Overview
The Commentary on Sophistical Refutations (Ὑπόμνημα εἰς τὰ Σοφιστικὰ Ἐλέγχη) is an anonymous Greek prose commentary on Aristotle’s Sophistical Refutations. The work survives only in 16 fragmentary passages preserved as scholia within a single, later manuscript. It represents a scholarly exegesis typical of the late antique or Byzantine tradition on Aristotle’s logical works.
Content
The extant fragments provide analysis of:
- The thirteen types of sophistical refutations Aristotle outlines.
- Core concepts in Aristotelian logic concerning language, ambiguity, and fallacious reasoning.
- Specific textual interpretation of arguments and examples in the source treatise.
Transmission
The entire known text is contained in the 14th-century manuscript Venice, Biblioteca Nazionale Marciana, gr. 201 (coll. 590). The fragments were first published in the modern era by Maximilian Wallies in the Commentaria in Aristotelem Graeca series (1901).
Significance
While its fragmentary state precludes assessing its direct influence, the commentary is a material witness to the enduring study of the Organon. It exemplifies the exegetical tradition that preserved and transmitted Aristotelian logic through the medieval period.
Sophistical Refutations Anonymous Commentary-Sophistical Refutations in Greek in PDF
Sophistical Refutations Anonymous Commentary-Sophistical Refutations in Greek in MD
| book prol | 〈Σ〉κοπός ἐστι τῷ Φιλοσόφῳ ἐνταῦθα διαλαβεῖν περὶ τῶν φαινομένων ἐλέγχων, οὐκ ὄντων δὲ ἀληθῶς ἐλέγχων ἀλλὰ παραλογισμῶν καὶ τὸ ὅλον σοφιστικῶν. ἔλεγχος γάρ ἐστι συλλογισμὸς ἀντιφάσεως, καὶ ἐξ ὧν γίνεται συλλογισμός, ἐκ τούτων καὶ ἔλεγχος. πάλιν ἔλεγχος συλλογισμός, οὐ μὴν δὲ πᾶς συλλογισμὸς ἔλεγχος· ὁ γὰρ ἔλεγχός ἐστι συλλογισ⟪μὸς ...⟫ πρὸς ⟪...⟫ συμπερανθ⟪...⟫ ἀντιφατικός, καὶ ὃπερ ἐπὶ προτάσεως εἶχεν (?) ⟪ ... ... τοῦτο ἐπὶ⟫ συλλογισμῶν ἔλεγχος. περὶ ὧν νῦν λέγει ἐλέγχων ⟪... ... οὐχ ἵνα⟫ χρώμεθα καὶ παραλογίζωμεν ἄλλους τούτοις εἰς τὴν ⟪... ... ... ...⟫ μᾶλλον πῶς (?) λύονται (?), ὥστε ἵνα μὴ παραλογιζώμεθα περὶ αὐτῶν διδασκόμεθα. ἐπειδὴ γὰρ ἐπὶ παντ.ς ⟪... ... ... ...⟫ ⟪... ... ...⟫ ἐπὶ τῶν λόγων τὸ τοιοῦτον (?) ⟪30 fere litt.⟫ κομμώσαντες ἑαυτοὺς ⟪40 fere |
| book prol | litt., possis φυλετικῶς φυσήσαντες ὥσπερ αἱ ιʹ φυλαὶ τῶν Ἀθηνῶν vel sim.⟫ ἐπὶ (?) τοῖς θύμασι θέλουσαι ὑπερβαλέσθαι ⟪... ... ἐφύσων⟫ τὰ θύματα ἵνα παχ⟪..⟫ δοκῶσι καὶ λιπαρά ⟪30 fere litt.⟫ φαίνονται ⟪ὡσαύτωσ⟫ ἔχει καὶ ἐπὶ συλλογισμῶν καὶ ἐλέγχων, καὶ εἰσὶ φαινόμενοι καὶ συλλογισμοὶ καὶ ἔλεγχοι. ἔλεγχοι δὲ διὰ πολλὰς αἰτίας, ὧν εἷς ἐστι τόπος εὐφυέστατος καὶ δημοσιώτατος καὶ κοινὸς ὁ διὰ τῶν ὁμωνύμων, εἰ βούλει δέ, καὶ τῶν ἀμφιβολιῶν· ὃ γὰρ ἐπὶ ὀνόμασι τὰ ὁμώνυμα, τοῦτο ἐπὶ λόγοις αἱ ἀμφιβολίαι. ἐπειδὴ |
| book prol | γὰρ οὐ πράγματα φέροντες διαλεγόμεθα, ἀλλ’ ὀνόματα, τὸ συμβαῖνον ἐπὶ τῶν ὀνομάτων, φησί, λογιζόμεθα ἐπὶ τῶν πραγμάτων. τὸ δὲ οὐχ οὕτως ἔχει· τὰ μὲν γὰρ πράγματα ἄπειρα, τὰ δὲ ὀνόματα πεπέρανται, ὅθεν πλείονα τὰ πράγματα. Ὥσπερ ἐπὶ τῶν ψήφων ἔχει· οἱ δεινοὶ τὴν ψηφοφορίαν παρακρούονται τοὺς ἀπείρους τῶν ψήφων· οὕτω καὶ ἐπὶ τούτων. ἐπειδή τισι πρὸ ἔργου ἐστὶ τὸ δοκεῖν σοφοῖς μᾶλλον ἢ εἶναι σοφοῖς, οὓς καὶ σοφιστὰς καλοῦμεν καὶ οὐ σοφούς, ἀνάγκη ‵εἶναι καὶ τὸ′ ἔργον αὐτῶν τοιοῦτον, τὸ δοκεῖν ποιεῖν ἔργον σοφῶν, δηλονότι συλλογίζεσθαι καὶ ἐλέγχειν, μόνον δὲ δοκεῖν μὴ ποιεῖν δέ· πρὸς γὰρ τὴν προαίρεσιν αὐτῶν, ὅτι χρηματισταί εἰσιν ἀπὸ φαινομένης σοφίας οὐκ οὔσης, θέλει εἶναι καὶ τὸ ἔργον αὐτῶν φαινόμενον οὐκ ὄν. ἔστι δὲ ἓν πρὸς ἓν εἰπεῖν, ἤγουν πρὸς τὸν σοφιστὴν ἕνα ὄντα ἔστιν εἰπεῖν καὶ ἕνα καὶ τί τὸ ἔργον αὐτοῦ, τὸ βουλό‐ |
| book prol | μενον ἀψευδεῖν ἐν τοῖς λόγοις αὐτοῦ καὶ ἐμφανίζειν τὸ ψεῦδος πῶς καὶ παρ’ ὅντινα τρόπον γίνεται. ὅτι μὲν οὖν εἰσι τοιαύτης προαιρέσεως ἄνθρωποι, οἴτινες ὀρέγονται φαίνεσθαι σοφοὶ καὶ παραλογίζειν, μὴ εἶναι δὲ μηδ’ ἐλέγχειν, ἀληθῶς εἴρηται. πόσα δὲ εἴδη τῶν τοιούτων λόγων καὶ ἐκ πόσων συνέστηκεν ἡ δύναμις αὐτῶν λέγωμεν ἀρξάμενοι. πρῶτον δὲ ῥητέον τίνα τὰ γένη τὰ ἐν τῷ γένει Mut.] τῶν ἐν τῷ διαλέγεσθαι λόγων· καὶ γὰρ οἱ τοιοῦτοι φαινόμενοι ἔλεγχοι ἐν ταῖς διαλεκτικαῖς συνουσίαις γίνονται. εἰσὶ δὲ τέσσαρα· διδασκαλικοὶ οἱ ἐκ τῶν οἰκείων ἀρχῶν διδάσκοντες ⟪11 fere linn.⟫ OU) σῴζεται [...] |
| book 174b12,col 1 | 〈σοφιστικὸν δὲ〉 Σοφιστικὸν δὲ καὶ τὸ κείμενον παράδοξον καὶ τὰ λοιπά· οὕτως, ὡς ἐπὶ παραδείγματος· ‘ἆρα Ἀρχέλαος ὁ Περδίκκου βασιλεὺς ‵ἀεὶ′ εὐδαίμων σοι δοκεῖ ἢ ἄθλιος;‘ ἐν τούτῳ γὰρ περιέχεται καὶ τὸ παράδοξον ὅτι τὸ ἀδικεῖν εὐδαιμονεῖν ἐστιν. εἰ μὲν οὖν ‘εὐδαίμων‘ εἴποι, ἔλεγχος γενήσεται· πεφόνευκε γὰρ τοὺς ἰδίους. εἰ δὲ ‘ἄθλιοσ‘, ἄδοξον· πάντες γὰρ εὐδαίμονα τὸν βασιλέα ⟦λέγουσιν⟧ ἔχουσιν. ἔτι θεωρητέον τὰ ἐναντιώματα ἢ πρὸς τὰ ὑφ’ αὑτοῦ λεγόμενα ἢ πρὸς οὓς ὁμολογεῖ καλῶς λέγειν ἢ πράττειν. ἔτι ὥσπερ οἱ ἀποκρινόμενοι ὅταν ἐλέγχωνται ποιοῦσι τὸ πρᾶγμα διττόν, οὕτω καὶ τοῖς ἐρωτῶσι ποιητέον πρὸς τοὺς ἐνισταμένους· ‘ὡδὶ μὲν ναί, ὡδὶ δὲ οὔ.‘ ὅταν δὲ ὁ ἀποκρινόμενος ἐρωτᾷ χρησιμόν τι, ὀφείλει ὁ ἐρωτῶν οὗτος ἀφίστασθαι καὶ λέγειν ‘τί |
| book 174b12,col 1 | καταργοῦμεν τὸν καιρόν;‘ ὡς δῆθεν ἐπιτέμνων τὸ περιττόν. |
| book prol,col 2 | 241: 228r ad 164a27 φυλετικῶς] δέκα φυλαὶ ἦσαν τῶν Ἀθηνῶν |
| book 174b12,col 2 | 241:241r ad 175b12: τὸ ἀδικεῖν εὐδαιμονεῖν ἐστιν. ἄρα Ἀρχέλαος ὁ Περδίκκου 241:241r ad 174b28: ὀφείλει ἐρωτῶντος τοῦ ἀποκρινομένου χρήσιμόν τι αὐτὸς ὁ ἐρωτῶν λέγειν λέγων ‘τί καταργοῦμεν τὸν καιρόν;‘ |
| book 174b27 | 〈Μανδροβούλῳ〉 7205:274rI διάλογος Πλάτωνος. |
| book 175b15,col 1 | 〈Εἰ δέ τις ὑπολήψεται〉 〈Ε〉ἰ δέ τις, φησί, λέγει ὅτι ὁ παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν ἀληθινὸς ἔλεγχός ἐστι, τρόπον τινὰ οὐκ ἔστι διαφυγεῖν καὶ τὸν ἐπιστήμονα τὸν ἔλεγχον. ἐπὶ γὰρ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὁρατῶν, καθὼς οὗτος τίθησι τὰ παραδείγματα ἐκ τῶν αἰσθητῶν, τοῦ Κορίσκου ἢ τοῦ Ἱππονίκου καὶ τοῦ ἐγκεκαλυμμένου Κορίσκου, εἰ καὶ μὴ ὁμώνυμός ἐστιν ὁ τρόπος, ἀλλὰ παρὰ τὸ συμβεβηκός. ἐπὶ γοῦν τῶν τοιούτων, θέλεις ὁμωνύμων θέλεις παρὰ τὸ συμβεβηκός, δυνατόν ἐστιν ἀποφῆναι ὃ κατέφησε καὶ τὸ ἀνάπαλιν, οἷον ‘οἶδας τὸν Ἱππόνικον ὅτι μουσικός;‘ ‘ναί.‘ ‘τί δέ· οἶδας τοῦτον τὸν ἐγκεκαλυμμένον;‘ (ὅς ἐστιν ἴσως Ἱππόνικος) ‘οὐκ οἶδα‘, φησί. ‘τὸ αὐτὸ ἄρα |
| book 175b15,col 1 | καὶ οἶδας καὶ οὐκ οἶδας.‘ εἰ γοῦν ἀληθινὸς ἔλεγχος ὁ τοιοῦτος, ἰδοὺ καὶ ὁ ἐπιστήμων ἐλεγχθείη. ὡς γὰρ διορθοῦνταί τινες οὐδὲν ὄφελος, φησί· φασὶ γὰρ τοῦτον μὲν τὸν Κορίσκον εἰδέναι, τὸν δὲ κεκαλυμμένον Κορίσκον ⟦οὐκ οἶδεν⟧ μὴ εἰδέναι. ὁ γὰρ αὐτὸς λόγος καὶ ἓν τὸ ὑποκείμενόν ἐστι τοῦ τε ὁρωμένου καὶ τοῦ ἐγκεκαλυμμένου Κορίσκου. πῶς γοῦν τὸ αὐτὸ ὑποκείμενον καὶ εἰδὼς καὶ μὴ εἰδὼς εἴποι ὡς οὐχ ἁμαρτάνει λέγων οὕτως· ἀλλ’ ἴσως οὐ ταὐτὸ σημαίνει ὁ ὁρώμενος καὶ ἐγκεκαλυμμένος Κορίσκος, ὥσπερ ἐκεῖ τὸ ὁμώνυμον περὶ οὗ καὶ τὸν λόγον εἶεν· ὥστε τί διαφέρει ἢ ἐπὶ τῶν ὁμωνύμων ἢ ἐπὶ τοῦ κατὰ συμβεβηκὸς λέγειν; λύσις γὰρ τοῦτο ἐνστάσεως· ἐνσταίη γὰρ ἄν τις “πῶς, ὦ Ἀριστό‐ |
| book 175b15,col 1 | τελες,” λέγων “εἴ τις ὑπολήψεται τὸν περὶ τὴν ὁμωνυμίαν ἔλεγχον, ἐλεγχθήσεται καὶ ὁ ἐπιστήμων, οὐκ ἔθηκας παράδειγμα ἐκ τῶν ὁμωνύμων ἀλλ’ ἐκ τῶν παρὰ τὸ συμβεβηκός;” λύων οὖν λέγει ὅτι ἀλλ’ ἴσως οὐ ταὐτὸν σημαίνει ὁ ὁρώμενος καὶ ὁ ἐγκεκαλυμμένος ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὁμωνύμων τοὔνομα. ὥστε τί διαφέρει; εἰ δὲ ἐν ταῖς προτάσεσιν ἀποδώσει τὸ ἁπλῶς τὸν Κορίσκον λέγειν, ἐν δὲ τῷ συμπεράσματι ὅτι οὐκ οἶδα τὸν ἐγκεκαλυμμένον, ἄτοπον· οὐδὲν γὰρ μᾶλλον θάτερον· ὃ γὰρ οὐ κεῖται ἐν ταῖς προτάσεσι, τὸ τινὰ ἢ τόνδε, πῶς ἐν τῷ συμπεράσματι εἴποι ἢ τὸ ἀνάπαλιν; ὥστε, ἐπεὶ δέδοται διαιρεῖν, διαιρετέον. εἰ γὰρ μὴ ὁ λέγων ἐλέγχεται, ἀλλ’ οὖν |
| book 175b15,col 1 | ὁ λόγος ἐληλεγμένῳ ὅμοιός ἐστι. |
| book 175b15,col 2 | *διαφυγεῖν] παρακρούονται γὰρ διὰ τούτου καὶ οἱ ἐπιστήμονες, ὥστε ἔλεγχοι ἔσονται. *τῶν ὁρατῶν] τῶν αἰσθητῶν, ἅπερ πόρρω ὄντα ἡμῶν ἢ κεκαλυμμένα ἀγνοοῦνται καὶ ἡμῖν. *οὐ γὰρ] τοῦτο παρὰ τὸ συμβεβηκός· συνέβη γὰρ τὸν Ἱππόνικον ἐγκαλυφθῆναι. *ἀλλ’ ἴσως] λύσις ἐνστάσεως· ἐνσταίη γὰρ ἄν τις “πῶς, ὦ Ἀριστότελες,” λέγων “εἴ τις ὑπολήψεται τὸν παρὰ τὴν ὁμωνυμίαν ἔλεγχον, συμβήσεται καὶ τὸν ἐπιστήμονα ἐλεγχθῆναι |
| book 175b12,col 2 | καὶ πάντα, οὐκ ἔθηκας παράδειγμα ὁμωνύμων ἀλλὰ παρὰ τὸ συμβεβηκός;” τὸ γὰρ περὶ τὸν Ἱππόνικον παρὰ τὸ συμβεβηκός ἐστιν· ὃ γὰρ συνέβη τῷ Ἱππονίκῳ, ὅτι ἐγκεκάλυπται καὶ οὐ γινώσκεται, τοῦτο τίθεμεν καὶ ἐπὶ τοῦ μουσικοῦ Κορίσκου. λύων γοῦν λέγει· ἀλλ’ ἴσως οὐ ταὐτὸν σημαίνει ὁ Κορίσκος ἢ ὁ Ἱππόνικος ὅ τε ὁρώμενος καὶ ὁ κεκαλυμμένος ὥσπερ καὶ ἐπὶ τῶν ὁμωνύμων τὸ κύων. |
| book 175b12,col 2 | *θατέρῳ] ὃ γὰρ οὐ κεῖται ἐν ταῖς προτάσεσι, τὸ τινὰ δηλονότι, πῶς ἐν τῷ συμπεράσματι τεθήσεται; καὶ ἀνάπαλιν· ὃ ἐν τῷ συμπεράσματι, πῶς ἐν τῇ προτάσει; τοῦτο γάρ ἐστι τὸ “ὁποτέρῳ γάρ”. |