Γαληνός τοῦ δὲ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος ἀκροατὴς γεγονὼς Ἀντιπάτρου καθηγητὴς γέγονε.
Στράβων πάλαι μὲν οὖν ἡ Βαβυλὼν ἦν μητρόπολις τῆς Ἀσσυρίας, νῦν δὲ Σελεύκεια ἡ ἐπὶ τῷ Τίγρει λεγομένη. —— ὥσπερ δὲ Βαβυλωνίαν τὴν χώραν καλοῦμεν, οὕτω καὶ τοὺς ἄνδρας τοὺς ἐκεῖθεν Βαβυλωνίους καλοῦμεν, οὐκ ἀπὸ τῆς πόλεως, ἀλλʼ ἀπὸ τῆς χώρας, ἀπὸ δὲ Σελευκείας ἧττον, κἂν ἐκεῖθεν ὦσι, καθάπερ Διογένη τὸν Στωϊκὸν φιλόσοφον.
Λαέρτιος Διογένης τέταρτος Στωϊκός, γένος Σελευκεύς, καλούμενος δὲ Βαβυλώνιος διὰ τὴν γειτονίαν.
Φιλόδημος γνώριμοι δʼ αὐτοῦ γεγόνασιν Διογένης Ἀρτεμιδώρου Σελευκεὺς ἀπὸ Τίγριος ὁ παραλαβὼν Ζήνωνος τὴν σχολήν.
Λουκιανός Διογένης δὲ ὁ Σελευκεὺς ἀπὸ Τίγριος, Στωϊκὸς φιλόσοφος, ὀκτὼ καὶ ὀγδοήκοντα.
Πλούταρχος τίς οὖν μᾶλλον ἐν τῷ σχολαστικῷ βίῳ τούτῳ κατεγήρασεν ἢ Χρύσιππος καὶ Κλεάνθης καὶ Διογένης καὶ Ζήνων καὶ Ἀντίπατρος; οἵ γε καὶ τὰς αὑτῶν κατέλιπον πατρίδας οὐδὲν ἐγκαλοῦντες, ἀλλʼ ὅπως καθʼ ἡσυχίαν καὶ ἐπὶ ζωστῆρος σχολάζοντες καὶ φιλολογοῦντες διάγωσιν.
Πλούταρχος ἤδη δὲ αὐτοῦ γέροντος γεγονότος πρέσβεις Ἀθήνηθεν ἦλθον εἰς Ῥώμην οἱ περὶ Καρνεάδην τὸν Ἀκαδημαϊκὸν καὶ Διογένη τὸν Στωϊκὸν φιλόσοφον, καταδίκην τινὰ παραιτησόμενοι τοῦ δήμου τῶν Ἀθηναίων, ἣν ἐρήμην ὦφλον Ὠρωπίων μὲν διωξάντων, Σικυωνίων δὲ καταψηφισαμένων, τίμημα ταλάντων πεντακοσίων ἔχουσαν. εὐθὺς οὖν οἱ φιλολογώτατοι τῶν νεανίσκων ἐπὶ τοὺς ἄνδρας ἵεντο καὶ συνῆσαν ἀκροώμενοι καὶ θαυμάζοντες αὐτούς.
Φιλόδημος —χου τῆς Τρῳάδος Ἀλεξανδρείας· Παναίτιος Νικαγόρου Ῥόδιος· Μνήσαρχος Ὀνησίμου Ἀθηναῖος· Δάρδανος Ἀνδρομάχου Ἀθηναῖος· Ἀπολλόδωρος Σελευκεὺς ἀπὸ Τίγριος· Βόηθος Σιδώνιος …
Λαέρτιος Διογένης Ζηνόδοτος ὁ Στωϊκός, Διογένους μαθητής.
Ψευδοσκύμνος τῶν Ἀττικῶν τις γνησίων τε φιλολόγων, γεγονὼς ἀκουστὴς Διογένους τοῦ Στωϊκοῦ, συνεσχολακὼς δὲ πολὺν Ἀριστάρχῳ χρόνον συνετάξατʼ ἀπὸ τῆς Τρωϊκῆς ἁλώσεως χρονογραφίαν στοιχοῦσαν ἄχρι τοῦ νῦν χρόνου.
Φιλόδημος θυγατρὸς υἱός· ἐγένετο δὲ καὶ Ἀρεοπαγίτης οὗτος· Ἀπολλωνίδης Σμυρναῖος· Χρύσερμος Ἀλεξανδρεὺς τῆς πρὸς Αἴγυπτον· Διονύσιος Κυρηναῖος. οὗτος δὲ καὶ γεωμέτρης ἦν ἄριστος, ὁ καὶ ἀντιγράψας Δημητρίῳ τῷ ῥήτορι τῶ πρὸς τοὺς γεωμέτρας γράψαντι
Λαέρτιος Διογένης Τριμερῆ φασιν εἶναι τὸν κατὰ φιλοσοφίαν λόγον· εἶναι γὰρ αὐτοῦ τὸ μέν τι φυσικόν, τὸ δὲ ἠθικόν, τὸ δὲ λογικόν. οὕτω δὲ πρῶτος διεῖλε Ζήνων ὁ Κιτιεύς· ——καὶ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης ἔστι δὲ φωνὴ ἀὴρ πεπληγμένος ἢ τὸ ἴδιον αἰσθητὸν ἀκοῆς, ὥς φησι Διογένης ὁ Βαβυλώνιος ἐν τῇ περὶ τῆς φωνῆς τέχνῃ. καὶ ζῴου μέν ἐστι φωνὴ ἀὴρ ὑπὸ ὁρμῆς πεπληγμένος, ἀνθρώπου δέ ἐστιν ἔναρθρος καὶ ἀπὸ διανοίας ἐκπεμπομένη, ὡς ὁ Διογένης φησίν, ἥτις ἀπὸ δεκατεσσάρων ἐτῶν τελειοῦται.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης καὶ σῶμα δʼ ἐστὶν ἡ φωνὴ κατὰ τοὺς Στωϊκούς, ὥς φησιν Ἀρχέδημος——καὶ Διογένης καὶ Ἀντίπατρος· πᾶν γὰρ τὸ ποιοῦν σῶμά ἐστι· ποιεῖ δὲ ἡ φωνὴ προσιοῦσα τοῖς ἀκούουσιν ἀπὸ τῶν φωνούντων.
Σιμπλίκιος ὁ Κίλιξ καὶ οἱ ἀέρα δὲ πεπληγμένον τὴν φωνὴν ἀποδιδόντες, ὥσπερ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος, ἁμαρτάνουσι. σῶμα γὰρ οὕτως ἔσται ἡ φωνή, εἴπερ ἐν γένει τῷ ἀέρι ἐστί, καὶ τὸ πεπονθός, τουτέστι τὸν πεπληγμένον ἀέρα, ἀντὶ τοῦ πάθους, ὅπερ ἐστὶν ἡ πληγή, ἀποδιδόασιν.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης Λέξις δέ ἐστι κατὰ τοὺς Στωϊκούς, ὥς φησιν ὁ Διογένης, φωνὴ ἐγγράμματος, οἷον «ἡμέρα».
λόγος δέ ἐστι φωνὴ σημαντικὴ ἀπὸ διανοίας ἐκπεμπομένη, οἷον «ἡμέρα ἐστί».
διάλεκτος δέ ἐστι λέξις κεχαραγμένη ἐθνικῶς τε καὶ Ἑλληνικῶς· ἢ λέξις ποταπή, τουτέστι ποιὰ κατὰ διάλεκτον, οἷον κατὰ μὲν τὴν Ἀτθίδα «θάλαττα», κατὰ δὲ τὴν Ἰάδα «ἡμέρη».
τῆς δὲ λέξεως στοιχεῖά ἐστι τὰ εἰκοσιτέσσαρα γράμματα. τριχῶς δὲ λέγεται τὸ γράμμα, τό τε στοιχεῖον ὅ τε χαρακτὴρ τοῦ στοιχείου καὶ τὸ ὄνομα, οἷον «ἄλφα».
φωνήεντα δέ ἐστι τῶν στοιχείων ἑπτά· α, ε, η, ι, ο, υ, ω.
ἄφωνα δὲ ἕξ· β, γ, δ, π, κ, τ.
διαφέρει δὲ φωνὴ καὶ λέξις, ὅτι φωνὴ μὲν καὶ ὁ ἦχός ἐστι, λέξις δὲ τὸ ἔναρθρον μόνον.
λέξις δὲ λόγου διαφέρει, ὅτι λόγος ἀεὶ σημαντικός ἐστι, λέξις δὲ καὶ ἀσήμαντος, ὡς ἡ «βλίτυρι», λόγος δὲ οὐδαμῶς.
διαφέρει δὲ καὶ τὸ λέγειν τοῦ προφέρεσθαι· προφέρονται μὲν γὰρ αἱ φωναί, λέγεται δὲ τὰ πράγματα, ἃ δὴ καὶ λεκτὰ τυγχάνει.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης τοῦ δὲ λόγου ἐστὶ μέρη πέντε, ὥς φησι Διογένης τε ἐν τῷ περὶ φωνῆς καὶ Χρύσιππος· ὄνομα, προσηγορία, ῥῆμα, σύνδεσμος, ἄρθρον.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης ἔστι δὲ προσηγορία μέν, κατὰ τὸν Διογένην, μέρος λόγου σημαῖνον κοινὴν ποιότητα, οἷον «ἄνθρωπος» «ἵππος».
ὄνομα δέ ἐστι μέρος λόγου δηλοῦν ἰδίαν ποιότητα, οἷον Διογένης, Σωκράτης.
ῥῆμα δέ ἐστι μέρος λόγου σημαῖνον ἀσύνθετον κατηγόρημα, ὡς ὁ Διογένης, ἤ, ὥς τινες, στοιχεῖον λόγου ἄπτωτον σημαῖνόν τι συντακτὸν περί τινος ἢ τινῶν, οἷον «γράφω» «λέγω».
σύνδεσμος δέ ἐστι μέρος λόγου ἄπτωτον, συνδοῦν τὰ μέρη τοῦ λόγου.
ἄρθρον δέ ἐστι στοιχεῖον λόγου πτωτικόν, διορίζον τὰ γένη τῶν ὀνομάτων καὶ τοὺς ἀριθμούς· οἷον «ὁ, ἡ, τό, οἱ, αἱ, τά».
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης ἀμφιβολία δέ ἐστι λέξις δύο ἢ καὶ πλείονα πράγματα σημαίνουσα λεκτικῶς καὶ κυρίως καὶ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔθος, ὥσθʼ ἅμα τινὰ πλείονα ἐκδέξασθαι κατὰ τὴν αὐτὴν λέξιν, οἷον «αὐλητρὶς πέπτωκε». δηλοῦται γὰρ διʼ αὐτῆς τὸ μὲν τοιοῦτον «οἰκία τρὶς πέπτωκε», τὸ δὲ τοιοῦτον «αὐλήτρια πέπτωκε».
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης ἀρεταὶ δὲ λόγου εἰσὶ πέντε. ἑλληνισμός, σαφήνεια, συντομία, πρέπον, κατασκευή. ἑλληνισμὸς μὲν οὖν ἐστι φράσις ἀδιάπτωτος ἐν τῇ τεχνικῇ καὶ μὴ εἰκαίᾳ συνηθείᾳ. σαφήνεια δέ ἐστι λέξις γνωρίμως παριστᾶσα τὸ νοούμενον. συντομία δέ ἐστι λέξις αὐτὰ τὰ ἀναγκαῖα περιέχουσα πρὸς δήλωσιν τοῦ πράγματος. πρέπον δέ ἐστι λέξις οἰκεία τῷ πράγματι. κατασκευὴ δέ ἐστι λέξις ἐκπεφευγυῖα τὸν ἰδιωτισμόν. ὁ δὲ βαρβαρισμός, ἐκ τῶν κακιῶν, λέξις ἐστὶ παρὰ τὸ ἔθος τῶν εὐδοκιμούντων Ἑλλήνων. σολοικισμὸς δέ ἐστι λόγος ἀκαταλλήλως συντεταγμένος.
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης γένος δέ ἐστι πλειόνων καὶ ἀναφαιρέτων ἐννοημάτων σύλληψις, οἷον «ζῷον»· τοῦτο γὰρ περιείληφε τὰ κατὰ μέρος ζῷα.
ἐννόημα δέ ἐστι φάντασμα διανοίας, οὔτε τὶ ὂν οὔτε ποιόν, ὡσανεὶ δὲ τὶ ὂν καὶ ὡσανεὶ ποιόν· οἷον γίνεται ἀνατύπωμα ἵππου καὶ μὴ παρόντος.
εἶδος δέ ἐστι τὸ ὑπὸ γένους περιεχόμενον, ὡς ὑπὸ τοῦ ζῴου ὁ ἄνθρωπος περιέχεται.
γενικώτατον δέ ἐστιν ὃ γένος ὂν γένος οὐκ ἔχει, οἷον τὸ ὄν.
εἰδικώτατον δέ ἐστιν ὃ εἶδος ὂν εἶδος οὐκ ἔχει, ὥσπερ ὁ Σωκράτης.
διαίρεσις δέ ἐστι γένους ἡ εἰς τὰ προσεχῆ εἴδη τομή, οἷον «τῶν ζῴων τὰ μέν ἐστι λογικά, τὰ δὲ ἄλογα.»
ἀντιδιαίρεσις δέ ἐστι γένους εἰς εἶδος τομὴ κατὰ τοὐναντίον, ὡς ἂν κατὰ ἀπόφασιν, οἷον «τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἀγαθά, τὰ δʼ οὐκ ἀγαθά.»
ὑποδιαίρεσις δέ ἐστι διαίρεσις ἐπὶ διαιρέσει, οἷον «τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἀγαθά, τὰ δʼ οὐκ ἀγαθά· καὶ τῶν οὐκ ἀγαθῶν τὰ μέν ἐστι κακά, τὰ δὲ ἀδιάφορα.»
μερισμὸς δέ ἐστι γένους εἰς τόπους κατάταξις, ὡς ὁ Κρίνις· οἷον· «τῶν ἀγαθῶν τὰ μέν ἐστι περὶ ψυχήν, τὰ δὲ περὶ σῶμα.»
Διοκλῆς ὁ Μάγνης, Λαέρτιος Διογένης τῶν δʼ οὐχ ἁπλῶν ἀξιωμάτων συνημμένον μέν ἐστιν, ὡς ὁ Χρύσιππος ἐν ταῖς διαλεκτικαῖς φησι καὶ Διογένης ἐν τῇ διαλεκτικῇ τέχνῃ, τὸ συνεστὸς διὰ τοῦ «εἰ» συναπτικοῦ συνδέσμου· ἐπαγγέλλεται δὲ ὁ σύνδεσμος οὗτος ἀκολουθεῖν τὸ δεύτερον τῷ πρώτῳ, οἷον «εἰ ἡμέρα ἐστί, φῶς ἐστι.»
Φίλων ὁ Ἀλεξανδρεύς λέγεται δὲ καὶ Διογένης ἡνίκα νέος ἦν συνεπιγραψάμενος τῷ δόγματι τῆς ἐκπυρώσεως ὀψὲ τῆς ἡλικίας ἐνδοιάσας ἐπισχεῖν.
Ἀέτιος τὸν μέγαν ἐνιαυτόν: Ἡράκλειτος ἐκ μυρίων ὀκτακισχιλίων ἐνιαυτῶν ἡλιακῶν. Διογένης ὁ Στωϊκὸς ἐκ πέντε καὶ ἑξήκοντα καὶ τριακοσίων ἐνιαυτῶν τοσούτων, ὅσος ἦν ὁ καθʼ Ἡράκλειτον ἐνιαυτός.
Γαληνός καὶ μὴν ὁ θαυμαζόμενος ὑπὸ τῶν Στωϊκῶν λόγος ὁ Ζήνωνος, ὃν καὶ πρῶτον ἁπάντων ἔγραψεν ἐν τῷ περὶ τοῦ τῆς ψυχῆς ἡγεμονικοῦ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος, ——εἴσῃ δʼ ἐναργέστερον, εἰ παραγράψαιμεν αὐτόν, ἔχει γὰρ ὧδε. «Φωνὴ διὰ φάρυγγος χωρεῖ. εἰ δὲ ἦν ἀπὸ τοῦ ἐγκεφάλου χωροῦσα, οὐκ ἂν διὰ φάρυγγος ἐχώρει. ὅθεν δὲ λόγος, καὶ φωνὴ ἐκεῖθεν χωρεῖ. λόγος δὲ ἀπὸ διανοίας χωρεῖ, ὥστʼ οὐκ ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ ἐστὶν ἡ διάνοια.» τὸν αὐτὸν δὴ τοῦτον λόγον Διογένης οὐ κατὰ τὴν αὐτὴν ἐρωτᾷ λέξιν, ἀλλʼ ὧδε· «Ὅθεν ἐκπέμπεται ἡ φωνή, καὶ ἡ ἔναρθρος, οὐκοῦν καὶ ἡ σημαίνουσα ἔναρθρος φωνὴ ἐκεῖθεν. τοῦτο δὲ ὁ λόγος. καὶ λόγος ἄρα ἐκεῖθεν ἐκπέμπεται, ὅθεν καὶ ἡ φωνή. ἡ δὲ φωνὴ οὐκ ἐκ τῶν κατὰ τὴν κεφαλὴν τόπων ἐκπέμπεται, ἀλλὰ φανερῶς ἐκ τῶν κάτωθεν μᾶλλον. ἐκφανὴς γοῦν ἐστι διὰ τῆς ἀρτηρίας διεξιοῦσα. καὶ ὁ λόγος ἄρα οὐκ ἐκ τῆς κεφαλῆς ἐκπέμπεται, ἀλλὰ κάτωθεν μᾶλλον. ἀλλὰ μὴν κἀκεῖνο ἀληθὲς τὸ τὸν λόγον ἐκ τῆς διανοίας ἐκπέμπεσθαι. ἔνιοι γοῦν καὶ ὁριζόμενοι αὐτὸν φασὶν εἶναι φωνὴν σημαίνουσαν, ἀπὸ διανοίας ἐκπεμπομένην· καὶ ἄλλως δὲ πιθανὸν ὑπὸ τῶν ἐννοιῶν ἐνσεσημασμένον τῶν ἐν τῇ διανοίᾳ καὶ οἷον ἐκτετυπωμένον ἐκπέμπεσθαι τὸν λόγον, καὶ παρεκτείνεσθαι τῷ χρόνῳ κατά τε τὸ διανοεῖσθαι καὶ τὴν κατὰ τὸ λέγειν ἐνέργειαν. καὶ ἡ διάνοια ἄρα οὐκ ἔστιν ἐν τῇ κεφαλῇ, ἀλλʼ ἐν τοῖς κατωτέρω τόποις, μάλιστά πως περὶ τὴν καρδίαν.» τοιοῦτος μέντοι καὶ ὁ τοῦ Διογένους λόγος, ἔμπαλιν ἢ κατὰ τὸν τοῦ Ζήνωνος εἰς μῆκος ῥήσεων ἐκτεταμένος, ὥστε ἐκείνῳ μὲν ἐλλείπειν τινὰ τῶν ἀναγκαίων ἀξιωμάτων, πλεονάζειν δὲ τούτῳ.
Γαληνός οὔκουν οὔτε τούτων τῶν λόγων ἰσχυρὸς οὐδείς, οὔθʼ ὅταν ὁ Διογένης εἴπῃ· «ὃ πρῶτον τροφῆς καὶ πνεύματος ἀρύεται, ἐν τούτῳ ὑπάρχει τὸ ἡγεμονικόν, ὃ δὲ πρῶτον τροφῆς καὶ πνεύματος ἀρύεται, ἡ καρδία.»——
Γαληνός Κατὰ τὸν αὐτὸν δὲ τρόπον καὶ ἑαυτοῦ τοῖς λόγοις ἐχρήσατο. «Τό, φησί, κινοῦν τὸν ἄνθρωπον τὰς κατὰ προαίρεσιν κινήσεις ψυχικὴ τίς ἐστιν ἀναθυμίασις, πᾶσα δὲ ἀναθυμίασις ἐκ τῆς τροφῆς ἀνάγεται, ὥστε τὸ κινοῦν πρῶτον τὰς κατὰ προαίρεσιν κινήσεις καὶ τὸ τρέφον ἡμᾶς ἀνάγκη ἓν καὶ ταὐτὸν εἶναι.» ὅταν ταῦτα ὁ Διογένης γράφῃ, περὶ μὲν τοῦ τὴν οὐσίαν εἶναι τῆς ψυχῆς ἀναθυμίασιν, εἴτʼ οὖν ἐκ τροφῆς εἴτʼ ἐκ πνεύματος, οὐδὲν ἔν γε τῷ παρόντι φήσομεν ἀμφισβητεῖν, ἵνα μὴ τὰ πάντα λυπῶμεν τὸν ἄνδρα …
Γαληνός Καὶ αὐτὸς ἐπιλανθανόμενος τῶν οἰκείων δογμάτων αἷμά φησιν εἶναι τὴν ψυχήν, ὡς Ἐμπεδοκλῆς καὶ Κριτίας ὑπέλαβον. εἰ δέ γε ἕποιτο Κλεάνθει καὶ Χρυσίππῳ καὶ Ζήνωνι, τρέφεσθαι μὲν ἐξ αἵματος φήσασι τὴν ψυχήν, οὐσίαν δʼ αὐτῆς ὑπάρχειν τὸ πνεῦμα, πῶς ἔτι ταὐτὸν ἔσται τὸ τρέφον καὶ τὸ κινοῦν, εἴπερ τρέφει μὲν τὸ αἷμα, κινεῖ δὲ τὸ πνεῦμα;
Ἀέτιος Διογένης καὶ Κλεάνθης καὶ Οἰνοπίδης τὴν τοῦ κόσμου ψυχήν.
Σέξτος ὁ ἐμπειρικός Ζήνων δὲ καὶ τοιοῦτον ἠρώτα λόγον· «τοὺς θεοὺς εὐλόγως ἄν τις τιμῴη· τοὺς δὲ μὴ ὄντας οὐκ ἄν τις εὐλόγως τιμῴη· εἰσὶν ἄρα θεοί». ᾧ λόγῳ τινὲς παραβάλλοντες φασί· «τοὺς σοφοὺς ἄν τις εὐλόγως τιμῴη· τοὺς δὲ μὴ ὄντας οὐκ ἄν τις εὐλόγως τιμῴη· εἰσὶν ἄρα σοφοί.» ὅπερ οὐκ ἤρεσκε τοῖς ἀπὸ τῆς Στοᾶς, μέχρι τοῦ νῦν ἀνευρέτου ὄντος τοῦ κατʼ αὐτοὺς σοφοῦ. ἀπαντῶν δὲ πρὸς τὴν παραβολὴν Διογένης ὁ Βαβυλώνιος τὸ δεύτερόν φησι λῆμμα τοῦ Ζήνωνος λόγου τοιοῦτον εἶναι τῇ δυνάμει «τοὺς δὲ μὴ πεφυκότας εἶναι οὐκ ἄν τις εὐλόγως τιμῴη.» τοιούτου γὰρ λαμβανομένου δῆλον ὡς πεφύκασιν εἶναι θεοί. εἰ δὲ τοῦτο, καὶ εἰσὶν ἤδη. εἰ γὰρ ἅπαξ ποτὲ ἦσαν, καὶ νῦν εἰσίν, ὥσπερ εἰ ἄτομοι ἦσαν, καὶ νῦν εἰσίν. ἄφθαρτα γὰρ καὶ ἀγένητα τὰ τοιαῦτά ἐστι κατὰ τὴν ἔννοιαν τῶν σωμάτων· διὸ καὶ κατὰ ἀκόλουθον ἐπιφορὰν συνάξει ὁ λόγος· οἱ δέ γε σοφοὶ οὐκ ἐπεὶ πεφύκασιν εἶναι, ἤδη καὶ εἰσίν.
Φιλόδημος Διογένης δʼ ὁ Βαβυλώνιος ἐν τῷ περὶ τῆς Ἀθηνᾶς τὸν κόσμον γράφει τῷ Διὶ τὸν αὐτὸν ὑπάρχειν ἢ περιέχειν τὸν Δία καθάπερ ἄνθρωπον ψυχήν· καὶ τὸν ἥλιον μὲν Ἀπόλλω, τὴν δὲ σελήνην Ἄρτεμιν· καὶ παιδαριῶδες εἶναι θεοὺς ἀνθρωποειδεῖς λέγειν καὶ ἀδύνατον. εἶναί τε τοῦ Διὸς τὸ μὲν εἰς τὴν θάλατταν διατετακὸς Ποσειδῶνα, τὸ δʼ εἰς τὸν ἀέρα Ἥραν, καθάπερ καὶ τὸν Πλάτωνα λέγειν, ὥστʼ ἐὰν πολλάκις «ἀήρ» λέγῃ τις ἐρεῖν «Ἥρα», τὸ δʼ εἰς τὸν αἰθέρα Ἀθηνᾶν· τοῦτο γὰρ λέγεσθαι τὸ «ἐκ τῆς κεφαλῆς» καὶ «Ζεὺς ἄρρην Ζεὺς θῆλυς». τινὰς δὲ τῶν Στωϊκῶν φάσκειν, ὅτι τὸ ἡγεμονικὸν ἐν τῇ κεφαλῇ· φρόνησιν γὰρ εἶναι, διὸ καὶ Μῆτιν καλεῖσθαι· Χρύσιππον δʼ ἐν τῷ στήθει τὸ ἡγεμονικὸν εἶναι κἀκεῖ τὴν Ἀθηνᾶν γεγονέναι φρόνησιν οὖσαν, τῷ δὲ τὴν φωνὴν ἐκ τῆς κεφαλῆς ἐκκρίνεσθαι λέγειν ἐκ τῆς κεφαλῆς, ὑπὸ δὲ Ἡφαίστου διότι τέχνηι γίνεθʼ ἡ φρόνησις, καὶ Ἀθηνᾶν μὲν οἷον Ἀθρηνᾶν εἰρῆσθαι, Τριτωνίδα δὲ καὶ Τριτογένειαν διὰ τὸ τὴν φρόνησιν ἐκ τριῶν συνεστηκέναι λόγων, τῶν φυσικῶν καὶ τῶν ἠθικῶν καὶ τῶν λογικῶν. καὶ τὰς ἄλλας δʼ αὐτῆς προσηγορίας καὶ τὰ φορήματα μάλα καταχρύσως τῇ φρονήσει συνοικειοῖ.
Λαέρτιος Διογένης τὸ δὲ ἠθικὸν μέρος τῆς φιλοσοφίας διαιροῦσιν. καὶ οὕτω δʼ ὑποδιαιροῦσιν οἱ περὶ Χρύσιππον——καὶ Διογένην …
Ἀρριανός «τῶν ὄντων τὰ μέν ἐστιν ἀγαθά, τὰ δὲ κακά, τὰ δʼ ἀδιάφορα. ἀγαθὰ μὲν οὖν αἱ ἀρεταὶ καὶ τὰ μετέχοντα αὐτῶν, κακὰ δὲ κακίαι καὶ τὰ μετέχοντα κακίας, ἀδιάφορα δὲ τὰ μεταξὺ τούτων, πλοῦτος, ὑγίεια, ζωή, θάνατος, ἡδονή, πόνος.» πόθεν οἶδας; «Ἑλλάνικος λέγει ἐν τοῖς Αἰγυπτιακοῖς.» τί γὰρ διαφέρει τοῦτο εἰπεῖν ἢ ὅτι Διογένης ἐν τῇ ἠθικῇ ἢ Χρύσιππος ἢ Κλεάνθης.
Ἐπιφάνιος ὁ Σαλαμῖνος Διογένης ὁ Βαβυλώνιος ἔλεγε τὰ σύμπαντα συνίστασθαι ἐξ ἡδονῆς.
Ἰωάννης ὁ Στοβαῖος τὸ δὲ τέλος ὁ μὲν Ζήνων οὕτως ἀπέδωκε «τὸ ὁμολογουμένως ζῆν» ——οἱ δὲ μετὰ τοῦτον προσδιαρθροῦντες οὕτως ἐξέφερον——Διογένης δὲ «εὐλογιστεῖν ἐν τῇ τῶν κατὰ φύσιν ἐκλογῇ καὶ ἀπεκλογῇ.»
Λαέρτιος Διογένης ὁ μὲν οὖν Διογένης τέλος φησὶ ῥητῶς τὸ εὐλογιστεῖν ἐν τῇ τῶν κατὰ φύσιν ἐκλογῇ.
Κλήμης ὁ Ἀλεξανδρεύς Διογένης δὲ ὁ Βαβυλώνιος τὸ τέλος ἐν τῷ εὐλογιστεῖν ἐν τῇ τῶν κατὰ φύσιν ἐκλογῇ κεῖσθαι ὑπελάμβανεν.
Ἰωάννης ὁ Στοβαῖος Τὴν δὲ δόσιν φησὶν ὁ Διογένης κρίσιν εἶναι, ἐφʼ ὅσον κατὰ φύσιν ἐστὶν ἢ ἐφʼ ὅσον χρείαν τῇ φύσει παρέχεται. Τὸ δὲ «δοκιμαστοῦ», οὐχ ὡς λέγεται τὰ πράγματα δοκιμαστὰ παραλαμβάνεσθαι, ἀλλʼ ὡς δοκιμαστήν φαμεν εἶναι τὸν τὰ πράγματα δοκιμάζοντα· τῆς οὖν ἀμοιβῆς τὸν τοιοῦτόν φησι δοκιμαστὴν εἶναι. Καὶ ταύτας μὲν τὰς δύο ἀξίας καθʼ ἃς λέγομέν τινα τῇ ἀξίᾳ προῆχθαι, τρίτην δέ φησιν εἶναι, καθʼ ἥν φαμεν ἀξίωμά τινα ἔχειν καὶ ἀξίαν, ἥπερ περὶ ἀδιάφορα οὐ γίνεται, ἀλλὰ περὶ μόνα τὰ σπουδαῖα. Χρῆσθαι δʼ ἡμᾶς φησιν ἐνίοτε τῷ ὀνόματι τῆς ἀξίας ἀντὶ τοῦ ἐπιβάλλοντος· ὡς ἐν τῷ τῆς δικαιοσύνης ὅρῳ παρείληπται, ὅταν λέγηται εἶναι «ἕξις ἀπονεμητικὴ τοῦ κατʼ ἀξίαν ἑκάστῳ». ἔστι γὰρ οἷον τοῦ ἐπιβάλλοντος ἑκάστῳ.
Ἰωάννης ὁ Στοβαῖος Διττῶς δέ φησιν ὁ Διογένης λέγεσθαι τὰ διʼ αὑτὰ αἱρετά, τὰ καὶ τελικῶς αἱρετά, ὡς ἔχει τὰ ἐν τῇ προειρημένῃ διαιρέσει κατατεταγμένα, τὰ δὲ ὅσα ἐν αὑτοῖς ἔχει τὴν αἰτίαν τοῦ αἱρετὰ εἶναι, ὅπερ παντὶ ἀγαθῷ ὑπάρχει.
Ἀθήναιος Διογένης δʼ ὁ Βαβυλώνιος ἐν τοῖς περὶ Εὐγενείας «τὸν Φωκίωνος υἱόν, φησί, Φῶκον οὐκ ἦν ὃς οὐκ ἐμίσει Ἀθηναίων. καὶ ὁπότε ἀπαντήσειέ τις αὐτῷ ἔλεγεν “ὦ καταισχύνας τὸ γένος”. πάντα γὰρ ἀνάλωσε τὰ πατρῷα εἰς ἀσωτίαν καὶ μετὰ ταῦτα ἐκολάκευε τὸν ἐπὶ τῆς Μουνιχίας· ἐφʼ ᾧ πάλιν ὑπὸ πάντων ἐπεῤῥαπίζετο. ἐπιδόσεων δέ ποτε γινομένων παρελθὼν καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἔφη “ἐπιδίδωμι κἀγώ”, καὶ οἱ Ἀθηναῖοι ὁμοθυμαδὸν ἀνεβόησαν “εἰς ἀκολασίαν”. ἦν δʼ ὁ Φῶκος καὶ φιλοπότης. νικήσαντος γοῦν αὐτοῦ ἵπποις Παναθήναια ὡς ὁ πατὴρ εἱστία τοὺς ἑταίρους, συνελθόντων εἰς τὸ δεῖπνον λαμπρὰ μὲν ἦν ἡ παρασκευὴ καὶ τοῖς εἰσιοῦσι προσεφέροντο ποδονιπτῆρες οἴνου διʼ ἀρωμάτων. οὓς ἰδὼν ὁ πατὴρ καλέσας τὸν Φῶκον “οὐ παύσεις, ἔφη, τὸν ἑταῖρον διαφθείροντά σου τὴν νίκην”;»
Ἀθήναιος Θεόπομπος δʼ ἐν πεντεκαιδεκάτῃ Ἱστοριῶν χιλίους φησὶν ἄνδρας αὐτῶν ἁλουργεῖς φοροῦντας στολὰς ἀστυπολεῖν· ὃ δὴ καὶ βασιλεῦσιν σπάνιον τότʼ ἦν καὶ περισπούδαστον. ἰσοστάσιος γὰρ ἦν ἡ πορφύρα πρὸς ἄργυρον ἐξεταζομένη. τοιγαροῦν διὰ τὴν τοιαύτην ἀγωγὴν ἐν τυραννίδι καὶ στάσεσι γενόμενοι αὐτῇ πατρίδι διεφθάρησαν. ταὐτὰ εἴρηκεν περὶ αὐτῶν καὶ Διογένης ὁ Βαβυλώνιος ἐν τῷ πρώτῳ τῶν Νόμων.
Φιλόδημος καὶ ἐν ὀλίγοις μὲν κυρίων γίνεσθαι τὰς μελέτας τῶν κατὰ τὰς ἀρετάς. ἀναγκαῖον γὰρ ἐν τοῖς ἐλάττοσιν καὶ τοῖς ὁμοίοις ὥσπερ στοιχειοῦσθαι· καὶ τοῦτο συμβαίνειν διὰ τῆς μουσικῆς.
Φιλόδημος πάντων τὰ μέλη αὐτῆς τὰ μὲν καλὰ καὶ σώφρονα καὶ ἀνδρεῖα, τὰ δὲ δειλὰ καὶ ἀκόλαστα καὶ ὅλως αἰσχρὰ προσαγορευόντων, ὡς συνεπιφερούσης τὰς τοιαύτας διαθέσεις. οὐ γὰρ ἂν ἴσως οὐδʼ ἐφαίνοντο μὴ οὖσαί γε κατʼ ἀλήθειαν. οὐδʼ ἰατρικώτερον γοῦν φαίνεσθαι μὴ ὄντων ἰατρικῶν, οὐδʼ ἱππικώτερον μὴ ὄντων ἱππικῶν.
Φιλόδημος αὐτὴν δὲ καθʼ ἑαυτὴν τὴν σύνεσιν τοῦ τε ἁρμονικοῦ καὶ τοῦ ῥυθμικοῦ ὁμολογῶν εἶναι πρὸς τὴν παιδείαν χρήσιμον.
Φιλόδημος καὶ τὴν ἕξιν ποιήσειν ἁρμονικωτάτην καὶ ῥυθμικωτάτην· ἐπιζητήσαντος δέ τινος, πότερον οἴσεταί τινας ἀρετὰς ἢ τίνας ἡ μουσική, προάγει Δάμωνα … τὸν μουσικὸν τὰ ὅμοια σχεδὸν οἴεσθαι. λέγοντα γὰρ αὐτόν, προσήκειν ᾄδοντα καὶ κιθαρίζοντα τὸν παῖδα μὴ μόνον …
Φιλόδημος τὸ δὲ καλῶς καὶ χρησίμως κινεῖσθαί τε καὶ ἠρεμεῖν τῷ σώματι τῆς γυμναστικῆς, καὶ τὰς ἐπὶ τούτων τεταγμένας αἰσθήσεις κριτικὰς ποιεῖν· ὑπὸ δὲ τῆς γραφικῆς τὴν ὄψιν διδάσκεσθαι καλῶς κρίνειν πολλὰ τῶν ὁρατῶν· τῆς δὲ μουσικῆς τὸ μὲν ἀναγκαῖον ἦττον τούτων ἔχειν δοκούσης …
Φιλόδημος τὰ κατὰ τὰς ὀργὰς καὶ τὰ μεθʼ ἡδονῆς καὶ λύπης ἐντυγχάνοντα κοινῶς, ἐπειδὴ τῶν οἰκείων διαθέσεων οὐκ ἔξωθεν ἀλλʼ ἐν ἡμῖν ἔχομεν τὰς αἰτίας· τῶν δὲ κοινῶν εἶναί τι καὶ τὴν μουσικήν· πάντας γὰρ Ἕλληνάς τε καὶ βαρβάρους αὐτῇ χρῆσθαι καὶ κατὰ πᾶσαν, ὡς εἰπεῖν, ἡλικίαν· ἤδη γὰρ πρὸ τοῦ λογισμὸν ἔχειν καὶ σύνεσιν ἅπτεσθαι τὴν μουσικὴν δύναμιν παιδικῆς ἧστινος οὖν ψυχῆς …
Φιλόδημος νόμον θεῖσιν, πάντας αὐτῇ χρῆσθαι καὶ μηδένα καινοτομεῖν, τὴν δὲ νῦν ἐπιπολάζουσαν διάθεσιν ἀπʼ αὐτῆς ἀφεστηκέναι. καὶ τοὺς δειθυραμβικοὺς δὲ τρόπους εἴ τις συγκρίναι, τόν τε κατὰ Πίνδαρον καὶ τὸν κατὰ Φιλόξενον, μεγάλην εὑρεθήσεσθαι τὴν διαφορὰν τῶν ἐπιφαινομένων ἠθῶν, τὸν δʼ αὐτὸν εἶναι λόγον καὶ περὶ τῶν ἄλλων τρόπων ὁποίων δή τινων. χρῶμα.
Φιλόδημος —χρόνον, καταρξαμένων τῶν Μαντινέων τε καὶ Λακεδαιμονίων καὶ Πελλανέων· παρὰ τούτοις γὰρ καὶ πρώτοις καὶ μάλιστα τὴν ἀκριβεστάτην ἐπιμέλειαν γενέσθαι τῶν τοιούτων ἐπιτηδευμάτων καὶ τῆς ἄλλης μουσικῆς.
Φιλόδημος τοιαύτης δʼ οὖν γενομένης ἀγωγῆς καὶ συναθροιζομένης πολλῆς καὶ γενναίας σπουδῆς οὕτως ὥστε καὶ οἰκειωθῆναί τε καὶ ἅψασθαι … εως τὴν τοιαύτην ἀγωγήν, οὐκέτι καταλείπει χώραν τοῖς ἐναντιωθεῖσιν, οὐχ ὑπάρξειν τὸ παραδεξόμενον ἕνεκα τῶν ἐθῶν τε καὶ θεμάτων …
Φιλόδημος συνωμολογηκέναι δʼ αὐτῷ, τὰ μὲν αὐτοφυοῦς αἰσθήσεως δεῖσθαι, τὰ δʼ ἐπιστημονικῆς, τὰ θερμὰ μὲν καὶ τὰ ψυχρὰ τῆς αὐτοφυοῦς, τὸ δʼ ἡρμοσμένον καὶ ἀνάρμοστον τῆς ἐπιστημονικῆς· ἑτέραν δὲ τῇ τοιαύτῃ συνεζευγμένην καὶ παρακολουθοῦσαν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, διʼ ἧς δεχόμεθα τὴν παρεπομένην ἡδονὴν ἑκάστῳ τῶν αἰσθητῶν ἡδονήν τε καὶ λύπην, οὖσαν οὐ πᾶσι τὴν αὐτήν. οὗ γὰρ ἂν ἀναμειχθῶσιν δύο αἰσθήσεις, περὶ μὲν τὸ ὑποκείμενον συμφωνεῖν, οἷον ὅτι … ηγον ἢ αὐστηρόν, περὶ δὲ τὴν παρεπομένην ἡδονήν τε καὶ λύπην διαφωνεῖν ἐναργῶς.
Φιλόδημος κᾆτα ποῖον τὸ ὑπὸ ἄλλης δυνάμεως περὶ τὴν αἴσθησιν καταλαμβάνεσθαι τὰς ποιότητας ὧν ἀντιλαμβάνονται, καὶ τὰς ἡδονὰς καὶ ὀχλήσεις τὰς ἀπʼ αὐτῶν, τῆς μὲν αὐτοφυοῦς, τῆς δʼ ἐπιστημονικῆς· ὑπὸ γὰρ αὐτοφυοῦς καὶ ἀλόγου κρείνεται δυνάμεως ἡ ποιότης αὐτὴ καθʼ αὑτήν· ὑπὸ δʼ ἐπιστημονικῆς τὸ πρὸς ἡμᾶς ἀπʼ ἐκείνου μᾶλλον; οὐ μαχόμενον τοῖς ἐναργέσιν καὶ διεψευσμένον προχειρότατα; κατὰ λόγον δὲ καὶ τὸ ἐπὶ τούτῳ ὅμοιον, ὅ φησιν ἐναργὲς εἶναι, εἴληπται· αἱ παραπλήσιοι γὰρ αἰσθήσεις κατὰ τὴν διάθεσιν οὐχ ὅτι μὲν αὐστηρὸν τὸ ὑποκείμενον ὁμολογοῦσιν, εἰ δʼ ὀχληρῶς ἢ ἐπιτερπῶς ἔχει διαφωνοῦσιν, ἀλλὰ τὴν αὐτὴν ποιοῦνται κρίσιν. καὶ ἐπὶ μέν γε τούτων παρά τινας προδιαθέσεις ἐνδέχεται παραλλαττούσας συμβαίνειν ἐπαισθήσεις, ἐπὶ δὲ τῶν ἀκοῶν οὐδʼ ἔστιν ὅλως διαφορά τις, ἀλλὰ πᾶσαι τὰς ὁμοίας τῶν ὁμοίων μελῶν ἀντιλήψεις ποιοῦνται καὶ τὰς ἡδονὰς παραπλησίους ἀπολαμβάνουσιν, ὥστε καὶ τῆς ἐναρμονίου καὶ τῆς χρωματικῆς διαφέρονται οὐ κατὰ τὴν ἄλογον ἐπαίσθησιν ἀλλὰ κατὰ τὰς δόξας, οἱ μέν, ὥσπερ οἱ τούτῳ παραπλήσιοι, τὴν μὲν φάσκοντες εἶναι σεμνὴν καὶ γενναίαν καὶ ἁπλῆν καὶ καθαράν, τὴν δʼ ἄνανδρον καὶ φορτικὴν καὶ ἀνελεύθερον. οἱ δὲ—οἱ δὲ—· τὰ δʼ ἀνάλογα καὶ ἐπὶ τῶν ῥυθμῶν καὶ μελοποϊῶν· καὶ πρόδηλόν ἐστιν ὡς ἡ μουσική, κἂν ἡ πολυειδεστάτη καθʼ ἅπαν διαφορὰ ἁλῶι προσοῦσα αὐτῆι, τῶν ἠθῶν ἐμφάσεις οὐδέποτε ποιήσει οὐδʼ ἄλλων ἄλλως κατὰ τὴν διάθεσιν τὰς ἀκοὰς κινήσει ἅτε ἀπαραλλάκτους καθεστώσας. καὶ διὰ τοῦτο ζητῶν μουσικὸς τὴν τοιαύτην σύνεσιν, ᾗ δυνήσεται διαγινώσκειν, αἱ ποῖαι τῶν αἰσθήσεων πῶς διατεθήσονται, τῶν ἀνυπάρκτων ἐπιστήμην ζητεῖ καὶ τὰ πρὸς τοῦτο κενῶς παραδίδωσιν.
Φιλόδημος δύνασθαι γὰρ τὴν μουσικὴν ἀκείνητον ψυχὴν καὶ ἡσυχάζουσαν ἐγείρειν καὶ ἄγειν εἰς τοιαύτην διάθεσιν οἵαν αὐτῇ κινηθῆναι κατὰ φύσιν ἐστὶν ὑπὸ τῆς προσηκούσης μελωδίας· ἐπεὶ οὐ πάντες ὁμοίως κινηθήσονται πρὸς τῆς αὐτῆς· ἢ τοὐναντίον ἐξ ἀττούσης τε καὶ φερομένης πρὸς ὅ, τι δὴ πραΰνειν τε καὶ εἰς ἠρεμίαν καθιστάνειν ἢ μετακεινεῖν καὶ ἀποστρέφειν πρὸς ἄλλην ὁρμὴν ἀπʼ ἄλλης ἢ τὴν ὑπάρχουσαν ἄγειν διάθεσιν εἰς αὔξησιν ἢ ἐλάττωσιν.
Φιλόδημος ἐπειδήπερ οὐδὲν μέλος καθὸ μέλος, ἄλογον ὑπάρχον, ψυχὴν οὔτʼ ἐξ ἀκεινήτου καὶ ἡσυχαζούσης ἐγείρει καὶ ἄγει πρὸς τὴν κατὰ φύσιν ἐν ἤθει διάθεσιν, οὔτʼ ἐξ ἀττούσης καὶ φερομένης πρὸς ὅτι δήποτε πραΰνει καὶ εἰς ἠρεμίαν καθίστησιν, οὐδʼ ἀπʼ ἄλλης ὁρμῆς ἐπʼ ἄλλην ἀποστρέφειν οἷόν τʼ ἐστὶν οὐδὲ τὴν ὑπάρχουσαν διάθεσιν εἰς αὔξησιν ἄγειν καὶ ἐλάττωσιν.
Φιλόδημος καθόλου μὲν … πᾶσαν μουσικὴν … δὲ εἰ μιμητικὸν …
Φιλόδημος οὐδὲ γὰρ μιμητικὸν ἡ μουσική, καθάπερ τινὲς ὀνειρώττουσιν, οὐδʼ, ὡς οὗτος, ὁμοιότητας ἠθῶν οὐ μιμητικὰς μὲν ἔχει, πάντως δὲ πάσας τῶν ἠθῶν ποιότητας ἐπιφαίνει τοιαύτας ἐναργῶς, τὸ μεγαλοπρεπὲς καὶ ταπεινὸν καὶ ἀνδρῶδες καὶ ἄνανδρον καὶ κόσμιον καὶ θρασύ, μᾶλλον ἤπερ ἡ μαγειρική. διόπερ οὐδὲ καθʼ αὑτὰς ἔχουσι διαφόρως οὐδὲ κατὰ τὴν ἀλλήλαις μεῖξιν· οὐδὲ τὰς ἐναντίας ἀλλήλαις διαθέσεις, ὅσον ἐπὶ τοῖς πρὸς ἀκοὴν ἐπαισθήμασιν διʼ ἁρμονιῶν ἔστιν δημιουργεῖν. ἃ δὲ λέγει πρὸς … ασθαι κίνησιν ἐν ἄλλῳ τόπῳ κατοψόμεθα.
Φιλόδημος ἐν δὲ τῷ τρίτῳ μακρότερα μὲν εἴρηκε καὶ μάλιστα περὶ τῆς πρὸς τὸ δαιμόνιον μουσικῆς, οὐκ ἀποδεικτικῶς ἀλλʼ ἱστορικῶς καὶ ἐξηγητικῶς, ἀρκέσει δὲ τὴν συγκεφαλαίωσιν ἐπιτεμεῖν. καὶ τὴν ἔννομόν τε καὶ σπουδαζομένην μουσικὴν πρῶτα μέν φησιν ἕνεκα τῆς πρὸς τὸ θεῖον συνταχθῆναι τειμῆς, ἔπειτα τῆς τῶν ἐλευθέρων παιδείας· ὅτι δὲ πρὸς τὸ θεῖον, καὶ αὐτὰ σημαίνειν τὰ ὀνόματα, τό τε θεωρεῖν καὶ τὸν θεατὴν καὶ τὸ θέατρον.
Φιλόδημος περὶ τοίνυν τῆς διὰ τῶν μουσικῶν τοῦ θείου τειμῆς εἴρηται μὲν αὐτάρκως καὶ πρότερον—— —διόπερ οὐδὲ συνάγεται τὸ τοῖς κατὰ μέρος αὐτὴν χρησιμεύειν, ἀλλʼ εἴπερ ἄρα τῶι δημοσίῳ· καὶ τούτῳ δʼ οὔτε πᾶν εἶδος αὐτῆς οὔτε ὅσον ποτὲ παραλαμβάνεται διαπεποικιλμένον, ἀλλὰ ὁπόσον λιτότερον· καὶ οὐχ ὑπὸ πάντων ἀλλʼ ὑπὸ τινῶν Ἑλλήνων καὶ κατὰ ἐνίους καιροὺς καὶ τό γε νῦν διὰ μισθωτῶν ἀνθρώπων. —— — ἀλλὰ δὴ καὶ πάλαι τῶν γʼ Ὀλυμπίων ἡ πλείστη δόσις οὐχὶ τῶν μελῶν καὶ τῶν κρούσεων ἦν, οὐδὲ τοῦ θεωρεῖν καὶ τοῦ θεατοῦ καὶ τοῦ θεάτρου· καίτοι ὠνομάσθαι φήσειεν ἄν τις καὶ ἀπὸ τοῦ θεῖν τὸ θεωρεῖν καὶ τὸν θεατὴν καὶ τὸ θέατρον· οὐ γὰρ ἐπικοινωνεῖ τὸ θεῖον αὐτοῖς μᾶλλον ἢ τὸ θεῖν· καὶ τὰ θεάματα συνάγεσθαι τῆς τιμῆς ἕνεκα παρειλῆφθαι τῶν θεῶν, ἀλλʼ οὐ τὴν μουσικήν, ἀκουστήν γʼ ὑπάρχουσαν· μᾶλλον δʼ ἀπὸ τοῦ ταῖς ὄψεσιν ὁρᾶν καὶ τῇ διανοίᾳ προσηγορεῦσθαι ταῦτα.
Φιλόδημος ἐπεὶ δὲ ἀποχρώντως καὶ περὶ τοῦ διὰ μουσικῆς παιδεύεσθαι λέλεκται, περὶ τῶν ἐγκωμίων αὐτὰ ταῦτʼ εἴπωμεν, ὅτι καὶ ὑπὸ τῶν ποιημάτων ἐγίνετο, ἀλλʼ οὐχ ὑπὸ τῶν κατὰ μουσικὴν τὴν νῦν ἐξεταζομένην. —— —εἰς δὲ τοὺς γάμους καὶ μάγειροι καὶ δημιουργοὶ παραλαμβάνονται, καὶ τὰ ποιήματʼ ἐστίν, οὐχ ἡ μουσική, τὰ τὴν εἰρημένην ὑπʼ αὐτοῦ παρεχόμενα χρείαν ἐν τοῖς ὑμεναίοις· καὶ βραχεῖά τις ἀπαρχὴ τοῦ γένους ἐγίνετο καὶ παρὰ τισίν, ἀλλʼ οὐχ ἅπασιν, καὶ τοῖς γαμοῦσιν, οὐχὶ καὶ τοῖς ἄλλοις, εἰ δὴ καὶ γάμος ἁπλῶς ἀγαθὸν ἂν λέγοιτο. ——καὶ μὴν τό γε ἐρωτικὸν πάθος οὔθʼ ὅσιον ἀλλὰ—— —εἴρηται δὲ καὶ ὑπὸ τούτου ταραχῶδες ὑπάρχειν· οὔθʼ ἃ γίνεσθαί φησι, διὰ μουσικῆς συντελεῖτʼ ἀλλʼ ὑπὸ τῶν ποιημάτων, οὔτε βοηθεῖται διὰ μουσικῆς καὶ ποιητικῆς ἔρως ἀλλʼ ὑπὸ τῶν πλείστων καὶ τοῖς πλείστοις ἐκκάεται. καὶ τὰ γίνεσθαι δʼ ἐν τοῖς ἐρωτικοῖς ὑπὸ τούτου λεγόμενα παρίστησιν ἑκάτερον, ἐφισταμένου δὲ λόγου καὶ παντάπασι. καὶ τοὺς θρήνους μέντοι ποιήματʼ εἶναι συμβέβηκε καὶ τοῖς ὅλοις οὐδὲν ἰατρεύειν τῆς λύπης, ἀλλʼ ἐνίοτε καὶ ἐπίσχειν, τὰ πολλὰ δὲ ἐπιτείνειν, καὶ δὴ πρὸς τοῦτο τῶν γραφόντων ἁμιλλωμένων, εὐπάθειαν δὲ καὶ εὐσχημοσύνην ἐκ τούτων μὴ παρακολουθεῖν, ἀλλὰ τοὐναντίον, εἰς ὑπερβολὴν ἐκκαλουμένων, μουσικῆς ἦθος οὐδʼ ἐπιδεχομένης.
Φιλόδημος νόμους, τόν τε περὶ τὰς πολεμικὰς ἐνεργείας καὶ τὸν περὶ τὰς γυμναστικὰς καὶ ἀθλητικὰς τὸ μὲν παλαιὸν ἐπὶ πλεῖον, νῦν δʼ ἐπʼ ἔλαττον. κοινῇ μὲν γὰρ πρὸς τὰς πολεμικὰς τοῖς ἐν τῇ σάλπιγγι καὶ νῦν τὸ πολὺ πλῆθος τῶν Ἑλλήνων χρῆσθαι, τινὰς δὲ καὶ τῶι διὰ τῶν αὐλῶν· πρὸς δὲ τὰς ἀθλήσεις καὶ τῇ σάλπιγγι σημαίνειν τὸν πολεμικὸν νόμον, ὅντινʼ ἂν ἔχωσιν, ἐπὶ τὸ πολύ· ἐν τοῖς δὲ πεντάθλοις ἐς τὴν ἅλσιν καὶ τὸν δίαυλον αὐλῷ πεποιῆσθαι καὶ πρὸς τὴν χειρονομίαν δὲ αὐλεῖσθαι τὸ ὁμώνυμον μέλος. Ἀργείους δὲ καὶ πρὸς τὴν πάλην προσάγειν τὸν αὐλόν.
Φιλόδημος ἀλλὰ μὴν ἱκανὰ καὶ περὶ τῆς πρὸς τοὺς πολέμους συνεργίας προγέγραπται· ——τὸ δὲ τῶν ἀθλημάτων γένος οὔθʼ ὑπὸ πάντων ἐπασκεῖται, κοινὴν δʼ ἡμεῖς ἐπιζητοῦμεν εὐχρηστίαν καὶ καθʼ ἕκαστον.
Φιλόδημος προσῆχθαι δὲ τὴν μουσικὴν καὶ πρὸς τὰς χορικὰς ὀρχήσεις τῶν τε γυμνοπαιδικῶν καὶ τῶν ἐνόπλων τούτων δραματικῶν, τραγικῆς καὶ σατυρικῆς καὶ κωμικῆς. τὴν μὲν οὖν καλλίστην τούτων τὴν τραγικὴν … ἑκατέρων … τὴν δὲ σατυρικήν.
Φιλόδημος καὶ διότι περιῃρημένης τῆς ὀρχήσεως ἐκ τῶν δραμάτων οὐδὲν ἔχομεν ἔλαττον, ἐπειδήπερ οὐδὲν ἦν ἐν οὐδεμιᾷ πρὸς τὸ καλὸν καὶ γενναῖον συνέργημα. ταῖς δὲ θηλείαις εἰ καὶ τὰ ποήματα κατὰ τὸ συνέχον ἐποήθη, τοσοῦτον ἀπέχω τοῦ χρήσιμόν τι νομίζειν περιγίνεσθαι διὰ μουσικῆς πρὸς γενναιότητα καὶ σωφροσύνην καὶ εὐταξίαν, ὥστε καὶ λείαν ἐπισφαλὲς πείθομαι καὶ ὕποπτον τὸ δίδαγμα, μή ποτε πολλὴν ἀφορμὴν διδῷ πρὸς ἀκολασίαν καὶ ἀταξίαν βακχεύουσαν, ὧν ὑπομνήσω που προβαίνων.
Φιλόδημος τὰ μαντευόμενα τῶν οἰκείων ἄνωθεν ἔχειν φύσει τὸ μέλος κινητικόν τι καὶ παραστατικὸν πρὸς τὰς πράξεις, καὶ μεμυθεῦσθαί γʼ Ὀρφέα θέλξαι τὰς πέτρας, κινεῖν δὲ οὐκ ἐκείνας ἀλλὰ τοὺς πονοῦντας παρίστασθαι· διὸ καὶ Πτολεμαῖον κελεῦσαι τοῖς ἀδυνατοῦσιν καθελκύσαι κέλευσμα προσαυλεῖν Ἰσμηνίαν.
Φιλόδημος νῦν δὲ μεταβὰς λέγω διότι τῶν συνηγμένων ὑπὸ Διογένους τὸ ἄνωθεν ἀεὶ τὸ μέλος ἔχειν τι κινητικὸν καὶ παραστατικὸν πρὸς τὰς πράξεις, εἰ μὲν ὑπὸ τῆς προνοίας εἰσῆχθαί φησι τούτου χάριν, οὐκ εὔκαιρόν ἐστιν ἐξετάζειν, εἰ δʼ, ὡς τὸ πῦρ φύσει καυστικὸν τῷ φύσιν ἔχειν καυστικὴν προσαγορεύομεν, οὕτω καὶ τὸ μέλος ἀξιοῖ, ναὶ μὰ Δία μέγα ψεύδεται. —— —πρὸς δʼ οὖν τὴν ὑπόνοιαν τὴν οὕτω κωφὴν ἔοικεν ἐπεσπάσθαι τὸ τοῖς ἐλαύνουσιν ἐν ταῖς ναυσὶν καὶ τοῖς θερίζουσιν πάλαι καὶ τὸν οἶνον ἐργαζομένοις καὶ πολλοῖς ἄλλοις τῶν ἐπίπονα συντελούντων ἔργα τῶν ὀργάνων τινὰ παραζευγνύειν· ὃ καὶ Πτολεμαῖον οὗτος γράφει πεποιηκέναι τοῖς καθέλκουσιν. —— —κἂν τὸν Ὀρφέα μὴ διὰ τὴν ἐξοχὴν τῆς ἐμμελείας ὑπακούωμεν μεμυθεῦσθαι καὶ τοὺς λίθους καὶ τὰ δένδρα θέλγειν, ὡς καὶ νῦν ἡμεῖς εἰώθαμεν ὑπερβολικῶς λέγειν, ἀλλὰ τοῖς τριηραύλαις, ὥσπερ ὁ Στωϊκός, ἀναλόγως ἐφεστῶτα ποιῶμεν οἰκοδόμοις, διὰ ταῦτα φήσομεν, οὐ διὰ τὰ τούτου ληρήματα.
Φιλόδημος οὐ μόνον δὲ τὰς ψυχὰς διατιθέναι πως, ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα. παιδὸς γοῦν αὐλοῦντος καί τι μέλος μουσικὸν διαπεραίνοντος τὸ πρόσωπον …
Φιλόδημος χάριεν δὲ τὸ μὴ μόνον φάναι τὰς ψυχὰς διατιθέναι πως τὸ μέλος ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα, καθάπερ προσεπιτείνοντα——διὸ καὶ πρότερον μὲν ἐχρῆν τὸ σῶμα διατεθειμένον ἐπιδείξαντα τὸ παραδοξότερον ἐπιφέρειν «οὐ μόνον δὲ τὸ σῶμα» λέγοντʼ «ἀλλὰ καὶ τὴν ψυχήν πως διατίθησιν.» οὐ μὴν ἀλλὰ θαύματος ἄξιον, πῶς ἐξ οὗ λέγει δείκνυται τὸ καὶ τὰ σώματα. τὸ γὰρ πρόσωπον τῶι ἐσχηματισμένωι τὸ τῶν ᾀδόντων ἐκείνησε καὶ παρέστησε πρὸς τὴν ἐνέργειαν τῆς ᾠδῆς, οὐ τὸ μέλος ἐκίνησεν τὸ σῶμα καὶ διέθηκέ πως, εἰ μὴ μέλος ἐστὶν ὁ σχηματισμός.
Φιλόδημος τὸ δὲ τὸν ζωγράφον ἐπιτυχεῖν τῆς ὁμοιότητος, ὅτʼ ᾖσεν ὁ κιθαρῳδός, ὑπὸ μὲν τοῦ μέλους τὴν ἐπιτυχίαν … ελ … ι ποιεῖν, ἀλλὰ τῆς ψυχῆς αὕτη ἐστὶ μᾶλλον ἤπερ ἡ τῶν καθελκόντων· ἰσχὺν γὰρ ἐμφαίνει προσειληφότας, ὅπερ ἐστὶν σωματικόν· ὥστʼ ἐχρῆν ἐνηλλαχέναι καὶ διὰ μὲν τοῦ ζωγράφου τὸ τὴν ψυχὴν κινεῖσθαι προσβιβάζειν, διὰ δὲ τῶν καθελκόντων τὸ καὶ τὰ σώματα. ἄλλως δʼ ἐπεζήτησεν ἄν τις ὑπερηδέως, τί τῆς ᾠδῆς συμβαλλομένης ὅμοιον ἔγραψεν, ἀδυνατῶν πρότερον· οὐ γὰρ δὴ καὶ τεχνικωτέρους γε ποιεῖν τὸ μέλος ἐνόμισεν, ἢ μακάριος ἦν τῆς συνέσεως.
Φιλόδημος ὁ δʼ ἐπάγει τοῖς θαύμασιν τούτοις ἄλλα τέρατα, κινητικὸν λέγων μᾶλλον εἶναι τῆς λογιστικῆς διανοίας τὸ ᾀδόμενον ἢ τὸ ψιλὸν πόημα· καὶ τὸ μόνον … τὸ τοῦ Κρέξου πόημα καίπερ οὐκ ὂν ἀνάρμοστον πολὺ σεμνότερον φαίνεσθαι τοῦ μέλους προστεθέντος, καὶ τοὺς ὕμνους τοὺς ἐν Ἐφέσωι καὶ τοὺς ὑπὸ τῶν ἐν Λακεδαίμονι χορῶν ᾀδομένους μηδὲν ποήσειν παραπλήσιον ἀφαιρεθέντος, ἀποχρῆν ἐνόμισεν πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μᾶλλον κεινεῖν, οὐθὲν ὑπολογισάμενος ὅτι ῥᾳδίως πρὸς αὐτὸν ὁ μὲν ἐρεῖ μηδὲ ἓν πρὸς σεμνότητα καὶ λογιστικὴν ἔμφασιν ποιεῖν τὸ μέλος διαφορώτερον, ἀλλὰ τέρψιν ἀκοῆς προστιθέναι μόνον, ὁ δὲ διὰ τὴν προσυπολαμβανομένην τιμὴν τῶν θεῶν καὶ τῶν ἀνδρῶν, οὐ διὰ τὸ μέλος ἐμφαίνεσθαι τὴν καταλλαγήν, ὁ δὲ τάχα καὶ τοῦτο μὲν γίνεσθαι, τὴν δὲ διάνοιαν τοῦ ποήματος ᾀδομένου καὶ προσκιρνᾶσθαι …
Φιλόδημος τὸ δʼ ὑπὸ τῶν … αίων τετιμῆσθαι τὴν μουσικὴν ἰδιώτῃ μὲν καὶ ἀπαιδεύτῳ τεκμήριον ἡγεῖσθαι τῆς εὐχρηστίας συγγνωστόν, πεπαιδευμένῳ δὲ καὶ μᾶλλον ἔτι φιλοσόφῳ μέγʼ ἂν ὄνειδος εἴη· ἐπεὶ … καὶ μαντική, ὑπὸ τῶν Στωϊκῶν ἀξιουμένη τιμῆς, καὶ μύρια ἄλλα τῶν μηδὲν ἀγαθὸν παρασκευαζόντων, ἔνια δὲ καὶ παμπόνηρα προεληλεγμένα καὶ φιλοσοφίᾳ μὴ τιμώμενα τοὐναντίον δὲ ὡς πλείστης ἡ μουσική, μέχρι τῶν συμποσίων προβαίνουσα. τῷ δὲ καὶ μαινομένους ἀεὶ τοὺς πολλοὺς νομίζοντι καὶ παντελῶς οὐκ ἔξεστι ἐπὶ τὰς κρίσεις καταφεύγειν αὐτῶν, τοῖς δὲ καταφεύγουσιν οὐδὲν ἧττον αὐτὴν ἀποδοκιμαστέον, τὴν μουσικήν, διὰ τὴν τῶν ὕστερον ἀμέλειαν.
Φιλόδημος τὸ γὰρ λελέχθαι ἀπὸ Μουσῶν μουσικήν, αἷς πᾶσαν παιδείαν καὶ τέχνας ὅσας ἀναφέρουσιν καὶ πᾶσιν ἀναγκαίαν εἶναι λαβεῖν …
Φιλόδημος ποιητῶν τι βαρβ … αι θυμὸν ἀμβλύνοντα καὶ «φωνὰν ἐν οἴνῳ» καὶ «γλυκὺ τρωγάλιον» αὐτὴν εἶναι λεγόντων παρὰ τὰ δεῖπνα, τοῦτο μὲν φωνεῖν ὡς ἐπεγειρόντων τινῶν μελῶν καὶ τὴν διάνοιαν ἐντεινόντων πρὸς τὴν ὁμειλίαν καὶ τὴν ἁρμόττουσαν ἀναστροφήν.
Φιλόδημος τὸ τοίνυν ὑπὸ τῶν ἀρχαίων καὶ πρὸς ἀγωγὴν παραλαμβάνεσθαι παίδων εἰς ὑποτύπωσιν ἀρετῶν τέτευχε λόγου ἤδη πλὴν ἴσως τῆς εὐσεβείας, πρὸς ἣν ἡδέως ἂν ἠκούσαμεν αὐτοῦ τίνας ὑπολήψεις συμβαλλομένη κατά γε τὸ μουσικὸν εἶδος ὑποτυποῖ. τῷ δὲ καὶ πρὸς τὴν τῶν ἀνδρῶν, ὥστε καὶ τότε ἐνεργεῖν, πῶς οἱ κωμικοὶ μαρτυροῦσιν ἐπιζητῶι. τὸ γὰρ μεμουσῶσθαι μόνον, ἀπανδρωθῆναι δὲ μὴ λοιδοροῦσιν καὶ τῶν χειροτονιῶν ἀπείργουσιν· ὧν τὸ μὲν ἐγγενέσθαι, τὸ δὲ μηδαμῶς παίδων ὑπαρχόντων καὶ νέων δύναται λέγεσθαι κυρίως οὕτως· εἰς γὰρ δὴ τὴν ἀνδράσιν ἐσομένην ἀρετὴν προετυποῦντο. τί γὰρ δεῖ λέγειν ὑπὲρ τοῦ τὸν φιλόσοφον ὡς ἀξιοπιστοτέρων ἑαυτοῦ τὰς φάσεις τῶν βωμολοχωτάτων ἀποδείξεις νομίζειν; … κατακεκρίσθαι καὶ πονηροὺς γεγονέναι τοὺς τότε φιλοσόφους καὶ τοὺς ἄλλους ὅσους ἐκόλασαν.
Φιλόδημος ὑπερβάντες δὴ τοιγαροῦν τὰ περὶ τῆς σωφροσύνης εἰρημένα καὶ τῆς ἀνδρείας, ἐπειδὴ λόγου τέτευχεν, ἐπὶ τὰ περὶ τῶν ἐρώτων βαδίζωμεν. πρῶτον μὲν δὴ τὸ κακοῦ καὶ μεγάλου τῆς ἐρωτικῆς ὀρέξεως οὔσης, ἥν γε δὴ νοοῦσιν οἱ Πανέλληνες, ἀρετὴν ἐρωτικὴν εἶναι νομίζειν καταγέλαστον οὐ μετρίως· ἔπειτʼ αὖ τὸ δοκεῖν μέλη συνεργεῖν πρὸς ὀρθὴν ἀναστροφὴν ἔρωτος, τῶν μὲν ἐμ φωνῆς κειμένων ποιότητι μόνον, τοῦ δὲ λόγῳ τῷ διδάσκοντι τὸ μάταιον καὶ βλαβερὸν καὶ ἀπλήρωτον τοῦ ἐκριπιζομένου καὶ παροξυνομένου μέχρι ἀνοίας πάθους συνεργεῖσθαι πεφυκότος … καὶ μὴ βλέπειν ὅσον ἔδωκεν ἀφορμῆς εἰς ἀταξίαν καὶ ἀκολασίαν·
Φιλόδημος πρὸς δὲ τούτοις ὡς … δης μὲν εἰκότως ειπεοσ … αν … ἐλευθερ … νομ … περιάπτειν ἔρωτα βούλεται καὶ Τιμόθεον ἕνεκα τῶν
Φιλόδημος εὐγενῶν πρεπώδη, τὰ δʼ ἑταιρῶν, οὐκ ἔστιν φύσει καὶ μὴ κατὰ διατάξεις κενάς· οὐδʼ οὗτος ὑποδείγματα παρέθηκε τοιούτων, ἀλλὰ διανοημάτων· μόνον δὲ φατικῶς συμπαρέσυρε καὶ τὸ μέλος. οὐδὲ τοὺς νέους τοῖς μέλεσι διαφθείροντας παρέδειξεν τὸν Ἴβυκον καὶ τὸν Ἀνακρέοντα καὶ τοὺς ὁμοίους, ἀλλὰ τοῖς διανοήμασι· καὶ γὰρ ἅπερ Σαπφὼ ὀνόματʼ ἔλεγε, τούτοις ἔθρυπτεν, εἴπερ ἄρα· μέλος δʼ ἀκόλουθον ὂν ποιότητι φωνῆς … τ … οὐ δύνατʼ εἶναι … διὰ μελῶν ὁμοίως ἀλλʼ ὀνομάτων καὶ διανοημάτων ἀρέσκεσθαι καὶ τοὺς ἐρωμένους, εἰ θέλουσιν, ὁμολογήσομεν, τὸν δʼ Ἀριστοφάνην τοὺς ἀρχαίους ἀποφαίνειν ἐνκεκλασμένῃ καθάπερ οἱ παλαιοὶ τῇ φωνῇ χρῆσθαι καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς προαγωγεύειν ἑαυτούς, οὐ τοῖς μέλεσιν· εἰ δὲ τούτοις ἔλεγεν, κλαίειν αὐτῷ προσλέγομεν· ταῦτα γὰρ οὔτʼ εἰς ἅ φησιν ὥσπερ ἀδίστακτα ἔχων, ἐκκαλεῖθʼ ὅσον ἐφʼ αὑτοῖς, οὔτε πρὸς συνουσίας αἰσχρὰς καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας καὶ νέους ὡραίους εἰς γυναικισμόν· οὔτε γὰρ οὗτος οὔθʼ οἱ κωμικοὶ παρέδειξάν τι τῶν Ἀγάθωνος καὶ Δημοκρίτου τοιοῦτον, ἀλλὰ μόνον λέγουσιν· οὐ δὲ Νίκανδρος οὐδὲ κ … τοῦτο παρέστησε διὰ τῶν … ἀλλʼ ἐπλάνησεν εἴπερ ἄρα.
Φιλόδημος καὶ πρὸς συνουσίας αἰσχρὰς ἐκκαλεῖσθαι καὶ ἄνδρας καὶ γυναῖκας καὶ νέους ὡραίους εἰς γυναικισμόν … Ἀγάθωνος ἃ κατηγοροῦσιν οἱ κωμικοὶ καὶ … καὶ Δημοκρίτου. Νίκανδρον δὲ τὸν … ἐπιδεικνύμενον … ἔργοις διδάξαντα … ἀλλὰ καὶ
Φιλόδημος καὶ μὴν οὐδὲ παραμυθεῖσθαι δύναται μουσικὴ τὰς ἐν ἔρωτι δυσπραξίας· λόγου γὰρ μόνου τὸ τοιοῦτον, ἀλλʼ ἀνεπιβλήτους ποιεῖ περισπῶσα καθάπερ ἀφροδείσια καὶ μέθη· ποήματα δʼ εἰ προαιρεῖται, διδόσθω καὶ Φιλόξενον, εἰ τοῦτʼ ᾐνίττετο, μὴ τελέως ψεύδεσθαι, καθάπερ οὐδὲ Μένανδρον πονηρὸν ὑπέκκαυμα πολλοῖς αὐτὴν λέγοντα τῷ διδόναι τινὰς ἀφορμάς.
Φιλόδημος ἀλλʼ ἡ μουσικὴ δυνατή ἐστιν παραμυθεῖσθαι τὰς ἐν ἔρωτι δυσπραξίας.
Φιλόδημος τῷ δὲ τὸ μέλος συμβάλλεσθαι πρὸς τὴν ἐρωτικὴν ἀρετὴν λέγει προσηκόντως καὶ μίαν τῶν Μουσῶν Ἐρατὼ ὠνομάσθαι.
Φιλόδημος ἡ μέντοι γʼ Ἐρατὼ ζητῶ πῶς τὸ συμβαλέσθαι τὴν ἰδίως καλουμένην μουσικὴν πρὸς τὴν ἐρωτικὴν ἀρετὴν ἐρρήθη δηλοῦσα μᾶλλον ἢ τὴν ποητικὴν ἢ βέλτιον ἔτι τὴν φιλοσοφίαν· ἅπαντα γὰρ δὴ ταῖς Μούσαις ἀνατέθηται· καὶ τὸ … αν ὑποβάλλειν, ἀλλʼ οὐ τὸ διαμάχεσθαι πρὸς τὸ πάθος.
Φιλόδημος ἔτι δὲ τοῦτʼ ἀξιοῖ τὸ μέλος συνεργεῖν καὶ πρὸς τὴν συμποτικὴν ἀρετήν· τοῦ γὰρ ἔρωτος καὶ καθόλου τῶν ἐρωτικῶν … οὐδʼ εὑρεθῆναι πρεπωδεστέραν ἐλευθέροις ἄλλην ἄνεσιν καὶ παιδειὰν τοῦ τὸν μὲν ἆσαι, τὸν δὲ κιθαρίσαι, τὸν δὲ χορεῦσαι. καὶ γὰρ εἰ μή τις ἐπιτηδεύοι, τὸν οἶνον ἐκκαλεῖσθαι «πολύφρονά περ μάλʼ ἀεῖσαι καὶ θʼ ἁπαλὸν γελάσαι καίτʼ ὀρχήσασθαι». ταῦτα μὲν ποιεῖν …
Φιλόδημος ἀλλὰ γὰρ ἐπεὶ πρὸς ἐρωτικὴν ἀρετὴν οὐ φαίνεθʼ ἡ μουσικὴ συνεργοῦσα, δῆλον ὡς οὐδὲ πρὸς ἥν φησιν οἰκείαν αὐτῆς εἶναι τὴν συμποτικὴν καὶ τὰ συμπόσια κοινῶς· ἐγὼ δʼ οὔτʼ εἶναι τὴν καλουμένην συμποτικὴν ἀρετὴν—ἀλλʼ οὐχὶ τὴν ὑπὸ τούτων πλασθησομένην—ἀπὸ φρονήσεως ἡγοῦμαι, τάχα δʼ οὐδὲ πίπτουσαν εἰς φρονίμους, οὔτε συμποσίοις ἔρωτας ἐναρμόττειν ὡς ἂν ταραχώδεις καὶ ἀτερπεῖς καὶ διαστατικοὺς τῶν συνόντων ὑπάρχοντας. τὴν μέντοι μουσικὴν οἰκείαν μὲν εἶναι συμποσίων καὶ τὰ παρʼ Ὁμήρῳ δεόντως ἐπισεσημάνθαι διδούς, ἔτι δὲ καὶ τὸ δεῖν ἀνίεσθαι καὶ παίζειν ἐν αὐτοῖς, οὐ δώσω τὸ μηδεμίαν εἶναι πρεπωδεστέραν ἐλευθέροις ἄνεσιν καὶ παιδιὰν τοῦ τὸν μὲν ἆσαι, τὸν δὲ κιθαρίσαι, τὸν δὲ χορεῦσαι, τῶν δʼ ἐρώτων πολλῷ ἀμείνους εἶναι τοὺς κατὰ μουσικὴν τὴν ἐπʼ ἀκουσμάτων, οὐ τὴν αὐλῶν. οὐχ ὁμολογήσω δʼ οὐδʼ ἐκκαλεῖσθαι τὸν οἶνον ἐξ ἀνάγκης καὶ τοὺς φρονίμους ἅπαντα ποιεῖν, ὅσα φησίν—— —
Φιλόδημος μὴ σκαιῶς ἀλλʼ ἐμμελῶς ἀναστρέφεσθαι.
Φιλόδημος κἀκεῖνο δὲ χρηστομαθῶς εἴρηται τὸ σαίνεσθαι μὲν καὶ τοὺς ἰδιώτας ὑπὸ τῆς οἰκειότητος, παραλαμβάνειν γέ τοι καὶ ἀκροάματʼ εἰς τὰ συμπόσια, διαπίπτειν δὲ τῷ μὴ τὸν Ὅμηρον καὶ τὸν Ἡσίοδον καὶ τοὺς ἄλλους ποητὰς τῶν μέτρων καὶ μελῶν· βελτίω γὰρ ἔστω τὰ χρώμενα συμπόσια τοῖς τούτων· μουσικῇ δὲ πῶς ἄμεινον χρῆται, ποητὰς ἀλλʼ οὐ μουσικοὺς τούς γε τῶν μέτρων εἰσάγοντα; κἀν τῷ λοιπῷ βίῳ τοιγαροῦν ἐκ τινῶν χρόνων, εἰ καὶ μὴ παρʼ ὅλον σχεδόν, ὡς οὗτος ἔγραψε, ποικίλην διαγωγὴν ὑπὸ τῶν μουσικῶν παρασκευάζεσθαι προσδεχόμενοι, τὸ ποικίλον καὶ πλεῖον ὑπὸ τῶν συμπλεκομένων γίνεσθαι φήσομεν, οὐχ ὑπὸ τῆς μουσικῆς αὐτῆς …
Φιλόδημος ψυχαγωγίαν ἰδίᾳ … κα … φαθαι παρὰ τοῖς μελοποιοῖς, ὅσοι χρησίμως πεφιλομουσήκασιν· μὴ γὰρ κακῶς ἐπισημαίνεσθαι Χαμαιλέοντα τοιοῦτόν τι τοὺς κωμικοὺς αἰνίττεσθαι περὶ τῶν ΓΙΣων, προσηγορίαις μὲν χρωμένους ταῖς τῶν πρώτων καί ποτε … εἰς πάντας δὲ τὴν ἰδιότητα τούτων.
Φιλόδημος … να δὲ δὴ γράφοι τὴν ψυχαγωγίαν ἰδίᾳ π … θαι παρὰ τοῖς μελοποιοῖς καὶ τυγχάνειν ἐπιστάσεως ὑπὸ Χαμαιλέοντος, ἅπαντα σχεδὸν διανοημάτων εἶναι καὶ ποητικῆς χρώματα.
Φιλόδημος ἔχειν δέ τι καὶ πρὸς φιλίαν οἰκεῖον. ἐπειδὴ γὰρ πρὸς ἔρωτα ἐδείχθη, καὶ πρὸς τὸ τέλος αὐτοῦ λόγον αἱρεῖν. ἔτι δʼ ἐπεὶ πρὸς συμπόσια, καὶ πρὸς τὸ τέλος αὐτῶν, ὃ φαίνεσθαι πάλι φιλοφροσύνην. εἰ δὲ πρὸς ταύτην, καὶ πρὸς φιλίαν. ἄλλως δὲ καὶ τὴν ψυχὴν ἀνίησιν καὶ ἀφιλαροῖ.
Φιλόδημος πάλι δὲ λέγομεν, ἐπεὶ πρὸς τὸν ἔρωτα τὴν μουσικὴν οὐθὲν ἂν εὕρομεν χρησιμεύουσαν, οὐδὲ πρὸς φιλίαν οἰκείως προσφέρεσθαι
Φιλόδημος πρὸς συμπόσια διδόντες ἐναρμόττειν αὐτήν, τὸ δὲ μόνον τέλος αὐτῶν εἶναι φιλοφροσύνην οὐ τιθέντες, ἀλλὰ καί τινʼ ἕτερα, πρὸς τὴν ἡδονήν, οὐ πρὸς ἐκείνην χρησιμεύειν ὁμολογήσομεν· ὥστʼ οὐδὲ πρὸς φιλίαν. ——οὐδʼ ἀνείησι δὲ ταῦτα καὶ ἀφιλαροῖ, τὰ δὲ συμπεπλεγμένα αὐτοῖς διανοήματα. —— οὐ μὴν ἀλλὰ κἂν ἀνιῇ καὶ ἱλαροὺς ποιῇ, καθάπερ ἀπόλαυσις ποτῶν τε καὶ βρωτῶν καὶ πᾶσα ἡδονή, φιλίας καὶ ὁμονοίας οὐκ ἂν αἴτια διδοῖμεν εἶναι οὐδὲ ταύτῃ μόνον, μὴ ὑπʼ ἄλλων κατὰ τὰς ἱλαρότητας ἡμᾶς μάλιστα γίνεσθαι διαλυτικούς.
Φιλόδημος Λακεδαιμονίους δὲ τοῖς ἀδιανοήτοις οὐ προσιέμεθα μαρτυροῦντας, ὅτι καὶ πυθόχρηστον ἔσχον μεταπέμψασθαι Θαλήταν καὶ παραγενομένου τῆς διχονοίας ἔληξαν· εἰ δὴ μαρτυροῦσιν, ἄλλοις μόνον εἵποντο τοῖς πεπλακόσι τἀρχαῖα καὶ μουσικοῖς· ἄλλοι γὰρ ἀντιλέγουσιν, αὐτὸν δείξαντες ἀλαζονευόμενον διʼ ἀναθέματος, εἴπερ ἀνέθηκεν οὕτως ἐπιγράψας, ὡς οὗτοι λέγουσιν.
Φιλόδημος καὶ Τέρπανδρος κατὰ μαντεῖον … ἐν τοῖς φιλιτείοις ᾄδων τῆς ταραχῆς ἔπαυσε τοὺς Λακεδαιμονίους.
Φιλόδημος οὐ πειθόμεθα δʼ οὐδὲ τῷ Τέρπανδρον κατὰ μαντείαν κεκλῆσθαι πρὸς κατάπαυσιν ἐμφυλίου στάσεως, ἂν καὶ πάνυ πολλοὶ συμφωνῶσι περὶ τούτου τῶν μουσολήπτων, οὗτος δὲ σχεδὸν μόνος ἐν τοῖς φιλειτείοις αὐτὸν ᾄδοντα ποιῇ. καὶ δὴ γὰρ προσῆκε τοὺς φιλοσόφους ὑπογράψαντας, τίνα τρόπον δύναται παύειν ἄλογα μέλη λογικὴν διαφοράν, οὕτω πείθειν καὶ τὰ Θαλήτου καὶ Τερπάνδρου πεπαυκέναι τὰς τῶν Λακώνων.
Φιλόδημος καὶ περὶ Στησιχόρου δʼ ἐν μέσοις ᾖσέ τι παρακλητικὸν καὶ διαλλάξας διὰ τοῦ μέλους εἰς ἡσυχίαν αὐτοὺς μετέστησεν. ἄλλου δέ τινος ἕνεκα οὐδὲ Πινδάρῳ γεγράφθαι «τὸ κοινόν τις ἀστῶν ἐν εὐδίᾳ τιθείς» καὶ τὸ Σοφοκλέους ἐν τοῖς Ἐπιγόνοις.
Φιλόδημος ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ μὲν κατὰ Στησίχορον οὐκ ἀκριβῶς ἱστορεῖται· τὸ δὲ Πινδάρειον εἰ τῆς διχονοίας ἔπαυσεν οὐκ οἴδαμεν. ——τὸ δʼ ἐκ τῶν Ἐπιγόνων μέλος ὑπογράφομεν οὐκ ἀπιθανωτέραν ἄλλην διάνοιαν· κἂν δὲ νοῶμεν ὡς οὗτος, ἀλλὰ μετὰ τῆς ἐπισημασίας τοῦ κωμωδογράφου ἐατέον ἐστίν.
Φιλόδημος διατάττειν μέλη τινά, ὥστε μὴ μόνον κοινῶς ταῦτα πρὸς θεῶν τιμὴν οἰκεῖόν τι ἔχειν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὰς διαφορὰς τῶν δαιμόνων ἄλλα πρὸς ἄλλους.
Φιλόδημος ὥστʼ ἐφʼ ἃ γράφει περὶ τῆς εὐσεβείας μεταβάντες λέγωμεν, ὡς εἰ χάριν τοῦ τιμᾶσθαι τὸ θεῖον διὰ μουσικῆς ὑπὸ τῶν πολλῶν οἰκείαν εἶναι τὴν μουσικὴν τῆς εὐσεβείας οἰησόμεθα, καὶ μαγειρικὴν οἰησόμεθα—— —ἔτι δʼ ἂν ἕποιτο τοῖς δόγμασι τοῦ φιλοσόφου τὸ μὴ οἰκείαν εἶναι, ἐπεὶ διʼ αὐτῆς οὐδὲ εἷς τιμᾶται, διότι κατὰ τοὺς Στωϊκοὺς οἱ πολλοὶ θεοῖς ὄντες ἐχθροὶ καὶ ἀνόητοι τὰς ἀληθεινὰς τιμὰς τῶν κρατίστων οὐδʼ ὠνειροπολήκασιν. —— —καὶ τὸν Πίνδαρον οὕτω νομίζειν, ὅτʼ ἔφη θύσων ποιεῖσθαι διθύραμβον, ἀλλὰ δὴ καὶ τὸν τὰ μέλη διατάττοντα τῶν θεῶν ἑκάστῳ κωμικόν. —— —εἰ μὴ Διογένης ἄρα συνεπείθετο καὶ τῷ τῶν θεῶν ἑτέρους ἕτερα μέλη προσίεσθαι καὶ πρέπειν ἑκάστοις ἴδια.
Φιλόδημος εὐχρηστεῖν δὲ λέγει τὸ μέλος καὶ πρὸς σύνεσιν. καὶ γὰρ ὅρους καὶ διαιρέσεις καὶ ἀποδείξεις ἐν ἁρμονικῇ πλείστας εἶναι καὶ κατʼ ἄλλον … τινὰ θεωρίαν
Φιλόδημος καὶ τί δεῖ τἆλλα θαυμάζειν αὐτοῦ; καὶ πρὸς σύνεσιν γὰρ εὐχρηστεῖν οἴεται τῷ καὶ ὅρους καὶ διαιρέσεις καὶ ἀποδείξεις πολλὰς ὑπάρχειν ἐν ἁρμονικῇ, καθάπερ ὅτι μόνον διεῖλον ἢ ὥρισάν τι τούτων, ἡμαρτημένον ἄλλως, κατʼ αὐτὸ δὴ τὸ διαλεκτικῶς ἐπιτυγχάνεσθαί τι, τῶν παρὰ τοῖς μουσικοῖς οὐκ ἀσυνέτως καὶ καταγελάστως ἐκκειμένων εἰ δὲ τὴν ἀπὸ φρονήσεως οὐδὲν ἐπιδείξει τὰ τῶν μουσικῶν πρὸς ταύτην συνεργοῦντα μᾶλλον ἢ τὰ τῶν ἄλλων ἀκριβώματα.
Φιλόδημος τῆι δὲ κριτικῇ λέγων παραπλησίαν τινὰ θεωρίαν ἔχειν τοὺς φιλομουσοῦντας, οὐ μόνον ἀγνοεῖ καθόσον ὡς ἐμ μέλεσι καὶ ῥυθμοῖς πρέποντος καὶ ἀπρεποῦς ὄντος καὶ καλοῦ καὶ αἰσχροῦ κριτικὴν αὐτῶν ἀπέλειπε θεωρίαν, ἀλλὰ καὶ καθόσον, εἴ τι τοιοῦτον ἦν, οὐχὶ τοῖς φιλοσοφοῦσιν ἀπεδίδου τὴν κρίσιν, καὶ νὴ τὸν Δία καθόσον τὴν κριτικήν, ἧι τι παραπλήσιον ἔχειν τὴν μουσικὴν ἔφασκεν, οὐχὶ τούτοις ἀλλὰ τοῖς ὀνομαζομένοις κριτικοῖς συνεχώρει. καὶ τῇ ποιητικῇ δὲ γράφων ἀνάλογον εἶναι κατά τε τὴν μίμησιν καὶ κατὰ τὴν ἄλλην εὕρεσιν, κατὰ μὲν τὴν μίμησιν οὐκ ἂν ἐπέδειξεν, κατὰ δὲ τὴν εὕρεσιν οὐ ταύτῃ μᾶλλον ἢ ταῖς ἄλλαις τέχναις. κατὰ μέντοι τὸ πλάττεσθαι καὶ ἀνταποδιδόναι τὸ μέλος ἔστω τι παραπλήσιον αὐτῆς καὶ τῇ γραμματικῇ. τί γὰρ δεῖ φρονε …
Φιλόδημος ἃ μέντοι Διογένης φησὶν κατανοήσαντας ἡμᾶς ἀναγεγραμμένα παρʼ Ἡρακλείδῃ περὶ πρέποντος μέλους καὶ ἀπρεποῦς καὶ ἀῤῥένων καὶ μαλακῶν ἠθῶν καὶ κρούσεων ἁρμοττουσῶν καὶ ἀναρμόστων τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις οὐ μακρὰν ἀπηρτημένην τῆς φιλοσοφίας ἡγήσεσθαι τῷ πρὸς πλεῖστα ἐπὶ τοῦ βίου χρησιμεύειν τὴν μουσικὴν καὶ τὴν περὶ αὐτὴν φιλοτεχνίαν οἰκείως διατιθέναι πρὸς πλείους ἀρετάς, μᾶλλον δὲ πρὸς πάσας, ἐκθέντες ἡμεῖς ἐν τῷ τρίτῳ τῶν ὑπομνημάτων—καὶ τὰ παρʼ ἄλλοις δὲ συγγενῶς εἰρημένα—παρεδείξαμεν ὅσης ἐστὶν γέμοντα ληρείας.
Φιλόδημος κατανοήσαντά τινα τῶν εἰρημένων, ἐν οἷς περὶ πρέποντος μέλους καὶ ἀπρεποῦς καὶ περὶ ἠθῶν ἀῤῥένων καὶ μαλακῶν καὶ περὶ κρούσεων ἁρμοττουσῶν καὶ ἀναρμόστων τοῖς ὑποκειμένοις προσώποις, ἅπερ ὁμολογουμένως οὐ μακρὰν ἀπεῖρχθαι τοῦ φιλοσοφεῖν καὶ παρα—
εἶναι φανερὸν πρὸς πάντα μέρη τοῦ βίου χρησιμεύειν τὴν μουσικὴν καὶ δύνασθαι τὴν περὶ αὐτὴν φιλοτεχνίαν οἰκείως ἡμᾶς διατιθέναι πρὸς πλείους ἀρετάς, δοκεῖν δὲ αὑτῷ καὶ πρὸς πάσας.
Φιλόδημος ἐξ ὧν δὲ παρατίθεται Δικαιάρχου λάβοι τις ἂν ὅσα βούλεται πρὸς τὴν ἐνεστηκυῖαν ὑπόθεσιν, ὡς τὸ τοὺς παλαιοὺς καὶ σοφὸν τὸν ᾠδὸν νομίζειν, ὡς εἶναι δῆλον ἐκ τοῦ παρὰ τῇ Κλυταιμήστρᾳ καταλειφθέντος· καὶ … γνῶναί φασιν ο … τούτων ἀκούσῃ· διʼ οὗ γε … φωνεῖται καὶ πλείοσι … ταται τὸ πρὸς ταῖς ἄλλαις δυνάμεσιν τὸ μέλος καὶ στάσεων καὶ ταραχῶν εἶναι καταπαυστικόν, ὡς ἐπὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν ζῴων φαίνεσθαι καταπραϋνομένων· διὸ καὶ τὸν Ἀρχίλοχον λέγειν «κηλεῖται δʼ ὅτις ἐστὶν ἀοιδαῖς.» παρὰ δὲ Καρσὶν ἐπειδὰν ἐν ταῖς ἐκκλησίαις θόρυβος γένηται, τῶν γλυκυτάτων τινὰς ᾠδῶν ἐξάρχειν εἶτʼ εἰς τοὺς ἄλλους γίνεσθαι καὶ πέρας εἰς ἅπαντας· οὕτω δὲ καταλύειν τὸ προκείμενον· εἶτα—
Φιλόδημος ἀλλὰ μὴν θεὸς μὲν οὐθεὶς εὑρετὴς ἐγένετο τῆς μουσικῆς οὐδὲ παρέδωκε τοῖς ἀνθρώποις, ἀλλʼ οὕτω παρεξέμαθον ὡς πρότερον ἀπεδώκαμεν. λόγον δὲ καὶ φρόνησιν καὶ παιδευτικὰς ἐπιστήμας οὐδεὶς εὐσεβὴς νομίζει τὸν Ἑρμῆν καὶ τὴν Ἀθηνᾶν καὶ τὰς Μούσας. εἰ δʼ ὁ λόγος ᾗ λογισμὸς ἐπήγαγεν τὴν μουσικήν, οὐκ ἤδη καὶ χρήσιμος διὰ τὸ καὶ τὰ χείριστα. τὸν δὲ λόγον ἂν ἀξιῶσι καὶ φρόνησιν καὶ τὰς παιδευτικὰς ἐπιστήμας ἐναπολαβεῖν, λεγέτωσαν τὰς αἰτίας.
Φιλόδημος δύνασθαι πιθανῶς ἐπαινεῖν, ἣν ἂν βουλώμεθα δίαιταν, καὶ πάλιν τὴν αὐτὴν ταύτην, ἂν ἡμῖν δοκῇ ψέγειν· ὥστε πείθειν τὸν λόγον, ὅτι εἰσὶν ὑγιειναὶ αἱ ὑφʼ ἡμῶν λεγόμεναι ἢ ἐκείνων μᾶλλον, τὸν ὑγιαίνειν βουλόμενον. ἡ δὲ τοιαύτη ἐργολαβεῖν μὲν τὰ ἰατρικὰ ζητοῦντι, φησίν, οὐκ ἂν ἄχρηστος εἴη, πρὸς δὲ τὸ ὑγιαίνειν οὐθὲν ἂν συμβάλλοιτο.
Φιλόδημος εἰ δὲ τῷ ῥήτορι ἥκιστα τῶν κατὰ δόξαν ἀληθῆ φαίνετʼ εἶναι προσῆκον, ἀντιθεῖναι τὰ κατὰ ματαίαν δόξαν ὑπόκωφον ἦν ου … ητά τε μὴ τὴν ἀναφορὰν ἐπὶ τὰς ἐναργείας λαμβάνοντα καὶ τὸ μηδὲ τούτων τελέως ἐλλείπειν τοὺς ῥήτορας. ἀλλὰ μὴν ἐν τῷ κατασκευάζειν τὸ προκείμενον πρὸς οὐθὲν ἔοικεν ἀπὸ τῆς μουσικῆς ἐπάγειν. οὐ γὰρ ἦν φαυλότερα τὰ κατʼ αὐτὴν τῶν ὑπὲρ ὧν ἐποίει τοὺς λογισμούς, ἀλλὰ ταῦτα μὲν εὐπαρακολούθητα πᾶσιν ὄντα …
Φιλόδημος ἑαυτοὺς καὶ ἐ … μ εὐμαθεῖς οὐ πείθουσιν, ἀλλὰ πᾶσα ἡ μελέτη ἐστὶν αὐτῶν πρὸς τοὺς ὄχλους καὶ τὰ δικαστήρια· ὅθεν δὲ πρὸς ἑαυτόν τι ἐρεῖ, οὐθεὶς ἐπιμέλεται οὐδὲ πρὸς συνήθη, πρὸς υἱόν, πρὸς γυναῖκα· κἂν μὲν δίκη γένηται πέντε μνῶν, μελετῶσιν καὶ ἐντείνονται, ὅπως πείσουσιν· τὸν δέ που διὰ κενοδοξίαν εἰς μοχθηρὰς ἐπιθυμίας τάλαντον μέλλοντα ἀναλίσκειν καὶ μετὰ τούτου ἑαυτὸν προσαποβάλλειν, ἢ τῆς γυναικὸς ἢ τοῦ υἱοῦ …
Φιλόδημος ὡς ὁ πείθων ἀναμένειν ἐν Μαραθῶνι Λακεδαιμονίους· «τί οὖν ἐπιχειρεῖς»; ἐρωτήσαντος, ἔφη ὅτι «τὰ στενὰ καὶ τὰς παρόδους καταλήψονται καὶ τὰ ὀχυρώματα ἐκπολιορκήσουσιν.» «Ἐλήλυθας οὖν» εἰπόντος «εἰς Μαραθῶνα»; «Οὔκ» ἔφη. «Ἀλλʼ ἀκήκοας ἐπιμελῶς περὶ τούτου τοῦ τόπου»; τοῦ δʼ ἀνανεύσαντος «Τί οὖν, εἶπεν, ἐπιχειρεῖς οὐδʼ εἰδώς, εἰ εἰσίν»; τοιοῦτοί εἰσιν οἱ σύμβουλοι οἱ δοκοῦντες εἶναι δεινοὶ ἐν ταῖς πόλεσιν καὶ λέγουσιν ὁμοίως τούτῳ …
Φιλόδημος ἅμα μὲν γὰρ ἐπαγγέλλονται πολιτικοὺς ποιήσειν καὶ χρησίμους τῆι πόλει καὶ τοῖς φίλοις, ἅμα δʼ ἀπολογοῦνται περὶ τῆς τέχνης, ὡς οὐκ οὔσης φαύλης, ἀλλὰ τῶν χρωμένων αὐτῆι φαύλως· ὥσπερ δυνατὸν τοὺς γενομένους οἵους δεῖ καὶ τῇ πόλει χρησίμους καὶ τοῖς φίλοις, ἐν ταύτηι τῆι δυνάμει ἀγνωμόνως φέρεσθαι …
Φιλόδημος εἰκῇ δέ τις τῶν πονηρῶν ἐνίοτʼ ἐν πόλεσιν τῇ τέχνῃ χρῆται. γενομένους μὲν γὰρ οἵους δεῖ καὶ τῆι πόλει χρησίμους καὶ τοῖς φίλοις, οὐκ ἐνδεχόμενον ἀγνωμόνως χρῆσθαι τούτοις, οὓς ἐπηνόρθωσαν, οὐδʼ ἀγνώμονας καὶ πονηροὺς καὶ δωροδόκους τινὰς ὄντας καὶ πόλει καὶ φίλοις εἶναι χρησίμους.
Φιλόδημος καὶ δικολόγον. πρῶτον μὲν τοίνυν προσεκτέον ἦν, μήποτʼ οὐκ ἀφαιρῆι τῶν νεωτέρων τὸν πόθον τῆς ῥητορικῆς ἀλλʼ ἐπιτείνηι διὰ τῶν κατηγοριῶν. κἂν γὰρ ἐμφανῶς ἄλλο τι λέγωσιν, θαυμάζουσι τὴν οὕτω γε πρακτικὴν δύναμιν οἷον τὴν μεμυθευμένην περὶ τὸν Αὐτόλυκον καὶ τοὺς ὁμοίους.
Φιλόδημος ——τοὺς δὲ φιλοσόφους δυνατούς, γελοῖον ἦν κελεύειν αὐτὰ παριέναι γεγραμματευκόσι καὶ κεχορευκόσι καὶ τετελωνηκόσι καὶ τὴν ὥραν πεπωληκόσι· εἰ δὲ ἐκέλευσε μὴ παραχωρεῖν λέγειν, ἀλλʼ ἀντιποιεῖσθαι τῶν ἀποτελεσμάτων, ἀπορώτερον ποιεῖ τὸ συμβαῖνον, οὐ φάσκων ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν παρα … σθαι.
Φιλόδημος —εἶναι τὸ κατʼ ἀλλήλων εἰρηκέναι τοὺς ῥήτορας, ἃ παρατίθησι, καὶ τοῦ παμπονήρους γεγονέναι τοὺς φιλοσόφους σημεῖον ἡγήσεται τὰ κατʼ ἀλλήλων παρʼ αὐτοῖς γεγραμμένα· καὶ πολὺ μᾶλλον ὅσῳ τοῖς μὲν οὐκ ἀπαρέσκει τὸ καὶ ψευδές που λέγειν …
Φιλόδημος οὐδὲ γὰρ τὴν τῶν ἰατρῶν τέχνην δειχθήσεσθαι τῆς ὑγιείας οὐκ ἀπεργαστικὴν οὖσαν, ἐπειδὴ νικῶνται ὑπὸ τῶν ἰδιωτῶν, φάρμακον ἱστορηκότων τι νοσήματος ἀπαλλακτικόν, ἀγνοοῦντες αὐτοί. τῶν τε ῥητόρων οἱ διαφέροντες οὐ πολλάκις ὑπʼ ἰδιωτῶν ἡττῶνται τοῖς πράγμασιν ἢ οὐ πολλάκις ἄγαν, καταλαλεῖσθαι δὲ πολλάκις πολλοῦ δέουσιν, εἰ μή που ἄφωνοι διὰ σωματικὴν νόσον ἢ ἀχανεῖς ὑπό τινος πάθους γεγενημένοι.
ἄλλοι δὲ μικρῶι εὐλαβέστερον τὴν πρώτην ἐπαγγέλλονται καὶ ὅμως τοιαῦτα συνγραφόμενοι οὐ μόνον κατὰ τὰ πράγμαθʼ ἡττῶνται ἀλλὰ καὶ καταλαληθέντες πολλάκις ὑπʼ ἰδιωτῶν, οὐδὲν οὕτως ἐστὶν πειστικὸν ὡς ἀλήθεια καὶ ἡ περὶ τῶν πραγμάτων ἀμετάπτωτος ἐμπειρία.
ἐμπειρία ἀμετάπτωτός ἐστι· τοὐναντίον δὲ οὐ τῶν ῥητόρων, ἀλλὰ τῆς Διογένους καὶ τῶν ὁμοίων ἐπαγγελίας ὑπὲρ τοῦ ῥήτορα καὶ μόνον εἶναι τὸν σοφὸν ἀποφατικόν. οἱ μὲν γὰρ … άκασι τὴν ἀλήθειαν ἑκάστου τῶν πόλει συμφερόντων κατὰ τὴν ἱστορίαν τῆς …
Φιλόδημος ——εἶναι Φίλωνος, ὃ Δημήτριος ὁ Φαληρεὺς ἐν τῷ περὶ τῆς ῥητορικῆς ἔταξεν, ἴσως τὰ πράγματʼ ἄλλα. κατʼ αὐτοῦ δὲ καὶ τὰ περὶ θατέρου Φίλωνος. εἴτε γὰρ ὁ μᾶλλον εἰδὼς τῶν εἰδότων μὲν … αθʼ, ἧττον δʼ εἰδότων ἀφείλετο τὴν ἐργολαβίαν τῷ ἀνασκευάσαι, … κοι … σει τὸν ὅλως ἄπειρον σοφὸν τῶν πολιτικῶν ὁ τὴν ἄκραν ἐσχηκὼς ῥήτωρ ἐμπειρίαν ἀπὸ τῶν … εω … καὶ δυνάμενος …
Φιλόδημος ——λειν μᾶλλον πλανωμένων ἢ μὴ πλανωμένων, ὑπὸ Διογένους δὲ καὶ τῶν παραπλησίων σχεδὸν διὰ τῶν λεγομένων ἐξαπατᾶσθαι, καὶ κατασκευαστικὸν φέρει τοῦ μὴ πλανᾶν τοὺς ῥήτορας, ἀλλὰ τὰ λι … το … πείθειν κατὰ τὸ πλεῖστον· πείθειν …
Φιλόδημος τοὺς μεγάλους τῶν πρότερον ῥητόρων κατὰ σύνεσιν ἐζηκέναι πολιτικὴν καὶ μεγάλην εὐαγωγίαν ταῖς πόλεσιν ἐναπεργάσασθαι βιωτικήν· τοὺς νῦν γὰρ οἱ δὲ καὶ …
καὶ πρὸς ὄχλον τυγχάνουσι, μηθὲν μαθόντων ποτὲ … ασ … δην, μήτʼ ἀπὸ τῆς ἐμπειρίας ἐνδόξων γεγονότων μήτʼ ἀπὸ τοῦ καλῶς ἔχοντος προσερχομένων ταῖς ἀρχαῖς, ἀλλʼ ἀπὸ … περὶ λαλήσεως
καὶ τούτωι παραπλήσιοί τινες οὐθὲν μαθόντες. ἐμπείρως γὰρ ἔχειν καὶ ἀπὸ τοῦ καλλίστου προσέρχεσθαι ταῖς ἀρχαῖς, ἀπείργεσθαι δὲ μὴ τοὺς τελείους κατʼ ἀρετὴν καὶ τὰς πόλεις δυνατοὺς βραβεύειν. ἀλλὰ τὴν μὲν ἱστορίαν.
Φιλόδημος τὸ δὲ τοὺς ἀρξαμένους ἀπὸ τοῦ δύνασθαι σιωπᾶν, ὡς παρὰ Ξενοκράτει, μονωτάτους καὶ λέγειν εἰδέναι—ταὐτοῦ γὰρ ἑκάτερον εἶναι—τίνι προσέχοντες, ὦ πρὸς θεῶν, πιστεύσομεν, εἰ μὴ τῷ Ξενοκράτην οὕτως ἐπʼ Ἀντιπάτρου καὶ τῶν συνέδρων διαλεχθῆναι, καθάπερ ὁ Φαληρεὺς ἱστόρηκεν ἐν τῶι περὶ τῆς ῥητορικῆς;
Φιλόδημος καὶ τοὺς ἐπισημοτάτους τῶν ἐμπράκτων ῥητόρων, διὰ τὴν ἐμφαινομένην ἐκ τῶν φιλοσόφων συνεργίαν, ἦχθαι παρʼ αὐτῶν, ὥσπερ Περικλέα καί τινας ἄλλους ἄρχοντας καὶ Δημοσθένην, καὶ οὐδὲν πλημελῆσαι τοιοῦτον, οἷον Σωκράτει παραβαλόντας Ἀλκιβιάδην τε καὶ Κριτίαν. τῆς δʼ αὐτῆς ὕλης τὴν τῶν ῥητόρων ἔχεσθαι …
Φιλόδημος —λαις τὴν ἀ … ντ … ι ιιν παρεισῆγεν· τοῖς δʼ ὅπλοις οὐκ ἔοικεν. τὰ μὲν γὰρ οὐθὲν εὐφυὲς προσφέρεται πρὸς ἀπάτην μεμηχανημένον, ἡ δὲ τῶν ῥητόρων εἰσαγωγὴ πάντα τὰ θεωρήματα πρὸς τοῦτʼ ἔχει τείνοντα καὶ κατὰ τὸν Ἡράκλειτον κοπίδων ἐστὶν ἀρχηγός.
τὰ μὲν γὰρ οὐθὲν εὐφυὲς ἔχει πρὸς ἀπάτην μεμηχανημένον, ἡ δὲ τῶν ῥητόρων εἰσαγωγὴ πάντα τὰ θεωρήματα πρὸς τοῦτʼ ἔχει τείνοντα καὶ κατὰ τὸν Ἡράκλειτον κοπίδων ἀρχηγός· πῶς γοῦν ἔστιν, χωρὶς τοῦ πάντʼ ἐπιδεῖξαι τὰ θεωρήματα, πρὸς ὃ λέγει τείνοντα μᾶλλον ἢ μηθὲν ἁπλῶς εἰπεῖν; ἢ τίς ἂν τὸ πρότερον τοῦτʼ ἀνέχοιτʼ, ἀπὸ τοῦ ῥηθησομένου καὶ λεγομένου πρὸς αὐτῶν …
τάχα δʼ ἴσως ἀφορμήν τινʼ οὕτως δίδωσιν ἐνίοις πρὸς ἀπάτην τῶν ἀκουόντων. «ἀλλὰ νὴ Δία τοῦτο τοῖς ὅπλοις, ἐρεῖ τις, οὐ συμβέβηκεν, τὸ διδόναι πρὸς ἀπάτην ἀφορμάς.» οὐκοῦν τοῦτʼ ἐχρῆν, ἐγὼ φήσω, λέγειν συμβεβηκέναι τοῖς τῆς ῥητορικῆς θεωρήμασιν, μᾶλλον δὲ τισίν, ἀλλʼ οὐ τὸ πάντα καὶ τὴν εἰσαγωγὴν εἰς τοῦτο τείνειν.
Φιλόδημος διὸ κινάδοις Ἀριστοφάνης αὐτοὺς εἰκάζει …
τῶν μάλιστα πεπιστευμένων εὖ ἱστορίαν γράφειν, οὐκ ἀγενοῦς τινος καὶ ἀνεπιγράφου παρατιθείς. οὐ μόνον δʼ Ἀλέξανδρον ἠρέθιζον, ἀλλὰ καὶ τὸν πατέρα. κον … ων κωμῳδοποιὸν τῆς εἰς τοὺς ῥήτορας … μνησθεὶς βλασφημίας, ὅθεν, φησίν, οὐ κακῶς μο … οκ … υ … νηνε … ωνπε … ρε … ατο … δοπ … η … υε.
ἐπιρερ … προσδοκῶν τ … νῦν γε διαμαχ … φιλοσόφωι χαρακτῆρι πιε … ει πρὸς … ορον τὸν φιλόσοφον. οὐ μὴν ἀλλʼ ἔτι ταῦτα πάντʼ ἐπιμελῶς ἐπικόψομεν, εἰ καὶ διʼ αὑτοὺς ἀναγκαζόμεθα καὶ αὐτοί πως τὰ παραπλήσια πάντα λέγειν. τίς γὰρ οὐκ ἂν διετράπη τὸν Διογένους ἐπηρεασμόν, μὴ πιθανώτερον προσφέροντα κατʼ αὐτῶν ἢ ὁ Πῶλος εἰσῆκται παρὰ Πλάτωνι ἀ——
τὸ δʼ αὖ φῆσαι τὸ ῥηθὲν ὅμοιον εἶναι τῶι λέγειν ὡς οὐδὲν κωλύει τὴν μέθοδον εἰδέναι, καθʼ ἣν … περγα ποιοῦσι καινὰ φαίνεσθαι καὶ καθʼ ἣν ἀποτέμνουσι βαλλάντια, μὴ μέντοι χρῆσθαι κατʼ ἀνθρώπων, ἀλλʼ ὅταν χρεία γένηται, ταὐτόν ἐστιν τῶι μηδὲν ἔχειν ἀντειπεῖν. εἶναι γὰρ αὐτῆι χρῆσθαι πρὸς … ν καὶ πρὸς σο——
τὰ δὲ λεγόμενα κατὰ Δημοσθένους καὶ Λυκούργου περὶ τῶν Ἁρπαλείων ψευδῆ πειράσονται δεικνύειν, ὃν δὲ τῶν μάλιστα πεπιστευμένων ἱστοριογράφων γράφειν ἅ φησιν λέγειν, καὶ πάντως ἀσημότατον εἶναι διατενοῦνται καὶ δυσμενῆ καὶ τὸ πέρας ἀναιδείας. ἀπαρνήσονται δʼ εἰκότως καὶ Ἀλέξανδρον αὐτοὺς ἠρεθικέναι καὶ τὸν πατέρα πολὺ πρότερον ἐπ ——
Φιλόδημος καὶ μὴν περιουσίαν καὶ σώματος ἰσχὺν καὶ κάλλος καὶ μυρίʼ ἄλλα προφέρειν εἶχεν ἄν τις, ἀφορμὴν μέν τισιν εἰς ἀδικίαν ἀνθρώπων διδόντα, τετιμημένα δὲ χάριν ὠφελίας καὶ παρεχόμενα πολλοῖς, χρηστὰ δὲ λεγόμενα καὶ ὑπὸ Διογένους. εἰ δʼ ὄντως ἁμιλλᾶσθαι δυνατός ἐστιν ὁ ῥήτωρ καὶ τὴν σιωπὴν——
ταύτῃ μὲν δυνήσεταί τις καὶ τοὺς Στωϊκούς, εἰ μὴ καὶ τοὺς φιλοσόφους ἅπαντας λέγειν ὁρᾶσθαι τοιούτους καὶ ἐπιδεικνύειν τινὰς ῥήτορας οὐ τοιούτους, εἰ καὶ παιδαριωδῶς οὗτος, προσδοκήσας ὑποπτευθήσεσθαι ἢ ἀπαντηθήσεσθαι, τοῦτο προσέθηκεν· «ἐὰν μή τις οἰκείας ἥττων ἦι φύσεως.» … τοὺς ἀπολαύοντας ἑαυτῶν ἀνθρώπους καὶ λόγους· ξ … α … εν … ι καὶ δι— …
Φιλόδημος —καθάπερ ἐν Λακεδαίμονι, φανῆναι τοὺς ῥήτορας ᾐτιᾶτο· ἄλλαι δὲ πολλαὶ συντυχίαι καὶ πονηρίαι πάντῃ διὰ τῶν ἀνθρώπων. ἐῶ γὰρ ὅτι καὶ ἀπὸ φιλοσοφίας ὡρμημένους ἔχοι ἂν ἐπιδεικνύειν τινὰς αἰτίους καὶ συναιτίους τῶν εἰρημένων. εὐπορήσουσι δὲ καὶ δημοκρατίας ἐκ τυραννίδων παραφέρειν καὶ φυλακὰς ἐκ πολεμίων καὶ σωτηρίας ἐκ τῶν μεγίστων συμφορῶν τοὺς ῥήτορας ἐξευρηκότας.
ὁμοίως Ἀθήνησι τὸ γένος ἐφύετο τὸ τῶν τυράννων, ὅπου πλείονες ἐγένοντο ῥήτορες ἢ συλλήβδην κατὰ τὴν ἅπασαν οἰκουμένην, ἀληθὲς εἶναι δύναται τὸ μηδεμίαν πόλιν νὴ Δία ῥήτορας ἐκ δημοκρατίας εἰς τυραννίδα περιστῆσαι. σιωπῶ γὰρ ὅτι καὶ τὰς αἰτίας ἃς φα … ας ὑπέγραψε, κοινὰς μὲν εἶναι καὶ παντὸς ὄχλου συμβήσεται
Φιλόδημος ὁ δʼ Αἰσχίνης οὐκ ἂν ἐπετείμα τοῖς Ἀθηναίοις ὅτι Δημοσθένην οὐχ ὡς τοὺς περιτρέψαντας τῶν πορθμέων ἐκώλυον ἐπευθύνειν ἀνατετραφότα τὴν Ἑλλάδα· κακῶς Διογένην ἐροῦσιν λέγειν «οὐ χρῆσθαι τοῖς αὐτοῖς ῥήτορσι τοὺς Ἀθηναίους.»
Φιλόδημος ῥήτορας δὲ ἐκβεβληκέναι καὶ τεθανατωκέναι τὰς Ἀθήνας. εἰ δʼ ἔνιαι καὶ ῥήτορας ἐκώλυσαν προσιέναι, μὴ μόνον συμβουλεύειν, ἀλλὰ πολλὰς καὶ τὰς μεγίστας διατελεῖν αὐτοῖς χρωμένας. καὶ πάλιν τοὺς ῥήτορας μὴ πάντας αὐχοῦντας, ὡς ἔφη οὗτος, ἐπιτηδεύοντας διατελεῖν τόλμαν. καὶ γὰρ τῶν ἄλλων τοὺς μὲν κακουργεῖν, τοὺς δὲ καὶ τἀγαθά πως πείθειν.
Φιλόδημος τῶν μὲν γὰρ παναρέτων, οἵου φατὲ τοὺς πολειτικοὺς ὑπάρχειν … ειν οὐδεὶς οὐδὲ Φωκίων, ἂν ἄρα δόξῃ καλεῖσθαι, ὃν ἔφη δήμου γενέσθαι σωτῆρα διὰ τῶν ἑαυτοῦ λόγων, κατὰ Διογένην πανάρετός τις ἦν.
Φιλόδημος ὅταν μὴ τοῦ καλοῦ χάριν προσέρχωνται τῶι πολιτεύεσθαι, τεωρ … ον … ηγο … ενοι, καθάπερ ἐν τῆι Σκυθῶν ἐρημίᾳ διαλεγόμενος οὕτως γράφει. τὰ μὲν γὰρ ἄλλα παρείσθω, ἐπεὶ τόν γε συναρμόττοντα λόγον ἐξηγησάμεθα πρότερον διότι οὐ τοῦ καλοῦ χάριν προσέρχεσθαι δεῖ τ … ων τ … ΑϹϹΤΟ … νει ὁ νοούμενος δʼ ὑπὸ τῆς Στοᾶς οὔτε γέγονεν οὔτε ἔστιν οὔτʼ ἔσται ποτέ …
Φιλόδημος μετὰ δὲ ταῦτα λίαν ἐπενήνεκται ἄπιστον· «δῆλοι δʼ οὐ μετέχοντες τῶν τοιούτων ἐπιστημῶν, οὔτε ἀναλίσκοντες χρόνον οὔτε δαπάνην οὔτʼ ἀσχολίαν ὑπομένοντες ἕνεκα τῶν τοιούτων οὐδʼ ὑποτάττοντες ἑαυτοὺς οὐδενὶ πώποτε τῶν τὰ τοιαῦτα ἐπανγελλομένων.»
Φιλόδημος τό τε φάσκειν διατετελεκέναι τοὺς ῥήτορας φαίνοντάς τε καὶ εὐθύνοντας καὶ εὐθυνομένους, πικρίᾳ καὶ ἐπηρείᾳ ἐστὶ χαριζομένων ἀνθρώπων. τοὺς γὰρ ἐπισήμους αὐτῶν εὐθυνκότας μέν ποτε καὶ αὐτοὺς ὑπεσχηκότας εὐθύνας καὶ παρειλήφαμεν καὶ ὁ πολιτικὸς φιλεῖ βίος τὰ τοιαῦτα πάσχειν τε καὶ πράττειν κα … ογ … νημενο …
Φιλόδημος εἰ δὲ μόνος Διογένης δῇμον ἱστόρηκε πραγματικὸν μὲν αὐτῶν οὐδένα λαβόντα, διὰ παντὸς δὲ πρὸς χάριν ὁμιλοῦντας καὶ τόγε θεωρικὸν διδόντας ἢ κατʼ ἄλλον τρόπον τὰ κοινὰ διανέμοντας, ἴσως βέλτιον ἔχομεν οἱ μηδὲν ἱστορηκότες τῶν περὶ τοὺς ῥήτορας· τὸ μὲν γὰρ ἐνίους τοιούτους γεγονέναι, πολλοὺς δὲ καὶ πραγματικὰ συμβεβουλευκέναι καὶ διάνοιαν ἐνβριθεστέραν ἔχοντα καὶ μετὰ παῤῥησίας πολλῆς πεπολιτεῦσθαι καὶ πεπολεμηκέναι τοῖς τὰς νεμήσεις τῶν κοινῶν εἰσηγουμένοις, καὶ τὰς ἱστορίας ἐδοξάζομεν ἡμῖν μαρτυρήσειν.
Φιλόδημος ἀκολούθως δὲ τούτοις· «ἱκανόν, φησίν, εἶναι δεῖ τὸν πολιτικὸν ἄρχειν τὰς κατὰ πόλιν ἀρχάς, ῥήτωρ δʼ οὐ δύναται» …
οὐ μὴν ὅ γε τῆς ἰδιωτέρας τυνχάνων προσηγορίας πολιτικὸς ἐπὶ τὸν στρατηγεῖν δυνάμενον καὶ ναυαρχεῖν ἐπιδιατείνει …
Φιλόδημος ἔτι καταγελάστως φησίν «τῆς μὲν ῥητορικῆς ἀντιποιουμένης οὐ παντὸς τοῦ πολιτικοῦ καὶ οὐ … νου, τοῦ δʼ ἰδίως καὶ κατὰ πόλεις συμβουλεύειν … τὸν σοφὸν ἄρχειν ἁπάσας τὰς κατὰ πόλιν ἀ οὐ μόνον τὴν … αν φρόνησιν ἐξ … εν, οὐδὲ μόνον ἀγαθός ἐστιν διαλεκτικὸς καὶ γραμματικὸς καὶ ποητὴς καὶ ῥήτωρ καὶ τελείως μεθοδικὸς ὁ καλὸς ἐπὶ πάσαις γέγονεν ταῖς τέχναις, ἀλλὰ καὶ πρὸς τῶι συμφέροντι τῶν πόλεων· οὐδὲ τοῖς οἰκοῦσι τὰς Ἀθήνας μόνον ἢ Λακεδαίμονα συμπολιτεύει· ἀφρόνων γὰρ πολιτεία οὐκ ἔστιν οὐδὲ νόμος· ἀλλὰ τῷ ἐκ θεῶν καὶ σοφῶν συστήματι, ᾗ καὶ βασιλεὺς εἶναι λέγεται καὶ στρατηγὸς καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν καὶ ταμίας καὶ πράκτωρ καὶ τὰς ἄλλας κατὰ τρόπον οἰκονομεῖν ἀρχάς, ἐπειδὴ τὸν πολιτικὸν ἐξ ἀνάγκης δεῖ καὶ τὴν ἁπάντων τούτων ἔχειν ἐπιστήμην.»
Φιλόδημος τοὺς μὲν ἀποτέμνεσθαι τὸ συμβουλευτικὸν αὐτῆς μέρος, τοὺς δὲ τὸ δικανικόν, τοὺς δὲ τὸ κατὰ τὰς ἀρχὰς ἔμπειρον, ὡς ἐπὶ ἰατρικῆς ἔχει καὶ ζωγραφίας καί τινων ἄλλων τεχνῶν· καὶ τοὺς περὶ Δημοσθένην καὶ Δημάδην τὸ συμβουλευτικὸν καὶ δικανικὸν εἶδος ἐκπεπονηκότας εἰκότως ὑπὸ τῶν Ἀθηναίων οὐκ ἐνπιστεύεσθαι τὸ μέρος, οὗ τὴν ἐμπειρίαν οὐκ ἔσχον.
Φιλόδημος πρὸς τὸ καλῶς πρεσβεύειν συνεργεῖν τὴν ῥητορικήν. «Λακεδαιμόνιοι, φησίν, καίπερ ἐκπαίζοντες αὐτήν, διὰ τῆς τυχούσης ἐντεύξεως οἰκονομοῦνται πᾶν ὃ θέλουσιν.» πρῶτον μὲν οὖν οὐ δώσει τις οἰκονομεῖσθαι πᾶν ὃ θέλουσιν Λακεδαιμονίους ἀπὸ τῆς τυχούσης ἐντεύξεως, οὐδʼ εἰδέναι φήσει καλῶς πρεσβεύειν, καὶ παρὰ ταύτην τὴν αἰτίαν οὐκ εἰδέναι, διότι τῆς ῥητορικῆς οὐκ ἐπεμελήθησαν, ἀλλʼ ὑπὸ Διογένους εἰκῇ ταῦτα περιφέρεσθαι· κἂν συγχωρηθῇ δὲ ἐπιτετευχέναι κατὰ πρεσβείας αὐτούς, ἀλλὰ πῶς δέδεικται γείνεσθαι αὐτοὺς οὕτως ἀπείρους τῆς ῥητορικῆς ὥστʼ ἐκπαίζειν αὐτήν …
Φιλόδημος ἐάν τε διὰ τοῦτο μὴ φῇ τὴν πολιτικὴν ῥητορικὴν εἶναι πάντως, ἐπειδή τινες οὐκ ὄντες ῥήτορες καλῶς πρεσβεύουσιν, τόγε τὴν ῥητορικὴν οὐκ εἶναι καὶ πολιτικὴν πῶς προσῆκται;
Φιλόδημος «νὴ Δίʼ ἀλλὰ καὶ Ἀθηναῖοι καίπερ ὄντες φιλορήτορες ἤδη προσκόπτουσι ταῖς περιόδοις καὶ τοῖς τέχνης καὶ διδασκαλείου ῥητορικοῦ προσβάλλουσιν.» γελοῖον μὲν τὸ νῦν λέγειν προσκόπτειν Ἀθηναίους τούτοις. …
Φιλόδημος λέγειν, ἀλλʼ εἰσὶν καὶ φιλόσοφοι, οἷστισιν ἔθος ἐστὶν φλυαρεῖν ὥσπερ σοὶ καὶ Κριτολάωι, σαφῶς λέγοντος ἄκουσον· «ἥ γʼ ἐνπειρία τῶν πολιτικῶν ῥητόρων, τὸ συνέχον ἔχουσα κείμενον ἐν εὐκαιρίας στοχασμῶι καὶ διδάσκει πολλάκις μὲν ἐκτείνειν μακροὺς λόγους, πολλάκις δὲ βαιά τινα διαλεχθῆναι, πολλάκις δὲ μηδὲ διᾶραι τὰ χείλη.» παραιρούμενος οὖν ἐκ τῆς ἐπιστήμης καὶ τῆς ἐνπειρίας τὰ μάλιστα παραδιδόμενα, ἐπεὶ καὶ τινὲς ἀστοχοῦσιν, αὐτὸς γελοῖός ἐστιν.
Φιλόδημος «ἀλλʼ εἰ δύνανται συλλῦσαι πόλεις καὶ συμμάχους ποιῆσαι, γνωρίμους διαφερομένους καὶ γυναῖκα πρὸς ἄνδρα στασιάζουσαν ἢ ἐραστὴν πῶς οὐχ οἷοί τε διαλλάττειν πρὸς τὸν ἐρώμενον καί πως ἀ … εσθαι φιλίαν; τῆς γὰρ αὐτῆς ἐστιν ἐνπειρίας ἔνα πρὸς ἕνα οἰκειῶσαι καὶ πλήθη, καθάπερ τῆς αὐτῆς ἐνπειρίας μίαν λύραν πρὸς ἑτέραν σύμφωνον ποιῆσαι καὶ πολλὰς πρὸς πολλάς.»
Φιλόδημος «καὶ μὴν νὴ Δία, φησίν, εἷς ἢ οὐδεὶς μνημονεύεται τούτων πεπρεσβευκὼς ἐπὶ τῷ συμφέροντι τῆς πατρίδος.»
«ἀλλʼ οὐδὲ εἷς, φησίν, ἱστόρηται τούτων πολίτης ἀγαθὸς γενόμενος.»
πολίτου πολιτικὸς … α … νητα … δαιος, εἰ δὲ πολιτικόν, οὐ μόνον, φήσω, τῶν ῥητόρων ἀλλὰ καὶ τῶν τὰς πόλεις κατοικούντων οὐκ ὀλίγοι χωρὶς φιλοσοφίας ἄνδρες γεγόνασιν πολιτικοί· οἱ μὲν γὰρ ἄφρονες πάντες εἰσὶν ἄθλιοι, χρηστὸς δʼ οὐδὲ εἷς οὐδὲ ἥμερος οὐδὲ φιλόπατρις οὐδὲ τὰς ἄλλας δημώδεις ἀρετὰς ἔχων, μή τι δὴ τὰς τελείους. καὶ προσενηνεγμένων τῶν τοιούτων ἐκ φύσεώς τινα καὶ ἀγωγῆς, ἔσται συνδεδομένον τὸ χωρὶς φιλοσοφίας πολιτικοὺς δύνασθαι γενέσθαι τινάς· ὥστε πῶς πολιτικὸς οὐκ ἔσται ῥήτωρ χωρὶς φιλοσοφίας;
Φιλόδημος «ὅθεν μὲν μὴ καλῶς προστήσεσθαι τὸν ῥήτορα τῆς πατρίδος, κἂν ἔχῃ τὴν ἐνπειρίαν, ἄνευ φιλοσοφίας λέγομεν.»—Περικλῆς τοίνυν, ὃν ἔφη ἀνεκτότατον γεγονέναι τῶν ἄλλων ῥητόρων, ὅτι Ἀναξαγόρου καὶ ἄλλων τινῶν ἤκουσεν, φιλοσόφοις μὲν ἴσως παρέβαλε, Στωϊκοῖς δʼ οὐδαμῶς, ἀλλὰ καὶ τὰς ἐναντίας ἐσχηκόσιν δόξας ὑπὲρ τῶν ὅλων· μόνον δὲ κατὰ Διογένην ἡ Στωϊκὴ ποιεῖ πολίτας ἀγαθούς …
Φιλόδημος Ζήνωνος καὶ Κλεάνθους καὶ Χρυσίππου καὶ τῶν τοιούτων ἁπάντων. ἀλλὰ γὰρ οὐχὶ προσεδρεύειν χρὴ ἐπὶ πλέον τοῖς Διογένους λόγοις· καὶ γὰρ οὔτʼ ἀκριβὲς οὔτε … τ … τι γράφων φαίνεται …