eul_wid: hsu-ab
DOI 10.5281/zenodo.20335421 PDFMarkdown

Fragments on Banquets by Nicostratus Son of Aristophanes

The Fragments on Banquets is a modern compilation of quotations from the lost comedies of Nicostratus, the son of the celebrated playwright Aristophanes. This collection consists of 83 fragments, which are not preserved as a continuous text but are excerpted from the works of later authors, most prominently from Athenaeus’s Deipnosophistae. The fragments originate from various plays by Nicostratus that contained scenes set at symposia, or drinking parties, and have been thematically grouped together by modern editors based on their shared banquet setting.

As a poet of the Middle Comedy period, roughly spanning the fourth century BCE, Nicostratus represents the genre’s transition away from the political satire of Old Comedy toward a greater focus on social manners, domestic life, and stereotypical characters. The collected fragments illustrate this shift, showcasing themes inherent to the symposium. They feature satire on social conduct and gluttony, discussions of food and drink, observations on domestic and familial relationships, and parodies of mythological figures. The cast of characters typical of this era is also present, including the boastful cook, the parasitic hanger-on, and the swaggering soldier.

The transmission of these texts is entirely indirect, relying on their preservation as citations within the works of later grammarians and compilers. They are assembled in modern critical editions such as Greek Comic Poets. These fragments are evidence for the evolution of Athenian comedy, forming a crucial link between the politically engaged Old Comedy of the fifth century and the more domestic, character-driven New Comedy that would follow. They offer insight into the social customs, daily life, and literary language of fourth-century Athens.

ΑΒΡΑ.
Πίναξ ὁ πρῶτος τῶν μεγάλων ἡγήσεται,
ἔχων ἐχῖνον, ὠμοτάριχον, κάππαριν,
θρυμματίδα, τέμαχος, βολβὸν ἐν ὑποτρίμματι.
Ταῦτʼ ἀξιῶ.
εἴτʼ ὀρνιθάριον, τὸ περιστέριον, τὸ γάστριον.
ΑΝΤΕΡΩΣΑ.
Μετανιπτρίδʼ αὐτῷ τῆς ὑγιείας ἔγχεον.
ΑΝΤΥΛΛΟΣ.
Βυζάντιόν τε τέμαχος ἐπιβακχευσάτω,
Γαδειρικόν θʼ ὑπογάστριον παρεισίτω. …
Ἀλλʼ ἐπριάμην παρʼ ἀνδρός, ὦ γῆ καὶ θεοί,
ταριχοπώλου πάνυ καλοῦ τε κἀγαθοῦ
τιλτὸν μέγιστον, ἄξιον δραχμῆς, δυοῖν
ὀβολοῖν, ὃν οὐκ ἂν καταφάγοιμεν ἡμερῶν
τριῶν ἤδη κατεσθίοντες δώδεκα·
ὑπερμέγεθες γάρ ἐστι.
Τί οὖν ἀγοράζω; φράζε γάρ.
Β. μὴ πολυτελῶς, ἀλλὰ καθαρείως, δασύποδα,
ἐὰν περιτύχῃς, ἀγόρασον καὶ νηττία,
ὁπόσα σὺ βούλει, καὶ κίχλας καὶ κοψίχους,
ὀρνιθάριά τε τῶν ἀγρίων τούτων συχνά·
χάριεν γάρ.
Οὔποτʼ αὖθις
σηπίαν ἀπὸ τηγάνου
τολμήσαιμι φαγεῖν μόνος.
ΑΠΕΛΑΥΝΟΜΕΝΟΣ.
Εὖ γʼ ἄνδρες, εὖ σφόδρʼ· ἀλλὰ μὴν τῇ ματτύῃ
οὕτω διαθήσω τὰ μετὰ ταῦθʼ, ὥστʼ οἴομαι
οὐδʼ αὐτὸν ἡμῖν τοῦτον ἀντερεῖν ἔτι.
ΒΑΣΙΛΕΙΣ.
Λοιπή τις ὀξίς ἐστι καὶ ψυκτήριον
τῆς εὐπαρύφου λεπτότερον.
ΔΙΑΒΟΛΟΣ.
Α. Ἡ ναῦς δὲ πότερʼ εἰκόσορός ἐστιν ἢ κύκνος,
ἢ κάνθαρος; τουτὶ γὰρ ἐὰν πύθωμʼ ὅ τι,
αὐτὸς περανῶ τὰ πάντʼ. Β. ἀμέλει κυκνοκάνθαρος.
ΕΚΑΤΗ.
Α. Τῶν κατεσταμνισμένων
ἡμῖν λαγύνων πηλίκοι τινές; Β. τρίχους. …
Τὸν μεστὸν ἡμῖν φέρε λάγυνον.
ΗΣΙΟΔΟΣ.
Βεμβράδʼ, ἀφύην, ἑψητόν.
ΙΕΡΟΦΑΝΤΗΣ.
ΚΛΙΝΗ.
Ναστὸς τὸ μέγεθος τηλικοῦτος, δέσποτα,
λευκός· τὸ πάχος γὰρ ὑπερέκυπτε τοῦ κανοῦ.
ὀσμὴ δέ, τοὐπίβλημʼ ἐπεὶ περιῃρέθη,
ἐβάδιζʼ ἄνω καὶ μέλιτι … μεμιγμένη
ἀτμίς τις εἰς τὰς ῥῖνας· ἔτι γὰρ θερμὸς ἦν.
Καὶ δυσχερὴς λάγυνος οὗτος πλησίον
ὄξους.
ΜΑΓΕΙΡΟΣ.
Ὃς μέλανα ποιεῖν ζωμὸν οὐκ ἠπίστατο,
θρῖον δὲ καὶ κάνδαυλον ἢ τούτων τι τῶν
εἰς ματτύην οὐδʼ ἕτερον εἶδε πώποτε.
ΟΙΝΟΠΙΩΝ.
ΠΑΝΔΡΟΣΟΣ.
Ἔπειτα τῆς αὐτῆς ὁδοῦ πρὸς Ἀερόπην
ἐλθοῦσα πέμψαι στρώματʼ αὐτὴν αὐτίκα
κέλευε καὶ παρʼ Ὤκιμον χαλκώματα.
Κἀγώ, φιλτάτη,
μετανιπτρίδʼ αὐτῷ τῆς ὑγιείας ἔγχεον.
Β. λαβὲ τῆς ὑγιείας δὴ σύ. φέρε, τύχἀγαθῇ.
τύχη τὰ θνητῶν πράγμαθʼ, ἡ πρόνοια δέ
τυφλόν τι κἀσύντακτόν ἐστιν, ὦ πάτερ.
Ἀλλʼ ἐγχέασα θᾶττον ἀγαθοῦ δαίμονος
ἀπενεγκάτω μοι τὴν τράπεζαν ἐκ ποδῶν·
ἱκανῶς κεχόρτασμαι γάρ. ἀγαθοῦ δαίμονος
δέχομαι. λαβοῦσʼ ἀπένεγκε ταύτην ἐκ ποδῶν.
ΠΑΤΡΙΩΤΑΙ.
Ὁ κάπηλος γὰρ οὑκ τῶν γειτόνων
ἄν τʼ οἶνον ἄν τε φανὸν ἀποδῶταί τινι
ἄν τʼ ὄξος, ἀπέπεμψʼ ὁ κατάρατος δοὺς ὕδωρ.
ΠΛΟΥΤΟΣ.
ΣΥΡΟΣ.
Κηφισόδωρον οὐ κακῶς μὰ τὸν Δία
τὸν πλάνον φασὶ στενωπὸν εἰς στενὸν στῆσαί τινας
ἀγκαλίδας ἔχοντας, ὥστε μὴ παρελθεῖν μηδένα.
ΤΟΚΙΣΤΗΣ.
Καταλαμβάνομεν τὸν πορνοβοσκὸν καὶ δύο
ἑτέρους κατὰ χειρὸς ἀρτίως εἰληφότας
καὶ στέφανον. Β. εἶεν. καλὸς ὁ καιρός, Χαιρεφῶν.
ΨΕΥΔΟΣΤΙΓΜΑΤΙΑΣ.
Καὶ σὺ μέν
τὴν δευτέραν τράπεζαν εὐτρεπῆ ποίει.
κόσμησον αὐτὴν παντοδαποῖς τραγήμασιν,
μύρον, στεφάνους, λιβανωτόν, αὐλητρίδα λαβέ.
Εἰ τὸ συνεχῶς καὶ πολλὰ καὶ ταχέως λαλεῖν
ἦν τοῦ φρονεῖν παράσημον, αἱ χελιδόνες
ἐλέγοντʼ ἂν ἡμῶν σωφρονέστεραι πολύ.
«Οὐκ ἔστιν ὅστις πάντʼ ἀνὴρ εὐδαιμονεῖ.»
νὴ τὴν Ἀθηνᾶν συντόμως γε, φίλτατε
Εὐριπίδη, τὸν βίον ἔθηκας εἰς στίχον.
Πάλιν χρόνῳ τἀρχαῖα καινὰ γίγνεται.
Οὐκ ἔστι δυσαρεστότερον οὐδὲ ἓν χρόνου·
οὐδέποτʼ ἀρέσκει ταὐτὰ τούτῳ τῷ θεῷ.
Ἆρʼ οἶσθʼ ὅτι τὸ τῆς πενίας ὅπλον
παρρησία; ταύτην ἐάν τις ἀπολέσῃ,
τὴν ἀσπίδʼ ἀποβέβληκεν οὗτος τοῦ βίου.
Μειράκιον δὲ κατὰ τύχην
ὑποσκαφιόκαρτόν τι κεχλαμυδωμένον
κατάγεις ἀναγκόσιτον.
Ἁλύσεις, καθετῆρας, δακτυλίους, βουβάλιʼ, ὄφεις,
περισκελίδας, ἐλλέβορον.
Ῥήτορες
ἐξωρμενικότες δυσχερεῖς παλιναίρετοι.
Νὴ τὴν Ἀφροδίτην, ὦ ξένη,
βλοσυράν γε τὴν ψυχὴν ἔχεις.