The Comparison of Menander and Philistion is a brief Greek prose essay from the Imperial Roman period, likely composed in the first or second century CE. Though traditionally included among the miscellaneous works of Plutarch in the corpus known as the Moralia, its authorship remains uncertain. The text presents a direct literary comparison between two Athenian comic playwrights: the celebrated master of New Comedy, Menander, and the lesser-known Philistion, a writer of the preceding Middle Comedy period. It systematically evaluates the two authors by cataloging their respective merits and faults. Menander is praised for the elegance of his plots, the propriety of his language, and the skillful delineation of his characters. Philistion, by contrast, is criticized for his reliance on crude humor and his overall artistic inferiority. The essay concludes with a definitive judgment in favor of Menander as the superior artist.
Surviving as a complete short work within the Plutarchan tradition, the essay is interpreted by modern scholars as a piece of literary criticism characteristic of the Second Sophistic, a cultural movement deeply engaged with the evaluation and emulation of classical Greek models. It appears intended for an educated elite audience, using the comparative framework to articulate standards of refined taste and to affirm Menander’s established canonical status. While the attribution to Plutarch himself is debated, the work’s analytical method of pairing and contrasting two figures reflects the broader ancient interest in synkritic analysis for which Plutarch is particularly renowned.
Menander and Philistion Comparison Comparison of Menander and Philistion in Greek in PDF
Menander and Philistion Comparison Comparison of Menander and Philistion in Greek in MD
| ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΙΣΤΙΩΝΟΣ | |
| ΓΝΩΜΑΙ ΚΑΙ ΔΙΑΛΕΚΤΟΙ | |
| 3 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Φιλιστίωνα τὸν καλόν τε κἀγαθὸν ἐγὼ Μένανδρος πολλὰ χαίρειν βούλομαι. |
| 4 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κἀγὼ τάδ’ αὐτὰ βούλομαι Φιλιστίων προσεννέπειν, Μένανδρε, τὴν ἴσην χάριν. |
| 5 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἀπαρενόχλητος ὁ τόπος ἡμῖν τυγχάνει, καὶ τοῦ λέγειν ἄρξασθ’ 〈ἐγὼ〉 δὴ βούλομαι. |
| 6 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἕτοιμον εὑρήσεις με. καὶ γὰρ τῆς σχολῆς εὐκαιρία προτρέψεται λέγειν σοφῶς. |
| 7 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁρᾷς ἐπὶ γῆς ἄνθρωπον † τεθνηκότα; |
| 8 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ἄμεινον ἡμᾶς μὴ γενέσθαι μηδ’ ὅλως. |
| 9 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἆρ’ οὗτος οὐ κατεῖδε τὸν ἑαυτοῦ χρόνον ἢ 〈τὸν〉 δι’ ἄστρων ἀριθμὸν οὐκ ἐγνώρισεν; |
| 10 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Εἰ γὰρ μαθὼν ἦν καὶ χρόνους ἠπίστατο, ἔδει τότ’ αὐτὸν θνητὸν ὄντα μὴ θανεῖν; |
| 11 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐν δειλίᾳ γὰρ ζῶντες ἡμεῖς τοῦ βίου |
| 12 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὄντως 〈γὰρ〉 {νῦν} ἡμῖν 〈νῦν〉 πλάνη παρίσταται. |
| 13 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν θέλῃ τις τἀτρεκῆ προμανθάνειν, μάτην πλανᾶται τὸ σαφὲς † σοφῶς μαθεῖν. |
| 14 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν θελήσῃς βίον ἄλυπον ἐκτελεῖν, |
| 15 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ μὴ προσδόκα τὸ μέλλον ἢ λυπῇ μάτην. |
| 16 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅστις κάτοιδε τοῦ βίου τὴν ἔκβασιν, μαθὼν † ὀδυνᾶται προσδοκῶν καθ’ ἡμέραν. |
| 17 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Οὐδὲν πέφυκε κρεῖττον † τῆς εὐκαιρίας· καιροῦ γὰρ ἰσχύοντος οὐδὲ εἷς κριτής. |
| 18 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅστις τὸν εὐτυχοῦντα βασκαίνειν θέλει, λυπεῖν ἑαυτὸν βούλετ’{αι} εἰς ὃν ζῇ χρόνον. |
| 19 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Τὸ ἐξαίφνης ἀόρατον † ἀπροσδοκήτως ἐλθὸν ἰδίαν χάριν ἔχει. |
| 20 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὔτ’ εὐτυχεῖν δεῖ πάμπαν οὔτε δυστυχεῖν. |
| 21 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ῥοπαῖς δὲ καιρῶν καὶ μεταβολαῖς † πάντα ἀλλάσσεται. |
| 22 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐκ τοῦ τυχεῖν ἄνθρωπον ἀβεβαίου βίου τύχην {εκ}καλοῦμεν ἣν ὅλως οὐκ οἴδαμεν. |
| 23 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κἂν αἰτιᾷ, μέτρησον αὑτοῦ τὴν τύχην. ποῖον πέφυκε κέρδος ἐκ τούτου, φράσον. |
| 24 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Κακοὶ γὰρ εὐτυχοῦντες ἐκπλήττουσί με. ἀδίκως πονηροῖς † πλοῦτον δωρεῖται θεός. |
| 25 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὡς θνητὸς ὢν ἄνθρωπος † καὶ λιπὼν φάος, |
| 26 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ χαλιναγωγεῖν δεῖ τὸν τεταγμένον χρόνον. |
| 27 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πενίας 〈περ〉 οὐδέν ἐστιν ἀθλιώτερον. |
| 28 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ἄμεινόν ἐστιν ἀποθανεῖν ἢ δυστυχεῖν. |
| 29 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἄνθρωπον ὄντα πάντα προσδοκᾶν σε δεῖ. ὁ δ’ ἐκκακήσας ὤλεσε〈ν〉 τὰς ἐλπίδας. |
| 30 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἢ μὴ ποίει τὸ κρυπτὸν ἢ μόνος ποίει, ἵνα σὺ σεαυτὸν μόνος ἔχῃς συνίστορα. |
| 31 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μυστήριόν σου μήποτ’ εἴπῃς τῷ φίλῳ, κοὐ μὴ φοβηθῇς αὐτὸν ἐχθρὸν γενόμενον. |
| 32 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὀργῆς χάριν τὰ κρυπτὰ μὴ ἐκφάνῃς φίλου. † ἔλπιζε γὰρ αὐτὸν πάλιν γενέσθαι φίλον. † |
| 33 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ θυμὸς οὔτε ῥῶσιν οὔτε νοῦν ἔχει· |
| 34 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὀργὴ δὲ δεινὰ δρᾶν ἀναγκάζει βροτούς. |
| 35 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅστις γυναικὸς ἀποθανούσης ἐπιγαμεῖ, ὁ τοιοῦτος ὄντως οὐκ ἐπίστατ’ εὐτυχεῖν. |
| 36 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἅπαντας ἡμᾶς δεῖ φέρειν τὰς διαβολὰς ὑπὸ τοῦ λέγοντος, κἂν θέλῃς κἂν μὴ θέλῃς. |
| 37 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πενίαν φέρειν οὐ παντός, ἀλλ’ ἀνδρὸς σοφοῦ. πολλοὶ γὰρ εὐτυχοῦντες οὐ φρονοῦσιν εὖ. |
| 38 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἀνὴρ ὁ πλουτῶν 〈εἰ〉 μέγα κομπάζων βιοῖ, |
| 39 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἅπασι δ’ ἀνθρώποις ἔχει μῖσος μέγα. |
| 40 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πολλῶν 〈μὲν〉 ὁ λόγος χρηστός, ὁ δὲ τρόπος κακός. |
| 41 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ οὐ τῷ λόγῳ δὲ δεῖ † χρῆσθαι, ἀλλὰ τῷ τρόπῳ. |
| 42 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πενία δ’ ἄτιμον καὶ τὸν εὐγενῆ ποιεῖ. τῷ δυστυχοῦντι θάνατος αἱρετώτερος. |
| 43 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Δοκίμαζε πρῶτον τὸν τρόπον κοὐ τὸν λόγον. σεμνὸς τρόπος γὰρ διαφέρει καλῶν λόγων. |
| 44 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Εἰ χρήμασι〈ν〉 τὸν θάνατον ἐξωνούμεθα, τῶν πλουσίων 〈ἂν〉 ὁ κόσμος ὅλος ἐτύγχανε. |
| 45 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἅπασιν ἀνθρώποισ〈ιν〉 ἀπόκειται θανεῖν, ζωῆς γὰρ ἡμῖν ὀλίγος ἐμετρήθη χρόνος. |
| 46 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μηδεὶς ἑαυτὸν μακάριον νομιζέτω, |
| 47 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ πρὶν ἢ μάθῃ τὸ τέρμα τῆς εἱμαρμένης. |
| 48 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ψευδηγόροις γελῶσι καὶ μύθοις κενοῖς, † θεραπεύεται τὰ κακὰ ταῖς συμβουλίαις. † |
| 49 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Τί τῷ θανόντι δῶρα λαμπρὰ προσφέρεις ἃ μεθ’ ἡδονῆς ἀφῆκε κοὐκ ἐχρήσατο. |
| 50 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Τί τὸν θανόντα κωφὸν ὠφελεῖς καλῶν; τὸν ζῶντα λυπεῖς, τῷ θανόντι δ’ οὐ μέλει. |
| 51 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ τάφος στεφανωθεὶς πλουσίως καὶ κοσμίως † τὸ ζῆν ἑαυτοῦ διὰ πλάνης κατηγορεῖ. † |
| 52 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐν ἀδειλίᾳ γὰρ ζῶντες ὃν ζῶμεν χρόνον |
| 53 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ φρόνιμοι δοκοῦμεν μηδὲ ἓν † καθιόντες. |
| 54 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κούφως φέρειν δεῖ τὰς ἐνεστώσας τύχας. βουλόμεθα πλουτεῖν πάντες, ἀλλ’ οὐ δυνάμεθα. |
| 55 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ καιρὸς ἀνθρώποισιν, οἷσπερ ἂν θέλῃ, ἐλθὼν δίδωσιν χρημάτων ἐξουσίαν. |
| 56 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Εἰ πᾶσιν ἡμῖν ἦν φρενῶν κοινωνία, καὶ χρημάτων ἦν καὶ φρενῶν κοινωνία. |
| 57 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Εἰ τὴν φρόνησιν πάντες εἶχον τὴν ἴσην, οὐδεὶς ἐγίγνετ’ ἂν πενόμενος πώποτε. |
| 58 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὐδεὶς γενόμενος εὐθέως ἔστι〈ν〉 σοφός, |
| 59 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ τύχη δὲ καὶ τὸν μὴ σοφὸν ποιεῖ σοφόν. |
| 60 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἅπαντα νικᾷ καὶ μεταστρέφει τύχη, οὐδεὶς δὲ νικᾷ μὴ θελούσης τῆς τύχης. |
| 61 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὐδὲν μετατιθεῖ τῶν πεπρωμένων τύχη, ἃ γὰρ πέπρωται ταῦθ’ ὅλως οὐ μετατιθεῖ. |
| 62 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἃ δεῖ παθεῖν σε μηδαμοῦ σκέψῃ φυγεῖν, οὐ γὰρ δυνήσῃ διαφυγεῖν ὅ σε δεῖ παθεῖν. |
| 63 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Τὸν δοῦλον οὕτως ἔχε λαβὼν ὡσ〈 |
| 64 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ 〉τύχην. |
| 65 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Δούλους ποιοῦσι † πάντας τοὺς ἐλευθέρους γάμοι, τεκνώσεις, ἡδοναί, φόβοι, νόμοι. |
| 66 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐλευθέρους ἅπαντας ἡ φύσις ποιεῖ, |
| 67 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ δούλους δὲ μετεποίησεν ἡ πλεονεξία. |
| 68 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Δούλευε, δοῦλε, μᾶλλον ἐκ προθυμίας· βάρος γὰρ ἕξεις 〈μᾶλλον〉 ἐκ κελεύσεως. |
| 69 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἢ φιλόσοφον δεῖ τὸν πένητα τυγχάνειν |
| 70 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἢ δοῦλον εἶναι πᾶσιν ὧν χρείαν ἔχει. |
| 71 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐκ δουλ{ε}ίας εἰ δεσπότην τύχοις ἔχων, † ψεύσῃ μηδέποτ’· οἶδε γάρ σου τὰ ψεύσματα. † |
| 72 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Δούλῳ γενομένῳ, δοῦλε, δουλεύειν φοβοῦ. ἀμνημονεῖ γὰρ ταῦρος ἀργήσας ζυγοῦ. |
| 73 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Τὰ δάνεια δούλους τοὺς ἐλευθέρους ποιεῖ. φύλασσε σαυτὸν ἐγκρατῶς ἐλεύθερον. |
| 74 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἡ γῆ τόκους δίδωσι μὴ λυπουμένη· ἀπὸ γῆς ἔφυ τὰ πάντα κεἰς γῆν οἴχεται. |
| 75 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν δανείσῃ καὶ μακρῷ χρόνῳ κρατῇς, |
| 76 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ἅπαξ λαβὼν τὸ χρῆμα δώσεις πολλάκις. |
| 77 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Βλέπε τὸν δανειστὴν ὡς θάλασσαν ἢ βυθόν· ἂν γὰρ βραδύνῃς, λαμβάνεις τρικυμίαν. |
| 78 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὡς τὰς γυναῖκας τοκετὸς ὀλολύξαι ποιεῖ, καὶ τοὺς πένητας ὁ τόκος ὀλολύξαι ποιεῖ. |
| 79 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἄμεινόν ἐστι καταλιπεῖν ἄλγος τισίν † ἢ μηδὲν ἔχοντα .... † |
| 80 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πράξας κακῶς τι κἂν δοκῇς θεὸν λαθεῖν, πίστευσον ὅτι σ〈ε〉αυτὸν οὐ δύνῃ λαθεῖν. |
| 81 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν φονεύῃς λα〈ν〉θ〈άν〉ων, εὔχου θεῷ. |
| 82 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὃ λανθάνεις ἄνθρωπον, ὁμολόγει θεῷ. |
| 83 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἔστι〈ν〉 Δίκης ὀφθαλμὸς ὃς τὰ πάνθ’ ὁρᾷ. † καὶ πρὸς ὃ ποιεῖ τις, οὕτως καὶ κομίζεται. † |
| 84 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἡ γλῶσσα πολλῶν ἐστιν αἰτία κακῶν. κρεῖττον σιωπᾶν ἢ λαλεῖν ἃ μὴ θέμις. |
| 85 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Ἄκουε πάντα μανθάνειν καὶ μὴ λαλεῖν· † πολλὴν γὰρ ἀβλάβειαν ἡ σιγὴ φέρει. |
| 86 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ † Εὖ ἔχειν σπούδαζε μὴ τῷ σχήματι· τὸ σῶμα μᾶλλον κόσμει ἢ τὸ φρόνημα. † τὸ σχῆμα γὰρ κρίνουσιν οὐχὶ τὸν λόγον. |
| 87 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Εὐκαταφρόνητός ἐστι{ν} πανταχοῦ πένης. 〈ὁ〉 πονηρὰ ποιῶν εὐθέως οὐκ αἴσθ{αν}εται. |
| 88 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ 〈Ὁ〉 δυσσεβῶν τι{ς} καὶ δοκῶν λαθεῖν θεὸν κολάζεθ’ οὗτος ὑπὸ συνειδότος θεοῦ. |
| 89 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ μὴ κολασθεὶς τῷ νόμῳ πράξας κακῶς, |
| 90 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ αὐτὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ τῷ φόβῳ κολάζεται. |
| 91 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ μὴ μαθητὴς τοῦ διδάσκοντος λόγου, οὗτος μαθητὴς τοῦ κολάζοντος νόμου. |
| 92 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μὴ πάσχε πρῶτον τὸν νόμον καὶ μάνθανε· πρὸ τοῦ παθεῖν σε τῷ φόβῳ προλαμβάνου. |
| 93 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὥσπερ λέγουσι πάντες οἱ σοφώτατοι, |
| 94 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ οὐδεὶς ποιῶν πονηρὰ λανθάνει Δίκην. |
| 95 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πράσσων καλῶς μέμνησο τῆς δυσπραξίας, ὡς γὰρ τὸ πράσσειν καὶ τὸ μὴ πράσσειν σκόπει. |
| 96 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν θελήσῃς χρημάτων σωροὺς ἔχειν, |
| 97 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ σωροὺς ἔχειν δεῖ καὶ καλῶν φρονημάτων. |
| 98 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Ἔστι πρῶτον τῶν καλῶν δικαιοκρισία· † ὅρα τὸ κέρδος μὴ τέκῃ σοι ζημίαν. |
| 99 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Βίον πορίζου πάντοθεν πλὴν ἐκ κακῶν. οὐκ ἔστιν οὐδὲν χεῖρον αἰσχροκερδίας. |
| 100 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν πονηροῦ πράγματος κέρδος λάβῃς, τοῦ δυστυχεῖν νόμιζε ς’ ἀρραβῶν’ ἔχειν. |
| 101 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πρόκρινε κέρδο〈υ〉ς τοῦ πονηροῦ ζημίαν· |
| 102 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ 〈λυπεῖ γὰρ ἡμῖν ζημία βραχὺν χρόνον,〉 |
| 103 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ κακὸν δὲ κέρδος ὅλον ἀναιρεῖ 〈τὸν〉 βίον. |
| 104 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Τοῖς μὲν καλῶς πράττουσι προστατεῖ θεός, |
| 105 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ χαίρει δ’ ὁρῶν πάσχοντας † τοὺς ἀναξίους. |
| 106 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Τὸ συνειδὸς ἡμῶν ἔνδον ἐγκεκρυμμένον ἐπὶ τῷ μετώπῳ τὴν ἀλήθειαν φέρει. |
| 107 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μηδέποτε πειρῶ δύο φίλων εἶναι κριτής· ἑνὸς γὰρ αὐτῶν εὐθέως ἐχθρὸς γίνῃ. |
| 108 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κρίνει φίλους ὁ καιρὸς ὡς χρυσὸν τὸ πῦρ. |
| 109 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἐν ἀπορίαις γὰρ οὐδὲ εἷς ἔσται φίλος. |
| 110 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ 〈τῷ〉 φίλῳ πεσόντι {συμ}παραμένων φίλος ἀδελφὸς οὗτος καὶ φίλος καὶ συγγενής. |
| 111 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Δοκιμάζεται πᾶς οὐ πεπλασμένος φίλος |
| 112 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ φιλίαν φίλου στέργοντος, {καὶ} οὐ τὰ χρήματα. |
| 113 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πένητα ὁ συλῶν οὔ † τινα ἔχων ἀπέρχεται † πολλὰ καταλείψας δάκρυα καὶ στενάγματα. |
| 114 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἰδίας νόμιζε τῶν φίλων τὰς συμφοράς· φίλος με λυπῶν οὐδὲν ἐχθροῦ διαφέρει. |
| 115 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν φίλος σου κατὰ φίλου μέλλῃ λέγειν, μὴ τῷ λόγῳ πίστευε, ἀλλ’ αὐτὸν σκόπει. ὁ γὰρ προχείρως πρὸς σὲ διαβάλλων φίλον ταὐτὸν ποιήσει καὶ κατὰ σοῦ πρὸς 〈τὸν〉 φίλον. |
| 116 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν μάλιστα ζῆν ἀκινδύνως θέλῃς, |
| 117 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ † ἐχθροὺς ἀπίστει τοὺς λέγοντας ἐν δόλῳ. † |
| 118 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Εὐχαὶ γὰρ ἐχθρῶν εἰσιν αἱ φίλων μάχαι. χαίρουσι γὰρ βλέποντες 〈εἰσ〉 ἁψιμαχίας. |
| 119 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὔθ’ οἱ φίλοι μένουσιν ἐν βίῳ φίλοι, οὔθ’ αἱ γυναῖκες διαμένουσι σώφρονες. |
| 120 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Τίς δ’ οὐχὶ θνητῶν ἐστι γινώσκων τάδε, ὡς πᾶς τις αὑτὸν τοῦ πέλας μᾶλλον φιλεῖ; |
| 121 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἅπαντές ἐσμεν εἰς τὸ νουθετεῖν σοφοί, αὐτοὶ δ’ ἁμαρτάνοντες οὐ γινώσκομεν. |
| 122 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἀδύνατόν ἐστι καταμαθεῖν παντὸς νόον |
| 123 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ φέροντα κρυπτὴν ἔνδοθεν πονηρίαν. |
| 124 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κρεῖττον σιωπᾶν ἐστιν ἢ μάτην λαλεῖν. πολλὴν γὰρ ἀβλάβειαν ἡ σιγὴ φέρει. |
| 125 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Φέρ’ ἐγκρατῶς ἔνδειαν ὡς εἰδὼς ὅτι † ἀπόντος ἔργου τὸ ἐγκρατεύεσθαί σε δεῖ. † |
| 126 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μισῶ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον· ἢ μωρός ἐστιν ἢ πλανᾶσθαι βούλεται. |
| 127 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Αἰσχύνομαι πλουτοῦντι δωρεῖσθαι φίλῳ, μή μ’ ἄφρονα κρίνῃ καὶ διδοὺς αἰτεῖν δοκῶ. |
| 128 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν φίλον σου δοκιμάσαι θέλῃς ποτέ, |
| 129 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ μυστήριόν σου ψευδὲς 〈αὐτῷ〉 προσανάθου. |
| 130 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πένης ὑπάρχων ἂν γένῃ ποτὲ πλούσιος, μέμνης’ ἐκείνης τῆς τύχης, ὅτ’ ἦς πένης. |
| 131 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἂν δυστυχῇς, ἄνθρωπε, μὴ λυποῦ μέγα. τῆς γὰρ τύχης τὸ μέλλον οὐκ ἐπίστασαι. |
| 132 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γνώμην πονηρὰν εὐκόλως τρέφει γυνή. ὁ τρόπος γὰρ αὐτῆς † ἐγγυμνάζεται † κακοῖς. |
| 133 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πιθανὴν γυναῖκα 〈δ’〉 ὁ τρόπος εὔμορφον ποιεῖ. πολὺ γὰρ διαφέρει σεμνότης εὐμορφίας. |
| 134 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γυναῖκα † ὁ διδάσκων γράμματα γινωσκέτω |
| 135 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ὅτι ἀσπίδι προσπορίζει φάρμακα. † |
| 136 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Γένος τὸ θηρῶν ἡμεροῦτ’ ὀλίγον 〈ποτέ〉, ὁ δὲ τῆς γυναικὸς τρόπος οὐκ ἀλλάσσεταί ποτε. |
| 137 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μηδέποτε πειρῶ σκαμβὸν ὀρθῶσαι κλάδον· ἐκεῖ νένευκεν οὗ φύσις βιάζεται. |
| 138 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν γυνὴ γυναικὶ κατ’ ἰδίαν λαλῇ, μεγάλων κακῶν θησαυρὸς ἐξορύττεται. |
| 139 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γνώμην μεγίστην τῷ φιλοῦντι μὴ λέγε· γνώμῃ γὰρ ἰδίᾳ τὸ κακὸν ἡδέως ποιεῖ. |
| 140 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κἂν μέχρι νεφέων τὴν ὀφρὺν ἀνασπάσῃς, |
| 141 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὁ θάνατος αὐτὴν πᾶσαν ἑλκύσει κάτω. |
| 142 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Κἂν μυρίων γῆς κύριος πηχῶν ἔσῃ, θανὼν γενήσῃ τάχα μόλις πηχῶν τριῶν. |
| 143 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ πλέων τὸ πέλαγος ἠγριωμένον 〈μιᾶσ〉 ἀπὸ πήχεώς {μιᾶς} γε τῷ θανάτῳ παρίσταται. |
| 144 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν πένητα γυμνὸν ἐνδύσῃς ποτέ, οὐδὲν ἐποίησας, ἂν λόγοις ὀνειδίσῃς. |
| 145 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Καλῶς ποιήσας καὶ κακῶς ὀνειδίσας ἀψινθίῳ 〈’π〉έμιξας Ἀττικὸν μέλι. |
| 146 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Ἐχθρὸς παρ’ ἐχθροῦ λαβάνων (sic) ἐπεπτώκει. † |
| 147 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἀνὴρ ὁπόταν γυναῖκα καταβλάψαι θέλῃ, θησαυρὸν ἐχέτω 〈πλούσιον〉 φρονημάτων. |
| 148 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Χρυσὸς δόλος πέφυκε καὶ γυνὴ δόλος. ἀμφότερα ταῦτα 〈τοὺσ〉 φίλους ἐχθροὺς ποιεῖ. |
| 149 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Προπετοῦς 〈παρ’〉 ἀνδρὸς μὴ φοβοῦ λάβρον στόμα· |
| 150 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὁ γὰρ σιωπῶν ἔνδον ἐγκρύπτει δόλον. |
| 151 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γέρων γενόμενος μὴ γάμει νεωτέραν· ἄλλον γὰρ ἕξει· παιδαγωγήσῃ δὲ σύ· |
| 152 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὐκ ἔστιν εὑρεῖν τὴν τροφὴν ἄνευ κόπου. κάμνουσι πάντες τῆς ζόης ταύτης χάριν. |
| 153 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Οἱ τῶν πενήτων ἐργατῶν ἀεὶ κόποι· εἰς τὰς τροφὰς χωροῦσι τὰς τῶν πλουσίων. |
| 154 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ πλούσιος πένητας οὐκ ἀσπάζεται· ἀλλὰ παραπέμπει μηδὲν ἠδικηκότας. |
| 155 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ φίλου βεβαίου θυμὸν ἐγκρατῶς φέρων |
| 156 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ οὗτος πέφυκε μέχρι τέλους τούτου φίλος. |
| 157 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μακάριος, ὅστις ἔτυχε γενναίου φίλου· φιλίας γὰρ οὐδέν ἐστι τιμιώτερον. |
| 158 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γαμῶν γυναῖκα κλαῖε καὶ θάπτων γέλα· γυναῖκας οἱ θάπτοντες εὐτυχοῦσι γάρ. |
| 159 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Καλὸν τὸ θνῄσκειν, οἷς ὕβριν τὸ ζῆν φέρει· † ζῇ γὰρ πονηρῶς καὶ τὸ φῶς βλέπει σκότος. † |
| 160 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἄνθρωπον ὄντα πάντα προσδοκᾶν σε δεῖ. |
| 161 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ἀλλάσσεται γὰρ πάντα κοὐδὲν παραμένει. |
| 162 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μηδέποτε σαυτὸν δυστυχῶν ἀπελπίσῃς· |
| 163 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ καιρῶν γάρ εἰσι μεταβολαὶ καὶ 〈τῆσ〉 τύχης. |
| 164 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἂν εὐτυχῇς, ἄνθρωπε, μὴ φρόνει μέγα· πάλιν γὰρ ὄψει τῆς τύχης μετατροπήν. |
| 165 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅτ’ εὐτυχεῖς, μέμνησο τῆς προτέρας τύχης. μὴ λέγε τίς ἦσθα πρότερον, ἀλλὰ νῦν τίς εἶ. |
| 166 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ πρὸς τὴν παροῦσαν 〈πάντοθ’〉 ἁρμόζου τύχην. |
| 167 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἀνὴρ γυναικὸς λαμβάνων συμβουλίαν πεσεῖν δεδοικὼς βούλεται πάλιν πεσεῖν. |
| 168 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ † Τὸν δοῦλον ὦ τᾶν προσλαβὼν ὃν ὠνήσω † † τύχην ἔχοντα δούλην, γνώμην δ’ ἐλευθέραν. † |
| 169 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Ἐλευθέρους δούλευε † κοὐχ ἕξεις δούλους· δυσὶ δούλευε καὶ νόμοις καὶ δεσπόταις. † |
| 170 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Δούλευε, δοῦλε, μᾶλλον ἐκ βουλήσεως· βάρος γὰρ ἕξεις μᾶλλον ἐκ κελεύσεως. |
| 171 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μίαν πρόνοιαν τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω |
| 172 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ θεὸν νόμιζε καὶ σέβου παντὶ σθένει· ὡς ὄντα τοῦτον καὶ παρόντ’ ἀεὶ σέβου, καὶ μήτ’ ἐρώτα μήτε μανθάνειν θέλε· οὐ γὰρ θέλω σε μανθάνειν, τί δὴ θεός. |
| 173 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πόντου, γυναικός, 〈καύματοσ〉, πυρός, θηρὸς |
| 174 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ χειρότερός ἐστιν ὁ προδότης 〈ὁ〉 τῶν φίλων. |
| 175 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πενία καθ’ αὑτήν 〈ἐστιν〉 ἰσχυρὰ νόσος· ἔρωτα {δὲ} προσλαβοῦσα δύο νόσους νοσεῖ. |
| 176 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Δεινὸν πενία· † κακὸν δυστυχία· σοφοῦ δὲ † ἀνδρὸς πάντα γενναίως φέρειν. |
| 177 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅσον διαφέρει τοῦ θανεῖν τὸ ζῆν καλῶς, τοσοῦθ’ ὁ θάνατος διαφέρει τοῦ ζῆν κακῶς. |
| 178 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἄνθρωπος ὢν μηδέποτε τὴν ἀλυπίαν αἰτοῦ παρὰ θεῶ〈ν〉, ἀλλὰ τὴν μακροθυμίαν. |
| 179 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν δ’ ἄλυπος διὰ τέλους εἶναι θέλῃς, |
| 180 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † ἢ θεὸν εἶναί σε δεῖ, ἢ νεκρόν. † |
| 181 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πρόσεστιν α〈ἰ〉εὶ τῷ πένητ’ ἀπιστία· κἂν σοφὸς ὑπάρχῃ, κἂν λέγῃ τὸ συμφέρον. |
| 182 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Οὐδέποτε πένης ἐπὶ δίκαιος δίκαιος εὑρέθη. † ἀεὶ δ’ ὁ πλοῦτος τὴν πενίαν καταισχυνεῖ. |
| 183 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μισῶ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον· αὐτὸς γὰρ αὑτοῦ τὸν βίον λυμαίνεται. |
| 184 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μισῶ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον· ἔλεγχός ἐστι τῆς ἀχορτάστου τύχης. |
| 185 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν 〈δ’〉 ἴδῃς εἰς ὕψος ἠρμένον τινά, |
| 186 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ κακῶς τε πλούτῳ καὶ τύχῃ γαυρούμενον, τούτου ταχεῖαν νέμεσιν εὐθὺς προσδόκα· ἐπαίρεταί {γὰρ} τις μεῖζον, ἵνα μεῖζον{ως} πέσῃ. |
| 187 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἕως μὲν καθῆσο τὰς ὀφρῦς ἀνεσπακώς, † ᾤμην σε τῶν σοφῶν σοφόν τινα· † |
| 188 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ὅ〈πο〉τε δ’ ἐγερθεὶς εἰς λόγους ἐλήλυθας, ἐφάνης χελώνης δέρμ’ ἔχων, φρένας δ’ ὄνου. ἀνδρὸς χαρακτὴρ ἐκ λόγου γνωρίζεται. |
| 189 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ περιφέρων μοι τὴν λεοντείαν δορὰν πήραν τε καὶ πώγωνα καὶ βάκτρον μέγα |
| 190 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ σιγῶν δοκεῖς μοι φρόνιμος εἶναι καὶ σοφός. τύπους γὰρ ὡς ἔοικε τῶν σοφῶν ἔχεις ὄνος πεφυκώς περ καὶ † σάγμ’ ἔχων μέγα. λάλησον, ἵνα μάθωμεν ὡς ἄνθρωπος εἶ. εἰ δ’ ἔτι σιωπᾶς, γέγονας ἀνθρώπου σκιά. |
| 191 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἔνιοι γὰρ ὡς δοκοῦντες εὖ φρονεῖν μάλα πώγωνα περιφέρουσιν ἐξησκημένον † φορτίον ἄχρηστον κοὐ χρήσιμον. † εἰ γάρ τιν’ εἶχον δύναμιν αἱ πολλαὶ τρίχες, |
| 192 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ οὐκ ἄν ποθ’ ὁ λύκος τὸν τράγον κατήσθιε. |
| ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΙΣΤΙΩΝΟΣ | |
| ΣΥΓΚΡΙΣΙΣ | |
| 195 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ πᾶσιν ἀρέσας ἐν σοφοῖς ποιήμασιν, ὁ τοῦ βίου τὴν πρᾶξιν ἐπιδείξας σοφοῖς, Μένανδρος ὁ σοφὸς νῦν πάλιν παραινέσω, χαίρειν προ{σ}τάξας τοῖς ἀκούουσιν νέοις, |
| 196 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ὅπως ἕκαστος † ἀκούων μου μανθάνῃ τὴν τοῦ βίου † εὐθεῖαν, ἣν ὑμῖν φράσω, παρηγορῶν ἕκαστον ἐς τὸ συμφέρον, ἔχων ἀγῶνα πρὸς Φιλιστίωνα νῦν, τὸν τερπνὸν καὶ φιλητὸν καὶ βιωφελῆ, |
| 197 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ ἐκ τῶν κατὰ μέρος ἐκλεγέντων πραγμάτων. Ἀρξόμεθα λοιπὸν περὶ τύχης 〈λέγειν〉 σοφῶς. |
| Μένανδρος. περὶ τύχης. | |
| 199 | Ὅταν τις ἡμῶν † ἀμέριμνον † ἔχῃ τὸν βίον, οὐκ ἐπικαλεῖται τὴν τύχην εὐδαιμονῶν· ὅταν δὲ λύπαις περιπέσῃ καὶ πράγμασιν, |
| 200 | εὐθὺς προσάπτει τῇ τύχῃ τὴν αἰτίαν. |
| 201 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μηδέποτε μέμφου τὴν τύχην εἰδὼς ὅτι καιρῷ πονηρῷ καὶ τὰ θεῖα δυστυχεῖ. |
| 202 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ .............................. | μή |
| 203 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ λύπει σεαυτὸν τοῦτο γιγνώσκων ὅτι, ὅταν ποτ’ ἀνθρώποισιν ἡ τύχη γελᾷ, |
| 204 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ πάντων ἀφορμὴ τῶν καλῶν εὑρίσκεται· ὅταν δὲ δυστυχῇ τις, οὐδ’ εὐφραίνεται. ἅπαντα νικᾷ καὶ μεταστρέφει τύχη. |
| περὶ πενίας. | |
| 206 | Πένης λέγων τἀληθὲς οὐ πιστεύεται. πένητος οὐδέν ἐστι δυστυχέστερον· |
| 207 | ἅπαντα μοχθεῖ κἀγρυπνεῖ κἀργάζεται, ἵν’ ἄλλος ἐλθὼν μεταλάβῃ κεκτημένος· τῶν γὰρ πενήτων ἐργατῶν ἀεὶ πόν〈οι〉 〈εἰσ〉 τὰς τροφὰς χωροῦσι τὰ〈σ〉 τῶν πλουσίων. |
| 208 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πρόσεστιν αἰεὶ τῷ πένητ’ ἀπιστία· |
| 209 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ κἂν σοφὸς ὑπάρχῃ, κἂν λέγῃ τὸ συμφέρον, δοκεῖ τι φράζειν τοῖς ἀκούουσιν κακῶς. τῶν γὰρ πενήτων πίστιν οὐκ ἔχει λόγος· ἀνὴρ δὲ πλουτῶν, κἂν ἄγαν ψευδηγορῇ, δοκεῖ τι φράζειν τοῖς ἀκούουσιν σαφές. |
| περὶ γήρους. | |
| 211 | Ὦ γῆρας ἐχθρὸν σωμάτων ἀνθρωπίνων, ἅπαντα συλῶν 〈τὰ〉 καλὰ τῆς εὐμορφίας καὶ μεταχαράσσον τὴν μὲν ἀνδρίαν μελῶν εἰς 〈τ〉ἀπρεπές, τὸ δὲ τάχος εἰς ὄκνον πολύν, [ὁ νοῦς· ὅτι οὐκ ἔνεστιν δύναμις τοῦ σώματος·] |
| 212 | φεύγει δὲ πάντα καὶ τὸ λαμπρὸν ὀμμάτων. |
| 213 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν γένηται πλούσιος γεγὼς γέρων, καλὸν τὸ γῆράς ἐστιν ἐπὶ τούτῳ μόνον· † ἔχει γὰρ χειραγωγὸν τὸν πλοῦτον ὁ γέρων. † ἐπὰν ἴδῃς γέροντα 〈πενιχρὸν〉 καὶ μόνον, |
| 214 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ μηδὲν ἐπερώτα· πάντα γὰρ κακῶς ἔχει. καλὸν τὸ θνῄσκειν ἔστιν † ἐπὶ τούτῳ λέγειν. μὴ νουθέτει γέρονθ’ ἁμαρτάνοντά τι· δένδρον παλαιὸν μεταφυτεύειν δύσκολον. |
| περὶ πλούτου. | |
| 216 | Αἰσχύνομαι πλουτοῦντι δωρεῖσθαι φίλῳ, |
| 217 | μή μ’ ἄφρονα κρίνῃ καὶ διδοὺς αἰτεῖν δοκῶ. μισῶ πένητα πλουσίῳ δωρούμενον· ἔλεγχός ἐστι τῆς ἀχορτάστου τύχης. |
| 218 | μὴ τὴν ὀφρὺν ἔπαιρε 〈–×–⏑–〉. μὴ οὐ † χρυσὸς † περίσημος ᾖ, ἀλλὰ † πηλὸς ᾖ. |
| 219 | κἂν μέχρι νεφέων τὴν ὀφρὺν ἀνασπάσῃς, ὁ θάνατος αὐτὴν πᾶσαν ἑλκύσει κάτω. κἂν μυρίων γῆς κύριος πηχῶν ἔσῃ, θανὼν γενήσῃ τάχα τριῶν ἢ τεσσάρων. |
| 220 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἀεὶ τὸ πλουτεῖν συμφορὰς πολλὰς ἔχει, |
| 221 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ φθόνον τ’ ἐπήρειάν τε καὶ μῖσος πολύ, πράγματά τε πολλὰ κἀνοχλήσεις μυρίας, πράξεις τε πολλὰς συλλογάς τε τοῦ βίου. ἔπειτα μετὰ ταῦτ’ εὐθὺς εὑρέθη θανών, ἄλλοις καταλιπὼν εἰς τρυφὴν τὴν οὐσίαν. |
| 222 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὅθεν πένεσθαι μᾶλλον ἡδέως ἔχω |
| 223 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἔχειν τε μέτρια κἀμέριμνον ζῆν βίον, |
| 224 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ καὶ μήτ’ ἔχειν πλοῦτόν με μήτε πράγματα· πᾶς γὰρ πένης ὢν μεγάλα κερδαίνει κακά. |
| περὶ θεῶν. | |
| 226 | Ὁ μὲν Ἐπίχαρμος τοὺς θεοὺς εἶναι λέγει ἀνέμους, ὕδωρ, γῆν, ἥλιον, πῦρ, ἀστέρας. |
| 227 | ἐγὼ δ’ ὑπέλαβον χρησίμους εἶναι θεοὺς τἀργύριον ἡμῖν καὶ τὸ χρυσίον 〈μόνουσ〉. |
| 228 | ἱδρυσάμενος τούτους γὰρ εἰς τὴν οἰκίαν, εὖξαι τί βούλει, πάντα σοι γενήσεται, ἀγρός, οἰκίαι, θεράποντες, ἀργυρώματα, |
| 229 | φίλοι, δικασταί, μάρτυρες. μόνον δίδου· αὐτοὺς γὰρ ἕξεις τοὺς θεοὺς ὑπηρέτας. |
| 230 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Θεὸν νόμιζε καὶ σέβου, ζήτει δὲ μή· πλεῖον γὰρ οὐδὲν ἄλλο τοῦ ζητεῖν ἔχεις. εἴτ’ ἔστιν εἴτ’ οὐκ ἔστι, μὴ βούλου μαθεῖν. |
| 231 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὡς ὄντα τοῦτον καὶ παρόντ’ ἀεὶ σέβου. τίς ἐστιν, ὁ θεὸς οὐ θέλει σε μανθάνειν· ἀσεβεῖς τὸν οὐ θέλοντα μανθάνειν θέλων. |
| περὶ φίλου. | |
| 233 | Χρυσὸς μὲν οἶδεν ἐξελέγχεσθαι πυρί, ἡ δ’ ἐν φίλοις εὔνοια καιρῷ κρίνεται. |
| 234 | καιρῷ τὸν εὐτυχοῦντα κολακεύων φίλος καιροῦ φίλος πέφυκεν, οὐχὶ τοῦ φίλου. ἀπόντι μᾶλλον εὐχαριστίαν ποίει· τῷ γὰρ παρόντι γίνετ’ εὐτονώτερον. μυστήριόν σου μὴ κατείπῃς τῷ φίλῳ. |
| 235 | φρόνησιν ἀσκῶν ἄφροσιν μὴ χρῶ φίλοις. |
| 236 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἅπαν διδόμενον δῶρον, ἂν καὶ μικρὸν ᾖ, μέγιστόν ἐστιν, 〈ἂν〉 μετ’ εὐνοίας δοθῇ. κρίσει δικαίᾳ καὶ δίδου καὶ λάμβανε, ἐπεὶ βλαβήσῃ καὶ διδῶν καὶ λαμβάνων. |
| 237 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ μὴ λέγ’, ὅτι δώσεις, μὴ διδούς· ὁ γὰρ λέγων καὶ τὴν ἀπ’ ἄλλων ἐμποδίζεται δόσιν. καλῶς ποιήσας 〈κοὐ〉 καλῶς ὀνειδίσας ἔργον καθεῖλες πλούσιον πτωχῶν λόγῳ. καυχώμενος τὸ δῶρον, ὃ δέδωκας φίλῳ, |
| 238 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἔργῳ στρατηγὸς γέγονας, ἐν λόγῳ φονεύς. ἂν γυμνὸν εὑρὼν πενιχρὸν ἐνδύσῃς 〈ποτέ, μᾶλλον ἀπέδυσασ〉 αὐτόν, ἂν ὀνειδίσῃς. ἐὰν τροφὴν δοὺς τὸν λαβόντ’ ὀνειδίσῃς, ἀψινθίῳ κατέπασας Ἀττικὸν μέλι. |
| περὶ πονηρίας. | |
| 240 | Οὐ παντελῶς δεῖ τοῖς πονηροῖς ἐπιτρέπειν, ἀλλ’ ἀντιτάσσου, μὴ τἄνω κάτω γένητ’. |
| 241 | ὁ γὰρ ἀδίκως 〈τι〉 καθ’ ἑτέρου ζητῶν κακὸν αὐτὸς προπάσχει τοῦ κακοῦ τὴν ἔκβασιν. ὅταν πονηροῦ πράγματος κέρδος λάβῃς, |
| 242 | τοῦ δυστυχεῖν νόμιζε ς’ ἀρραβῶν’ ἔχειν. |
| 243 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν 〈δ’〉 ἴδῃς πρὸς ὕψος ἠρμένον τινὰ κακῶς τε πλούτῳ καὶ τύχῃ γαυρούμενον ὀφρύν τε μείζω τῆς τύχης ἐπηρκότα, τούτου ταχεῖαν νέμεσιν 〈εὐθὺς προσδόκα.〉 |
| περὶ δούλου. | |
| 245 | Δούλῳ γενομένῳ, δοῦλε, δουλεύειν φοβοῦ. ἀμνημονεῖ γὰρ ταῦρος ἀργήσας ζυγοῦ. ἐλευθέρως δούλευε· δοῦλος οὐκ ἔσῃ. ἐλεύθερος πᾶς ἑνὶ δεδούλωται, νόμῳ, δυσὶν δὲ δοῦλος, καὶ νόμῳ καὶ δεσπότῃ. |
| 246 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πονηρὸς ἂν ᾖ δοῦλος, εὑρήσει δίκην· σὺ μὴ γενηθῇς τῆς δίκης προηγέτης. εἰς χεῖρα δοῦλον δεσπότῃ μὴ συμβάλῃς. κἂν δοῦλος ᾖ τις, σάρκα τὴν αὐτὴν ἔχει· φύσει γὰρ οὐδεὶς δοῦλος ἐγενήθη ποτὲ |
| 247 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἀπὸ τοῦ πάλαι πλάσαντος ἀνθρώπων γένος. |
| 248 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἴσην δὲ πάντων διάθεσιν τοῦ σώματος ἐποίησεν οὗτος ὡς ἐλευθέρου γένους. ἐλευθέρους ἐποίησε πάντας τῇ φύσει, δοῦλον δὲ μετεποίησεν ἡ πλεονεξία. |
| 249 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ † ἡ ἐξ ἀρχόντων, νόμος, φίλοι. † ἡ δ’ 〈αὖ〉 τύχη τὸ σῶμα κατεδουλώσατο. 〈ἐλεύθερον〉 {δὲ} τὸ γένος ὑπάρχει τῇ φύσει. |
| περὶ γειτονίας. | |
| 251 | Ἐὰν πονηροῦ γείτονος γείτων τύχῃς, πάντως παθεῖν πονηρὸν ἢ μαθεῖν σε δεῖ. |
| 252 | ἐὰν 〈ποτ’〉 ἀγαθοῦ γείτονος γείτων τύχῃς, ὡς προσδιδάσκεις ἀγαθὰ καὶ προσμανθάνεις. |
| 253 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὡς εὐφυὲς ζῷον ὁ κοχλίας, νὴ τὸν θεόν. ὅταν πονηρῷ περιπέσῃ τῷ γείτονι, τὸν οἶκον ἄρας εἰς ἕτερον τόπον † πορεύεται. |
| 254 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ 〈καὶ〉 τέρπεται δρόσοισιν· {νεμόμενος} ἀλλ’ ὅταν ποτὲ δοκῇ τις αὐτῷ παρενοχλεῖν τῶν γειτόνων, ἀπέρχεθ’ οὕτως περιφέρων τὴν οἰκίαν νέμετ’ ἀμέριμνος τοὺς κακοὺς φεύγων ἀεί. |
| περὶ νόμου. | |
| 256 | Λόγος φυλαχθεὶς οὐδέν ἐστιν ἢ νόμος, |
| 257 | ὁ μὴ φυλαχθεὶς καὶ νόμος καὶ δήμιος. Νόμον φοβηθεὶς οὐ ταραχθήσει νόμῳ. μὴ πάσχε πρῶτον τὸν νόμον καὶ μάνθανε· πρὸ τοῦ παθεῖν σε τῷ φόβῳ προλαμβάνου. |
| 258 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὃ δεῖ παθεῖν σε μηδαμοῦ σκέψῃ φυγεῖν· |
| 259 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ οὐ γὰρ δυνήσῃ διαφυγεῖν ὅ σε δεῖ παθεῖν· 〈τὸ〉 πεπρωμένον γὰρ οὐ μόνον 〈πᾶσιν〉 βροτοῖς ἄφευκτόν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ τοῖς οὐρανὸν | 〈ἔχουσι〉 |
| Μενάνδρου παραινέσεις περὶ τοῦ | |
| τὸν πατέρα τιμᾶν καὶ τὴν μητέρα. | |
| 262 | Ὁ λοιδορῶν 〈τὸν〉 πατέρα δυσφημεῖ λόγῳ τὴν εἰς τὸ θεῖον 〈δὲ〉 μελετᾷ βλασφημίαν. |
| 263 | ὁ μὴ τρέφων τεκοῦσαν ἐκ τέχνης νέος ἄκαρπός ἐστιν οὗτος ἀπὸ ῥίζης κλάδος. |
| περὶ γέλωτος. | |
| 265 | Ὁ μὴ γέλωτος ἄξιος 〈ὢν〉 ἂν ᾖ γέλως, αὐτὸς πέφυκε τοῦ γέλωτος κατάγελως. {ε}ἂν ἀγνοῶν τι παρά τινος θέλῃς μαθεῖν, |
| 266 | τὸ τοῦ μαθητοῦ πρῶτα τὴν σιγὴν ἔχειν. |
| 267 | ἅπαντα μεταμέλειαν ἀνθρώποις φέρει, μόνη σιωπὴ μεταμέλειαν οὐ φέρει. μέλλων τι πράττειν μὴ προείπῃς μηδενί· τὰ γάρ τισιν λεχθέντα καὶ μὴ γενόμενα |
| 268 | εἴωθε πλεῖστον 〈καταγέλωτα προσφέρειν.〉 |
| περὶ θανάτου. | |
| 270 | Ὅταν εἰδέναι θέλῃς σεαυτὸν ὅστις εἶ, ἔμβλεψον εἰς τὰ μνήμαθ’, ὡς ὁδοιπορεῖς. ἐνταῦθ’ ἔνεστ’ ὀστᾶ τε καὶ κούφη κόνις ἀνδρῶν βασιλέων καὶ τυράννων καὶ σοφῶν |
| 271 | καὶ μέγα φρονούντων ἐπὶ γένει καὶ χρήμασιν αὑτῶν τε δόξῃ κἀπὶ κάλλει σωμάτων. κᾆτ’ οὐδὲν αὐτοῖς τῶνδ’ ἐπήρκεσεν χρόνος· κοινὸν τὸν Ἅιδην ἔσχον οἱ πάντες βροτοί. πρὸς ταῦθ’ ὁρῶν γίνωσκε σαυτὸν ὅστις εἶ. |
| 272 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Εἴ ποτέ τις ἡμῶν εἰς τὸν ἀγρὸν ἐξιὼν μνήματα παρέλθοι καὶ τάφους ἀνθρωπίνους, τούτων ἕκαστος ἔλεγεν· „εἰς ὥρας ἐγὼ πλεύσω, φυτεύσω, κτήσομαι 〈πολλοὺς ἀγρούσ〉, τὸν τοῖχον ἄρας πύργον ὑψηλὸν βαλῶ, |
| 273 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ προσοικοδομήσω τὰ παρακείμεν’ ἀγοράσων.“ |
| 274 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ λογιζόμενος ταῦτ’ ἀπέθανεν μηδὲν τελῶν. |
| περὶ λόγου. | |
| 276 | Λύπης ἰατρός ἐστιν ἀνθρώποις λόγος· ψυχῆς γὰρ οὗτος μόνος ἔχει κουφίσματα· λέγουσι δ’ αὐτὸν οἱ πάλαι σοφώτατοι |
| 277 | ἀστεῖον εἶναι φάρμακον 〈λυπουμένῳ〉. † ἀλλ’ ὅταν κἀγὼ παραλημφθῶ εἰς λύπας ποτέ †, ὅταν δέ τις λόγοις με παραμυθήσεται, λόγοις με πείσας ἔσβεσεν λύπην ἐμήν. |
| 278 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἆρ’ ἔστι τοῖς νοσοῦσι χρήσιμος λόγος. |
| 279 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ὡς σπληνίον πρὸς ἕλκος οἰκείως τεθὲν τὴν φλεγμονὴν ἔπαυσεν, οὕτω καὶ λόγος εὔκαιρος εἰς τὰ σπλάγχνα κολληθεὶς φίλων εὐψυχίαν παρέσχε τῷ λυπουμένῳ. ψυχῆς πόνος γὰρ ὑπὸ λόγου κουφίζεται. |
| περὶ λύπης. | |
| 281 | Ἄνθρωπε, μὴ στέναζε, μὴ λυποῦ μάτην. μηδέποτε λύπῃ τεῖρε σὴν ψυχὴν κακῶς καταμεμφόμενος 〈τὰ τῆς τύχησ〉, φάσκων τάδε· |
| 282 | „ἀπώλεσα πάνθ’ † ὅσον ἐκεκτήμην βίον †, χρήματα, γυναῖκα καὶ τέκνων πολλῶν σποράν.“ |
| 283 | ἅ σοι τύχη κέχρηκε, ταῦτ’ ἀφείλετο. ἄνθρωπος ὢν μηδέποτε τὴν ἀλυπίαν αἰτοῦ παρὰ θεῶν, ἀλλὰ 〈τὴν〉 μακροθυμίαν. ὅταν δ’ ἄλυπος διὰ τέλους εἶναι θέλῃς, ἢ δεῖ θεόν ς’ εἶναί τιν’ ἢ τάχα δὴ νεκρόν. |
| 284 | παρηγόρει δὲ τὰ κακὰ δι’ ἑτέρων κακῶν. |
| 285 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν ξενισθῇς ἐν πόλει πρὸς τῶν φίλων ἐν ταῖς περισσαῖς καὶ πυκναῖς ὁμιλίαις, ἐὰν μεγίστην ὁ φίλος ἣν λέγῃ πόλιν, σὺ τὴν ἑαυτοῦ μηδὲ συγκρίνῃς ποτέ· |
| 286 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἐχθροὺς ποιοῦσι τοὺς φίλους αἱ συγκρίσεις. |
| 287 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ † Γυναῖχ’ ὁ διδάσκων γράμματα καλῶς ἀσπίδι φοβερᾷ προσπορίζει φάρμακον. † |
| 288 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν γυνὴ γυναικὶ κατ’ ἰδίαν λαλῇ, μεγάλων κακῶν θησαυρὸς ἐξορύσσεται. |
| 289 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Καλὴν γυναῖκ’ ἐὰν ἴδῃς, μὴ θαυμάσῃς· τὸ γὰρ πολὺ κάλλος καὶ ψόγων πολλῶν γέμει. |
| 290 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πιθανὴν γυναῖκα 〈δ’〉 ὁ τρόπος εὔμορφον ποιεῖ, πολὺ 〈γὰρ〉 διαφέρει σεμνότης εὐμορφίας. |
| 291 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Γνώμην κακίστην 〈τῇ〉 γυναικὶ μὴ λέγε· |
| 292 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ γνώμῃ γὰρ ἰδίᾳ τὸ κακὸν ἡδέως ποιεῖ. |
| 293 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Γνώμην πονηρὰν τῇ γυναικὶ μὴ δίδου· ἐλαφρὸν γένος γάρ ἐστι καὶ λίαν κακόν. |
| 294 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μὴ κλαῖε τοὺς θανόντας· οὐ γὰρ ὠφελεῖ |
| 295 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ τὰ δάκρυ’ ἀναισθήτῳ γεγονότι καὶ νεκρῷ. |
| 296 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὅταν τάφον † στεφανοῖς † κόσμῳ ποικίλῳ, τὸ ζῆν τὸ σαυτοῦ † στεφάνοις παρηγορεῖ. |
| 297 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Τί τῷ θανόντι δῶρα λαμπρὰ προσφέρεις, ἃ μετ’ ὀδύνης εἴασε κοὐκ ἐχρήσατο; |
| 298 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ζῶν γὰρ σεαυτῷ στέφανον ἀσκοῦ καὶ μύρα· |
| 299 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ χρήσῃ γὰρ αὐτοῖς αἰσθόμενος μεθ’ ἡδονῆς. |
| 300 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Κἂν μυρίων γῆς κυριεύσῃς πήχεων, θανὼν γενήσῃ τάχα τριῶν ἢ τεσσάρων. |
| 301 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Κἂν μέχρι νεφέων τὴν ὀφρὺν ἀνασπάσῃς, ὁ θάνατος αὐτὴν πᾶσαν ἑλκύσει κάτω. |
| 302 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πράττων καλῶς μέμνησο τῆς δυσπραξίας· ὡς γὰρ τὸ πράττειν καὶ τὸ δυσπράττειν σκόπει. |
| 303 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μὴ λέγε φυγὼν 〈τὸν〉 θάνατον ὅτι φεύξει πάλιν. ὡς γὰρ πέφευγας, προσδόκα καὶ μὴ φυγεῖν. |
| 304 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Εἰ γάμος † ἦν ὁ σῴζων † τὴν ἄλλου νόσον, |
| 305 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ νοσοῦντα σῴζων αὐτὸς ἀποθνῄσκει νοσῶν. |
| 306 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ † Ἐπὰν ἐγγὺς θάνατος ἔλθῃ, οὐδεὶς ἑαυτῷ ὃ θέλει |
| 307 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ βουλεύεται. † θνῄσκει ὁ θνῄσκων κατ’ ἰδίαν εἱμαρμένην. |
| 308 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν τροφὴν δοὺς τὸν λαβόντ’ ὀνειδίσῃς, ἀψινθίῳ κατέπασας Ἀττικὸν μέλι. |
| 309 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐὰν ὁρῶν πένητα γυμνὸν † ἐνδύσῃς †, μᾶλλον ἀπέδυσας αὐτόν, ἂν ὀνειδίσῃς. |
| 310 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν ἐκ μεταβολῆς ἐπὶ κρεῖττον γένῃ, ὅτ’ εὐτυχεῖς, μέμνησο τῆς προτέρας τύχης. |
| 311 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μὴ λέγε τίς ἦσθα πρότερον, ἀλλὰ νῦν τίς εἶ. |
| 312 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ πρὸς τὴν παροῦσαν πάντοθ’ ἁρμόζου τύχην. |
| 313 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν τι μέλλῃς τὸν πέλας κατηγορεῖν, αὐτὸς τὰ σαυτοῦ πρῶτ’ ἐπισκέπτου κακά. |
| 314 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἀνὴρ γυναικὸς λαμβάνων συμβουλίαν πεσεῖν δεδοικὼς βούλεται πάλιν πεσεῖν. |
| 315 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μηδέποτε πειρῶ στρεβλὸν ὀρθῶσαι κλάδον, ἐκεῖ νένευκεν οὗ φύσις βιάζεται. |
| 316 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ γῆρας αἰτῶν παρὰ θεῶν ἁμαρτάνει· |
| 317 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ τὸ γὰρ πολὺ γῆρας ἐσχάτων πόνων γέμει. |
| 318 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μάτην 〈ἄρ’〉 οἱ γέροντες εὔχονται θανεῖν, |
| 319 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ γῆρας ψέγοντες καὶ μακρὸν χρόνον βίου. |
| 320 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Γέρων γενόμενος μὴ φρόνει νεώτερα, μηδ’ εἰς ὄνειδος ἕλκε τὴν σεμνὴν πολιάν. |
| 321 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὅταν γέρων γέροντι γνώμην μεταδιδοῖ, θησαυρὸς ἐπὶ θησαυρὸν ἐκπορίζεται. |
| 322 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Οὐχ ἡ πόλις σου τὸ γένος εὐγενὲς ποιεῖ, σὺ δ’ εὐγενίζεις τὴν πόλιν πράσσων καλῶς. |
| 323 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ {ε} Ἂν καλὸν ἔχῃ τις σῶμα καὶ ψυχὴν κακήν, καλὴν ἔχει ναῦν καὶ κυβερνήτην κακόν. |
| 324 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Χρυσὸς μὲν † διελέγχεται πυρί †, |
| 325 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ αἱ τῶν φίλων γνῶμαι χρόνῳ γινώσκονται. |
| 326 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Σαίνει κύων τὸν δόντα, κἂν ἅπαξ λάβῃ· |
| 327 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἄνθρωπος ἀδικεῖ καὶ λαβὼν καὶ μὴ λαβών. |
| ΓΝΩΜΑΙ | |
| ΜΕΝΑΝΔΡΟΥ ΚΑΙ ΦΙΛΙΣΤΙΩΝΟΣ | |
| 330 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πολλῶν ὁ καιρὸς γίνεται παραίτιος· ἂν γὰρ μέγιστα κομπάσῃς φρονῶν μέγα, οὐκ οἶδας ὡς 〈τὰσ〉 μεταβολὰς πολλὰς ἔχει· ὃ νῦν δίδωσιν, οὐ δίδωσιν αὔριον. |
| 331 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ χρόνος γὰρ οὐκ ἔσθ’ αὑτὸς ἀνθρώποις ἀεί. τὸν οὖν παρόντα καιρὸν ἂν ἅπαξ ἀφῇς, οὐκ ἔστιν αὐτὸν προσλαβεῖν πάλιν ταχύ. |
| 332 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐπάν ς’ ὁ καιρὸς ἐμβάλῃ πολλοῖς κακοῖς, μὴ † ἐκκακίσῃς † πάντα εὐθύμως φέρειν· |
| 333 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ πάλιν γὰρ ὄψει τῶν κακῶν περιτροπήν. ἀεὶ γὰρ ὁ χρόνος ὡς τροχὸς κυλίεται. 〈ὁ〉 καιρὸς ὁ τυχών ἐστιν ἀνθρώποις ἀεί, πᾶσιν γὰρ οὐ πέφυκεν ἀνθρώποις ἴσος. κέρδη γὰρ ἄλλοις χἠδονὰς θηρεύεται, |
| 334 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἄλλοις δὲ λύπας προσπορίζει καὶ βλάβας. |
| 335 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Μίαν πρόνοιαν τῶν ἄνω καὶ τῶν κάτω θεὸν νόμιζε καὶ σέβου παντὶ σθένει· ὡς ὄντα τοῦτον καὶ παρόντ’ ἀεὶ σέβου. καὶ μήτ’ ἐρώτα μήτε μανθάνειν θέλε· |
| 336 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ οὐ γὰρ θέλω σε μανθάνειν, τί δὴ θεός. |
| 337 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Λόγος κατάγει 〈μὲν〉 Ταρτάρου κατώτερον, λόγος δὲ αὖθις εἰς † ὕψος † ψυχὴν ἄγει. |
| 338 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ πονηρὰ ποιῶν εὐθέως οὐκ αἴσθεται· τότ’ οἶδεν ὃ πεποίηκεν, ὅτε κολάζεται. |
| 339 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ὁ δυσσεβῶν τι καὶ δοκῶν λαθεῖν θεόν, κολάζεθ’ οὗτος ὑπὸ συνειδότος θεοῦ. |
| 340 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ μὴ κολασθεὶς τῷ νόμῳ πράξας κακῶς, αὐτὸς ὑφ’ ἑαυτοῦ τῷ φόβῳ κολάζεται. |
| 341 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Εὐσχημονεῖν φρόντιζε, μὴ τῷ σχήματι |
| 342 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ τὸ σῶμα κοσμῶν, ἀλλὰ τῷ φρονήματι. |
| 343 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Μὴ πάσχε πρῶτον τὸν νόμον καὶ μάνθανε· πρὸ τοῦ παθεῖν σε τῷ φόβῳ προλαμβάνου. |
| 344 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Λόγος φυλαχθεὶς οὐδέν ἐστιν ἢ νόμος, ὁ μὴ φυλαχθεὶς καὶ νόμος καὶ δήμιος. |
| 345 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Πόντου, γυναικός, καύματος, θηρός, πυρὸς |
| 346 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ χειρότερός ἐστιν ὁ προδότης τῶν † φίλων. |
| 347 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἂν μὴ † δυνάμενος ἔθελον † δὲ βλάψῃς φίλον, καὶ μὴ δυνάμενος καὶ θέλων πείσῃ κακά. |
| 348 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ὁ μὴ δικαίως κατὰ φίλων ζητῶν κακὸν |
| 349 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ αὐτὸς προπάσχει τοῦ κακοῦ τὴν ἔκβασιν. |
| 350 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἄνθρωπος ὢν μηδέποτε καθ’ ἑτέρου κακὸν ἀδίκως φρονήσῃς· ἡ Δίκη γὰρ πάνθ’ ὁρᾷ. |
| 351 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν πονηροῦ γείτονος γείτων τύχῃς, πάντως παθεῖν πονηρὸν ἢ μαθεῖν σε δεῖ. |
| 352 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Ἐάν ποτ’ ἀγαθοῦ γείτονος γείτων τύχῃς, ὡς προσδιδάσκεις ἀγαθὰ καὶ προσμανθάνεις. |
| 353 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Αὐτὸς ἀδικεῖσθαι μᾶλλον ἢ ἀδικεῖν θέλε· μέμψῃ γὰρ ἄλλους, οὐχὶ μεμφθήσῃ δὲ σύ. |
| 354 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Δίκην φυλάσσου, κἂν δικαίως ἐγκαλῇ· |
| 355 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ μετέρχεται τὸ δίκαιον ἐς πλεονεξίαν. |
| 356 | ΜΕΝΑΝΔΡΟΣ Ἐὰν πένης ᾖς, εἶ δίκαιος κἀγαθός· εἰ μὴ γὰρ ἦς δίκαιος, οὐκ ἂν ἦς πένης. |
| 357 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ Πενία καθ’ αὑτήν ἐστιν ἰσχυρὰ νόσος· |
| 358 | ΦΙΛΙΣΤΙΩΝ ἔρωτα προσλαβοῦσα δύο νόσους νοσεῖ. |