Marcian of Heraclea Geography of Artemidorus in Greek
The Geography of Artemidorus is an epitome composed by the late antique geographer Marcian of Heraclea, who likely lived between the fourth and sixth centuries CE. This work condenses the lost Geographoumena in eleven books by the Hellenistic geographer Artemidorus of Ephesus, who wrote around 100 BCE. Marcian’s epitome preserves the systematic measurements and regional descriptions of the original, representing a key example of the late antique practice of summarizing classical geographical knowledge for contemporary use. The text follows a periplus, or coastal voyage, structure, summarizing Artemidorus’s data on the known world. It provides measurements of coastlines and distances between points in stadia, alongside descriptions of regions including the Iberian Peninsula, Gaul, Italy, Greece, Asia Minor, North Africa, and the eastern Mediterranean.
Artemidorus’s original work is lost and survives only through fragments cited by other authors, such as Strabo, and through Marcian’s epitome. Marcian’s own text has been transmitted through medieval manuscripts, and the relationship between this epitome and his other geographical summary, the Periplus of the Outer Sea, remains a subject of scholarly analysis. The epitome served as a vital vehicle for transmitting Artemidorus’s influential geographical data to Byzantine and medieval scholars. It allows modern historians to reconstruct the methods and content of Hellenistic geography, contributing significantly to our understanding of ancient conceptualizations of the world, its trade routes, and maritime space.
| T | ΜΑΡΚΙΑΝΟΥ ΗΡΑΚΛΕΩΤΟΥ ΤΩΝ ΕΝΔΕΚΑ ΤΗΣ ΑΡΤΕΜΙΔΩΡΟΥ ΤΟΥ ΕΦΕΣΙΟΥ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ ΒΙΒΛΙΩΝ ΕΠΙΤΟΜΗ. ΕΥΡΩΠΗ. |
| 1T | ΒΙΒΛ. Α. St. |
| 1 | B.: Λίγυρε ς, ἔθνος προσεχὲς τοῖς Τυρρηνοῖς· Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα· ἀπὸ Λιγύρου ποταμοῦ. Δερτώ ν, πόλις Λιγύρων. |
| 2 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ιαʹ· «Τὴν καλουμένην Δερτῶνα πόλιν.» Τὸ ἐθνικὸν Δερτώνιος, ὡς Ἀντρώνιος. Μαστραμέλ η, πόλις καὶ λίμνη τῆς Κελτικῆς. |
| 3 | Ἀρτεμίδωρος ἐν τῇ Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Marcian. |
| 4 | II, 19: Τῆς γὰρ Ναρβωνησίας τὸν περίπλουν ἐν τῇ ἐπιτομῇ τῆς Ἀρτεμιδώρου γεωγραφίας ἤτοι περίπλου σαφῶς διεξήλθομεν, εἰ καὶ ὁ προειρημένος Ἀρτεμίδωρος τὴν διαίρεσιν τῶν ἐν [τῇ Κελτογαλατίᾳ ὡς καὶ τῶν ἐν τῇ] Ἰβηρίᾳ ἐπαρχιῶν οὐκ ἐποιήσατο. St. |
| 5 | B.: Νάρβω ν, ἐμπόριον καὶ πόλις Κελτική. Μαρκιανὸς δὲ Ναρβωνησίαν αὐτήν φησιν. ΒΙΒΛ. |
| 6T | Βʹ. Γʹ. Μαλάκ η, πόλις Ἰβηρίας. |
| 6 | Μαρκιανὸς ἐν βʹ τῶν Ἐπιτομῶν Ἀρτεμιδώρου. Marc. |
| 7 | I, 4: Οἱ δὲ κατὰ Γάδειρα τὴν νῆσον (τὰς Ἡρακλείους στήλας εἶναί φασιν), ὥσπερ καὶ Ἀρτεμίδωρος ὁ γεωγράφος. Σολκο ί, πόλις ἐν Σαρδοῖ, ὡς Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ· «ἀπὸ δὲ Καράλεως ἐπὶ Σολκούς. |
| 8 | » ΒΙΒΛ. |
| 9T | Δʹ. Τέγεστρ α, οὐδετέρως, πόλις Ἰλλυρίας πρὸς τῇ Ἀκυληίᾳ, [ἀπὸ Τεγέστρου]. |
| 9 | Ἀρτεμίδωρος δ’ ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα Τέργεστρον αὐτὴν καὶ κώμην οἶδεν· «Ἀπὸ Τεργέστρου κώμης καὶ τοῦ μυχοῦ ἐπὶ τὸν Ἀδρίαν στάδιοι ͵ εκεʹ.» Φλάνω ν, πόλις καὶ λιμὴν περὶ τὴν Ἄψυρτον νῆσον. |
| 10 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ιαʹ· «Μετὰ δὲ τὴν Ἄλωον λιμήν ἐστι Φλάνων καὶ πόλις Φλάνων, καὶ πᾶς ὁ κόλπος οὗτος Φλανωνικὸς καλεῖται.» Ἀψυρτίδε ς, νῆσοι πρὸς τῷ Ἀδρίᾳ, ἀπὸ Ἀψύρτου παιδὸς Αἰήτου ἐν μιᾷ δολοφονηθέντος ὑπὸ τῆς ἀδελφῆς Μηδείας. |
| 11 | Οἱ νησιῶται Ἀψυρτεῖς καὶ Ἄψυρτοι. (Ἔστι καὶ τόπος ἐν τῷ Εὐξείνῳ πόντῳ Ἄψαρος, Ἄψυρτος πρότερον λεγόμενος.) Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ καὶ πόλιν [καὶ] νῆσον Ἄψυρτον ἱστορεῖ. ΒΙΒΛ. |
| 12T | Εʹ ϛʹ. Κώθω ν, νῆσος οὐ πόρρω Κυθήρων. |
| 12 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Τὸ ἐθνικὸν Κωθώνιος, ὡς Σιδώνιος. Λῶ ς, νῆσος περὶ Θετταλίαν, ὡς Κῶς. |
| 13 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Λῷος ὁ νησιώτης. Ἀστα ί, ἔθνος Θρᾴκης. |
| 14 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Φίλιππο ι, πόλις Μακεδονίας, οἱ πρότερον Κρηνίδες. |
| 15 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα· «Καὶ πόλις Φίλιπποι τὸ παλαιὸν Κρηνίδες. Τοῖς δὲ Κρηνίταις πολεμουμένοις ὑπὸ Θρᾳκῶν βοηθήσας ὁ Φίλιππος Φιλίππους ὠνόμασεν.» Ἔνθεν ἦν Ἄδραστος ὁ περιπατητικὸς φιλόσοφος, Ἀριστοτέλους μαθητής. ΛΙΒΥΗ. |
| 16T | ΒΙΒΛ. Ζʹ. Ξοῦχι ς, πόλις Λιβύης. |
| 16 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Τὸ ἐθνικὸν Ξουχίτης. Λαοδαμάντει α, νῆσος ἐν Λιβύῃ. |
| 17 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ἕνδεκα. Ἐκαλεῖτο δὲ [καὶ] Λαομεδόντει α, ἴσως ἀπὸ Λαομέδοντος τοῦ Τρωός. Τὸ ἐθνικὸν ἀμφότερον Λαομεδοντίτης καὶ Λαοδαμαντίτης. ΑΣΙΑ. |
| 18T | ΒΙΒΛ. Θʹ. Δῶρο ς, πόλις Φοινίκης. |
| 18 | Ἑκαταῖος Ἀσίᾳ· «Μετὰ δὲ ἡ πάλαι Δῶρο ς· νῦν δὲ Δῶρα καλεῖται.» ... Καὶ Ἀρτεμίδωρος Δῶρα τὴν πόλιν οἶδεν ἐν Ἐπιτομῇ τῶν ιαʹ· «Συνεχῶς δ’ ἐστὶ Στράτωνος πύργος, εἶτα ἔνι Δῶρα, ἐπὶ χερσονησοειδοῦς τόπου κείμενον πολισμάτιον, ἀρχομένου τοῦ ὄρους τοῦ Καρμήλου.» Καὶ ἐν θʹ Γεωγραφουμένων τὸ αὐτό. ΒΙΒΛ. |
| 19T | Ιʹ. Πάλτο ς, πόλις Συρίας. |
| 19 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ. Κρύ α, πόλις Λυκίας. |
| 20 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῆς πρώτῳ. τὸ ἐθνικὸν Κρυεύς· «Εἰσὶ δὲ καὶ νῆσοι Κρυέων, Κάρυσις καὶ Ἄλινα.» Θεμισώνιο ν, χωρίον Φρυγίας. |
| 21 | Ἀρτεμίδωρος ἐν Ἐπιτομῇ. ΒΙΒΛ. |
| 22T | ΙΑʹ. Sch. |
| 22 | Ap. Rh. III, 859: Περὶ τῆς Κασπίας θαλάσσης ἱστορεῖ Ἀρτεμίδωρος ἐν τῇ Ἐπιτομῇ τῶν Γεωγραφουμένων. Ἔστι δὲ πλησίον τοῦ ὠκεανοῦ· ᾗ παράκειται ἔθνος ὠνομασμένον Κάσπιον, ὅμορον δὲ Πέρσαις. |