Part of Therapeutics

ἈΛΕΞΆΝΔΡΟΥ ΤΡΑΛΛΙΑΝΟΥ͂ ΒΙΒΛΊΟΝ ΔΕΎΤΕΡΟΝ.Περὶ θεραπείας ὀφθαλμῶν.

Ἤδη μὲν οὖν ἐν ἄλλοις τρισὶ βιβλίοις ἀναγέγραπταί μοι περὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς παθῶν καὶ πῶς διαγινώσκειν χρὴ τὰ ἐν αὐτοῖς συνιστάμενα πάθη καὶ τὰς αἰτίας τούτων καὶ τὰς θεραπείας καὶ περὶ διαφόρων κολλουρίων καὶ τοῦ τρόπου τῆς χρήσεως αὐτῶν καὶ τῆς σκευασίας. ἀλλʼ οὖν ὅμως καὶ ἐνταῦθα καλὸν ἔδοξέ μοι κεφαλαιωδῶς καὶ συντόμως εἰπεῖν περὶ τῶν αὐτῶν, ὥστε τὸν ἐντυγχάνοντα τῷδε τῷ βιβλίῳ θεραπευτικῷ ὄντι μὴ ζητεῖν ἐξ ἑτέρων ἀναλέγεσθαι περὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς χρησίμων. ἀρξώμεθα οὖν ἤδη τοῦ λόγου ἀπὸ τῆς ἐν ὀφθαλμοῖς συμβαινούσης ὀδύνης· οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀνιαρὸν καὶ κατεπεῖγον τὴν τέχνην εἰς θεραπείαν, ὡς ὀδύνη σφοδρὰ συμβαίνουσα τοῖς ὀφθαλμοῖς. εἰ οὖν ὀδύναι σφοδραὶ καὶ ἀκαρτέρητοι περιέχουσι τοὺς ὀφθαλμοὺς, ὡς μὴ δύνασθαι καρτερεῖν τὸν πάσχοντα, μὴ ὡς πολλοὶ τοῖς ναρκωτικοῖς σκευαζομένοις θαρρήσῃς κολλουρίοις· πολλοὶ γὰρ καὶ αὐτὸ τολμήσαντες ἐγχέειν τὸ ὄπιον πρὸς τῷ μηδὲν ὅλως παρηγορῆσαι τὴν ὀδύνην ἔτι καὶ μεγάλως ἔβλαψαν. ἐπισκέπτεσθαι οὖν δεῖ τὴν ποιοῦσαν αἰτίαν καὶ πρὸς αὐτὴν ἀποβλέποντα οὕτω καὶ τὸ τῆς θεραπείας ὁρίζειν εἶδος· οὐ γάρ ἐστιν ἓν τὸ ποιοῦν αἴτιον, ἀλλὰ πολλὰ καὶ ποικίλα. καὶ πλῆθος ὕλης ἐπιρρέον μόνον οἶδε ποιεῖν ὀδύνην καὶ ποιότης, πολλάκις δὲ καὶ τὸ συναμφότερον, καὶ ποιότης ἅμα καὶ ποσότης. θεωρεῖται δὲ καὶ πόθεν ὁρμᾶται τὸ ἐπιρρεῦσαν, ἆρά γε ἐξ ὅλου τοῦ σώματος ἢ ἐκ μόνης τῆς κεφαλῆς, καὶ πότερον διὰ τῶν ἀρτηριῶν ἐκχεόμενον ἢ ἀπὸ τῶν φλεβῶν καὶ οἷον ἄρα τὸ ἐπιρρέον ἐστίν· ἤτοι γὰρ αἷμα μᾶλλον ἢ χολὴ ἢ φλέγμα ἢ μελαγχολικὸς χυμός ἐστι τὸ ἐπιρρεῦσαν ἢ πνεῦμα φυσῶδες· καὶ πότερον εἷς ἐστιν ὁ λυπῶν χυμὸς ἢ δύο συμπεπλεγμένοι· ἐνδέχεται γὰρ καὶ ἕνα μόνον ἐπιρρεύσαντα ποιῆσαι φλεγμονὴν καὶ ὀδύνην σφοδρὰν καὶ δύο ἅμα καὶ σύνθετον ἐργάσασθαι τὸν ὄγκον. ἐπεὶ οὖν διάφορά ἐστι τὰ αἴτια, πρὸς ἕκαστον αὐτῶν ἀνάγκη τὸν τεχνίτην ἐφαρμόζεσθαι. ἡγείσθω δὲ ἡ διάγνωσις ὁδηγοῦσα εἰς τὴν ὀρθὴν θεραπείαν. Περὶ διαγνώσεως τοῦ εἶναι τὸν ποιήσαντα τὴν φλεγμονὴν αἱματικὸν χυμόν.

Εἰ μὲν οὖν αἱματικὸς εἴη χυμὸς ἐπιρρεύσας καὶ τὴν φλεγμονὴν ἐργασάμενος, ἔσται δῆλόν σοι ἐκ τοῦ εἴδους αὐτῆς τῆς φλεγμονῆς. ἐρυθρὰ γὰρ ἅπαντα καὶ αἱματώδη καὶ τὸ πρόσωπον ἐρυθρὸν καὶ ἐν ὄγκῳ μείζονι καὶ αἱ φλέβες εὐρύτεραι καὶ βάρους συναίσθησις καὶ ὄκνος περὶ τὰς συνήθεις ἐνεργείας. εἰ δὲ πρὸς τούτοις μηδὲ τὸ δάκρυον δακνῶδες καὶ δριμὺ φαίνοιτο, ἔτι καὶ μᾶλλον αἱματικὸν εἶναι νόμιζε τὸ ἐπιρρεῦσαν αἴτιον καὶ ποιῆσαν τὴν φλεγμονήν. Περὶ θεραπείας.

Εἰ μὲν οὖν αἱματικόν σοι φανείη τὸ τὴν φλεγμονὴν ἐργασάμενον αἴτιον, τέμνειν χρὴ τὴν φλέβα τὴν ὠμιαῖαν. εἰ δὲ καὶ χολώδεις καὶ δριμεῖς χυμοὶ σὺν τῷ αἵματι φαίνοιντο, καὶ κάθαρσιν μετʼ ὀλίγον τῆς φλεβοτομίας παραλάμβανε καὶ βοηθήμασι χρῶ, ἔνδοθεν μὲν τοῖς ἀδήκτοις καὶ πραϋτάτοις, ἔξωθεν δὲ τοῖς συμπέττειν δυναμένοις τὰς φλεγμονὰς, ὧν καὶ τὰς σκευασίας ὑμῖν ἐκθησόμεθα. Περὶ τῶν ἔξωθεν ἐπιτιθεμένων βοηθημάτων.

Γάλα γυναικὸς μετὰ κρόκων ὠῶν καὶ ῥοδίνου διατιθέμενον θαυμαστῶς πραΰνει καὶ συμπέττει τὰς πάνυ ζεούσας τῶν ὀφθαλμῶν φλεγμονὰς, ὁμοίως δὲ καὶ τοῦ ἴου τὰ φύλλα. πρὸς δὲ τὰς μεγίστας φλεγμονὰς καὶ ἐν ὄγκῳ μείζονι ποιεῖ καὶ ὁ κρόκος μετὰ ψιχῶν καὶ τῶν κρόκων τῶν ὠῶν καὶ ῥοδίνου. τὸ αὐτὸ δὲ ποιοῦσι καὶ οἱ φοίνικες μετὰ τοῦ ἐπέχειν τὸν ἐπιφερόμενον ῥευματισμὸν μετὰ τῶν μελιλώτων καὶ κρόκου καὶ γλαυκίων καὶ πυρρῶν ὠῶν ἑπτὰ ἐκζεστῶν καὶ ῥοδίνου. Πρὸς περιωδυνίας καὶ μεγίστας ἐπιφοράς.Ῥόδων νεαρῶν . . . . . . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. αʹ ἀναλάμβανε μελιλώτων ἀφεψήματι ἐν γλυκεῖ ἀφεψηθέντων. Περὶ κολλουρίων.

Ἐπιπλάσμασι μὲν οὖν ἔξωθεν ἐπὶ φλεγμονηθέντων κεχρῆσθαι, ἐπιχρίσμασι δὲ καὶ ἐγχυματισμοῖς τοῖσδε. εἰδέναι δὲ δεῖ πρότερον, ὡς τὰ φλεγμαίνοντα διὰ τῶν παρηγορικῶν καὶ πραϋτέρων καὶ ἀστύφων κολλουρίων δεῖ κολακεύειν, εἶθʼ οὕτω καὶ τοῖς ἀποκρούειν δυναμένοις κεχρῆσθαι, τὸ μὲν πρῶτον προσπλέκοντας αὐτὰ τοῖς ἁπαλοῖς, ὕστερον δὲ καὶ πέψεως γενομένης καὶ ἀμίκτοις. τοῦτο γὰρ ἐν τῇ φλεγμονῇ ζέοντος παυσαμένου καὶ τῆς πολλῆς τραχύτητος ἀλύπως οἱ πάσχοντες καὶ τῶν στυφόντων ἀνέχεσθαι δύνανται.

Κολλούριον παρηγορικὸν τρυφερὸν πρὸς τοὺς μὴ δυναμένους φέρειν τὴν δῆξιν τῶν κολλουρίων καὶ μάλιστα πρὸς τὰς προσφάτους διαθέσεις·Καδμίας κεκαυμένης καὶ ἐσβεσμένης γάλακτι γυναικὸς δραχ. ιϛʹ· ἔμοιγε δὲ κάλλιον ἐφάνη προαποπεπλυμένην καῦσαι καὶ οὕτω κατασβέσαι τῷ γάλακτι. ψιμμιθίου πεπλυμένου . . . . . . . . . δραχ. ιϛʹ κρόκου . . . . . . . . . . . . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . . . . . δραχ. αʹ ὀπίου . . . . . . . . . . . . . . δραχ. δʹ τραγακάνθης . . . . . . . . . . . . οὐγγ. βʹ ὕδατι ὀμβρίῳ ἀναλάμβανε· ἡ χρῆσις διʼ ὠοῦ. ποιεῖ καὶ πρὸς φλύκταιναν. Ἄλλο καὶ αὐτὸ πάνυ ἁπαλώτατον.Καδμίας . . . . οὐγγ. εʹ ψιμμιθίου . . . . δραχ. δʹ πομφόλυγος . . . οὐγγ. βʹ ὀπίου . . . . . οὐγ. αʹ ἐν ἄλλῳ . . . οὐγγ. γʹ τραγακάνθης . . . οὐγγ. γʹ ὕδωρ ὄμβριον. τούτου πεῖραν πλείστην ἔσχον ἀδήκτως παρηγοροῦντος τὰς πάνυ διακαεῖς καὶ ἐπωδύνους φλεγμονάς. Ἄλλο καλὸν καὶ συντόμως σκευαζόμενον.Καδμίας κεκαυμένης καὶ ὀνείῳ γάλακτι κατεσβεσμένης . . . . . οὐγγ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . οὐγ. αʹ ψιμμιθίου . . . . . . . . . οὐγγ. ιβʹ γῆς ἀστέρος . . . . . . . . δραχ. βʹ τραγακάνθης . . . . . . . . δραχ. βʹ μανδραγόρου . . . . . . . . δραχ. βʹ ἀμύλου κριθίνου . . . . . . . δραχ. βʹ θριδακίνης καυλῶν χυλοῦ . . . . δραχ. βʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. βʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. γʹ ὠῶν δώδεκα τὰ λευκά. Κολλούριον τὸ σπογγάριον καλούμενον πρὸς μεγίστας περιωδυνίας· παρηγορεῖ γὰρ ταχέως. ἔχει δὲ οὕτως·Ἀμύλου . . . . . δραχ. δʹ ψιμμιθίου . . . . δραχ. δʹ ὀπίου . . . . . . ὀβολὸν αʹ κόμμεως . . . . δραχ. βʹ ὕδωρ ὄμβριον. ἡ χρῆσις μετὰ γάλακτός ἐστιν. Περὶ κολλουρίων ἀποκρουστικῶν καὶ μονοημέρων καλουμένων.

Τῶν ἀποκρουστικῶν κολλουρίων καὶ μονοημέρων καλουμένων διττή τίς ἐστιν ἡ διαφορά. τὰ μεγάλα οὖν αὐτῶν ἔχει τὸ διαφορεῖν καὶ ἀποκρούειν μετρίως, ὥστε δύνασθαι αὐτὰ καὶ πρὸς τὰς ἀρχομένας ὀφθαλμίας ἄνευ δήξεως ἁρμόζειν καὶ ἐγχυματιζόμενα καὶ ἐγχριόμενα. διὸ καὶ ἐπὶ τῶν ἀσθενεστέρων καὶ γλαυκοφθάλμων μᾶλλον καὶ ἁπαλοσάρκων καὶ ἐπὶ γυναικείων προσώπων καὶ γράφεσθαι, οἷά ἐστι τὰ διὰ λυκίου καὶ κρόκου καὶ γλαυκίου. πρὸς ταύτας οὖν τὰς γραφὰς ὑμῖν ἐκθήσομαι τάδε ἰσχυρότερον ἔχοντα τὸ στύφον, ὥστε καὶ ἐπὶ τῶν χρονιωτέρων ὄντων δυνατὸν εἶναι κεχρῆσθαι καὶ ἐπὶ τῶν ἰσχυροτέρων ὀφθαλμιῶν καὶ σφοδροτέρων. τοιαῦτά ἐστι τὰ διʼ οἴνου σκευαζόμενα καὶ θάλους ἐλαιῶν ἔβαλον μετὰ λοιπῶν ἀρωμάτων θερμαίνειν τε καὶ ξηραίνειν δυναμένων. τοιαύτης οὖν οὔσης τῆς διαφορᾶς περὶ τῶν προτέρων εἴπωμεν τῶν μετρίως ἀποκρουόντων καὶ πρὸς τὰς ἀρχομένας ὀφθαλμίας ἁρμοζόντων, εἶτα οὕτω περὶ τῶν πλείω στυφόντων καὶ δραστικώτερον ἀποκρούειν δυναμένων ἐροῦμεν. Κολλούριον ἀποκροῦον μετρίως μονοήμερον. τοῦτο καὶ Μηδικὸν καὶ ἀκεσώδυνον καλοῦσιν.

Ἀποκρούει τοίνυν ἐν ἀρχαῖς ἐγχριόντων καὶ ἐνσταζόντων ὠῶν παχεῖ, πολλάκις δὲ καὶ λουόντων, ἁρμόζει δὲ καὶ πρὸς τὰς ἐπιφορὰς καὶ τὰ δριμέα ῥεύματα καὶ οὐλὰς ἀναρραγείσας παλαιάς· ἀνακαθαίρει γὰρ καὶ ἀπουλοῖ καὶ λεπτὰς ὠτειλὰς, ὡς θαυμάσαι. τούτῳ ἐγὼ καὶ ξηρίῳ χρῶμαι καὶ κολλουρίῳ σὺν ὠῷ· σαρκοκόλλης . . . . δραχ. αʹ γλαυκίου . . . . . δραχ. αʹ κρόκου . . . . . . δραχ. αʹ τραγακάνθης . . . . δραχ. αʹ ὕδωρ ὄμβριον. Ἄλλο.Γλαυκίου . . . . . δραχ. ηʹ σαρκοκόλλης . . . . δραχ. ηʹ κρόκου . . . . . . δραχ. ιβʹ τραγακάνθης . . . . δραχ. αʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. 𐅶ʹʹ ὕδατι ὀμβρίῳ ἀναλάμβανε. Ἄλλο πρὸς τὰ αὐτὰ κάλλιστον καὶ διὰ πείρας.Ῥόδων ἁπαλῶν . . . δραχ. ιεʹ κρόκου . . . . . . δραχ. ηʹ τραγακάνθης . . . . δραχ. ζʹ ὀπίου ἀδόλου . . . . δραχ. βʹ ναρδοστάχυος . . . . δραχ. βʹ κόμμεως . . . . . δραχ. ηʹ ὕδατι ὀμβρίῳ ἀναλάμβανε. ἐξ αὐτῶν χριόμενον τὸ τοῦ Νείλου διάρροδον ποιεῖ πρὸς ἔγκαυσιν. Ἄλλο τὸ Μουσάριον καλούμενον ἐκ τοῦ ἱερατικοῦ τόμου.

Κάλλιστόν ἐστι καὶ τοῦτο τὸ κολλούριον τὴν αὐτὴν ἔχον δύναμιν τοῖς προειρημένοις, πλὴν ὅτι δραστικώτερον ἐκείνων εἰς τὸ μᾶλλον ἀποκρούειν τὰ ἐπιφερόμενα ῥεύματα. ἔχει δὲ οὕτως· ἀμύλου . . . . . δραχ. ιεʹ γλαυκίου . . . . . δραχ. ηʹ σαρκοκόλλης . . . . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . δραχ. βʹ σμύρνης . . . . . δραχ. αʹ κόμμεως . . . . . δραχ. βʹ ὕδατι ὀμβρίῳ χρῶ. Ἄλλο Πολυδεύκους καλούμενον πεπειραμένον ἡμῖν πολλάκις.Ῥόδων χλωρῶν χυλοῦ τὸ αὔταρκες. κρόκου . . . . . οὐγ. αʹ σαρκοκόλλης . . . . οὐγγ. βʹ γλαυκίου . . . . . οὐγγ. δʹ κόμμεως . . . . . οὐγ. αʹ ὀπίου . . . . . . οὐγ. αʹ ἐν ἄλλῳ . . . . οὐγγ. δʹ κόμμι κατάκοπτε πρῶτον βαλὼν τραγακάνθης οὐγ. αʹ γλαύκιον, σαρκοκόλλαν, ὄπιον λειώσας τῷ χυλῷ τῶν ῥόδων ἀναλάμβανε. Ἄλλο κολλούριον τὸ Μηδικὸν καλούμενον, ἀποκροῦον πάνυ καλῶς εὐθὺς ἐν ἀρχῇ·Γλαυκίου . . . . . δραχ. ηʹ σαρκοκόλλης . . . . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . δραχ. βʹ τραγακάνθης . . . . δραχ. αʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. εʹ ὕδωρ ὄμβριον. ἐγὼ δὲ τούτου πεῖραν ἔχω πολλὴν, ὡς καὶ μετά τινος τῶν ἄλλων παρηγορικῶν ἐγχυματιζόμενος. Ἄλλο ξηροκολλούριον τὸ διὰ κρόκου πρὸς ἀρχομένας ὀφθαλμίας.Γλαυκίου . . . σαρκοκόλλης . . ἀνὰ δραχ. αʹ κρόκου . . . . ἀλόης . . . . τούτῳ καὶ ὡς προφυλακτικῷ χρῆσθαι δεῖ· ἀποκρούει γὰρ πᾶσαν ταραχὴν ὑπαλειφόμενον. τούτοις μὲν οὖν τοῖς προειρημένοις οὕτω δεῖ χρῆσθαι· ἀποκρούουσι γὰρ πᾶσαν ταραχὴν τῷ ὑπαλείφεσθαι κατʼ ἀρχὰς καὶ μὴ μένειν ἐπὶ πολὺν χρόνον· ἡ γὰρ ἐπὶ πλέον χρῆσις αὐτῶν δασύνει τὰ βλέφαρα καὶ εἰς διάθεσιν παρέλκει. Περὶ τῶν καθʼ ἕτερον τρόπον καλουμένων μονοημέρων.

Ἑξῆς δὲ εἴπωμεν καὶ περὶ τῶν καθʼ ἕτερον τρόπον λεγομένων μονοημέρων, ὧν ἡ δύναμίς ἐστιν ἰσχυροτέρα καὶ μᾶλλον ἔχουσα τὸ ἀποκρούειν καὶ στύφειν· διὸ καὶ ἐπὶ τῶν ἄνευ ἑλκώσεως ῥευμάτων καὶ φλεγμονῶν κεχρῆσθαι δεῖ. ἔχει δὲ τούτων ἡ γραφὴ οὕτως. Τὸ διʼ οἴνου πρωτεῦον ἐν τοῖς μονοημέροις καλουμένοις.Χαλκοῦ κεκαυμένου . . δραχ. κδʹ καδμίας . . . . . δραχ. ιϛʹ ὀποῦ μήκωνος . . . δραχ. ηʹ κρόκου . . . . . . δραχ. ηʹ σμύρνης . . . . . δραχ. ηʹ κόμμεως . . . . . δραχ. ηʹ ἐν ἄλλῳ . . . . δραχ. μʹ οἴνῳ Μενδησίῳ ἀναλάμβανε.

Ἄλλο κιρρὸν, ᾧ χρῶμαι, κηρύκιον λεγόμενον.Καδμίας . . . . . δραχ. κʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . δραχ. ιϛʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. ηʹ κρόκου . . . . . . δραχ. ηʹ ἀκακίας . . . . . δραχ. κδʹ κόμμεως . . . . . δραχ. κδʹ Ἄλλο καὶ τοῦτο πρὸς τὰ αὐτὰ καλούμενον Θεοφίλιον, ἔχει δὲ οὕτω·Καδμίας . . . . . δραχ. ιϛʹ κρόκου . . . . . . δραχ. ιϛʹ σμύρνης . . . . . δραχ. δʹ νάρδου Ἰνδικῆς . . . δραχ. δʹ ἀκακίας . . . . . δραχ. κδʹ κόμμεως . . . . . δραχ. κδʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . δραχ. ιϛʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. γʹ Ἄλλο τὸ ξηροκολλούριον καλούμενον σταλτικὸν, ἔχει δὲ οὕτω·Καδμίας . . . . . δραχ. ιϛʹ ἀκακίας . . . . . δραχ. ιϛʹ κόμμεως . . . . . δραχ. ιϛʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . δραχ. δʹ ὀποῦ μήκωνος . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ σμύρνης . δραχ. δʹ ὕδωρ ὄμβριον. Ἄλλο κολλούριον ἀποκρουστικὸν πάνυ καλῶς μονοήμερον.Στίμμεως πεφρυγμένης . . . . δραχ. ηʹ καδμίας . . . . . . . . . δραχ. ηʹ

χαλκοῦ κεκαυμένου καὶ πεφρυγμένου δραχ. δʹ ἀλόης . . . . . . . . . . δραχ. βʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. εʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. ιβʹ ἀκακίας κιρρᾶς . . . . . . . δραχ. ιβʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. αʹ χρῶ θαρρῶν πρὸς τὰς ἐπιφορὰς τῶν ῥευμάτων μετὰ τὴν τοῦ ὅλου σώματος πρόνοιαν. Κολλούριον ὁ μέγας Ἑρμόλαος.Χαλκοῦ κεκαυμένου . . οὐγγ. ηʹ καδμίας . . . . . οὐγγ. ηʹ ναρδοστάχυος . . . . οὐγγ. αʹ 𐅶ʹʹ κρόκου . . . . . οὐγγ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . οὐγ. αʹ σμύρνης . . . . οὐγγ. δʹ ἀλόης . . . . . . οὐγγ. ηʹ λυκίου Ἰνδικοῦ . . . οὐγγ. βʹ ἀκακίας . . . . . οὐγγ. κʹ ὀπίου . . . . . . οὐγγ. δʹ ὕδωρ ὄμβριον. θαυμαστῶς ἀποκρούει καὶ λεπτύνει φλεγμονάς. Ἄλλο κολλούριον Ἑρμόλαος διʼ ἐλαίου.Καδμίας . . . . . . . . . οὐγγ. ϛʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . . . οὐγγ. ϛʹ σμύρνης . . . . . . . . οὐγγ. αʹ 𐅶ʹʹ κρόκου . . . . . . . . . οὐγ. αʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . οὐγγ. αʹ 𐅶ʹʹ κόμμεως . . . . . . . . . οὐγγ. ϛʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . οὐγγ. κʹ ἀκακίας κόμμεως . . . . . λιτρ. αʹ ἐλαίου παλαιοῦ εἰς τὴν ἀνάληψιν . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . οὐγγ. δʹ ὕδωρ ὄμβριον. Κολλούριον τὸ Νικάριον καλούμενον.

Πάνυ ποιοῦν πρὸς πᾶν ῥεῦμα καὶ χημώσεις καὶ νύγματα καὶ ὑμένων ἐπαναστάσεις καὶ πρὸς λήμας καὶ σταφυλώματα καὶ μυοκέφαλα καὶ ἐσχάρας καὶ πρὸς πᾶσαν διάθεσιν. ἐπειράθη· τῆς δὲ εὐτελείας τῶν εἰδῶν μὴ καταφρονήσῃς. χαλκοῦ κεκαυμένου . δραχ. ιϛʹ καδμίας . . . . δραχ. κʹ κόμμεως . . . . δραχ. λβʹ τοῦ φαρμάκου . . . δραχ. λϛʹ ὕδωρ ὄμβριον. ἔστι δὲ ἡ σκευασία τοῦ φαρμάκου ἥδε· τοῦ χυλοῦ τοῦ κενταυρίου μέρη βʹ, ἑψήματος Κρητικοῦ μέρ. αʹ, ἕψε ἐν ἀμπελίνοις ξύλοις καὶ ἐν καινῇ χύτρᾳ, ἕως γλοιοῦ πάχος σχῇ, καὶ ἐγχυμάτιζε ὠῷ πρὸς τοὺς μὴ φέροντας τὸ στύφον, ἄλλοτε μεθʼ ὕδατος ποίει. κατʼ ἀρχὰς δὲ αὐτῷ ὑδαρεῖ κεχρῆσθαι δεῖ. Ἄλλο τὸ πηλάριον καλούμενον.Καδμίας κεκαυμένης καὶ πεφρυγμένης . οὐγγ. βʹ χαλκοῦ κεκαυμένου καὶ πεφρυγμένου . οὐγγ. βʹ ὀπίου . . . . . . . . . . . οὐγγ. γʹ ἀκακίας κιρρᾶς . . . . . . . . οὐγγ. γʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . . οὐγγ. εʹ ψιμμιθίου . . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . . οὐγγ. ϛʹ σμύρνης . . . . . . . . . . οὐγγ. γʹ ἀμύλου . . . . . . . . . . . οὐγγ. ιβʹ τραγακάνθης . . . . . . . . . οὐγγ. ιβʹ κόμμεως . . . . . . . . . . οὐγγ. ιβʹ ὕδωρ ὄμβριον. πάνυ καλῶς ἀποκρούει καὶ παρηγορεῖ παχυτέρα ἡ χρῖσις. εἰρηκότες ἤδη, τίνες δέονται φλεβοτομίας, καὶ περὶ τῶν ἁρμοζόντων αὐτοῖς, εἰ χρεία γένοιτο κολλουρίων, γράψωμεν, καὶ τίνες αὐτῶν χρῄζουσι καθάρσεως. Περὶ τῆς διὰ χολώδη καὶ δριμὺν χυμὸν γινομένης ὀδύνης.

Εἰ μὲν οὖν ὀδύνη τις γένοιτο διὰ χολώδη καὶ δριμὺν χυμὸν, ἔστω σοι δῆλον διὰ πολλῶν, πρῶτον μὲν ἐκ τοῦ μὴ πληθωρικὸν φαίνεσθαι τὸ σῶμα ὅλον, ἀλλὰ μᾶλλον καὶ κακόχυμον, λοιπὸν δὲ καὶ τὸ δάκνεσθαι μὴ μόνον τοὺς κανθοὺς, ἀλλὰ καὶ τὰ μῆλα σφοδρῶς ἐκ τοῦ ἐπιρρέοντος καὶ καίεσθαι δοκεῖν καὶ ἀναπηδᾶν μὴ φέροντας τὴν δῆξιν. ἐπειδὰν οὖν ἐκ τούτων διαγνῷς, προσέτι δὲ καὶ ἐκ τῶν προηγησαμένων—λῦπαι γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ φροντίδες καὶ ἐγκαύσεις καὶ θυμοὶ προηγοῦνται καὶ δριμέων προσφορά—θαρρῶν προσέρχου τῇ θεραπείᾳ· δυνήσῃ γὰρ τάχιστα καὶ δίχα τῶν κολλουρίων ἰᾶσθαι. Θεραπεία.

Εἰ μὲν οὖν καθʼ ὅλου τοῦ σώματος φαίνοιτο χολώδης πλεονάζουσα κακοχυμία, τοῖς καθαίρειν τὸ ὅλον δυναμένοις καὶ ἀπέριττον ἐργάσασθαι βοηθήμασιν. εἰ δὲ μὴ καθʼ ὅλου περιττεύοι τοῦ σώματος τὰ δριμέα περιττώματα, ἀλλὰ ποιότητι μᾶλλον ἢ ποσότητι λυποῦντα φαίνοιτο, καὶ λουτροῖς μόνοις χρησάμενος ἀπὸ γλυκέων ὑδάτων καὶ εὐκράτοις ἀνώδυνον ἀπαλλάξεις τὸν κάμνοντα. εἰ δὲ καὶ εὐπειθὴς εἴη ὁ κάμνων, καὶ τροφῇ πραϋτάτῃ καὶ ἀδήκτῳ καὶ παχυνούσῃ θελήσει χρήσασθαι, οἷον ὀρφῷ καὶ τοῖς ἄλλοις τοῖς σκληροτέροις ἰχθύσι, γλαύκῳ, κηρυκίοις ἢ τῷ ἐξ αὐτῶν ἰσικῷ ἢ βουλβίῳ ἢ στερνίῳ καὶ λαχάνων ἰντύβοις ἢ μαλάχῃ καὶ ὀπωρῶν μήλοις καὶ πέποσι καὶ σταφυλῇ γλυκείᾳ. τῶν δὲ σύκων οὐδʼ ὅλως συμβουλεύω τοὺς ὀφθαλμιῶντας λαμβάνειν· ἔχουσι γὰρ ὀπῶδές τι τῶν παροξυντικῶν. τῶν δὲ κιτρίων τὴν σάρκα ἐκτὸς τοῦ λέπους προσφερέσθωσαν καὶ πρὸ τροφῆς μᾶλλον καὶ ταχύτερον καὶ πινέτωσαν εὐκράτου μᾶλλον ἤπερ οἴνου. οἴνου δὲ εἰ βούλοιντο πίνειν, τὸν χρυσαττικὸν αὐτοῖς ἐπιδίδου ἢ τὸν γλυκὺν Βιθυνὸν καὶ τῶν ἄλλων, ὅσοι παχύνειν καὶ ἀμβλύνειν δύνανται. εἰ δὲ ἀπειθεῖς τύχοι εἶναι τοὺς κάμνοντας, ὥστε μὴ δύνασθαι ἀνέχεσθαι διαίτης, ὥσπερ εἰσὶ πολλοὶ καὶ μάλιστα τῶν βαρβάρων, ἀνάγκη τότε κολλουρίοις χρήσασθαι καὶ τούτων τοῖς ἀδήκτοις καὶ ἀπαμβλύνειν δυναμένοις τὸ δριμὺ, ἐξ ὧν πρῶτόν ἐστι τὸ διὰ πομφόλυγος σκευαζόμενον. ἔχει δὲ αὐτοῦ ἡ γραφὴ οὕτως. Κολλούριον ποιοῦν πρὸς τὰ δριμέα ῥεύματα.Πομφόλυγος πεπλυμένης . . . δραχ. κʹ πεπέρεως . . . . . . . . . δραχ. κʹ ψιμμιθίου πεπλυμένου . . . . . δραχ. κεʹ μολύβδου κεκαυμένου καὶ πεπλυμένου δραχ. κεʹ ἀμύλου . . . . . . . . . δραχ. κεʹ κόμμεως λευκοῦ . . . . . . . δραχ. ηʹ ὕδατι ἀποίῳ ἀναλάμβανε. τούτων ἕκαστον μετὰ τὴν καῦσιν δεῖ πλύνειν, ἄχριπερ ἐπιμιγνύμενον τῷ ὕδατι νεφελῶδες μηκέτι ἀναπέμπηται, καὶ ἔπειτα ξηρανθέντα καὶ σταθμηθέντα οὕτω μιγνύναι καὶ λειώσαντα ὁμοῦ πλείοσιν ἡμέραις οὕτω προσεμβαλεῖν τὸ ἄμυλον καὶ τὸ κόμμι πρὸς τὴν ἀνάληψιν· ἐὰν γὰρ σὺν τοῖς ἄλλοις καὶ τὸ ἄμυλον ἐπιβληθῇ, ῥᾳδίως ὀξύνεται. τοῦτο τὸ κολλούριον κάλλιστόν ἐστι καὶ διʼ ἄλλα μὲν πολλὰ, μάλιστα δὲ ὅτι τῶν ναρκωτικῶν οὐδὲν ἔχει προσπεπλεγμένον, ὥσπερ εἰσὶν ἄλλα πολλὰ τὰ διʼ ὀπίου καὶ μανδραγόρου χυλοῦ καὶ τῶν οὕτω ναρκωτικῶν μετέχοντα, ὧν ἡ πλείων χρῆσίς ἐστι βλαβερά. δυνατὸν δέ ἐστιν, εἴ γε χρεία φαίνοιτο, προσπλέκειν τῶν ἀποκρουστικῶν τι πολλάκις ἢ παρηγορικῶν τοσοῦτον, ὅσον ἄν τις ὑπονοήσειεν ἁρμόζειν τῇ ἐνοχλούσῃ διαθέσει· ἄλλοτε γὰρ ἄλλως πρόσφορον εὑρίσκεται μέτρον. Περὶ ἐμφράξεως μόνης γινομένης ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς.

Εἰ δὲ χωρὶς τοῦ πεπληρῶσθαι τὸ σῶμα φλεγμονὴ φαίνοιτό σοι γεγενῆσθαι διʼ ἔμφραξιν παχυτέρου καὶ φλεγματικωτέρου αἵματος, οὐ δεῖ φλεβοτομίαν ἢ κάθαρσιν παραλαμβάνειν, ἀλλὰ μᾶλλον ἐπιδιδόναι πίνειν αὐτοῖς οἶνόν τινα τῶν εὐαναδότων· καὶ γάρ ἐστι δυνατὸς αἷμά τε διαφορῆσαι καὶ ἐκφράξαι τὸν ἐσφηνωμένον χυμὸν καὶ ἀναρρῶσαί τε τὸ ἀσθενὲς τοῦ μορίου, ὡς μηκέτι ἐπιδέχεσθαι. κάλλιον δὲ ἐπὶ τοιούτων διαθέσεων, ἐφʼ ὧν μή ἐστι πλῆθος, ὡς εἰρήκαμεν, ἐν ὅλῳ τῷ σώματι, καὶ λοῦσαι τὸν κάμνοντα πρότερον εὐκράτῳ λουτρῷ διαθερμᾶναι τε καὶ χαλάσαι τοὺς πόρους καὶ τότε δοῦναι τὸν οἶνον· οὕτω γὰρ εὐκόλως εἰς πᾶν τὸ σῶμα καὶ περὶ τοὺς ἀνωτέρους τόπους ἀναδοθήσεται τὸ πόμα, ὥστε μὴ μόνον τῇ θερμότητι αὐτοῦ, ἀλλὰ τῷ τάχει τῆς κινήσεως ἀπολεπτῦναι τε καὶ ἐξωθῆσαι ποιήσει τι τῶν ἐμποιησάντων τὴν ἔμφραξιν ἅμα τε καὶ τὸ ἀσθενὲς, ὡς εἰρήκαμεν, ῥῶσαι τῶν μορίων, ὡς καὶ αὐτὰ δύνασθαι ἀπωθεῖν μέρος τι τῶν ἐγκειμένων. οὗτος μὲν οὖν ὁ τρόπος διαγνωστικός ἐστι καὶ χρῄζων ἀρίστου ἰατροῦ πρὸς τὴν διάγνωσιν. εἰ δὲ φοβῇ τῇ οἰνοποσίᾳ χρήσασθαι, τῇ πυρίᾳ μᾶλλον τοῦ θερμοῦ ἀσφαλεστάτῃ οὔσῃ καὶ προσέτι καὶ εἰς διάγνωσιν συντελούσῃ. ὅταν μὲν γὰρ πυριῶντός σου μηδὲν ἐπιρρέῃ, δῆλον, ὡς ἀπέριττόν ἐστι τὸ ὅλον, καὶ δεῖ ἐπιμεῖναι τῇ πυρίᾳ χρώμενον· πάντως γὰρ διαφορήσεις. εἰ δʼ ἐπιρρέοι καὶ τὰ τῆς ὀδύνης ὀλίγον ἐνδεδωκότα πάλιν ἐπιτείνοιτο, κενώσεως δεῖται, οἷον φλεβοτομίας ἢ καθάρσεως, πληθωρικοῦ μὲν ὄντος μᾶλλον τοῦ σώματος, φλεβοτομίας, κακοχύμου δὲ καὶ περιττωματικοῦ, καθάρσεως. τούτοις καὶ τὸ ὑδαρὲς ἁρμόζει μελίκρατον ἐγχυματιζόμενον καὶ τότε πολὺ μᾶλλον, ἡνίκα καὶ λῆμαι θλίβουσι τὸ ὄμμα τικτόμεναι· οὐδὲν γὰρ οὕτως ἀπολεπτύνει καὶ κωλύει τὸ τίκτεσθαι λήμας, ὡς τὸ μελίκρατον καὶ τῶν κολλουρίων, ὅσα τὸ διαφορητικὸν καὶ πέττειν τὰς φλεγμονὰς κέκτηνται.

Περὶ πυκνώσεως.

Εἰ δὲ καὶ πύκνωσις εἴη τις ἐν τοῖς πόροις, καὶ ταύτην ἀνευρῦναι δύναται τὸ μελίκρατον καὶ τοὺς πόρους ἐκφράξαι, ὥστε θαυμαστῶς καὶ ὀξέως ἀνώδυνον γενέσθαι τὸν κάμνοντα, διαφορηθέντος τοῦ ἐγκειμένου εἴτε ὑγροῦ εἴτε πνεύματος ὄντος. ἔσται δέ σοι δῆλον τὸ εἶναι πνεῦμα διατεῖνον καὶ ποιοῦν τὴν ὀδύνην ἐκ τοῦ μήτε φλεγμονῆς μήτε δήξεως ἀφορήτως ὀδυνᾶσθαι καὶ διατείνεσθαι καὶ ῥήγνυσθαι δοκεῖν τὰ ὄμματα. ἐγὼ γοῦν τινα τῶν οὕτω πασχόντων ἰασάμην τῷ μελικράτῳ μηδενὸς τῶν πραϋντικῶν καὶ ἀνωδύνων πραῧναι δυναμένων τὴν ὀδύνην, ἀλλὰ καὶ μείζονα τοῦ πρὶν παρασκευασάντων γενέσθαι. εἰρηκότες οὖν, τίνες μὲν τῆς φλεβοτομίας δέονται, τίνες δὲ τῆς καθάρσεως, καὶ ποῖαι ἀμφοτέρων καὶ περὶ λουτρῶν καὶ πυρίας καὶ οἴνου πόσεως, ἐφεξῆς καὶ περὶ ἑλκῶν εἴπωμεν τῶν τε σὺν φλεγμοναῖς καὶ περὶ τῶν ῥῆξιν καὶ ἀνάβρωσιν ἐχόντων μυοκέφαλά τε καὶ σταφυλώματα καὶ περὶ τῶν χρονίας ἁπλῶς ἐχόντων διαθέσεις ἁπάντων οὐλῶν τε καὶ λευκωμάτων καὶ πτερυγίων καὶ συκώσεων καὶ ἀρχομένων ὑποχύσεων. Περὶ ἑλκώσεως καὶ φλεγμονῆς.

Εἰ μὲν οὖν τύχοι ἕλκος ἅμα καὶ φλεγμονὴν συστῆναι, δῆλον, ὅτι καὶ τὴν θεραπείαν ἐπίμικτον εἶναι δεῖ διά τε τῶν τὴν φλεγμονὴν πραΰνειν δυναμένων καὶ συμπέττειν. τοιαῦτα δέ ἐστι τό τε διὰ λιβάνου καλούμενον καὶ ὁ κύκνος καὶ τὸ διʼ ἀμύλου καὶ τὸ διὰ ψιμμιθίου καὶ γῆς ἀστέρος συγκείμενον. πάντα ταῦτα θεραπεύει τάς τε ἀναβρώσεις καὶ ἑλκώσεις ἀπὸ δριμέος χυμοῦ γινομένου ῥεύματος. ἔχει δὲ καὶ τούτων ἡ γραφὴ οὕτως.

Κολλούριον ὁ κύκνος ἁπαλώτατον πρὸς περιωδυνίας καὶ ῥεύματα φερόμενα δριμέα, ἁρμόζει δὲ ἐν τοῖς μὴ φέρουσι τὰς δήξεις τῶν κολλουρίων διὰ τὸ ἁπαλὸν καὶ ἀσθενὲς τοῦ σώματος. Καδμίας . . . . . δραχ. ιϛʹ ψιμμιθίου πεπλυμένου . οὐγγ. μʹ ἀμύλου . . . . . οὐγγ. βʹ ἀκακίας . . . . . οὐγγ. βʹ τραγακάνθης . . . . οὐγγ. βʹ ὀπίου . . . . . . οὐγγ. βʹ ὕδωρ ὄμβριον καὶ πρὸς τὴν ἀνάληψιν ὠῶν λβʹ τὰ λευκά. Κολλούριον τὸ Λιβιανόν.Καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. βʹ ψιμμιθίου πεπλυμένου . . . . . δραχ. ιϛʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. ιβʹ στίμμεως κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. βʹ ἀμύλου . . . . . . . . . δραχ. βʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. ιβʹ σποδοῦ πομφόλυγος . . . . . . δραχ. ηʹ γῆς ἀστέρος . . . . . . . . δραχ. ηʹ μολύβδου κεκαυμένου καὶ πεπλυμένου δραχ. ηʹ τραγακάνθης . . . . . . . . δραχ. ηʹ ὕδατι λείου καὶ πρὸς τὴν ἀνάληψιν ὠῶν κʹ τὰ λευκὰ, ἐν ἄλλῳ ὀπίου δραχ. ιβʹ. τοῦτο τὸ κολλούριον πολύχρηστόν ἐστι σφόδρα, ποιεῖ δὲ καὶ πρὸς φλυκταίνας καὶ ἐπικαύματα, ῥήξεις, ὑποπύους, χημώσεις, περιωδυνίας καὶ πολλὰς διαθέσεις καὶ οὐλὰς ἀποσμήχει καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν πολύχρηστόν ἐστι καὶ εἰς τὰ εἰρημένα πάντα ποιοῦν, μάλιστα πρὸς τὰς μεθʼ ἑλκώσεως φλεγμονάς. ὁμοίως δὲ καὶ τὸ διὰ λιβάνου πρὸς τὰ αὐτὰ ποιεῖ καὶ μάλιστα πρὸς τὰς σφοδρὰς χημώσεις.

Κολλούριον τὸ διὰ λιβάνου ποιοῦν πρὸς χημώσεις.Καδμίας . . . . . δραχ. κʹ λιβάνου . . . . . δραχ. κʹ ψιμμιθίου . . . . . δραχ. κʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. βʹ ὕδατι ὀμβρίῳ ἀναλάμβανε. ποιεῖ δὲ καὶ τὸ γλαύκιον μεθʼ ὕδατος ἔξωθεν τῶν ὀφθαλμῶν ἐπιχριόμενον, ἀλλʼ οὐ κατʼ ἀρχὰς εὐθὺς τῆς χημώσεως, ἀλλὰ μετὰ εʹ ἢ ϛʹ ἡμέρας, ὅταν καὶ σύμπεψις γένηται ταύτης. καὶ τοῦτο πεῖραν δέδωκεν. Κολλούριον τὸ οὐράνιον.

Ἐφʼ ὧν μή ἐστι πολὺ θερμὸν τὸ ἐπιρρέον, ποιεῖ καλῶς πρὸς φλυκτίδας, ῥήξεις, προπτώσεις, σταφυλώματα, ὑποπύους, διαβρώσεις, νομὰς, ἄνθρακας. Γῆς Σαμίας ὀπτῆς . . οὐγγ. γʹ πομφόλυγος . . . . οὐγ. αʹ καδμίας πεπλυμένης . . οὐγ. αʹ στίμμεως . . . . . οὐγγ. βʹ λεπίδος πεπλυμένης . οὐγγ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . οὐγ. αʹ ὀπίου . . . . . . οὐγγ. ϛʹ κόμμεως . . . . . οὐγγ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . οὐγγ. γʹ ὕδωρ ὄμβριον. εἰ δὲ σὺν τῷ ἕλκει φλεγμονὴ καὶ δάκρυον ἐπιρρέον εἴη πολὺ, μίγνυε τοῖς ἀδήκτοις καὶ τῶν ἀποκρούειν δυναμένων ὀλίγον, εἰ δὲ δριμὺ εἴη, τῶν διαρρόδων, εἰ δὲ μή ἐστι πάνυ θερμὸν, καὶ τοῦ Ἑρμολάου ὀλίγον ἢ τοῦ καλουμένου ὑδαρίου ἢ τῶν μονοημέρων ἢ ἀχαρίστων λεγομένων, ὧν καὶ τὰς γραφὰς ἐξεθέμην ὑμῖν καὶ, εἴ τι παραλέλειπται, γράψομεν. καὶ ὁ κόκκος δὲ τῆς ῥοιᾶς ἐκπιεζόμενος κατὰ τοῦ ἔχοντος ὀφθαλμοῦ τὸν ἄνθρακα ὠφελεῖ μεγάλως, ὡς ὁ πειραθεὶς ἔλεγεν ὑπὸ θείας ἐπιφανείας ἐν ὀνείροις διδαχθῆναι.

Σμηκτικὰ οὐλῶν.

Ὅσα τῶν σμηκτικῶν πέφυκεν οὐλὰς ἀποσμήχειν, ταῦτα καὶ τύλους ἀποσμήχειν οἶδε καὶ οὐλὰς παχείας. εἰσὶν οὖν πολλὰ τοῦτο ποιεῖν δυνάμενα· ἀνεμώνης ἁπάσης ὁ χυλὸς τὰς οὐλὰς ἀποσμήχει τὰς ἐν ὀφθαλμοῖς. ὁμοίως καὶ τοῦ κενταυρίου τοῦ μικροῦ ὁ χυλὸς μετὰ μέλιτος ἀποσμήχει. ἐπὶ δὲ τῶν χρονιωτέρων καὶ τῇ κεδρίᾳ ἐχρήσαντο. λεπτύνει δὲ ἐπὶ πλέον καὶ τὰς σκιρρώδεις οὐλὰς, ἃς καὶ λευκώματα καλοῦσι. νίτρον μετʼ ἐλαίου παλαιοῦ λειωθὲν ἐπιμελῶς καὶ ἐπιχριόμενον καλῶς ποιεῖ καὶ τῆς σηπίας τὸ ὄστρακον καυθὲν μετὰ μέλιτος καὶ λειωθέν. ἐν δὲ κολλουρίοις πάνυ καλῶς καὶ πραέως ἀποσμήχει καὶ τοῦτο λαμβάνον μαμιρᾶς καὶ ἀμμωνιακοῦ θυμιάματος, σμύρνης τρωγλίτιδος, κροκοδείλου χερσαίου κόπρου, πάντα ἴσα. ποίει κολλούριον καὶ χρῶ πάνυ ὄντι διὰ πείρας. Ἡ διαθήκη πρὸς ἕλκη.

Ποιεῖ καὶ πρὸς παλαιὰ, μάλιστα δὲ ἕλκη κακοήθη καὶ οὐλὰς ἀποσμήχει καὶ ἀπολεπτύνει, ὥστε καὶ πρὸς μυοκέφαλα ποιεῖν, καὶ ἄλλας δὲ πλείστας ἐνεργείας ἔχει ἐπαίνου ἀξίας. ἔχει δὲ ταῦτα· Καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. κεʹ στίμμεως . . . . . . . . . δραχ. εʹ ναρδοστάχυος . . . . . . . . δραχ. γʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. γʹ καστορίου . . . . . . . . . δραχ. βʹ λεπίδος . . . . . . . . . δραχ. βʹ ἰοῦ . . . . . . . . . . . δραχ. δʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . . . δραχ. γʹ

πεπέρεως . . . . . . . . . δραχ. δʹ ψιμμιθίου . . . . . . . . . δραχ. δʹ λυκίου . . . . . . . . . . δραχ. δʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. δʹ λιβάνου . . . . . . . . . δραχ. δʹ ὀποβαλσάμου . . . . . . . . δραχ. δʹ λίθου σχιστοῦ . . . . . . . δραχ. βʹ κασίας ἐρυθρᾶς . . . . . . . δραχ. βʹ ἰοῦ σκώληκος . . . . . . . δραχ. βʹ χαλκάνθης . . . . . . . . δραχ. βʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. βʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. κʹ μαράθρου χυλοῦ . . . . . . . οὐγ. αʹ χολῆς αἰγείας . . . . . . . δραχ. δʹ οἴνῳ Ἀμιναίῳ λείου καὶ χρῶ. Κολλούριον τὸ χιόνιον.Ψιμμιθίου . . . . . δραχ. αʹ ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ . . οὐγ. αʹ ἀμμωνιακοῦ θυμιάματος . δραχ. γʹ σηπίας ὀστράκου . . . δραχ. αʹ 𐅶ʹʹ ἐν ἄλλῳ . . . . οὐγγ. αʹ 𐅶ʹʹ. κάλλιστόν ἐστι βοήθημα καὶ πολλάκις πεπειραμένον. Κολλούριον τὸ νάρδινον τοῦ Ζωΐλου.Στίμμεως κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. ηʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. δʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . . . δραχ. ηʹ ψιμμιθίου κεκαυμένου καὶ πεπλυμένου δραχ. ηʹ ναρδοστάχυος . . . . . . . . δραχ. γʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . οὐγγ. γʹ φύλλων . . . . . . . . . οὐγγ. βʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. γʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. δʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. βʹ καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. ηʹ λυκίου Ἰνδικοῦ . . . . . . . δραχ. ιϛʹ ζιγγιβέρεως . . . . . . . δραχ. δʹ ἀκακίας κιρρᾶς . . . . . . . δραχ. κʹ καστορίου . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ ἀλόης . . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. κʹ ὕδωρ ὄμβριον. τοῦτο τὸ κολλούριον πρὸς τὰς πάνυ παλαιὰς διαθέσεις καλῶς ποιεῖ· καὶ γὰρ τὰ παρὰ τῶν ἑλκῶν καὶ τὰς οὐλὰς ἀπολεπτύνει καὶ τὸ ἐπιρρέον ἀποκρούεται. πρὸς δὲ τοὺς μὴ φέροντας αὐτοῦ τὴν δῆξιν μιγνύειν αὐτῷ δεῖ καὶ τῶν ἁπαλῶν κολλουρίων· οὕτω γὰρ ἄλυπος καὶ ἀσφαλεστέρα αὐτοῦ ἡ χρῆσις γενήσεται. Κολλούριον τὸ ὑδαρὲς καλὸν, ποιοῦν πρὸς ὑποπύους καὶ συκώσεις καὶ χημώσεις καὶ ῥεύματα. ἡ χρῆσις ὑδαρεστέρα.Καδμίας . . . . . οὐγγ. ιϛʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . οὐγγ. θʹ λίθου σχιστοῦ . . . . δραχ. ηʹ ἀλόης . . . . . δραχ. ηʹ νάρδου Κελτικῆς . . δραχ. ηʹ. οὐκ οἶδα, εἰ τούτου κάλλιόν ἐστι πρὸς ὑποπύους κολλούριον καὶ πρὸς τὰς χημώσεις καὶ ἐπιφορὰς τῶν ῥευμάτων. δεῖ δὲ ὑδαρεῖ αὐτῷ κεχρῆσθαι καὶ μετὰ τὸ παύσασθαι τὴν πολλὴν δυσκρασίαν καὶ δριμύτητα τοῦ ῥεύματος. εἰ δέ τις ἐνοχλεῖ πολλὴ δυσκρασία καὶ δριμύτης ἐν τῷ ὄμματι, μετὰ τῶν ἁπαλῶν κολλουρίων ὀλίγον ἐξ αὐτοῦ κατʼ ἀρχὰς ἐπιμίγνυε, εἶτα πλεῖον, καὶ τελευταῖον θαρρῶν κέχρησο πρὸς τὰ εἰρημένα πάθη καθʼ ἑαυτόν. Κολλούριον τὸ Ἡράκλειον ποιοῦν πρὸς τὰ πάνυ κοῖλα τῶν ἑλκῶν καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν λεπτὰς καὶ ἀφανεῖς τὰς οὐλὰς ἐργαζόμενον μετὰ τοῦ καὶ ἐπιβάπτειν αὐτὰς δύνασθαι.Μολύβδου κεκαυμένου καὶ πεπλυμένου δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. αʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. δʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. γʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. δʹ σποδίου πεπλυμένου . . . . . δραχ. δʹ λεπίδος στομώματος . . . . . δραχ. αʹ πεπέρεως . . . . . . . . . δραχ. αʹ ὕδωρ ὄμβριον. Δακνηρὸν πρὸς ὀξυδορκίαν.

Ταῦτα μὲν οὖν τὰ προειρημένα πρὸς τὰς οὐλὰς καὶ τὰς χρονίας διαθέσεις ἁρμόζει σμηκτικὰ ὄντα. μνημονευτέον δὲ ἑξῆς ὁμοίως καὶ τῶν ὀξυδορκικῶν λεγομένων, ὅσα πρὸς τοὺς ἀχλυώδεις ὀφθαλμοὺς ἁρμόζει. ὅτι δὲ καὶ ἐπὶ τῶν προβεβηκότων ταῖς ἡλικίαις τὴν ἀτονίαν τοῦ ὁρατικοῦ πνεύματος ἀποκαθίστησι καὶ νεωτέρους ποιεῖ τὴν ἐνέργειαν καὶ τὰς ἀρχομένας ὑποχύσεις διαλύει ... ἔστιν δʼ αὐτῶν τὸ πρῶτον τῆς κλήσεως κυνόπτικον. χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . δραχ. λβʹ πεπέρεως . . . . . . . δραχ. ιϛʹ καδμίας . . . . . . . . δραχ. ηʹ ἐν ἄλλῳ εὗρον προσθήκην . δραχ. θʹ σμύρνης . . . . . . . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . . . δραχ. δʹ κόμμεως . . . . . . . δραχ. κδʹ ὕδατι ἀναλαβὼν χρῶ. Ὑγροκολλούριον ποιοῦν πρὸς ἀμβλυωπίαν καὶ ἄλλα πολλά.Πομφόλυγος ἀπλύτου . . κοχλιάρια ϛʹ ὀποβαλσάμου . . . . . κοχλιάριον αʹ μέλιτος . . . . . . κοχλιάρια βʹ οἴνου ἀγύψου παλαιοῦ καὶ λευκοῦ τὸ ἀρκοῦν. δεῖ σε πρῶτον ἐμβαλεῖν τὸν πομφόλυγα λειωθέντα καλῶς πάνυ, εἶτα μίσγειν τὸ ὀποβάλσαμον, εἶτα τὸ μέλι, ὕστερον δὲ πάντων τὸν οἶνον· μετὰ οὖν τὴν μῖξιν λείωσον ἄχρι τριῶν ἡμερῶν ἐπιμελῶς καὶ οὕτω βάλλε εἰς ὑέλινον ἀγγεῖον καὶ, ὅτε χρήσῃ, τάραττε τὸ ἀγγεῖον καὶ οὕτως ὑπόχριε τῇ μήλῃ καὶ, ὡς πέψῃ, ποίει θερμῷ ἀποπλύνων τὰ ὄμματα. Ἄλλο ὡς δύνασθαι καὶ εἰς τὸν ἥλιον ἀβλαβῶς ὁρᾶν.

Ἴασπιν λευκὸν, μάγνητα ζῶντα, χρυσοσάπφειρον, ἀχάτην, αἱματίτην, χαμαίμηλον, ἱερακιάδα, ὀπὸν κονύζης λεπτῆς, ἅπαντα ταῦτα ἐξ ἴσου λαβὼν ποίει κολλούριον λεπτὸν καὶ ὑπάλειφε. Ξηρίον τὸ Σεβήριον καλούμενον πρὸς ὀξυδορκίαν.Καδμίας . . . . . οὐγγ. γʹ ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ . . . οὐγ. αʹ φύλλων . . . . . οὐγγ. γʹ πεπέρεως . . . . . οὐγγ. ϛʹ ποιήσας ξηρίον ὑπάλειφε. καὶ ποιεῖ πρὸς ξηροφθαλμίαν. Ξηρίον τὸ φῶς λεγόμενον πρὸς ἀμβλυωπίαν καὶ πρὸς ὀδόντων πόνον καὶ ῥεύματα.Καδμίας . . . . . δραχ. ηʹ ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ . . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . δραχ. εʹ πεπέρεως . . . . . δραχ. γʹ φύλλου . . . . . . δραχ. αʹ ἀρσενικοῦ . . . . . δραχ. αʹ Ἄλλο πάνυ καλὸν πρὸς ψωρώδεις διαθέσεις καὶ κνησμοὺς ὀφθαλμῶν ἀμβλυωπίας τε καὶ τραχέα βλέφαρα καὶ ῥεύματα παλαιὰ καὶ τὰς ἐν ὀφθαλμοῖς οὐλὰς καὶ πτερύγια, ᾧ χρῶμαι.Καδμίας . . . . . . . . δραχ. δʹ χαλκίτεως κεκαυμένης ἐν ἄρτῳ . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. αʹ πεπέρεως . . . . . . . . δραχ. αʹ ἀρσενικοῦ . . . . . . . δραχ. δʹ ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ . . . . . δραχ. αʹ λειώσας ὑπάλειφε τὴν παραγωγὴν ποιούμενος διὰ τοῦ κερατοειδοῦς. Ἄλλο πρὸς ἀμβλυωπίαν καὶ ἀρχομένας ὑποχύσεις.

Δαφνίδων λελεπισμένων δραχ. κʹ λείωσον μετʼ οὔρου παιδὸς ἀφθόρου σὺν κόμμεως δραχ. βʹ, ἔγχριε τοὺς μὲν ὑποκεχυμένους μετʼ οὔρου, τοὺς δʼ ἄλλους μεθʼ ὕδατος.

Ἄλλο. χολὴν ὑαίνης μετὰ μέλιτος καὶ κονύζης ἔγχριε.

Ἄλλο. χολὴν πέρδικος μετὰ μέλιτος καὶ χυλοῦ μαράθρου ἔγχριε. πάνυ καλὸν καὶ πρὸς τὰς ἀρχομένας ὑποχύσεις καὶ ὁ Πρωτεὺς τὸ κολλούριον καὶ ὁ θαλασσερὸς καλούμενος πρὸς ἀμβλυωπίας καὶ ἀρχομένας ὑποχύσεις καὶ τύλους σμήχει.

Ἄλλο. χολὴ ἀετοῦ καλῶς ποιεῖ καθʼ ἑαυτὴν καὶ μετὰ μέλιτος ἐγχριομένη.

Χρὴ γραφῆναι καὶ τὸ τοῦ προφήτου ὑγροκολλούριον. Περὶ νυκτάλωπος.

Πρὸς δὲ τοὺς κατοψὲ μὴ βλέποντας, οὓς νυκτάλωπας ὀνομάζουσι, νίτρον τρίψας μεθʼ ὕδατος ποταμίου χρῶ.

Ἄλλο. χολὴν τράγου μετὰ μέλιτος ἔγχριε· αἴρει ἐν ὀλίγαις ἡμέραις.

Ἄλλο πρὸς τὸ αὐτό.

Ἧπαρ τράγειον ὀπτήσας τὸν ἐκ τῆς ὀπτήσεως ἰχῶρα συνάγαγε καὶ οὕτως ἔγχριε αὐτοὺς, αὐτὸ δὲ τὸ ἧπαρ ἐσθίειν δίδου καὶ τὸν ἀτμὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς ὀπτουμένου κέλευε ἀνεωγόσι δέχεσθαι. Πρὸς τραχέα βλέφαρα.

Κολλούριον τραχωματικὸν λεπτῦνον τὰς ὑπερσαρκώσεις τῶν βλεφάρων πάνυ καλῶς. ἔχει δὲ ταῦτα. καδμίας . . . . . δραχ. ιϛʹ λίθου αἱματίτου . . . δραχ. μʹ λίθου σχιστοῦ . . . . δραχ. μʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . δραχ. κʹ ἰοῦ . . . . . . . δραχ. ηʹ ὀπίου . . . . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . δραχ. ηʹ μήκωνος σπέρματος . . δραχ. ιϛʹ κόμμεως . . . . . δραχ. λβʹ. τὸ σπέρμα τοῦ μήκωνος λειώσας χύλιζε. πρόσχες, πῶς κέχρησαι τοῖς τραχωματικοῖς κολλουρίοις. ἐὰν γὰρ ἕλκος εἶναι τύχῃ τῇ τραχύτητι τῶν βλεφάρων, βέλτιόν ἐστιν ἐκστρέφοντα μᾶλλον αὐτὰ οὕτω σμήχειν ἢ τῷ κυάθῳ τῆς μήλης ἢ φύλλοις συκῆς. ἔνιοι δὲ καὶ σηπίας ὀστράκῳ ἢ δέρματι τραχυτέρῳ χρῶνται, καὶ ἄλλοι πάλιν τοῖς διὰ κισσήρεως κολλουρίοις ὑπαλείφουσιν. ἐπειδὰν οὖν καταστῇ τὰ βλέφαρα καὶ λεπτυνθῶσι, τότε λοιπὸν καὶ τῶν ἑλκῶν προνοοῦ προσφέρων ἢ τὸ Λιβιανὸν ἢ τὸ οὐράνιον καὶ προσμιγνύων αὐτοῖς, ἐὰν ἐπιρρῇ τι, καὶ τῶν ἀποκρουστικῶν, εἰ δὲ μηδὲν κατεπείγοι, τὸ Θεοδότιον· οὕτω γὰρ εὐμεθόδως χρώμενοι ἀρευμάτιστα φυλάξομεν τὰ ἕλκη καὶ εἰς οὐλὰς ταχέως ἀνενεχθήσεται. Ξηρίον πρὸς ἀρχομένας ὑποχύσεις.Ἑλλεβόρου λευκοῦ . . οὐγ. αʹ πεπέρεως λευκοῦ . . . δραχ. δʹ ἀμμωνιακοῦ θυμιάματος . δραχ. αʹ ῥαφάνου χυλῷ λειώσας ἔασον ψυγῆναι καὶ πάλιν λειώσας χρῶ ὡς θαυμαστῷ. Πρὸς τὸ βάψαι λευκώματα λίαν καλόν.Χαλκάνθου . . . . . δραχ. δʹ ἀκάνθης Αἰγυπτίας . . . δραχ. δʹ κηκίδος . . . . . . . δραχ. δʹ ὕδατι ἀναλαβὼν χρῶ. Κολλούριον τὸ μέγα Θεοδότιον ποιοῦν πρὸς περιωδυνίας καὶ παλαιὰς διαθέσεις.

Τοῦτο τὸ κολλούριον ἀποσμήχει οὐλὰς καὶ πρὸς τύλους ποιεῖ καὶ μυοκέφαλα καὶ πρὸς ἄλλα πολλὰ θαυμαστῶς ἄξια. καδμίας . . . . . . . . δραχ. βʹ ὀπίου . . . . . . . . δραχ. βʹ χαλκίτεως . . . . . . . οὐγγ. βʹ κρόκου . . . . . . . . δραχ. βʹ ἀλόης ἡπατίτιδος . . . . . οὐγγ. βʹ καστορίου . . . . . . . δραχ. βʹ φύλλου . . . . . . . δραχ. βʹ ἐν ἄλλῳ τῶν ἑπτὰ εἰδῶν ἀνὰ δραχ. αʹ στίμμεως . . . . . . . οὐγγ. εʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . οὐγ. αʹ καὶ τῆς ἀκακίας . . . . . ὡσαύτως χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . οὐγγ. δʹ σμύρνης τρωγλοδύτιδος . . . δραχ. δʹ ναρδοστάχυος . . . . . . δραχ. αʹ ψιμμιθίου . . . . . . . δραχ. ηʹ κόμμεως . . . . . . . . δραχ. δʹ ὕδωρ ὄμβριον. τινὲς δὲ καὶ οἶνον προσβάλλουσιν. Κολλούριον ἡ ἑκατόμβη ποιοῦν πρὸς οὐλὰς παχείας καὶ πρὸς ἀρχομένας ὑποχύσεις, πλατυκορίας, ἐπινεφελίδας, πτερύγια καὶ πρὸς λεπτὸν δάκρυον φερόμενον· λεπτύνει, σμήχει, καθαίρει τε καὶ προσαποκρούεται.Καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. ηʹ χαλκοῦ κεκαυμένου καὶ πεπλυμένου . δραχ. ηʹ στίμμεως κεκαυμένου . . . . . δραχ. ιεʹ ἀκακίας κιρρᾶς . . . . . . . δραχ. ιεʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. κηʹ ἀλόης . . . . . . . . . . δραχ. δʹ καστορίου . . . . . . . . . δραχ. αʹ λυκίου . . . . . . . . . . δραχ. αʹ ναρδοστάχυος . . . . . . . . δραχ. αʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. αʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. αʹ σμύρνης . . . . . . . . δραχ. αʹ ψιμμιθίου . . . . . . . . . δραχ. αʹ ἐβενίνου ῥινίσματος . . . . . . δραχ. αʹ χαλκίτεως . . . . . . . . δραχ. αʹ ῥόδων . . . . . . . . . . δραχ. ζʹ ὕδωρ ὄμβριον. τοῦτο μέγιστόν ἐστι τὸ κολλούριον καὶ πλείονα ὧν ἐπαγγέλλεται, ποιεῖ. Ξηροκολλούριον ποιεῖ πρὸς συκώσεις καὶ σηπεδόνας καὶ ὑπερσαρκώματα.Καδμίας . . . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . δραχ. γʹ χαλκίτεως . . . . . δραχ. ηʹ ἐν ἄλλῳ . . . . δραχ. ιʹ πεπέρεως κόκκων . . δραχ. ιεʹ νάρδου Κελτικῆς . . . δραχ. αʹ. τρῖβε τὴν καδμίαν καὶ τὴν χαλκῖτιν μετʼ οἴνου καὶ ξήρανον καὶ τὴν νάρδον τότε ποιήσας χνοώδη μίσγε πάντα καὶ χρῶ ὡς καλλίστῳ. Ὑγροκολλούριον ποιοῦν πρὸς ὑποπύους θαυμαστῶς ποιεῖ καὶ πρὸς ῥυπαρὰ ἕλκη καὶ μυοκέφαλα.Χαλκάνθου . . . . οὐγ. αʹ κρόκου . . . . . . οὐγ. αʹ σμύρνης . . . . . οὐγ. αʹ ἐν ἄλλῳ . . . . δραχ. δʹ μέλιτος . . . . . λιτρ. αʹ χυλοῦ ἠριγέροντος σκεύαζε. ἐγὼ δὲ μετʼ οἴνου Ἀσκαλωνίτου οἶδα τοῦτο σκευαζόμενον.

Περὶ μελικράτου.

Ἀναγκαῖον ἡγησάμην καὶ περὶ μελικράτου μνημονεῦσαι. μεγάλα γὰρ ἐκ τοῦ χρόνου καὶ τῆς μακρᾶς πείρας εὗρον ἐξ αὐτοῦ κατορθώματα· καὶ γὰρ τὰ ἕλκη τὰ ῥυπαρὰ καὶ μάλιστα τὰ κακοήθη καὶ ἀνθρακώδη οἶδα διʼ αὐτοῦ καὶ μόνου ἀποθεραπευθέντα καὶ τοὺς ἤδη πῦον ἀθροίσαντας ἐν βάθει καὶ ὀδυνωμένους ἀμέτρως καὶ σφακελισθέντας καὶ, ὅπου στένωσίς ἐστιν ἢ σφήνωσις γλίσχρων χυμῶν ἢ παχυτέρων. οὐκ οἶδα δὲ, εἰ τούτου κάλλιόν τις εὕροι ἢ δραστικώτερον ἢ προσηνέστερον βοήθημα. ποιεῖ δὲ μάλιστα καὶ ἐφʼ ὧν τίκτονται λῆμαι πολλαί· πρὸς γὰρ τῷ καθαίρειν αὐτὰς καὶ ἀποπλύνειν ἀνωδύνως οὐ συγχωρεῖ πάλιν τεχθῆναι ταύτας. βέλτιον δὲ ἢ κεχρῆσθαι σπόγγῳ καὶ κινεῖν συνεχῶς τὸ βλέφαρον καὶ τραχύνειν καὶ πόνον ἐμποιεῖν. οἶδα, ὅτι καὶ λημώδεις ὀφθαλμίαι ἐγένοντο καὶ μηδὲν παραδεχόμεναι παντοίως κολλούριον, τοῦτο δὲ μόνον αὐταῖς προσφιλὲς ἐγένετο καὶ ἤρκεσε τοῦ κολλουρίου ἀναπληρῶσαι τὴν χρείαν. εἰδέναι δὲ δεῖ, ὡς ὁ τρόπος τῆς σκευασίας καὶ τῆς χρήσεως μάλιστα, καὶ ταῦτα καὶ πλείονα τούτων παρασκευάζει δρᾶν τὸ μελίκρατον· δεῖ γὰρ αὐτὸ μὴ ἄκρατον καὶ παχὺ παρασκευάζειν, ἀπογευόμενον δὲ ὀλίγην καὶ ἀφανῆ πάνυ τῇ γλώττῃ παρέχειν αἴσθησιν γλυκύτητος, καὶ μάλιστα ἡνίκα μὴ μόνον ἕλκωσις, ἀλλὰ καὶ φλεγμονὴ μεμιγμένη φαίνοιτο. οὐ δεῖ δὲ τῇ μήλῃ μόνῃ κεχρημένον ἐγχεῖν τὸ μελίκρατον, ἀλλʼ ἔτι πολλῷ κάλλιον, εἰ καὶ διά τινος ὑελίνου καὶ στενοστόμου ἀγγείου τοῦτο πράττειν ἐθέλοιτε πληροῦντες αὐτὸ τοῦ μελικράτου. ὅσῳ γὰρ ἄν τις αὐτῷ πλείονι κέχρηται, τοσούτῳ μᾶλλον ὠφελήσει. ὅ τι γὰρ ἂν ᾖ περιεχόμενον ἐν τοῖς χιτῶσιν, εἴτε λῆμαι εἴτε καὶ περίττωμα δριμὺ, ταῦτα μένειν ἔνδον οὐ δύνανται, ἀλλὰ διεξέρχονται καὶ ἀπορρίπτονται διὰ τοῦ μελικράτου. δεῖ οὖν αὐτῷ θαρροῦντας κεχρῆσθαι, εἰς ὅ τι δέον. οὔτε γὰρ στῦψιν ἔχει, ὥστε πυκνῶσαι καὶ τραχῦναι τὸ ὄμμα, οὔτε ψῦξιν, ὥστε ναρκῶσαι καὶ πιλῆσαι τὴν ὕλην ἢ ῥῆξιν ἢ διάβρωσιν ἐργάσασθαι, οὐδʼ ἄλλην τινὰ σκληρίαν ἢ δριμεῖαν ποιότητα. διὰ ταῦτα εἰ καὶ κολλουρίῳ τις ἐθέλοι κεχρῆσθαι, καλόν ἐστι τούτῳ πρῶτον ἀποπλῦναι τὰ ὄμματα καὶ οὕτω προσενεγκεῖν τὰ πρὸς ἑκάστην ἴασιν ἁρμόζοντα κολλούρια· οὐδὲν γὰρ ἔτι φοβηθήσεται τοῦ ὄμματος ἀπερίττου διὰ τοῦ μελικράτου γενομένου. κᾂν δέῃ, καὶ ἄλλας πείρας πολλὰς καὶ καλὰς ἀναγεγραμμένας ἂν εὕροις, ἀλλʼ ἵνα μὴ μακρὸς ὁ λόγος γένηται, ἀρκεῖ καὶ ταῦτα τοῖς γε κατανοοῦσι τὴν δύναμιν εἰς τὸ ἐξευρίσκειν καὶ τὰς ἄλλας πάσας αὐτῷ προσούσας ἀρετὰς, οὐ μόνον αὐτὰς εἰς τὰς τῶν τοιούτων διαθέσεις, ἀλλὰ καὶ εἰς τὰς ἄλλας θεραπείας τοῦ ὅλου σώματος. Πρὸς σταφυλώματα κάλλιστον.Χαλκίτεως . . . . δραχ. αʹ κρόκου . . . . . . δραχ. αʹ μέλιτος . . . . . δραχ. εʹ ὕδατος τὸ ἀρκοῦν. Κολλούριον τοῦ Μαξιμιανοῦ.

Κύκνου τοῦ κολλουρίου μέρη βʹ, Ἑρμολάου τοῦ μεγάλου καὶ τοῦ μικροῦ ἀνὰ μέρος ἓν, λαβὼν τὰ τρία ταῦτα λειοτρίβησον πάνυ καὶ λεπτῷ κοσκίνῳ κατασπάσας ἀναλάμβανε ὕδατι καὶ πλάσας κολλούριον χρῶ ἐπὶ πάσης περιωδυνίας οὐκ εὐθὺς, ὅταν ἀρχὴν ἔχῃ ἡ ὀδύνη, ἀλλʼ ὅταν σφοδροτέρα γένηται καὶ ἀκμάζῃ καὶ ἀγρυπνίαν ἐπιφέρῃ· μετὰ γὰρ τοῦ παύειν τὴν ὀδύνην καὶ ὕπνον ἐπιφέρει. ποιεῖ καὶ πρὸς ὑποπύους καὶ μυοκέφαλα καὶ σταφυλώματα. ἡ χρῆσις διʼ ὠοῦ. κάλλιον δὲ ποιεῖ ὑπαλειφόμενον ἢ παρεγχυματιζόμενον. δεῖ δὲ καὶ ὑπὸ βλέφαρον κεχρῆσθαι, ἐάν τις εἴη τραχύτης. ἐπὶ δὲ τῶν μυοκεφάλων καὶ ὑποπύων μετὰ τὴν χρῆσιν ἐπιδεσμεῖν τὸ ὄμμα ἢ ῥάκος λινοῦν εἰς ὕδωρ ἐμβρέχοντα ψυχρὸν ἢ σπόγγον καὶ αὐτὸν ὕδατι βεβρεγμένον ἔχοντα πέριξ ῥάκος, ὥστε μὴ σύγκαυσιν ὑπομεῖναι τὸ ὄμμα.

Περὶ τῶν ἐν ὀφθαλμοῖς συνισταμένων ἀνθράκων.

Ἐπειδὴ καὶ ἄνθρακες ἐν ὀφθαλμοῖς καὶ τῷ ἄλλῳ σώματι συμβαίνουσιν, ἀναγκαῖον ἐκθέσθαι καὶ τὴν ἐμμεθόδως γινομένην περὶ τούτου θεραπείαν. οἷα γὰρ ἐξ ὑπεροπτήσεως τοῦ αἵματος ἔχοντες τὴν γένεσιν εἰκότως ὀδύνας καὶ σφακέλους καὶ φλεγμονὰς μεγάλας τοῖς ὄμμασιν ἐπιφέρουσιν, ὡς κινδυνεύειν καὶ τὸν ὅλον ἐκπεσεῖν ὀφθαλμὸν, ἔσθʼ ὅτε δὲ καὶ σπασμοὺς καὶ παραφροσύνας διὰ τὴν τοῦ ἐγκεφάλου τε καὶ τῶν μηνίγγων γειτνίασιν. διὸ πρὸ πάντων τὴν διὰ φλεβοτομίας παραληπτέον κένωσιν ἐπὶ τῶν τοιούτων τέμνοντας τὴν ἐπʼ ἀγκῶνι φλέβα τὴν καλουμένην ὠμιαίαν μᾶλλον ἢ, εἰ δυνατὸν, τὴν κατʼ εὐθὺ τοῦ ὀφθαλμοῦ, ἐκ διαλειμμάτων δὲ καὶ κατʼ ὀλίγον. οὐκ ἄτοπον καὶ διὰ γαστρὸς ποιεῖσθαι κάθαρσιν δακρυδίου παρέχοντας πρὸς τὴν δύναμιν τοῦ κάμνοντος ἐκ χυλοῦ πτισάνης λαμβάνοντος. οἶδα γάρ τινας πάσχοντας οὐδὲ τὴν ὀσμὴν αὐτοῦ φέροντας. εὐθὺς γὰρ εἰς ἔμετον ὁρμῶσιν, ὅπερ ἐπὶ τῶν ὀφθαλμιώντων πάνυ κάκιστον, τῶν χιτώνων ἐκ τῆς διατάσεως κινδυνευόντων ῥαγῆναι. μετὰ δὲ τὰς κενώσεις ταύτας, εἴπερ σοι καὶ τὸ πᾶν σῶμα δριμύτερον εἶναι φαίνοιτο, λούειν αὐτίκα λουτροῖς εὐκράτοις τε καὶ ἀπὸ γλυκέων ὑδάτων οὐκ ἄτοπον, καὶ ἠρέμα πάνυ τὴν κεφαλὴν σμήχειν, εἰ δέοι, τοῖς λεκύθοις τῶν ὠῶν μετὰ πτισάνης χυλοῦ καὶ ὀλίγου ἑψήματος—τὸ γὰρ κινεῖν σφοδρῶς τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτῶν ῥευματίζειν ἐπίσταται—μὴ συγχωρεῖν δʼ ἐγχρονίζειν ἐν τῷ θερμῷ ἀέρι μηδὲ πολλάκις βαπτίζειν τὴν κεφαλὴν εἰς τὴν τοῦ θερμοῦ ἔμβασιν. ἀμφότερα γὰρ τοῖς ὀφθαλμοῖς βλαβερὰ καθέστηκε· τὸ μὲν ψυχρὸν, ὡς ἴστε, πυκνοῦν τὴν ἐπιφάνειαν καὶ ἐναποκλεῖον τὰ περιττώματα πλειόνων ὀδυνῶν αἴτιον γίνεται, τὸ δὲ θερμὸν ἀραιωτικὸν ὑπάρχον πάνυ ῥευματίζειν εἴωθε. τὰ οὖν ἄκρα σφόδρα φεύγειν προσήκει ἐπὶ πάντων τῶν νοσημάτων, μάλιστα δὲ τῶν ὀφθαλμῶν. ὁμοίως δὲ παραιτητέον καὶ τὸ τὴν κεφαλὴν ἀλείφειν ἐλαίῳ· παρεμπλάττον γὰρ τοὺς πόρους ἀδιαφόρητον αὐτὴν ποιεῖ καὶ τοῦτο αἴτιον ῥευματισμοῦ γίνεται. πολλάκις δὲ καὶ κατὰ τοὺς ὀφθαλμοὺς εἰσιὸν ἀνίαν ἐμποιεῖ δριμύσσον αὐτούς. ἐν δὲ τοῖς σαβάνοις ἐξελθόντι εὔκρατον κέλευε μεταλαμβάνειν ἢ πτισάνην καθʼ αὑτὴν ἢ μετά τινος τῶν ἡδύνειν αὐτὴν δυναμένων—λέγω δὴ ῥοδομέλιτος ἢ ὑδρομήλου ἢ χρυσαττικοῦ— καὶ μάλιστα κατὰ τὰς πρώτας ἡμέρας, ἐὰν καὶ ὁ κάμνων τὸν στόμαχον ἔχοι πλαδαρὸν ἢ καὶ καθʼ ἑαυτὴν ἀηδίζοιτο προσφέρεσθαι αὐτήν. εἰς δὲ τὸν οἶκον παραγενόμενος ἐν μὲν ταῖς ἀρχαῖς τῶν ἡμερῶν ἀπέριττον ἐσθιέτω τροφὴν, οἷον ὠὰ καὶ μαρούλια καὶ θριδακίνας καὶ ἴντυβα ποτὲ μὲν ἄνεφθα, ποτὲ δὲ καὶ ἀπὸ ζέματος. ἐπὶ δὲ τούτοις καὶ ὀπώραν προσφέρεσθαι πέπειρον οὖσαν καὶ γλυκεῖαν· ἁρμόσει γὰρ τοῖς οὕτω νεαροῖς, ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐμψύχουσαν καὶ ὑγραίνουσαν εἶναι πᾶσαν τὴν δίαιταν. φανέντος δέ σοι καιροῦ μετάβαλε λοιπὸν τὴν τροφήν· δὸς καὶ ἰχθὺν ὀπτὸν ἁπαλόσαρκον καὶ ἑφθόν· ἔστω δὲ κίχλα, ψῆσσα, βούγλωσσον καὶ, εἴ τι τοιοῦτον ἐπιτήδειον ἐν ἰχθύσιν εὑρήσομεν. προϊόντος δὲ τοῦ χρόνου μεταβαίνειν ἐπʼ ὄρνιν κατοικίδιον, πρότερον τῶν αὐτῆς νεοσσῶν, καὶ στῆθος φασιανοῦ χωρὶς τοῦ λίπους καὶ χηνῶν ἄκρα καὶ πάντων τῶν τοιούτων τῆς ἑψήσεως ἀπερίττου γενομένης χωρὶς ἀρτύματος δριμέος ἢ ἁλμυροῦ. ῥεύματος δὲ λεπτοῦ φερομένου, πολλάκις δὲ καὶ τοῦ παντὸς σώματος ἀνατραφῆναι δεομένου προσπλέκεσθαι δεῖ τινα τῶν σιτωδῶν ταῖς ὄρνισιν, οἷον ἄλικος ἢ χίδρου ἢ πτισάνης ἢ ἰτρίου ἢ σεμιδάλεως ἢ ψιχῶν ἢ ὀρύζης. εἰ δέοι καὶ τοῦτο, ὁπηνίκα καὶ τὰ τῆς γαστρὸς παρεμποδὼν γίνοιτο. παυσαμένων δὲ λοιπὸν τῶν ὀδυνῶν καὶ τῆς ἐπιφορᾶς τοῦ ῥεύματος, εἰ συνίδοις, ὅτι καὶ τροφῆς πλείονος ὁ κάμνων δεῖται, καὶ κρεῶν χοιρείων προσένεγκε καὶ μάλιστα ποδῶν. καὶ οἶνος δὲ λεπτὸς καὶ ἄγαν λευκὸς καὶ εὔοσμος καὶ ὑδατώδης προσενεκτέος αὐτοῖς, παρακμῆς αὐτοῖς ἐπὶ τῆς διαθέσεως ἤδη φαινομένης τῆς συμμετρίας ἐπί τε τροφῆς καὶ πόματος ἤδη φυλαττομένης. ταῦτα μὲν ὡς ἐν διαίτῃ παραληπτέον. βοηθήμασι δὲ χρηστέον τοῖσδε. γίνωσκε τοίνυν πρό γε πάντων, ὅτι τὴν τῶν κολλουρίων χρῆσιν μάλιστα αἱ τοιαῦται διαθέσεις κατʼ ἀρχὰς οὐ φέρουσι· καὶ γὰρ ἀδικοῦνται μεγάλως ὑπʼ αὐτῶν. ἀλλὰ δεῖ τῷ ὑδαρεστάτῳ μελικράτῳ χρῆσθαι ἢ τῷ χυλῷ τῆς τήλεως τρίτον ἢ τέταρτον ἢ καὶ πλεονάκις, εἰ δέοι, τοῦ ζέματος ἀποχυθέντος ὀλίγου προσπλακέντος. ἔξωθεν δὲ διὰ φοινίκων καὶ κρόκου καὶ ψιχίων καταπλάσματι χρηστέον. πυρώσεως δὲ ἀμέτρου παρούσης καὶ ἐσχάρας οὔσης, ὥστε καὶ νέμεσθαι τὰ βλέφαρα, καὶ τῷ ἀρνογλώσσῳ τῷ μικρῷ ἢ τῷ μεγάλῳ μετὰ ψιχῶν κατάπλαττε· καὶ γὰρ ἐμψύχει καὶ τὸ σκληρὸν μαλάττει τοῦ ἄνθρακος. οὐδενὸς ἧττον καὶ ἡ περδικιὰς οἶδε ποιεῖν, μάλιστʼ εἰ καὶ πρόπτωσις εἴη τοῦ ῥαγοειδοῦς καὶ ὅλου τοῦ ὀφθαλμοῦ διάτασις καὶ σφακελισμὸς καὶ ὀδύνη πολλή. δεῖ δὲ τιθέντα τὴν βοτάνην ἐπιδεσμεῖν· καὶ γὰρ οὕτω δρᾷ, ἐπεὶ καὶ τὸ ὄμμα τὴν ἰδίαν ἀπολήψεται θέσιν. ἐπειδὴ δὲ συμβαίνει καὶ μυοκέφαλα καὶ σταφυλώματα γίνεσθαι—τοῦτο δὲ σπανίως· ἀπολλυμένου γὰρ τοῦ ἄνθρακος καὶ τὸ πᾶν συναπόλλυται ὄμμα τῶν χιτώνων ὅλων ῥαγέντων καὶ τῶν ὑγρῶν ἐκχυθέντων, ὅπερ ἐπὶ τῶν μεγάλων ἀνθράκων συμβαίνειν εἴωθεν—εἰ δὲ τοῦτο μὴ παρακολουθήσει, γίνονται δὲ σταφυλώματα ἢ μυοκέφαλα, καθάπερ εἴρηται, τηνικαῦτα καὶ κολλουρίοις χρηστέον τοῖς πρὸς τὰ τοιαῦτα ἐγγεγραμμένοις καὶ μάλιστα τῷ μεγάλῳ διαρρόδῳ, οὗ ὑμῖν τὴν γραφὴν ἐθέμην οὕτως. Κολλούριον τὸ μέγα διάρροδον καλούμενον.Ῥόδων χλωρῶν ἐξωνυχισμένων . . δραχ. βʹ καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης . δραχ. δʹ κρόκου . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ ὀπίου . . . . . . . . . . δραχ. γʹ στίμμεως . . . . . . . . . δραχ. γʹ ἰοῦ . . . . . . . . . . δραχ. δʹ λεπίδος χαλκοῦ . . . . . . . δραχ. βʹ νάρδου Ἰνδικῆς . . . . . . . δραχ. αʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. γʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. κδʹ ὕδωρ ὄμβριον. πεπείραται πολλάκις ἡμῖν ποιοῦν πρὸς περιωδυνίας, φλυκταίνας, ἐπικαύματα, σταφυλώματα, προπτώσεις καὶ ὑποπύους ὀφθαλμοὺς πρός τε ῥεύματα παλαιὰ καὶ χρόνια καὶ δυσαπαλλάκτους διαθέσεις.

Κολλούριον τὸ διʼ ὠῶν ποιοῦν πρὸς ἄνθρακας καὶ ἕλκη καὶ προπτώσεις καὶ ὑποπύους ὀφθαλμοὺς πρός τε ῥεύματα.Σποδίου . . . . δραχ. ηʹ κρόκου . . . . . δραχ. ηʹ ἀμύλου . . . . . δραχ. ηʹ τραγακάνθης . . . δραχ. ηʹ ἀναλάμβανε ὠῶν ὀκτὼ τοῖς λευκοῖς αὐθήμερον. τοῦτο καὶ πρὸς μίαν ἔγχρισιν τοῦ ὑμένος τῶν ὀφθαλμῶν εὔθετόν ἐστιν. Κολλούριον τὸ διάρροδον ἄλλο ποιοῦν πρὸς ὑποπύους ὀφθαλμοὺς καὶ σταφυλώματα καὶ μυοκέφαλα καὶ σφακελιζούσας ὀφθαλμίας· ἐπὶ μὲν τῶν σταφυλωμάτων μετὰ γάλακτος, ἐπὶ δὲ τῶν ἄλλων μετʼ ὠῶν.Καδμίας κεκαυμένης καὶ πεπλυμένης δραχ. ηʹ χαλκοῦ κεκαυμένου . . . . . . δραχ. δʹ ῥόδων ξηρῶν . . . . . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. αʹ ὀπίου Θηβαίου . . . . . . . δραχ. βʹ κρόκου Κίλικος . . . . . . δραχ. δʹ ἐν ἄλλῳ . . . . . . . . δραχ. αʹ σμύρνης . . . . . . . . . δραχ. αʹ λίθου σχιστοῦ . . . . . . . δραχ. βʹ κόμμεως . . . . . . . . . δραχ. ϛʹ οἴνῳ ἀθαλάσσῳ ἢ σπαθίτῃ ἀναλάμβανε.

Ἱκανὰ μὲν καὶ ταῦτα πρὸς τὰς εἰρημένας διαθέσεις. εἰσὶ δὲ καὶ ἄλλων κολλουρίων γραφαὶ τοιαῦτα ποιεῖν δυνάμεναι καὶ μάλιστα τῆς καλουμένης διαθήκης τοῦ κολλουρίου καὶ τοῦ Θεοδοτίου καὶ ὅσα παραπλησίας εἰσὶ συνθέσεως. ἀλλʼ ἵνα μὴ καὶ ἡμεῖς ταῦτα γράφοντες πάντων τῶν κολλουρίων μεμνημένοι τὸν λόγον μηκύνωμεν, περί τε πτερυγίων καὶ αἰγιλώπων ὀλίγα προσθέντες τὸν περὶ τῶν ὀφθαλμῶν διαλύσομεν λόγον. Πρὸς πτερύγια καὶ συκώσεις.

Χαλκάνθου, ἁλὸς ἀμμωνιακοῦ, κόμμεως, ἴσα ὄξει λειώσας ποίει κολλούριον καὶ χρῶ.

Ἄλλο. ὀπὸν αἰγείρου μετὰ διπλοῦ μέλιτος ἔγχριε.

Ἄλλο. σηπίας ὄστρακον καυθὲν καὶ λειωθὲν ἅμα ἁλσὶν ὀρυκτοῖς ἀποτήκει τὰς ἐν ὀφθαλμοῖς ὑπερσαρκώσεις καὶ πτερύγια. Ἄλλο πρὸς τὰς ἐν βλεφάροις τραχύτητας.

Σηπίας ὄστρακον ἄκαυστον λαβὼν διάγλυψον παραπλήσιον κολλουρίῳ καὶ ἀνάτριβε· οὕτω γὰρ καὶ τὰ καθαρτικὰ τῶν κολλουρίων τὴν οἰκείαν ἄμεινον ἐνδείκνυσιν ἐνέργειαν. Πρὸς ῥυάδας.

Ἡ ῥύσις γίνεται μειωθέντος τοῦ κανθοῦ, ἔστι δὲ ὅτε καὶ τελείως ἀπολλυμένου. ἀλλʼ εἰ συμβῇ τοῦτο γενέσθαι, ἀνίατος ἡ τοιαύτη ῥυὰς γίνεται. ἐπισκέπτεσθαι οὖν δεῖ καὶ κατανοεῖν τῷ ὅλῳ σώματι καὶ, εἰ κακόχυμον ὂν τύχοι, καθαίρειν αὐτὸ δηλονότι καὶ οὕτω προσφέρειν τὰ μετρίως στύφοντα μετὰ τοῦ μιγνύειν μετὰ τῶν αὔξειν τὴν σάρκα δυναμένων, οἷάπερ ἐστὶ τὰ διʼ οἴνου σκευαζόμενα κολλούρια συμμιγνύμενα τοῖς διὰ γλαυκίου καὶ κρόκου συγκειμένοις. καὶ τὸ ξηρίον δὲ καλῶς ποιεῖ τὸ διὰ κρόκου καλούμενον καὶ ἡ ἀλόη μόνη μᾶλλον ἐπιπασσομένη. δεῖ δὲ προαποπλύνειν οἴνῳ καὶ οὕτως ἐπιπάσσειν αὐτὴν χνοώδη κατὰ μικρὸν ποιοῦντα τὴν προσθήκην. Ἄλλο καλῶς ποιοῦν πρὸς αἰγίλωπας.

Τοῦ ὑοσκυάμου τὰ φύλλα χλωρὰ πάνυ καθεψήσας ἐν οἴνῳ καὶ λεῖα ἐπιτιθέμενα κατὰ τοῦ τόπου καλῶς ποιεῖ. καὶ μόνος δὲ ὁ οἶνος ποιεῖ καθʼ ἑαυτὸν καλῶς, εἴ τις ἀποβρέχων σπογγιὰν ἐν αὐτῷ συνεχῶς ἅπτοιτο τοῦ τόπου. εἰ δὲ καὶ στυπτηρίαν ἐμβαλεῖς τῷ οἴνῳ καὶ συνεψήσεις, ἔτι δραστικώτερον καὶ ξηραίνειν δυνάμενον καὶ ἀποκρούειν ἐπὶ πλέον ἐργάσῃ τὸν οἶνον. Πρὸς αἰγίλωπας.

Τοὺς αἰγίλωπας εὐθὺς κατʼ ἀρχὰς συνισταμένους ἀδήκτοις καὶ ξηραίνειν δυναμένοις ἰᾶσθαι δεῖ βοηθήμασιν· ὑπὸ γὰρ τῶν δακνόντων ἢ δριμυττόντων φαρμάκων κακῶς διατίθεται καὶ εἰς ὄγκον ἔρχεται πλείονα.

Πρὸς ἀρχομένους αἰγίλωπας.

Πρὸς τοὺς ἀρχομένους αἰγίλωπας καλῶς ποιεῖ γλαύκιον καὶ κρόκος ἅμα χυλῷ περδικιάδος ἐπιχριόμενα. ἀλλάσσειν δὲ δεῖ συνεχῶς τὸ βοήθημα. ἐγὼ γοῦν ἀρχομένους ἤδη πως καὶ μὴ φθάσαντας εἰς πῦον τραπῆναι τούτοις χρησάμενος ἐκώλυσα μεταβληθῆναι.

Ἄλλο. ἄλιξ ἑψηθεὶς ἐν ὄξει οὐ μόνον ἀρχομένους αἰγίλωπας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἤδη χρονίσαντας καὶ εἰς πῦον φθάσαντας μεταβληθῆναι θαυμαστῶς ἰάσατο. δεῖ δὲ λειωθέντα καλῶς ἐπιτιθέναι. εἰ δὲ καὶ πῦον εὑρεθῇ περιεχόμενον, ῥήγνυσιν αὐτὸ καὶ ἄχρι τοῦ ὀστέου κάτεισιν· οὕτως ἰσχυρόν ἐστι βοήθημα. τούτῳ καὶ μόνῳ χρησάμενος οὐ μόνον αἰγίλωπας, ἀλλὰ καὶ ἀγχίλωπας χρόνῳ οἶδα θεραπεύσας.

Ἄλλο. πήγανον ἥμερον ἅμα τῷ πρωτοστάκτῳ λειούμενον καλῶς πάνυ ἀνασκευάζει τοὺς αἰγίλωπας καὶ θεραπεύει. κατʼ ἀρχὰς μὲν ὀλίγον τὸ βοήθημα παρʼ αὐτὰ ἐπιτιθέμενον δάκνει, ὕστερον δὲ οὐκέτι. καὶ τὸ θαυμαστὸν, καθάπερ ἕν τι τῶν καυστικῶν, οὕτω καὶ τοῦτο τὸ φάρμακον κάτεισιν ἄχρι τοῦ ὀστέου καὶ οὐ ποιεῖ τὴν οὐλὴν ἄσχημον. Ἄλλο διὰ πείρας.

Τὸν ἔσωθεν ὑμένα τοῦ καλάμου, ὃς στρογγυλοειδῶς εἴωθεν εὑρίσκεσθαι περὶ τοὺς κονδύλους, λαβὼν ἔμβαλε εἰς μέλι καὶ ἐπιτίθει ἀλλάσσων τετράκις τῆς ἡμέρας. καὶ ὅταν ἀποκαθάρῃς τὸν τόπον καλῶς, μελικράτῳ ἀπόπλυνε μετὰ σπόγγου ὀφθαλμικοῦ καὶ ἐπιτίθει τὸν εἰρημένον ὑμένα τοῦ καλάμου καθʼ ἑαυτὸν καὶ θαυμάσεις.