eul_wid: moo-aa

Rutilius Rufus the Historian Historical Fragments in Greek

The Historical Fragments are a collection of surviving passages from a historical work composed in Greek by the Roman statesman Publius Rutilius Rufus. A consul and Stoic philosopher who lived from approximately 158 to after 78 BCE, Rutilius wrote this autobiographical memoir during or after his exile in the first century BCE. The original work provided a firsthand account of major political and military events during the tumultuous late Roman Republic. No independent copy of the text survives; the extant fragments are preserved solely as quotations embedded within the works of later authors, most notably Plutarch and Aulus Gellius, with additional citations found in Cicero and Velleius Paterculus.

The content of these fragments offers a rare contemporary perspective from a high-ranking participant in the affairs of the Republic. They provide detailed accounts of key political figures and conflicts, including Gaius Marius, Lucius Cornelius Sulla, the Jugurthine War, and the Social War. Rutilius also recorded observations on Roman military tactics, discipline, and reforms, drawing from his own extensive experience. Furthermore, the work is infused with Stoic reflections on ethics and personal conduct, often framed by the author’s personal experience of political persecution and unjust exile, which colored his interpretation of events.

The historical significance of Rutilius’s work is considerable. As a primary source written by an insider, it was highly influential for later historians. Plutarch, in particular, relied on it extensively as a source for his Life of Marius. The fragments thus preserve invaluable and often critical eyewitness perspectives on the personalities and transformative crises that marked the end of the Roman Republic, ensuring that Rutilius’s voice, though fragmented, remains an essential resource for understanding this pivotal era.

t1-6 ΙΣΤΟΡΙΑΙ.
1 Macrob. Sat. I, 16: Rutilius scribit Romanos instituisse nundinas, ut octo quidem diebus in agris rustici opus facerent, nono autem die, intermisso rure, ad mercatum legesque accipiendas Romam venirent, et ut scita atque consulta frequentiore populo referrentur, quae trinundino die proposita a singulis atque universis facile noscebantur.
2 Gellius N. A. VII, 14: Admirationi fuisse aiunt Rutilius et Polybius philosophorum trium cujusque generis facundiam. Violenta, inquiunt, et rapida Carneades dicebat, scita et teretia Crito laus, modesta Diogenes et sobria.
3 Livius XXXIX, 52: Scipionem et Polybius et Rutilius hoc anno ( 570 anno U.) mortuum scribunt. Ego neque his neque Valerio assentior ...
4 Plutarch. Marius c. 28: Ὡς δὲ Ῥουτίλιος ἱστορεῖ, τὰ μὲν ἄλλα φιλαλήθης ἀνὴρ καὶ χρηστὸς, ἰδίᾳ δὲ τῷ Μαρίῳ προσκεκρουκὼς, καὶ τῆς ἕκτης ἔτυχεν ὑπατείας, ἀργύριον εἰς τὰς φυλὰς καταβαλὼν πολὺ, καὶ πριάμε νος τὸν Μέτελλον ἐκκροῦσαι τῆς ἀρχῆς, Οὐαλέριον δὲ Φλάκκον ὑπηρέτην μᾶλλον ἢ συνάρχοντα τῆς ὑπατείας λαβεῖν.
5 Idem Pompei. c. 37: Πομπήιον, οὗ τὸν πατέρα παμπόνηρον ἀπέδειξεν ὁ Ῥουτίλιος ἐν ταῖς Ἱστορίαις.
6 Athenaeus XII: Διαβόητος δ’ ἦν παρὰ Ῥωμαίοις καὶ Σίττιος ἐπὶ τρυφῇ καὶ μαλακίᾳ, ὥς φησι Ῥουτίλιος.
t7a-7i DE VITA SUA.
7a.(t) E LIBRO I.
7a.(t) Charisius II: P. Rutilius Rufus De vita sua libro primo: Pompeius elaboravit, uti populum Romanum nosset, eumque artificiose salutaret.
7b.(t) E LIBRO II.
7b.(t) Idem I: P. Rutilius de vita sua libro secundo: Animo, inquit, constante.
7c.(t) E LIBRO III.
7c.(t) Idem I: Familiare recte P. Rutilius De vita sua libro tertio: Pro L. familiare veniebam.
7d.(t) E LIBRO IV.
7d.(t) Idem I: P. quoque Rutilius De vita sua libro quarto, Scaurus libro tertio: Vectigalium se minus fructos.
t7e-7f E LIBRO V.
7e Idem I: P. Rutilius De vita sua V. Ex orbi terrarum.
7f Idem I: Aedile, ab hoc aedile, non aedili, P. Rutilius De vita sua quinto.
t7g-7i E LIBRIS INCERTIS.
7g Diomedes I: Sino, sini, ut P. Rutilius De vita sua: Quodsi me invitum abire sinisset.
7h Idem: P. Rutilius De vita sua: Uni una ostentura est.
7i Isidorus Hispal. Origg. XX, 11: Lecticae sive plutei lecti, de quibus Rutilius ( vg. Satilius) Rufus De vita sua: Primum, inquit, contra consuetudi nem imperatorum ipse pro lectis lecticis utebatur.