρος ἐν τῷ Ν[.....] [.....] ‵πρὸ′ς τοσ[.. ]ἀναγκαῖα [..₍.₎]αυ[.....] [.....]ητων[.....] [...]ειν γ[..... .. ]ἀσταθὲς φα[..... .] ειν ὑπν[.]ο[..... ..] διὰ τῶν τ[..... ...]‖ …

[... ]τούτων αν[...] [... ]κατ̣ατυγχάνουσιν οὐδαμῶς διὰ τοῦθʼ, ὥστʼ ἀνόσιοι διαβαλεῖν ἡμᾶς, εἰ μὴ σύμφαμεν πᾶσιν· ἐκείνῳ δʼ οὖν εἰσφέρων καὶ Μητρόδωρος τυγχάνει παραιτήσεως τῷ [φάναι ἐν] τῷ Περὶ θεῶν, ἔτι δʼ ἐν τῶν Περὶ μεταβολῆς τὸ μὴ [μετέχον] τοῦ κενοῦ διαμένει̣ν, ἅπασαν δὲ σύν̣κρισιν φθαρτήν. Ἐπικούρῳ δʼ ἐν τῷ Περὶ θεῶν τὸ μὴ τῇ φύςει τὴν αἰσθανομένην σύνκρισιν ἔχον σύμφωνον [τῷ θείῳ·] καὶ τὸ μὴ τῆς [φύσεως ὂν] μετεχούσης τῶν̣ ἀλγηόνων, ὥστʼ ἐξ ἀνάγκης μαλακίας πολλὰς ποῆσαι, ἡ θεία φύσις οὖσα [φαίνεται] καί τις [δαιμόνιος·] ἀλλὰ μὴν περὶ ταύτης ‖ …

[....₍.₎]ις τῶν ἀναγκαίων εἰδέναι παραλείπεσθαι· γράψας [δὲ] καὶ Περὶ ὁσιότητος ἄλλο βυβλίον κἀν τούτῳ διασαφεῖ τὸ μὴ μόνον ἀφθάρτως, ἀλλὰ καὶ κατ̣ὰ συντέλειαν ἓ̣ν καὶ ταὐτὸν συνεχῶς ὑπάρχον καθʼ ὁμειλ̣ίαν ἑνότητας προσαγορεύεσθαι, τὰς μὲν ἐκ̣ [τῶν ὄντων] τῶν αὐτῶν ἀποτελεῖσθαι, τὰς δʼ ἐκ τῶν ὁμοίων· [..... ...] σαν̣[ ]υ[ ]κ̣υ[..... ..] ν[..... ..... ....] [ ] [..... ..... ..] ταύτ[..... .. ]ἀπ̣ο̣φαίνεται· κἀν̣ τῷ δωδεκάτῳ Περὶ φύσεως τοὺς πρώτους φησὶν ἀν̣θ̣ρ̣ώ̣π̣ους ἐπὶ νοήματα τῶν ἔξω βαίνειν ἀφθάρτων φύσεων· εἶναι γὰρ‖ …

ὅλως ἄδηκτον εἰς τὴν βλάβη̣ν, οὐ καθίσταντ̣ο διαλογισμόν· ἔ̣τι δὲ ὑπὲρ τοῦ μηδὲ τἆλλα ζῷα τῆς ἀναλογ̣ίας ἐστερηθ̣ῆναι τοῦ ‵τα′⟦π⟧ράγματος καὶ περὶ τοῦτο τῶν ἀνθρώπων τ̣ὸ̣ν̣ τοῦ θανάτ̣ου φό̣βον ἐχόντων καὶ καθαρὰς ἐννο̣ίας[ ..]υν[..]υ [..]η̣τικον [....]τ[..] [..]ν ἑκατέρου [....] [..] καὶ τῷ μεγέθει παραπλήσιον ε[ ]ν̣α̣[ ] τούτῳ κατ̣εβρ[...] [..] περὶ τῆς εὐσεβείας καὶ τους ἀπα[..] [...]αβ[.....]ν̣τι̣ας [..... ..]α[..]ω[...] [..... ....]το̣[....] [..... ...]ιρησσ̣[.] [..... ....] ἐφανη[...]με̣ν[... ]ὑπὲρ [τοῦ ταῖς] πομπαῖς καὶ ταῖς θυσίαις εἰς τὴν διάνο̣ιαν προσιέναι τ̣οῦ θα̣νάτου,‖

προστρέπεταί [τινʼ] ἀνάξια τῆς νοουμένης ἀφθαρσίας αὐτῶν καὶ παντελοῦς μακαριότητος· οὐδὲ γὰρ ἔτι τηρεῖται τὸ̣ πανταχόθεν εὔδαιμον καὶ τ̣ὸ πρὸς τ̣ὴν διάλυσιν μὴ δηκτικῶς ἔχο̣ν[ ..... ..... .] [ ] [ ]α[..... .... τὴν] καθʼ ὁμοιότητα διάληψιν ἐ[..... ...] διὰ τὰ ποῖα[ ..... ..] προσδο[..... ...] [.]αισιου̣[..... ...] [..]κνεο[..... ...] [..]υσιν [..... ...] [ ] [..]α[..... ..... ..] [...]σ[..... ..... .] [ ] [..]κρ[..... ..]τ[...] [..... ...] ὑπὲρ [δὲ] τοῦ ταῖς τῶν θεῶν ἐπιβολαῖς ταραχθῆναι [ ..]νε[..]ντα[..] [..... .]αφε[.]ονε[..]‖

υπαρ[..... ....] εχει[..]αν[.....] μολ[.]αν[..... .] τῳ κα[..... ...] λοις θ[.]ωμ[.....] διʼ ἣν [.]υ[..... .] καταγνώσεται φιλομαχίαν τῶν διαβαλλόντων ἑκατέραν ὁ συνορῶν ἃ παρὰ τοῖς Ἀχαιοῖς ᾐνίττον̣το κατὰ τὰς πόλεις Ἀθηνᾷ καὶ Ἄρει οἱ θυόμενοι· ταῦτα δʼ ἑπομένως προσήγαγον ἔνιοι, [διʼ] ἅ γʼ εἰκάζοντες ὁμοίοις πάθεσι ταῦτʼ ἐδογμάτιζον· οὔτε γὰρ ἔζησαν ἐπιβλέποντες [εἰς τοὺς] πολλοὺς οὐδὲ̣ τἆλλα δόξας κατὰ συνπεριφορὰν αὐ̣τῶν ἐξέθηκαν, ὥστʼ ἔχειν ⸏ταύτην 〈τὴν〉 ὑπόληψιν· οὔθʼ ὅλως ἐπ̣ίνοιαν ἐποιοῦντο καθάπερ οἱ λο̣ιποί‖ …

[...] προσδια[...] εἶπον δʼ ἐγὼ πρὶν ἤδη τήνδε τὴν σύστασιν καὶ τὰς φύσεις αὐτὸν τῶν εἰδώλων ὁμοίαν λαμβανόντων ἢ γεγεν{ν}η[μέν]η〈ν〉 κἂν ἐξ ὑπερβάσεως τῶν μεταξὺ ἑνότητα κατʼ ἀριθμὸν σύγκρισιν ὁτὲ μὲν [τὴν τῶν] αὐτῶν καλεῖν, ὁτὲ δὲ τὴν ἐκ τῶν ὁμοίων, καὶ τὴν ἐκείνων τάξιν οὐ ταραττόντων, ὥστε τὸ π̣οτὲ ταραχθὲν [ὅλον] [μηκέτʼ] ἀσταθὲς προπίπτειν. ἄλλων [..... ..] καὶ [.₍.₎] μη[.] [ ] [..... ....]αν κατα [..... ..] καὶ τῶν [..] [.....]των κρίσεων [..... . ]ἄφθαρτον [..... .]αι πᾶν νο̣[ ] [..... .]των[....]εις [..... .]σμα[....]ου‖

το, κα̣[....] στοιχ̣είωσις ὁμ̣οίων οὖσα φαίνο̣ιτʼ ἂν ἑνότης· δύναται γὰρ ἐκ τῆς ὁμοιότητος ὑπάρχουσι διαιώνιον ἔχειν τὴν τελείαν εὐδαιμονίαν, ἐπειδήπερ οὐχ ἧττον ἐκ τῶν αὐτῶν ἢ τῶν ὁμοίων στοιχείων ἑνό̣τ̣ητες {ι} ὑποτελεῖσθαι δύ̣ν̣α‵ν′ται καὶ ὑπὸ τοῦ Ἐπικούρου καταλείπονται καθάπερ ἐν τῷ Περὶ ὁσιότητος αὐτότατα· τὸ δὲ μηδεμίαν ὑπε̣ναντιολογίαν εἶναι παραιτητέον ὑποδεικνύειν. εἴωθε τοίνυν πάν̣θʼ ὁμῶς ταῦτα φύσιν̣ ἀποτελεῖσθαι λέγειν· τὰ πολλὰ μὲν ἐπειδὰν ἐκ τῆς ὁμοίων {ἄλλων} κἄλλων ἐπισυνκρίσεως ἀτ̣όμ̣ων γέν̣ηται πο‖

[.....]μενον [...] [.....]γʼ αὐτο[...] [.....]ν εἶναι τ[...] [..... .]ν ςυνκρι[..] [..... .]ομενη[..] [..... .]ν ὑπάρχειν [....ἐν] τῷ Περὶ θεῶν ἀνα̣μφιλέκτως [.....]ται τὸ τὴν [..... .]ανυ τὴν [ ] [..... .....]ἄπαν [..... ...]ερμικα[..... .]μὴ νοεῖσθαι τοῖς ὅλοις· ἢ πε[..... ....]ην οἵαν [..... ....]ητις ἐστι [..... ....]την μὲν [..... ....]εκοι.[..] [..... ...]ευ[..... .] [..... ....] προσδια[..... ....]ποιαν [ ] [ ] [..... ..... ..]και[ ] [..... ..... ..]μον[ ] [ ] [ ] [ ]‖

[ ] [ ] [ ] [...]οσλο[..... ...] [...]πα[..... ...] [...]ς ν[..]σ[.....] [.]των των [.....] νων μηδ[..... .] σι παρεπι[..... .] μενον τὸ μὴ[ ...] τον εἶναι νοερὸν αἰσθανόμενόν τʼ εἰς τὸ στερέμ[..]ημα ἔ̣χειν αυτ[....] διανοουμένους τὴν παραισθήσει σαρκίνῃ περιληπτὴν αἴσθησιν, ἣν καὶ ἀπὸ φύσεως ἔγνωσαν ε̣ἰσαναπέμπεσθαι, κρίσιν ταύτην λαμβάνεσθαι περ[..... ..] [..] πάντα [..... ...] των ἄλλων[ ..... ..] [...] γὰρ [..... ....] [ ] [ ] [ ] [ ]‖

σώματα καὶ τόπον, τοὺς θεοὺς δὲ μὴ συναριθμεῖσθαι, περιγράφειν αὐτούς, τελείως ἀναλγήτων ἐστίν, εἰ μὴ τὰς ἀνωτάτω{ι} διαιρούμενος κοινότητ⟦ο⟧ας ἔμελλεν ἔνφρων {η} τις 〈τῶν〉 ἐν ταύταις προειλημμένων εἰδῶν μνημονεύσειν, οὐ δέον τοὺς θεοὺς μόνον ἀναιρεῖσθαι πρὸς αὐτοῦ φάν̣αι τούτου χάριν, ἀλ̣[λʼ]{ς} οὐχὶ καὶ τοὺς ἀνθρώπους καὶ τοὺς ἵππους [καὶ] ‵πάν̣′θʼ ἁπλῶς τὰ κατὰ μέρος αἰσθητά τε καὶ νοητὰ φύσ̣εων εἴδη καὶ συνπεφυκότων· ὡς γὰρ ἄλ̣λ̣ων, ὢν οὕτως εὔδηλος, οὐδὲ τούτων̣ > ἐμνημόνευσεν· ἀμέλει δʼ ἐν τοῖς σώμασιν ἅπαντα τάττειν ὑφειλήφεσαν ‖

ἑκούσιοι, κἂν ἅνδρες ἀξιόπιστον εἶναι μετεωρίζωνται· ἐκθεῖναι γὰρ ὑ[.] [.....]ς· ἐκείνει δὲ τούτων̣ μηδέν, ὥστε κἂν μήν, εἴ γε κατὰ συνπεριφορὰν ἔλεγεν εἶναι θεούς, [οὐκ] ἀποδείξεις ἔφερον οὐδʼ ὑπεξαιρέτων ἀντιπειπτόντων, οὐδʼ ἂν ἐπολέμουν το̣ῖς ἀναιροῦσιν, οὐδὲ διὰ τοσούτων ἠργάζοντο καὶ τοιούτων λόγων πίστει̣ς καὶ τῶν ἄλλων τῶν περὶ αὐτῶν συνβαινόντων ἐν βυβλίοις ατυπης [.....]οσιν ἐχ[....] [... οἱ] σοφοὶ τ[....] [....]ν̣ εἰς τὰς [...] [....] διασκ[....] [..... .....]ατων [..... .....]οις μ[..] [.. τὴν ]ἀνασκευὴν‖

[..]αι τὸ μ̣ὴ̣ πεπεράνθαι τὸ πᾶν καὶ τὸ τὰς ἀρχὰς ἀτόμ̣ους εἶναι καὶ [τὸ] τ̣ὴ̣ν̣ ἡδονὴν ἀγαθὸν καὶ τὴν ἀλγηδόνα κακ̣ὸν καὶ τῶν δογμάτων ἕκαστον πεπλασμένως τὸν Ἐπίκουρον, ἀλλʼ οὐκ ἀπ̣ὸ τύχης, ἐκτιθέν̣α̣ι̣· πλεῖον γὰρ οὐδὲν ἐπὶ τούτων [...]νσ̣[....] πεποη[..... ....]ι̣ δʼ ἐγὼ [..... ..] τοῦθʼ ὅ φα[..... .]ιν[..]τοις [..... .....]ου λε[..... ....]οφε[..] [..... ....]υσ[...] [..... ....]ου[...] [..... ....]κα[...] [ ] [ ] [ ] [.....]τ̣α[..... ...] [.. ]παραστήσας ὡς τοῖς μὲν ὑπὸ τῶν ἀνδ̣ρῶν αὐ̣τῶν γεγραμμένοις[ ]ἡμᾶς προσέχειν, αὐτοῖς δὲ‖

καὶ πᾶσαν μανίαν Ἐπίκουρος ἐμ̣έμψατο τοῖς τὸ θεῖον ἐκ τῶν ὄντων ἀναιροῦσιν, ὡς κἀν τῷ δωδεκάτῳ Προδίκῳ καὶ Διαγόραι καὶ ‵Κ′ριτίαι κἄλλοις μ̣έμφ̣εται φὰ̣ς παρακόπτε̣ι̣ν καὶ μ̣αίνεσθαι, καὶ βακχεύουσιν αὐτοὺς εἰκάζει, κελεύσας μὴ πρᾶγμα ἡμεῖν παρέχειν οὐδʼ ἐνοχλεῖν. καὶ γὰρ παραγραμ̣μίζουσι τὰ τ̣ῶν̣ θεῶν ὀνόματα, καθάπερ Ἀν̣τισθένης τὸ κοινότατον ὑποτίνων ἀν̣αφέρει τὰ κατὰ μέρος τῇ θέσει καὶ διά τι̣νος ἀπάτης ἔτι πρότερον· καὶ τοῦθʼ Ἕρμαρχος ἐν τῷ τελευταίῳ τῶν Πρὸς Ἐμπεδοκλέα παρασημ̣αίνεται προστιθ̣είς· «περὶ δὲ μεταφορᾶς ἐχρήσατο κατὰ [τοὺς] ‖

θνητοὺ̣ς τῇ συναφῇ τῆς φύσεως πρὸς ἣν τὸ σέβεσθαι καὶ λογοθεραπείας ποιεῖσθαι γείνεται»· παρʼ Ἐπικούρῳ δὲ τοῦτο τῇ σπουδῇ περὶ τῆς κοινωνίας τῶν Ἀθήνησιν ἐμφαίνεται μυστηρίων [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] καὶ Πολύαινος [ ]‖ …

πεφαύλισται [.]τι[.] τῶν ἀρχαίων ἐπι [.... ]ἐπακούε̣ιν ἐ[..... α]υτ⟦α⟧ῆς, οὐδὲ [..... ]συνέπεσθαι τῶν βαρ̣βάρων [..] [..... ..] ἐπιτείμησις τῶν ὁμοφώνων [..... ..]ατων ἀρχαί[ων δι]ατιθέσθω{ι} [.....]ια καὶ τὸ τὸν [.....]ον ἀντιμεταλαμβάνειν θἀτέρου προσθέντα το [..... .]ω̣ς καὶ ἐπιτη[..... .]σενεγ[....] [..... .] κάλλιστο̣ν [..... . ]μέντοι λε[..... ...]ι δυναμε[...... .]μὴ προνοεῖν πάντων τοὺς [..... .] περιγραφ[.] [.... ]γέλ̣ωτα παν[..... .]σιν, εἰ μὴ β[.] [..... ..] καὶ του[..] [.....]σο[...]μεν [..... ...]των ἀλ[.....]μητ[...]υι ‖

ωνα καὶ η[..... .] τατον λειτ̣[.....] δεξοντ[..... ...] τις ου[..... .....] θεον α[..... ....] μηδε[..... .....] τον ωσ̣[..... .....] ἔνιοι τῶν[ ..... ..] καὶ τὴν [..... ...] μ[..]σ̣ασ̣[..... ...] τ[....]ς̣[..... ....] π[..... ..... ....] πο[..]σ[..... ....] [..... ..... .. ]μακαρι[..... ..... .] πον[..... ..... .] ροι[..... ..... ..] ὑπ[..... ..... ..] μεν[.]αν[..... ...] πᾶν τὸ δυνάμενον ἕπεσθαι πρ̣ὸς τὴν ὕπαρξιν τοῦ θεοῦ· τάχα δʼ ἂν προσέλθοι[ ..] ολοσμνημωνη[ ] σαι νομισθησόμενον ἀξιώσομεν [ ] καθάρσεως, [τὰς δὲ] νῦν φάσεις [... ]ἐξέθηκεν ο[.... .] της ἡμῶν [.....]‖

[...]μενη̣[.] ἐναργει[.. ]ἀν̣αμενοῦντος [.....]να, καὶ πάντας κα̣τʼ ἀνάγκας οἳ ταὐτὸν̣ ἔγραψαν ἀξίους γε προαιρέσεως ἕνεκα θαυμάζεσθαι καὶ μὴ διὰ τὴν ἀδυναμίαν ἀνοσίου̣ς νομίζεσθαι· πάντας δὲ ἀνθρώπους ὥρα{ι} λέγειν ἀνοσίους, ἐπειδήπερ οὐδεὶς εἱκνουμένας περὶ τοῦ θε̣οὺς ὑπάρχειν > τὰς ἀποδ̣είξεις εὐπ̣όρησε̣ν· ὅμως δὲ σέβονται πάντες εἰ μὴ παράκοποί τινες αὐτούς, καθάπερ ἡμ̣εῖς[· ..... ..]κ[.]α με[..... .....]λ̣ιψαι το[..... ..... .]νη τ[..... ..... ...] κα̣[.]μεν[....]νως οὕτως [..... .....] [.]ω γ̣[..... ..... ...] οὐχ ὑπ̣[..... .....] [.]ο πρὸς τα[...] παρ ‖ …

οισθʼ ὑπαρχ[..... .] τ⟦ο⟧‵ω′ν [..... ..... .] κατʼ ἀλήθειαν[ ...] ἀπεφαιν[ ..... ...] ὑποζωμ[..... ...] ὅλης αυτ[..... ..] να πραγμα[..... .] τὰς φαντασίας ἀληθεῖς εἶναι καὶ τὸ πᾶν ἄπειρον αμ[..... .] ἀπʼ εὐφημισμοῦ παρῆλθ̣ον· οὐ γὰρ παρὰ τὸ μὴ ταῦτα πεποηκέναι τοὺς εἰρημένους ἄνδ̣ρας ἐγ̣[.....]σε παρὰ το̣[.] αν[...]ησ[..] προσκ[.] πε[...]ας· εἰ δὲ μεμπτῶς ἀνεστράφησ̣αν, ὥστε καὶ παρασχεῖν ὑποψίαν ε[.]ο[.., ]ἀπογραψάτωσαν [οἱ] κατήγοροι τοὺς οὕτω̣ς ἀναστραφ̣έντας· ὑπελάμβανον τοίνυν ἁπλῶς καὶ ἀναγκαστῶς ζῷα μακάρια καὶ διαιώνια καταλείπειν· οὐ γὰρ[ ....] γε μὴν ἐν τ[..... ..]‖ …

[..]μεν[.]ν οὕτω{ι} δὲ μακρὰν ἀφεστήκασι τοῦ μὴ̣ τὸν ἁγνε̣ύοντα λόγον ἐν τοῖς περὶ θεῶν λέγειν, ὥστε καὶ Σωκράτην Μητρόδωρος αὐτὸν πρὸς Εὐθύφρονα τὸν Πλάτωνος, εἴπερ ἐπόει τοῦτο, καταμέμ̣φεται τί ὅ̣σιόν ἐςτι λ̣έγοντα[ .....]ενο̣[.] περι[.....]α̣τατ[.] σιν [..... ..]οναι̣[.] ας τὴν ἀσφά̣λειαν ἐξ ἀν[.....]ν εὐσ̣[.] ου . αι[....]λ̣ʼ οὔτʼ ἐτίμησαν̣[...]ην σ̣[...] φανε[..... .....] την λ̣[..... .....] καλῶς [..... ....] καὶ αὐτ[....]ι̣ν πλησίον κα[.....]ν̣ πραττει[..... . τὰ] μέγιστα προ[....]διον εἰ μὴ διοικεῖται καὶ παντελῶς· μάλιστα τοίνυν γʼ οἴομαι δεῖν μισεῖν τοὺς ‖

[ἄλλην] θεωρίαν ὡς [τὰ] διαδεδομένα ἱερὰ παραβαίνοντας ἢ̣ δια‵γε′λῶντας· [ὁ δʼ] Ἐπίκουρος φανήσεται καὶ τετηρηκὼς ἅπαντα καὶ τοῖς φίλοις τηρεῖν παρεγγυηκώς, οὐ μόνον διὰ τοὺς νόμους ἀλλὰ διὰ ⟦ς⟧ φυσε‵κὰ′ς [αἰτίας·] προσεύχε{ι}σθαι γὰρ ἐν τῷ Περὶ [βίων] οἰκεῖον εἶναι ἡμεῖν φησιν, οὐχ ὡς δυσμενῶν τῶν [θεῶν] εἰ μὴ ποιήσομεν, ἀλλὰ κατὰ τὴν ἐπίνοιαν τῶν ὑπερβαλλουσῶν δυνάμει καὶ σπουδαιότητι φύσεων ἵνα τάς τε τελ{λ}ε[ι] [ότητας] γεινώσκωμεν καὶ τοῖς νόμοις συνπεριφοράς· πρὸς τῷ γράφειν δὲ καὶ τοῦτʼ ἐν τῷ Περὶ‖

θεῶν καὶ τὸ μέγιστόν φησι καὶ οἱονεὶ [τὸ] κ̣αθʼ ἡγεμονίαν ὑπερέχον ἔχειν πᾶν· πάντα γὰρ σο̣φὸν καθαρὰς καὶ ἁγίους δόξας ἔχειν [περὶ] τοῦ θείου καὶ μεγάλην τε καὶ σεμνὴν ὑπειληφέναι ταύτην τὴν φύσιν· ἐν δὲ ταῖς ἑορταῖς μάλιστʼ εἰς ἐπίνοιαν αὐτῆς βαδίζοντα διὰ τὸ τοὔνομα πάντα ἀνὰ στόμʼ ἔχειν πίστ̣ει σφοδροτέρως κατασχεῖν̣ τὴν [..... ....]ν̣θ⟦υ⟧αι [..... ..... ...]π̣ο σε[..... ....] καὶ π[..... ..... .] καὶ χ[..... ..... ..]α λ[..... ..... .]πολ [..... ..... .]ειγη[....]τ[.....]ῳ [...]τατην̣[...]ι̣τη [...]την ἀληθινὴν ‖ …

[οὐ]‖κ ἐκ δυσκα[ ]λι̣[...] ων σ[.]δε[..... ...] ας τινων ἀμείνονας ἢ τῷ φυλάττειν ἐνεργείαι τὰς ἐπινοίας τῶν θεῶν διά τινων χρόνων· οὐ [μόνον] δὲ ταῦτʼ ἐδο̣γμάτισεν ἀλλὰ καὶ διὰ τῶν ἔργων αὐτῶν ε̣ὑρίσκεται πάσαις ταῖς πατρίοις ἑορταῖς > καὶ θυσίαις κεχρημένος. ἐπʼ Ἀριστωνύμου μὲγ γὰρ Φύρσωνι περί τινος αὐτοῦ πολείτου Θεο̣δότου γράφων καὶ τῶν ἑορτῶν [φησι] πασῶν μετεσχηκέναι κ[..]με[.....] με[...]ν̣ηα[.....] το[...] τὴν τω̣ν Χοῶν ἑορτὴν συνεο̣ρτάζων καὶ [τὰ] μυστήρια τἀστικὰ καὶ τὰς ἄλλας ‖

ἐπὶ τὸν τεθ̣λιμμένον δεῖπνον, αὐτόν τε δεῖν τα‵ύ′την ἄγειν [τὴν ταῖς] εἰκάσι διαφόροις εἰλαπινασταῖς, [τῶν κατὰ] τὴν οἰκίαν ὅλως ὁσίαν ἐπιλαμπρυνάντων̣, καὶ καλέσαντα πάντας εὐωχῆσαι· μετὰ ταῦτα τοίνυν ὅτι μὲν ὅρκοις καὶ θεῶν ἐπιρρήσεσιν ἐδοκίμαζον χρῆσθαι γελοῖον ὑπομιμνήσκειν, ἀναμέστου τῆς πραγματείας τῶν τοιούτων οὔσης· προσῆκον δὲ λέγειν ὅτι παρῄνει τὰς διʼ αὐτῶν καὶ τῶν ὁμοίων πε̣ίστεις φυλάττειν καὶ μάλιστα πάντων αὐτῷ γε Διὶ φυλάττειν τόνδε̣ τ̣ὸν φανερὸν τρόπ̣ον, καὶ οὐ γράφων «ναὶ τὼ ὄζω{ι}» καὶ «τί γάρ;» [ἔμελε δὲ] καὶ Κωλώτῃ πάντων̣ τε ὅρκων καὶ [πάσης] θε⟦ν⟧ολ‵ογ′ίας· ἐπὶ ‖

δὲ Χαρί̣νου καὶ ἐπὶ Διοτίμου παραινεῖ τὴν καθʼ ἱερᾶς τραπέζης [συνθήκην μὴ] παραβαίνειν· καὶ μὴν τι[..... .....] πολλα[..... . ]εὐωχήσει δὲ[..... ...] νων κα[..... ....] ογμωνο[.... ]συνβιώτας ἀλ[..... ....] μεγαλοφ̣ρ[..... .] φιλοσοφ[..... ..] ταὐτὸν [..... ....] νον τη[..... .....] τῳ θελ̣[..... ..] τ̣ηρ φη[..... ....] τʼ ἔσεσθαι[ ..... .] τῃ κατ[..... ....] θεῶν ἐπ̣[..... ...] των καὶ δ[..... ...] νεναι τ[..... ...] κατατρ[..... ...] ναι συντ[..... ..] ἀλλὰ καὶ πρὸς Πολ̣ύαινον συνεορταστέα κἀνθεστήρια· καὶ ‵γ′ὰρ τ̣ῶ̣ν θεῶν ἐπιμνηςτέον[ .....] τον πολλῶν [.....]‖

γ[..... ..... ....] ρα[..... ..... ...] δη φύσιν τὴν κατὰ τὸ κριτήριον ποιουμένην ὀρθῶς ἐπίνοιαν ὠφελείας νομίζεσθαι· [ἵνα δὲ μὴ] ἐκτείνω̣ [τὸν λόγον,] πάλιν· «ἡμεῖς θεοῖς θύωμέν» φησιν »ὁσίως καὶ καλῶς οὗ καθήκει καὶ καλῶς πάντα πράττωμεν κατὰ τοὺς νόμους, μηθὲν ταῖς δόξαις αὑτοὺς ἐν τοῖς περὶ τῶν ἀρίστων καὶ σεμνοτάτων διαταράττοντ‵ε′[ς· ἔτι] δὲ καὶ δίκαιοι θύωμεν ἀφʼ ἧς ἔλεγον δόξης· οὕτω γὰρ ἐνδέχεται φύσιν θνητὴν ὁμοίως τῷ Διὶ νὴ{ι} Δία διάγειν, ὡς φαίνεται·» κἀν τοῖς Περὶ βίων δὲ περὶ τῆς προσκυνήσεως[ ..]‖

καὶ ἀπὸ τῆς [.....] δόξης οὐ[..... .] νομενο[..... ..] τεθεώρηται [... ]σεμνωματ[..... ...] τῳ τῆς [..... .. ]οἰκεῖα περι[... τοῦ] τελεῖν [τὰ ἱερὰ ...] τον̣ νο[.... ]συμπεριφορασ[..... .] περὶ τελεστῶν[ ....] μου καὶ [..... . ]θεῶν ἀγαλμάτ̣ων σέβεσθ̣α̣ί̣ φησι[....] μ̣[...]γ̣ε[..... ..] [.....]ιμ[..... ...] [.....]φυσ[....ερ]γαζομ[..... ....] μένην αὐτὴν τῇ θεωρίαι χρῆσθαί φησιν εἰς πᾶσαν [....] τὴν συνήθειαν τῆς τοῦ δαίμονος ἐπινοίας καταλαμβάνων ἐπι[..... . ]δαιμονίως ω[..... . ]εὐφ̣ημεῖν ο[..... ...] ειν προσφερ[.....] ὅσην δημ̣[..... .]‖

οαλη[..... .....] «κἂν πόλεμος ᾖ, δεινὸν οὐκ ἂν ἔςεσθαι, θεῶν εἵλεων ὄντων»· ⸏ καὶ Πολυαίνῳ· «καθαρὰν τ̣ὴν ζωὴν διηχέναι καὶ διάξειν σὺν αὐτῷ Μάτρωνι, θεῶν εἵλεων ὄντων»· [καὶ] πρὸς τὸν αὐτὸν ἐπὶ Χαρίνου· «τῇ φιλίαι ⸏ φίλων αὐτῶν·» μεν[....]θεστω[ ] απαν[....]κε[..] ριωτ[..... ...]ς ἔξωθεν ἐπιφέροντος· ὁ δʼ ἀδελφὸς αὐτοῦ καὶ ζηλωτὴς καὶ δαιμόνιον ἐσχηκὼς ἐν τοῖς λόγοις προκοπήν φησιν «εἶναι τὴ̣ν ἀπʼ ἀργυρείου βοήθειαν [θεοῖς] ὁσίως δέον νέμειν», οὐ πρὸς ἰδιώτην γράφων ἀλλὰ πρὸς Φύρσωνα τὸν Κολοφ̣ώνιον, ἄνδρα καὶ οὐδενὸς κατὰ τὰ πολ[ιτι]‖ …

[καὶ περὶ] τῶν θεῶν [ἐν τῷ] Πρὸς τὸν Εὐθύφρονα λέγων [ὁσίους] ἡμᾶς προσήκειν γίνεσθαι καὶ μνήμῃ τῶν ἀγαθῶν τῶν ἀπὸ διεντη [.....].αι τοῦ θεοῦ [..... .]τι καὶ πράττοντας κατὰ τὸ διὰ [τῆς] θεολογίας ο̣ὐσιῶδες ἔργον καὶ ⟦υ⟧ μνήμην τῆς ἀρίστης φύσεως κατὰ φύσιν [..... .....]υ κα[ ] . [..... ..]ι̣ν τοῦ α[ ] ρ[..... .]ν̣ καὶ πρὸς τὸ σέμνωμα τὸ̣ ἅγιον καὶ τ̣ὸν σεβασμόν[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [..... .]κ[..... .] [.. ]παραπλησίως [..] [..... ...] καὶ σ[...] [..]ν̣ε[...] ὑμν[...‖] …

[..... ]ἐκεῖνος κα[..... ..]ν τῶν ἀγαθῶν τὰς ἐλπίδας [..... ... ]ἐν τῷ περὶ[ ..... ...]ν ὁσίως [..... ....]θαι· καὶ [.... ]Ἕρμαρχός γε [..... ..].. τιμῆς θε[.....έ]γραψεν ἄλλῃ ὑπὲρ ἐκείνης ταὐτό· περὶ γὰρ Ἐπικούρου πολλὰ λέγων [ἐν] τῷ τελευταίῳ τῷ Πρὸς Ἐμπεδο̣κλέα κα̣ὶ τὸ τοῦτον μὴ κε[..... .....] [..... ..... ...]ες [...]τ̣οσε[.]α‵ι̣′ν[.]λ̣ων [...]ριστ[...]ε[.]εις [ ] [..... ..]μο̣[.....] [..... ..]αν[.....] [.]ν[.....]μαν προσεδοξάζετο τὴν κ[.] τοῦ θεοῦ σεμνότητι τ[....]. οὐδέν τινος [.....]ν νομίζειν τ̣[....] τοιούτων‖

ἀλλ[..... ...] οἰκεῖον ἐ[..... ...] ἑορταῖς .[..... .] πᾶσθαι κ[..... . ]ἐπινοια[ ]σ[..... ...] συνπεριλαμβάνουσα μα[..... .] ⸏κατὰ τὸ σέμνωμα· τὸ δὲ περαίνεσθαι ὠφελίας ἐκ [θεῶν τοῖς] ἀγαθοῖς κα̣ὶ βλάβας τοῖς κακοῖς καταλείπουσιν· καὶ τοῖς μὲν φρονίμοις καὶ δικαίοις τὸ τελειοῦσθαι νοη̣τέον καὶ τὰς ὠφελίας καὶ τὰς βλάβα̣ς οὐ καταδεεστέρα̣ς ἢ καὶ μείζους ὧν ἅνθρωποι συνάπτουσιν, οὐ κατ̣ʼ ἀσθένειαν, οὐδὲ καθάπερ [ἡμεῖν ἐκ] το⟦.⟧‵ῦ′ θ̣εοῦ τινος δέον κἀν ἐπαναχωρήσει τῆς [ὀνήσεως] αὐτοῦ, καὶ ταῦτά φασι σεμνό̣τατα. ἔν τε γὰρ τῷ Περὶ θεῶν ποία τίς ἐστιν ‖

αἰτία νεμέσεως καὶ σωτηρίας ἀνθρώποις διὰ τοῦ θεοῦ καταλειπτέον ὑπογράφει διὰ πλεόνων· ἔν τε τῷ τρεισκαιδεκάτῳ περὶ τῆς οἰκειότητος ἣ̣ν πρός τινας ὁ θεὸς ἔχει καὶ τῆς ἀλλοτριότητος· ἐν δὲ τῷ πέμπτῳ καὶ τριακοστῷ φησι, σὺν τῷ τι ταύτ̣ης τῆς ὠφελίας διασαφεῖν, καὶ ‵δι′ότι νομιζον[..... ...] καὶ τῶν αλλα[..... .] γ[..... .]α[... ]κἀν τῷ δὲ Περὶ τῆς εἱμαρμένης ὑπὲρ τῆς ἐκείνων συνεργίας ἀποφαίνεται· κἀν̣ ταῖς ἐπιστολαῖς μέντοι ταῖς Πρὸς τοὺς μεγάλους ὁμολογεῖν ἔοικεν αὐτό· τοῦτο δʼ ἵνα μή τις εἴπῃ πρὸς τοὺς ‖

[..... .]ιτ[..... .] [..... .]βλαβ[ ....] [..... .]ο[....]τους [..... .]ατους μο[..... . ]ὁμοίως καὶ [ἐν τῷ] ἕκτῳ περὶ τοῦ δικ̣άζεσθαι [.....]ονπ[.].[.]και [..... ..]στησδα[.] [..... ]καὶ εὐόρκους καὶ δικαίους ταῖς ἀρίσταις διαδόσεσι κινεῖσθαι καὶ παρʼ αὑτοὺς καὶ παρʼ ἐκείνους· καὶ παραπλησίως ἐν τῷ ὀγδόῳ· καὶ τὴν ὠφελίαν τίθενται τὸν αὐτὸν τρόπον, [ὅνπερ] Πολύαιν̣ος ἐν τῷ πρώτῳ Πρὸς τὸ Περὶ φιλοσοφίας Ἀριστοτέλους τὴν τούτων τῶν ἀ̣γαθῶν αἰτίαν ἡμεῖν ἀπεφήνατ̣ʼ εἶναι τὴν θείαν φύσιν, Ἕρμαρχός θʼ ὁμοίως σ̣[...] ετη[.]αν ψυχὴν̣ ἐ̣κ ‖

θεῶν πο̣λλὰ κἀγαθὰ{ι} συνέ̣χειν, κἀν τῇ Πρὸς Ἐμπεδοκλέα πρώτῃ γραφῇ τὴν οἰκειότητʼ ἔχειν ἐνίοις καὶ τὸ ἐναντίον ἄλλοις. τω[..... ..... ...] τα[..... ..... ...] τ[..... ..... ....] ω[..... ..... ....] [ ] οιγ[..... ..... .] [.]ν[..... ..... .] τας κα[..... ....] δʼ εὐχὰς καὶ προσκυνήσεις καὶ τοιαύτας τιμὰς θεοῖς προσήκειν οὐδε[..... .] δειναι[..... ....] ταύτας α[..... ..] διαλεκτ[.... ]ἐφαρμόσεις ἑο̣ρτῶν[ ...] μόνον οὐ[..... .] ουμεν [..... ....] αν ὁμο[..... . ἐγὼ] δὲ τοὐναντίον [οὐχ] ἡγοῦμαι [τόνδε τὸν] ‖

τρόπον διὰ τὰ τοιαῦτʼ ἀνοσίως ἐξ̣ελέσθαι τὴν πᾶσαν ὁσιότητα σὺν τῷ τὰ κοινὰ φυλάττειν, ὡς δʼ ο̣ἱ λεγόμενοι δεισιδαίμονες, εἰς ἀνυπέρβλητον ἀσέβειαν ἐκβάλλειν. [ὅσιος] γὰρ ὁ τὴν ἀθανασίαν καὶ τὴν ἄκραν μακαριότητα τοῦ θ̣εοῦ σῴ̣ζων σὺν ἅπασιν τοῖς συν̣απτομένο̣ις ἡμῖν· ἀσεβὴς δὲ̣ περὶ θεὸν ὃς ἑκάτερον ἐξορίζει μέν, ὁ δʼ ἐπινοῶν χωρὶς ὀργῆς καὶ χάριτος ἀσθενούσης τὰς ἐξ αὐ̣τοῦ π̣αρασκευὰς τῶν ἀγαθῶν καὶ τῶν κακῶ̣ν ἀποφαίνετ̣ʼ αὐτὸν τῶν ἀν̣θρω̣πείων μηδενὸς προσδεῖσθαι [ ] [.....]συντελ[.....] [..... .]μους[....] [..... .]οπα[.....] σιν [.....]υγ[....]‖

[...].ντο. τοιοῦτον οὖν ἄνθρωπον ἐν εὐσεβείαι τιμῶμεν ἡμεῖς, τοῦ δʼ ἐμφαινομένου ταπεινοῦ καταφρονοῦμεν· οὐδαμῶ̣ς δὲ καὶ κατʼ ἐκεῖνο συγγνοίη τις ἂν τὴν ἀπεχθ̣ημοσύνην̣, τάχα δὲ καὶ πολλὴν δυσαισθ̣η̣σίαν̣ τοῖς κατηγοροῦσιν, ὅτι μόνους τοὺς Ἐπικούρου λόγο‵υ′ς εὐθύ‵νου′σιν ὡς ἕνεκα τοιούτων ἀνοσ̣ίους ὄντας· οὐδεὶς̣ γὰρ ὡς εἰπεῖν τῶν ὠφελεῖν καὶ βλάπτειν εἰρηκότων φιλοσόφων τοὺς θεοὺς ὁμοίας τοῖς χυδαίοις ὑπέλιπεν τὰς ὠφελίας καὶ τὰς βλάβας· ἔνιοι δʼ οὐδὲ βλάπτειν ὅλως ἔφασαν αὐτούς, ὡσαύτως δʼ οὐδὲ προσδεῖσθαι τούτων ‖

παρʼ ἄδειαν[.] ἀπάτ̣ην δὲ μεγάλην κατ̣ὰ τῶν [ἄλλων] παρέχοντες εἰς δεινὰς ἀδικίας ἑ̣πομένως ᾄττουσι τὰς κρυφαίους, {α} τὸν ὑπονοούμενον ἅπαντα γινώσκειν οὐκέτι φοβούμενοι. διʼ ὃ {ν} σιωπᾶν ἀσφαλέστερον ἐτύγχανεν. ταῦτα δʼ ἐπομένως ἐποίουν οἱ δίκαιοι τῶν θεολόγων καὶ φιλοσόφων· οὐ γὰρ ἐλάνθανεν τἀληθὲς αὐτούς, ‵ἀλλὰ′ τὰς κακουργίας ὑπὸ τῶν μύθ̣ων ἀναστελλομένας θεωροῦντες τῷ ἐπικρέμασθαι τοῖς ἀνοητοτέροις τὴν ὑποψίαν, ἵνα μὴ τὸν ὅλον βίον θηριώδη παρέχωμεν, κἄλλως τὸ δυσμενὲς ‖ …

[..... ..... .]νον [..... ..... ]ὁμοι[..... ..... .]ναι [..... ..... .]ζεσθαι[ ...]εντ[.]δε [ὥς φασιν] ἔνιοι τῶν θεολόγων· τινὲς δὲ καὶ τοὺς προγόνους [ὄντας] αὐτῶν αἱρετέον ἡμᾶς μόνους [ὥσπερ τε]τυ⟦π⟧‵φ′ωμένους διαστέλλουσιν· > ὁ δʼ οὖν Ἐπίκουρος δοξῶν κενῶν ε[..... ...]ει τῷ θεῷ τῶν γραμμάτων ἢ τῶν ἀπαγορευμάτων[ ....] αἰδ̣ουμεν[..... ]φοβοῦμαι [..... .] ἄθεος ε[..... ..] δόξῃ τῶν [..... ..]ενοντων [..]ως ἅπαντα κατα [..... ..]ντα περι [..... ..]τοφαινε[..... ..]μακάριον [..... ..] καὶ ἀφθαρ[..... .... ]μηδὲν [..... ....]ον τὤχλημα ‖

πᾶν τῶν θεῶν[ .....]ου[..] γὰρ τῶν θεῶν κ[..] δο[.... ]ἀνυπο[..] τον μᾶλλον[ .....] προσ[..... .....] καὶ ἁπαν[..... ...] τοῦ παντὸς [..... .] παρασκευαζόμενον καὶ τὸ ἀλλότριον διαλῦσαί τε καὶ κοσμῆσαι τὸ κατισχῦον πᾶν, οὐδὲ κωλυόμενον ταῦτα πράττειν ἐν τῷ Περὶ θεῶν [φησιν·] καλεῖ δὲ καὶ τὸν τελειότητος βίον ἥδιστον καὶ μ̣ακαριώτατον ἐν̣ [τῷ] Περὶ ὁσιότητος καὶ καταξιοῖ πᾶν τὸ μιαρὸν φυλάττεσθαι, νοήσεως συνορωμένης τὰς καλὰς διαθέςεις τοῦ πάντα γʼ οἰκειοῦν τὰ γεινόμενα ἡμῖν πρὸς μ̣ακαριότητα ‖

κ̣αὶ ἀ̣π̣ηρτισμένα γʼ ἔχειν· διατελοῦσιν δὲ πα̣νταχῆ λέγοντες, ἵνα μὴ συνγράμματα παρατιθεὶς ἐκτείνω, πάντων ※ τῶν ὄντων ἄριστον καὶ σεμνό⟦ν⟧τατον καὶ ἀξιοζηλω‵τότα′τον καὶ π̣άντων τῶν ἀγ̣αθῶν κυριεύοντα κἀπραγμάτευτον καὶ ὑψηλὸν καὶ μεγαλόφρονα καὶ μεγαλόψυχον καὶ ἅγιον καὶ ἁγιώτατον καὶ ἵλεων. διὸ καὶ μόνοι μεγίστην εὐσέβειαν ἐζηλωκέναι φασὶ [καὶ] δοξάζειν ὁσιώτατα περὶ θεῶν καὶ τῶ̣ν ἄ̣λλων τἀναντία καταγεινώσκουσιν ὡς ἂν ὑπεναντία τῇ προλήψει δογματιζόντων, καὶ καθαρώτατα τὴν ἄφραστον ὑπεροχὴν τῆς ἰσχύος τοῦ θείου καὶ τῆς τελειό̣‖[τητος] …

[.....]ον ὑπολαμβάνειν τὸν θεὸν δ[ ] [....]παραινεῖ μὴ νοεῖσθαι δύσκολον οἷον παρὰ τῶν ποητῶν· καὶ τῷ καθαρῶς φιλ̣οσοφεῖν καταισθανώμεθα μηδὲν αὐτῶν ὠφέλ̣ιμον ἡμᾶς συνταράττειν· καὶ μηδʼ ἐπιβολαῖς ἀνοήτοις ἀκολο̣υθοῦντες > ἀηδεῖς καθʼ ἡμῶν ὑπο̣λαμβάνωμεν· τῶν γὰρ αυπα [....]ην καὶ τὸ πρὸς ἡμᾶς ἀποβαινον [..... ]ἐφρόντισαν [..... .]λυημεν > [..... .]ς ἐχόντων [..... .]η[..]ας ου [..... ....]ων[.] [..... ....]αξεν· φαίνεται τοίνυν παρεσκ̣ευάσθαι ἐναργῆ γνῶσιν αιδο [..... . ]λυμαντικαὶ τῆς τῶν πρὸς ἀλλήλους ‖

ἀνθρώπ̣ων πολειτείας διά [τε] τοῦτʼ οὐκ εὐσεβεῖς, ἐπειδὴ συνπεριλαμβάνειν ἔοικεν ἡ εὐσέβεια καὶ τὸ πρὸ̣ς ἀνθρώπους ἀβλα̣βὲς καὶ μάλιστʼ [εἰς] τοὺς εὐποιοὺς καὶ τὰς πατρίδας· ἀμέλει γὰρ οἱ μὲν ἠπιώτερον καὶ κηδεμον̣ικώτε{.}ρον ἤδη τ̣ιμῶσιν, ἡμεῖς δ̣ὲ π̣άντες ὡς ἀληθῆ τὰ̣ δόγματα καὶ παρασκευαστικὰ τῆς ἡμῶν αὐτῶν ἀταραξίας· ἀλλʼ οἱ πολλο̣ὶ νομίζοντες ἀσεβεῖς τοὺς οὕτω{ι} περὶ θεῶν ἀποφαινομένους κολάζουσιν, ὡς Ἀθηναῖοι Σωκράτην καί τινας ἑτέρους καίτοι γε τῶν ἄλλων εὐπαιδευτότατοι λεχθέντες ἀν ‖

[..... ...]αμον [..... .] διὰ του [..... .]ἐπιτειμη[..... ..]ως τοῖς περὶ τὸν Ἐπίκουρον, οὐδὲ τοιαύτας ἐνεκείνησαν ὑποψίας τἀσεβεῖν ‵κ′αὶ τἀμελεῖν θεῶν οἵας ἀπηγόρευσαν οἱ νόμοι καὶ τὰ κοινὰ τῶν ἀνθρώπων ἔθη, δέον ἐμφαίνειν τούτοις ἁπλῶς τὸν αὐθεκαστότερον λόγον ὅτι χρὴ πάντα πείθεσθαι τοῖς νόμοις καὶ τοῖς ἐθισμοῖς ἕως ἂν μή τι τῶν ἀσεβῶν προστάττωσιν. ὑπεράνω γὰρ οἶμαι τὸν θεόν γε χρῆναι τεθεῖσθαι πάντων, λέγω δὲ τὸν ἀληθῆ{ι} καὶ τιμώμενον ἐν τῇ θεωρίαι, ὡς Ἐπίκουρος προφέρει· τῶν γὰρ [...]λ̣[.....] .πὸ τῶν [..]ω̣[.....]ν̣τας το̣[ ] [..... ..]α̣σας ἔχει ‖ …

σίαν, οἷς ὁ βίος ἡμῶν διασώζεται, φλυαρίαν δὲ νομίζεσθαι καὶ τὰ μυστήρια καὶ τὰς ἑορτὰς ἅτε τῶν διʼ οὓς γε̣ίνονται λεγομένω̣ν μηδενὸς ἐπιστρέφεσθ̣αι. καί φασι τὸν Ἐπίκουρο̣ν ἐκπεφευγέναι τὸν Ἀττικὸν ὄχλον οὐχ ὅτι ε[...] τηογ̣εσοντο̣[... ]ἧττον ἀσεβεῖς εἶχεν ὑπολήψεις, ἀλλὰ τῷ διαλεληθέναι πολλοὺς ἀνθρώπους τὴ̣ν φιλοσοφίαν αὐτοῦ. προσεπιφέρουσι̣ν̣ δὲ καὶ διότι τῶν ἀγαθῶν ἀνδρῶν καὶ δικαίων παραιρούμεθα τὰς καλὰς ἐλπίδας ἃς ἐν τοῖς θεοῖς ἔχουσι καὶ διὰ τοῦτο μετὰ τὰς καλλιερήσεις καὶ‖

τὰς σπουδαίας κεὐφώνους λ̣ιτὰς ἀναιρ⟦ω⟧‵οῦ′μεν τὴν παραμυθίαν τῶν εὐωχιῶν. εικ[..... ..] παῖδες κ[..... ...] μεταβολ[..... ..] ρησαν [.]κ[..... .] δὲ καὶ τα[..... ..] εις αὐτο̣ὺς[ .... ]κεναῖς δόξαις καταχρῆσθ̣αι κ[.....] περὶ θεῶν [..... ]ὁρίζειν μηδε[.... ]ὁμολογεῖν [..... .] τὸ πάτριον[ ... ]εὐχὰς ἃς ισπ[..... .] χρόνῳ κε[..... .] θα μηδὲν [..... .] λεον καὶ το[.....] [.]άνετο λε[..... .] [.]. ω δὲ τα[.....] τʼ Ἐπικουρο[... ]ἐξ ἐναντίου[ .....] χθη καὶ ἐπ[..... .] καὶ ἐκ τῶν [..... .] γων ἀπεβ[..... ..] ρῳ. τῶνδ[.....] ‖

δʼ ὡς ἡβασκόντων ἢ ὀνειρωττόντων καταφρονῶν· περί τε γὰρ ἑορτῶν καὶ θυσιῶν καὶ [πάντων] καθόλου το̣ιούτων ὡς ἀκολούθως ἔπραξεν οἷς ἐδογμάτισεν κατεχρῆτο τοῖς ὅρκοις καὶ τοῖς σημίοις πίστεως ὅλ̣ως ὑπονο̣ητέον, καὶ ἐ̣φύλαττε· ⸏ τοῖς δʼ ἀνθ̣ρ̣ώποις ταύτην κ̣υριωτάτην ἐν τοῖς σ̣υμβολαίο̣ις τὴν συνθεσίαν αἱ π̣ερὶ βίου π̣αρὰ Ζήνωνι γενόμεναι συναγωγαὶ διασαφοῦσιν· τοσοῦτο τοίνυν ἀπέσχε [τοῦ] βλαπτικὸς ἀνθρώπων γεγονέναι τινὸς ὥστε οὐ μό̣νον τοὺς γενέτας ἴσα θεοῖς ἐτίμησεν οὐδὲ μόνον πρὸς [τοὺς] ἀδελ̣φοὺς ἐρω̣τικῶς,

[..... ....]δες ἐν [..... ....]τοις φι[..... .....]υτον [..... ..... .]τδε [..... .....]ν̣και [..... ....]τα πάντα[ ..... ....]ο̣δο [..... ..... ..]φα [..... ..... ..]αν [..... ..... .]{γ}εν [..... .....]{ὄ[]} [..] [..... .....]{τηογ̣[]} [..... .....]{τον ἀς[]} [..... .....]{ὑπολή[]} [..... .....]{δι̣αλελ[]} [..... .....]{λοὺς ἀ[]} [..... .....]{τὴ̣ν φ̣[]} [ ] [..... ..... .]οψυ [..... .....] ὥστε [..... .....]απα [..... .....] ἀ̣σεβ[..... ....]σαι [..... .....]ν̣ετο [..... ..... .]κ̣αι [..... .....]η̣σου [..... .....]οσου [..... .....]τ̣εος ‖

οὖσι καὶ κατὰ τὰς αἱρέσεις τῶν βίων οὕτω{ι} ποικίλοις ἄλυπο̣ς, ὥστε πρὸς μηδένα μη̣δεμίαν οὐχ ὅτι δίκην ἀλλὰ μηδʼ ἀντιλογίαν ἐσχηκέ̣ναι. τοιγαροῦν ἐνίων μὲν ἐνκληθέντων ἐπὶ τῷ βίῳ καὶ τοῖ̣ς̣ λόγοις φιλοσόφων, ἐνίων δὲ κἀκ τῆς πόλεως, τινῶν δὲ κἀ{ι}κ τῆς συμμαχίας ἐξορισθέντων καὶ θ̣ανατωθέντων, ἁπάντων δὲ κωμῳδηθέντων, μόνος Ἐπίκουρος ἅμα τοῖς γνησίως συνβιώσασιν αὐτῷ μεγαλομερῶς διεφύλαξεν αὑτόν, ἀλλʼ οὐδʼ ὑπὸ τὸ μισόχρηςτον στόμα καὶ πάν̣τ̣α̣ σινόμενον ἔπ̣εσε τῆς κωμῳδίας· οὐδὲ‖

φωνὴν ἔρρηξ̣έν τινα κατὰ τῶν σοφιστῶν οἳ ἐμνημόνευσαν αὐτοῦ· τοσοῦτον ἴσχυσεν ἡ πάντων ἐπ̣ιτελὴ̣ς φυλακὴ τῶν δ̣ιʼ ἐνεργείας ἢ διὰ λ̣όγου τινὰς λυπησόντων ἢ φαντ̣α//σίαν μόνον τοῦ θ̣[έ]//λειν βλάπτειν π̣α//ρεξόντων· ὃ γὰρ// αὖ τινες ἐτόλμ̣ης// αν εἰπεῖν ὅτι τοῖς// ἀνθρώποις οὐκ [ἐγ]// εινώσκε[τ]ο, πρῶ̣τ̣[ο]//ν τὸ μὴ γεγονέν̣αι// τῶν συνπολειτ̣ευ//ομένων βλαπ̣[τι]//κὸν μήτʼ αὐτὸν μ̣[ήτ]//ε τοὺς συνςχολ̣[άζ]//οντας αὐτῷ δηλοῖ, ἔπειτα δὲ διαβολὴ//ν πικρ̣ὰν ἢ δίκη̣ν// δ̣ι̣ὰ κυρίου̣ δόγματος// κ̣αιδσ[.]θιη τ[..... .]//τ̣ον β[...] ‖

τοῖς πολλοῖς [..] [..]ο̣υ δινῶν̣ [...] [..]μεθα μηδένα ποιεῖν οαν̣[..]ον[.] ἢ μὴ τῶν ἰδιωτέρων, ὅλως τε ἀνυπομνήστους εἶναι πλὴν ὅσον ἀναγκαῖον ἐς τὸν βίον· οὐδὲ γὰρ τῶν διαβληθέντων θεολόο}γω̣[ν { ἢ] φιλο̣σόφων ἐνεκύρησε το̣ῖς παραδεδομένοις, ἀλλὰ τοῖς ὄχλοις ἐπιδεικνύμενός τι [..... ... ]οὐδένʼ ἐλύπησεν[ ..]ν[.] [ ] ο[.....]ου[.....] μᾶλλον ὅτι γνη[...] [..... .....—]συνην μετακ[..... ..]τε πάνδεινοι λόγοι [....]τυπησα[...] [ ] [ ] [ ]‖

[...]εσταμένον [διὰ] τοσαῦτʼ ἔτ̣η{ι} καθʼ ἕκαστα σχ̣όντα [περὶ] τ̣ῆς πόλεως οὐκ ἀπ̣ραγμόν̣ως̣, διʼ ἀνειμένης ὥσπερ διαίτης ἄ̣γοντ̣ʼ Ἀθην̣αίων οὐκ [.]θ̣α [..]δη τοῦ διαλαβεῖν̣ ἀλλὰ κα̣ὶ θίαν [....] ταῦτα [.]σ̣ων [...]π̣οια τιν[..]φρο [.....]α̣λλε[.] .ου [...] ἐπιστη̣[μ.]εικαι [...]της̣ π[.....]λ̣[] [...]ηρίας [..]σοχ [....] ἀφρο[....]νεν [...]ν̣σεισ̣[....]αιτ̣ο [....]ουν̣[..... .]ν [....]ων[.....]τ̣ο [....]αισιου[..]εναι [...]ωτασσ[..]ανη [...]σεινα[. .]κλο [..]ς̣ συνβέβηκεν [..]επι{στομε}ιοτα [....]στων ἁπάντων καὶ δ̣ιὰ τοὺς ἀφθόνους τούτ̣ους ‖

υ[] τ̣[] τ̣[] α̣[] .[] [] ε̣[] ν[] κ[] σε[] [] [] τοσ̣[] δε.[] λ̣ατ.[] ψηφ[] μεν̣[] [.]π̣ο .[] α̣ειφ[] τωιφ̣[] το̣[] ἀφθαρτ[..... ...] σ .ν̣αια[..... ....] [..... .]α̣π̣[..... ..] [ ] [..... .]ντο̣[..... .] δε[..]εσα[..... ..] διαμεινα[..... ...‖] …

[..... ..]α μυκτῆρες· ὅτι γὰρ ἠξιώθησαν ἐπὶ πολὺ τοῦ καθηγεμόνος [..... . ]ἀποβεβηκέναι, ᾤοντο δέον καταλαμβάνειν [..... .] . ουν ἐνο[..... .] τοῖς μετʼ αὐτοῦ [ ....]ωσαι διε[..... ..]τ̣ο περαίτερον καὶ ἐπίτηκτον [..... ]πρ̣οσοργιζε[..... ..]χ̣λευαζ̣ον· [..... .]δε τούτοις [..... . ]λοι̣ποὶ διω[..... .]ν̣ οὔτε σω[..... .]παρήσεται [..... .]ν̣ φιλίαν [..... ...] ὅθεν ἔδοξέν τισιν αὐτῶν ὁ Σωκράτης κέντρον τι συλλέγεσθαι, ὅτι τὸ δαιμόνιον ἐκθέντες̣ ἀνῄρουν τὸν θεόν̣· εἰπὼν μὲν [οὗτος] οὐ μαχόμενα οἷς ᾤον̣το, γείνεσθʼ ἀσεβὴς ἅπαν ἐφαίνετο ‖

καὶ διὰ τοῦτʼ οὐκ ἔπειθεν· ἔτι δʼ ἦν πολὺς ἐν τοῖς ὄχλοις Σωκράτης, δέον καὶ τοῖς ἐπάγουσιν τὸν «οὐκ ἀπʼ ἐμοῦ σκεδάσεις 〈ὄχλον〉;» λό̣γον πρόχειρον ἔχειν· καὶ πολλοὺς διηρέθιζε καὶ πολειτικὰς τ̣ότʼ ἐπανῃρεῖτο τὰς δυσμενείας, ἐξ ὧνπερ τ̣ῷ̣ χρόνῳ τὸ μῖσος συνηθροίσθη, πάσῃ προφάσει δυνάμενον χρῆσθαι· καὶ διότι τοιαύτην τἀκεῖνα πάντα π̣αρομολογοῦσιν [δηλοῖ] μοι τὸ δεδιέναι διὰ τὸ καινὰ δαιμόνια παρεισάγειν προσκεκόφθαι καὶ ⸏παντελῶς· ἄλλως δὲ καὶ παραλογώτατόν γε τὸ‖ …

καὶ περὶ ὧν [..]αυ[...]ον ἁρμοστὸν παρ̣ησόμεθα λόγον· ἡμεῖς μὲν οὖν πάντων ἐμνημονεύομεν γραμμάτων καὶ κατὰ σύνεσιν καὶ τοὺ̣ς ογ[...]υ [.....]⟦τ⟧ου συνθε[..] [..... ....] εἰ δέ τις ἕτερος καὶ παρατιθεὶς καὶ ἄλλα [.....] [..... ..]ι̣ τῶν φιλο [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

διαλο̣γίσματα[ ...] συλλογισμὸν[ ...] τὸ δὲ ἐπιλόγισμα τῶν ἀνεπιν̣οήτων τῇ διανοίαι[ ....] σιων προπιημα[...] σων καὶ γηρ[.....] ‖ …

σεν ε[..... ..... .] δη πευ[..... ..... .] αν ταύτην πο[... ]ὀφείλει νομίζε̣ιν· πάντα γὰρ τὸν καὶ τῶν ὀλίγων παρὰ [τοὺς] ἄλλους ἅπαντας ἀνθ̣ρώπους κἀνταριθμοῦντες ἂν θᾶττον φθάνοιμεν· καὶ γὰρ ἐπεχείρησαν εἰσευπορεῖν [πίστιν] ὑ̣πὲρ τοῦ θεοὺς [εἶναι·] τὸ δὲ τῶν ἄλλω̣ν πλῆθος ὑπολαμβάνει μόνον ὑποψίαν τὴν δαιμόνων [ἧς] ἔδει· τὰς [.....] [....]μεν καὶ [....] [ ] [ ] [ ]

τους και[..... ..] νομιζ[..... ....] τους τῶν καὶ διὰ τὴν κενὴν ὄχλησιν[ ....] τὴν φύσιν το[..... .] ἄλλως εἴπερ ςυνεστιωτάτοις δι[.....] των πρὸς μ[..... ..] ‖ …

τειν [..... ..... .] δεῖται, καὶ περὶ τούτων, οὐδὲ παρεσκευασμένων κατ̣έχειν τὰς ταραχὰς ἀλλότριον θατέροις ἀπόνως καὶ διὰ πάντων οἰκείαν ποεῖσθαι τὴν ὅλως κατʼ ὄντων περιοῦσαν φύσιν καὶ διαμένειν διὰ τὸν περίαλλον ὄντα νόμον καὶ τηων[....] [..]ηξιν τῆς [.....] [..]την π[..... ...] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

καθάπερ[ ..... ..] διὰ τῶν πάντων αὐτοὺς τοὺς σι[.....] ἐν δὲ τῷ Συμποσίῳ περὶ τῶν [ἱερῶν·] «τὰς ἑορτὰς συνάγωμεν» καὶ «θεῷ καλλιθ̣υτεῖν ειλ[..... ..] ‖ …

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] δωσ[..... ..... .] ουσιν [..... ....] καὶ διὰ πο[..... ..] τας ἐκ τῶν τελετῶν τῶν ἱερῶν ἐπὶ τὰς εὐχὰς κατ̣ʼ αὐτῶν [τῶν] δήμων εισθην[.....] ἐπὶ ʼναξικράτ[ους δέ·] «τὸν ἐπὶ τῆς οἰκίας ‖ …

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] εχω̣[..... ..... .] προσήκει πρὸς εὐσέβειαν[ ..... ..] τοῦ πατει[.....] τὸν γενόμενον συνεπαινεῖν[.] μητα[....] ρος δέ· «οὐ μόνον τὰς θυσίας, ἀλλὰ καὶ τῶν [ἱερῶν] ὑμνήσει θ̣εοὺς ‖

ἥρωάς [τε,» ἅπερ τῶν] ἀνθρώπων ἔνιοι πράττουσιν ἀποκρυπτόμενοι τὰ δοκοῦντα τοῖς περὶ τὸν Ἐπ̣ίκουρον, ἕτερον αὐτοῖς περιτίθεμεν λόγον εὐσεβείας ἀποδόντα φαντασίαν ἄτοπον̣, τὰ μὲν φθ̣όνου, τὰ δὲ δυσμενείας, καὶ διανοίαι τοιούτοις ἀνδράσιν χαριέντων [καὶ] ψευδομένας ἐννοίας τὰς καὶ μᾶλλον κατ̣[...] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]‖ …

τῶν καὶ πο[..... ..] λη[..... ..... .] ον· πᾶν γὰρ[ ..... .] οἴεται καθάπερ ὁρίζεται χρόνος, εἶναι πρόληψιν· καὶ καθάπερ κἀν̣ τῷ δευτέρῳ καὶ τριακοστῷ, καὶ τῶν θεῶν ἐναργείαι φησὶν καταλαμβάνεσθαι τὸ ὄν, καίπερ ἓν τῶν ἐν ὑποκειμένοις ὄν, [τὴν δὲ] φύσιν διανοητὴν ἧττον ἔχον [τῶν] ἄλλων ὄντων καὶ καθόλου πρὸς τὴν[ ...] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

αμειω[..... ....] ριεν ὃς προσμε[...] νον ἀλλὰ τῶν πολ[..] αὐτὸ πάντων καὶ [τῇ] αὐτοτελῇ τηλ̣[....] πᾶν· καὶ γὰρ πολ[...] ‖ …

προσδιατ[..... ...] πιεσ[..... ..... .] νοσω[..... .....] νηνο[..... .....] ουκε[..... ....] τῃ καθάπερ [.....] α τὴν καὶ πολ[....] μοτε[ρ....]ων[...] φορας ῥητορικ[ ..] περε[..]ωεωσο[..] μοιν[....]των [...] τοια[....]τοις συμπεριφορ̣α[.] καὶ πο[..] διασε[.]των καὶ καθάπερ[ .]οισθασε[. ]φιλοσοφίαν τὴν ῥητορικὴν μὲν τοῖς [...] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

[ ]αυδος φ̣[.... τοῖς] δόγμασι [..... ...] ὅρκους καὶ διαθήκας καὶ σπονδὰς καὶ συνθήκας καὶ κοινωνίας ἄλλων καὶ τραπέζης καὶ στέμματα καὶ πᾶσαν ἱκε ‖ …

το μ[..... ..... ..] μητη[..... ..... .] εἰ νοσ[..... ..... .] τεχν[..... ..... .] ἑξῆς καὶ τῶν [....] ωτων ἀποδεχ[....] τοὺς καὶ εἰς θυσίας καὶ κόσμον ἱερῶν δεδαπανηκότας τὰς πολλὰς ἐπιμελείας[ ..] καὶ ἅπαντα ποιο̣υμένους καθʼ ὅλμ βίον εὐελπιστίας τὰς διὰ τῶν [.....]τους θʼ ἕξειν [..... ..] καὶ δια[...] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]

ρασ[..... ..... ..] χε διατ[..... ....] καὶ πᾶσι μὲν τοῖς λόγοις πολειτ[..... .] γοις ἐν ἐπιδη[.....] [.. ]ἐπὶ πολει[.....] [....]τε τον[.....] ‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [.....]κοσ̣ω[....]και [....]ν̣ουντ[....]ξ̣ει [....]ς̣ ἡμᾶς κα̣κίζουσιν, ὅτι τῆς ἀλ̣ο̣γίας ἐπιτ̣ηδεύσεως̣ ἀπε[..... .]μεαν ἄλλως [.....]οι δοκοῦσιν [.....]ν μὲν ἡμε ‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] περι[..... ..... .] καὶ μηδ[..... ...] γοντος η[..... .] νοι πάντες εἰσὶν ἀβλαβεῖς, [ὅτι οὐδὲ] βούλησις τῶν κακιῶν κινεῖ [..... ...] νουσιν τ[..... ...] ‖

δεινοὺς ὑπολήψονται τυράννους. καὶ μάλιστʼ αὐτοὶ διʼ ἃ συνοίδασιν αὑτοῖς μεγάλας ἐξ αὐτῶν συμφορὰς προσδοκήσουσιν· οὕτω δὲ τό γʼ ἐφʼ ἡμᾶς εἶναι διʼ ἣν οὐκ ἐσχήκασι πίστιν οὐδὲν ἂν πράττοιεν. οἱ δὲ πεισθέντες οἷς ἐχρησμῳ̣δήσαμεν περὶ θεῶν πρῶτον μὲν ὡς θνητοὶ μειμε̣ῖσθαι τὴν ἐκείνων εὐδαι{δαι}μονίαν θελήσουσιν, ὥστʼ, ἐπειδήπερ ἐξ ἀβλαβίας ἐθεωρεῖτο το̣ῖς πᾶσιν ἐρχομένη, μάλιστα φιλοτιμήσονται πᾶσιν αὑτοὺς > παρέχειν ἀλύπους, ὅσον ἐφʼ ἑαυτοῖς, ἔπειτα δʼ οὕτω μεγαλοπ̣ρεπεῖς θήσουσιν ἀν ‖ …

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [..... ....] {α̣ι̣πολ} ογι̣σ̣[.....] {ι̣σπερι} μεταβαίνειν· καὶ μὴ μαθόντα χάριν ἔχειν τοῖς προγεγονόσιν ἀγαθοῖς καὶ πρὸς τὰς ἀλγηδόνας τὰς φυσικὰς εὐρωστεῖν καὶ τοῦ θανά ‖ …

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [..... .]κον ἐφα > [.....]το μᾶλλον [.....]ν̣ύειν τὴν σοφίαν πρὸς τὰς ἀδικί̣ας διʼ ἃς ἀπεδεικνυόμην αἰτίας[ ..]. ἐπισχεῖν [..... .]καὶ ταυ ‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [.] {α̣ι̣πολ} ω{σπερι}α[..... .] σης ἀδικίας [...] διόπερ οὐ τὴν ἐποχὴν ἀναιροῦντες ἀδικίαν ἀντεισάγουσιν ἀντὶ τῆς δικαιοσύνης, μόνην δʼ ἐξεργαζόμενοι ‖

τὴν ἀσφάλειαν ἢ τὴν ἑαυτῶν παρὰ τῶν πολλῶν ἢ τὴν ἐκείνων παρʼ ἀλλήλων, ἀλλὰ τὸ φαινόμενον ἕκαστοι πᾶσιν ἐπιτρέποντες· οἱ δὲ μύθους μὲν εἰςῆγ̣ον ἀμέλει καὶ τερατείας, οὔτε δὲ τοῖς πρότερον ἐδόκουν ἐοι̣κότα ταῦτʼ εἰσφέρειν οὔτε σωτηρίας αἴτια πολειτείας· σὺν δὲ 〈τῷ〉 συμπεριφέρεσθαι μὲν ταῖς τ̣ότε ἐνισχυούσαις δόξαις, ἅμα διὰ τὴν ἀνωμαλίαν καὶ τὴν μανίαν ἐπινοεῖν οὐκ ἀσεβεῖς ἐδόκουν μόνον ἀλλὰ καὶ φενακισταί, καὶ τἀναντία εἶπο̣ν, τῆς παρρησίας φιλοσό̣φῳ πρεπούσης, οὐδενός, οὐδʼ ἐξ ἀπόπτου τὰ δοκοῦντα περὶ θεῶν Ἐπικούρῳ συνεῖδον, οὐδʼ ἔλεγον. καὶ διεπράττοντο ‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [.]{δου}[..... ......] επ[...]ν̣ω οἱ δὲ λοιποὶ διαπίπτουσιν ἐν ταῖς αἱρ̣έσεσι καὶ φυγαῖς, ἱκα̣νὰ μηδὲ παρʼ ἓν ἄγοντες μήτε κοιμώμενοι τῇ περιφορᾷ· ὁ δὲ δίκαιος περὶ θεῶν ἀρίστας ἔχει προσδοκίας, ἅμα δὲ περιττῶς καὶ χρῆται ἀκεραίοις ἡδοναῖς κἀπόνοις. ⸏ καὶ [τοιαύτης] διαφορᾶς τῶν ἐπιθ̣υμιῶν διαγνωσθείσης, καὶ ταῖς ἀναγκαίαις χρῆται ‖

ὧ̣ν οὐκ εἰσὶν ἕτεραι μείζους, οὐδʼ ἀλλακτὸν αὐτῶν κέρδος οὐδὲν λαβεῖν δυνατὸν ἐξ οὐδεμιᾶς ἀπολαύσεως. περὶ δὲ τούτων καὶ φόβος ἀεὶ κατέχει δεινὸς αὐτοὺς, ἂν καὶ διὰ βίου λανθάνωσι, διὰ τὸ μ̣ὴ δύνασθαι περὶ̣ τούτου πίστιν λαβεῖν. ἄλλως δὲ καὶ πάντες οἱ πράττοντες ἄδικα καὶ πονηροὶ κοινῶς οὐκ εἰ μὴ βλάπτουσιν οἱ θεοί, καὶ δὴ νομίζουσιν αὐτοὺς οὐκ ἐνοχλεῖν, ἀλλὰ πείθοντ̣/

/α̣ι πο//λλάκις αἰωνίοις περι{α}βαλεῖν συμφοραῖς, ὡστʼ οὐκ ἐλάττονας ἀναδέχονται ταραχὰς ἤπερ εἰ κατʼ ἀλήθειαν περιεβάλλοντο τοιαύταις, πρὸς τῷ καὶ κατʼ ἀν ‖ …

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [..... .]δου[.] ἁρμόσ̣ει καὶ τὸ̣ «οὐκ εἰς τἀρ̣χε̣ῖον ἔρχοντα̣ί τι̣νες ὅπως ἂν ἐνίων κα̣κῶν οὐκ ἀξιολόγως̣ αὐτὰς ἀγαπώντων̣ ἀνέχωσι τὴν δικαιοσύνην.» καὶ μὴ θεωρήσαντ̣ες ὅτι σχεδὸν ταὐτὸ φαίνεται τὸ̣ ὅ̣σ̣ι̣ο̣ν καὶ δίκ̣αιον[ ..... ....] [...]αμι̣[.....]τε[...] [.]ων[..... ..... ..] [.]αυτ̣[..] δια[..... .] [.]τετηρημένον α̣[..] [...]κε[.] π̣άντα καὶ [..]τη τὸν ὅλομ βίο̣ν [.....]ν̣τον αισ[....] ‖ …

εὔδηλον ὅτι τὸ ἐπ̣ιορκεῖν ἀδικεῖν ἐστι καὶ προσέτι ψεύδεσθαι, ταραχῶδες δὲ ἑκάτερον. τὰ δʼ αὐτὰ καὶ περὶ τῶν θυσιῶν καὶ τῶν ἑορτῶν καὶ τῶν ἄλλων τῶν ὁμοίων τρόπων διενοήθησάν τε καὶ παρέδοσαν, ὡς ἐγὼ [ ] [..... ...]ν παρα[ ] [..... ...]ντα γὰρ [..... .]ἀποδοῦναι [..... ...] καὶ ὠφυ̣[ ] [..... ....]α τιμ̣[ ] [..... ...]τουση̣[ ] [..... ....]ολει[ ] [..... ..] ἀναιρεῖν̣ [..... ...]ῳ τι βου[..... ...].κρα ῃ[ ] [..... .....]ειν > [..... .....]νει[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] διὰ τὸ τὴν κόλασιν, ὡς ὑπεδείξαμεν, συνπεπλέχθαι τοῖς κα̣κίστοις, καὶ πάντα ὅσα διὰ τούτου τοῦ λόγου παρεστήσαμεν. ⸏ οὐ μό̣νον δʼ ἐκεῖνό γε τὸν ἄδικον ὑποτρέχει, [ὅπερ δὲ] Ἕρ̣μαρχός [φησιν, ὡς] βλάπτειν [οὐ δοκεῖ] θεὸς τοὺς ἀδικοῦντας, ἂ〈ν λά〉θω{ι}σι κ̣ατὰ τὸν λόγον τοῦτον καὶ οἱ̣ φ̣αυλότατοι τῶν ⸏ἀνθρώπων. [καὶ οἱ] νόμοι παρὰ [μικρὸν] οὐ δεχόμενα προφέρουσιν κόλασιν ‖ …

ἐκείνους ἀφʼ ὧν εὔχονται ποιά τινα καὶ πρὸς σωτηρίαν τῶν πατρίων καὶ πρὸς εὐδοκίαν ἐλογοποίησαν, ὡς ἐπηγγειλάμην, οὐκ εἰς μακρὰν ἀλλʼ ἐν τῇ παρο̣ύσῃ ςυναγωγῇ παραστήσω. τῆς ἀγαθῆς τοίνυν ἐλπίδος τοὺς εὐσεβεῖς 〈τοῦτον〉 τὸν τρόπον ἀποστεροῦμεν οἱ καὶ μεγίστην αὐτοῖς ὠφέλειαν [ἐκ] τῶν θεῶν ὑπογράφοντες καὶ τὴν πονηροτάτην ἀνακόπτοντες αὐτοῖς προσδοκίαν; υ[...] τουτηκρου[...]εν καιαγαθαιτη[....] τὸν αἰῶνα δε[....] τας, ἀντεισάγοντες δὲ πίστιν ἀπὸ τοῦ μὴ δεινοὺς εἶν̣αι τὴν φύσιν, ὅπω̣ς δυσεκκαρτέρητόν τι δε̣ιν̣ὸν ‖

[....]ετων παρη[...] καθάπερ ἐστὶ με[...] [.....] τὴν τύχην [ ] [....]ην ἄλλην [....] [..]αν κυριεύει[....] [..]δʼ ὅλως ἀφαι[....] [..]αι μέχρι αι[....] [..]εν ἀλλα τ[....] [..]τὰ μικρὰ τ[....] [...]ενοντα[.....] [...]ποιεῖν το̣[....] [...] ἐξ ἀφροσύνης τῆς κακῶν λόγων [..]ι[..]δησ[.]σ[....] [.....]ηλ[.]α[.....] [....]ε[..]υσα[....] [..... .]{ισ}εγ[.....] [.....]{σ δὲ τυ}[....] [...]{σλογο}αλ[....] [..{]τὸν Κρόνον} [....]{σης ἦρχε}[] [..]ταιαι και τ̣[....] [..]αυτον ε[..... .] [..] ἀλλα [..]το[....] [...]τη[..... .....] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ]‖

[..... .....] ἀλλὰ [..... ...]ήσεσθαι [..... ...]διαφορας [..... ...]τοῦ τὴν μὲν [..... .]αν εὐελπιστίαν εἶναι βέβαιον οὐ καθισταμένην [..... ..] ἀ̣λ̣ηθέσιν [..... ..]ἐκ̣είνων ο [..... ..]τ̣είνεται [ ] [..... .]λ̣ως ὑποφερ[—.... ]δεινοῖς ἀνυ[π—.....]ου καὶ τῶν [..... ...]λ̣ον ἀντι [..... .]ουμεν πλε[..... ..]ν ἕτερον [..... .]τες καὶ τῷ̣ [..... ...]ντα καὶ [..... ....] δεινὰ [..... ....]τες κα[..... ...]υσησαν [..... ..]δὲ μέχρι [..... ]μεγίστους η [..... ....]υσησαν [..... ....]τως ζῆν [..... .]ουσιν [.]ε[.] [..... .] παραμυθ[.] [.... ]περιττῶς ἐπου[..... ..]χεις χρει[.] [..... ...]ες καὶ καταλέλοιπε ‖

καὶ θεῶν ἐγγ̣όνους καὶ δαίμονας αὐτοὺς̣ δυστυχοῦντας παραστήσας, ὅτι νείκη φοβοῦνται με̣γάλα, οὐδʼ αἰσχύνονται κατηγοροῦντες ⸏ἀσέβειαν ἡμων· ὥσπερ προε̣ῖπον, ἵνʼ ἡμεῖς ἐπικο̣υφιζώμεθα τοῦτον τὸν τῶν κρατούντων ἀνηκέστοις συ̣μφοραῖς περιβαλλόμενον τρόπον, ε̣ἴ τι ἐ̣πίστωσαν οἱ τυχόντες, ἧττον [ ] κακίζουσι τοὺς σοφοὺς ἢ τοὺς ἀγαθοὺς τῶν βασιλέων ἐπὶ πᾶσαν κακί̣αν ἀπ̣αντήσειν με̣λλόντων ἢ πολλοὺς τῶν τιμωρουμένων̣ [εἴ] τινες ἠδ̣ίκησαν· καὶ τῶν ἀνθρώπων [ ] τῶν τὰ ὅμοια δυσ ‖

[ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [ ] [..... ...]γ̣α[....] [..... ...]λ̣ειστο[..] [..]εδε[..]τάτους νομίζων, εἰ τοῦτο καὶ περὶ θεῶν ἐνόησεν̣, οὐκοῦν ἐνίων̣ ἡ κατʼ ἰδίαν φαίνεται συκοφαντία, τούς γε μόνον οὐ π̣αναγῆ δοξάσαντας, ἂν μηδʼ οἱ τἀβλαβῆ παρεισάγοντες ἐνκαλῶνται, μηδʼ αὐτοὺς κατηγορηθήσεσθαι, κἂν μηδεμιᾶς προνομ̣ίας τυγχάνωσι‵ν̣. κατ′άρξομαι δʼ ἀπὸ τῶν ‖

σεμνῶν θεολόγων καὶ ποητῶν, ἐπειδὴ μάλιστα τούτους [ἐγκω]{ι}μιάζουσιν οἱ κατατρέχοντες ἡμῶν ὡς ἀσεβῆ καὶ ἀσύμ̣φορα τοῖς ἀνθρώποις δογματιζόντων. ἀξιῶ δʼ ὅτι πανεχθίστους [αὐτοὺς] ὡ̣ς̣ χορὸν διαδοῦναι πρὸς ὅλον χρόνον οὐ πό̣νος ἀνωφελὴς ἔσται παντάπασιν οὔτε μακρός. ἐντυγχάνω δὲ καὶ τοῖς ἀκρειβέσιν ἐμ παντὶ μηδὲν συκοφαντεῖν, ἐὰν̣ εὕρωσιν ἐνηλλαγμένον ὄνομα. διὰ [γὰρ] τὸ πλῆθο̣ς̣ ἐκ̣δόσεων,

μᾶλλον δʼ εἰκ̣ότως διὰ τὸ σπεύδε̣ιν μʼ ἵνα που μ̣ὴ φανῶ [τὸν] πολ̣ὺν̣ προσεδρεῦσαι τοιούτοις χρόνον [οὐκ] ἀπώμοτον ὃ λέγω γεγονέναι· τὸ γὰρ ἀνειμένον ‖ …