---
title: "Scholia-Euripides: Andromache"
author: Scholia on Euripides
eul_wid: cto-akd
eul_aid: cto
canonical: "https://eulogikon.org/works/xenophon-scholia-euripides-hierosolymitanus-andromache-cto-akd"
lang: grc
period: Hellenistic
dialect: Mixed Dialects
content_hash: "sha256:5afbd1b9e9eeee4e520edcc34db03f2ad6b9a2e13fa28074b1ec70be18cb3c4b"
content_modified_at: "2026-10-21"
license: "https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/"
---

# Scholia-Euripides: Andromache

**Author:** Scholia on Euripides

**eul_wid:** `cto-akd` · [HTML page](https://eulogikon.org/works/xenophon-scholia-euripides-hierosolymitanus-andromache-cto-akd)

## Text

<!-- 81 -->ἀλλὰ πρὸ πολλοῦ φησὶν ἀπέστειλα καὶ ἑτέρους ἵνα χειραγωγούμενος ἔλθῃ:

<!-- 82 -->μῶν ἄρα ἀγγέλων λείπει σοῦ

<!-- 84 -->ἔξω τῶν οἴκων:

<!-- 87 -->σοῖς τὸ οὖσι

<!-- 87 -->ἐν κακοῖς οὖσι τοῖς φίλοις ἀπαγορεύῃ ἀπάρνῃ βοησήθειν:

<!-- 89 -->οὐκ ἐπίσημος οὐκ ἔνδοξος:

<!-- 91 -->ἄπελθε νῦν: εἶτα

<!-- 93 -->ἐκπέμπομεν διαλεγόμεθα δηλονότι·

<!-- 94 -->ἀντὶ αἰτιατικῆς: ἀντὶ τοῦ παρεστῶτα κακά· δύναται δὲ τὸ τέρψις πληθυντικὴ εἶναι ἵνʼ ᾖ οὕτως: ἔμφυτον γὰρ ταῖς γυναιξὶν ἐπὶ στόματος ἔχειν τὰς τέρψεις τῶν παρεστώτων κακῶν: ἐγώ· ἔμφυτον ταῖς γυναιξὶν τὸ διὰ θρήνοις παρηγορεῖν τὰ λυπηρὰ· οὐ τοσοῦτον γὰρ  <span class="gap">…</span> ὁσον π <span class="gap">…</span> ηται· ὅσον τῶν σ <span class="gap">…</span> ἀνακωκύειν:

<!-- 97 -->θʼ ἕκτορα απὸ <span class="gap">…</span> νην <span class="gap">…</span> στεκαιειν

<!-- 98 -->στερρόν χαλεπὸν τὴν ἰσχυραν συνεζύγην ἐζεύχθην

<!-- 99 --> <span class="gap">…</span> εἰς δούλειον ἦμαρ πεσοῦσα

ἀναξίως:

<!-- 101 -->τελευταίαν ἡμεράν

<!-- 103a -->πάρις ὑψηλῇ

<!-- 105 -->πυρὶ δὴ ἁλωτὸν πεπορθημένον

<!-- 106 -->τῷ ἀπηρτισμένῳ ἀριθμῷ ἐχρήσα το· εἰσὶ γὰρ αἱ νῆες αρο:

<!-- 106 -->χιλιόναυς πολλὰς

νῆας ἔχων ἄρης ὁ ἑλληνικὸς

στρατός

<!-- 107 -->ἀπὸ κοινοῦ τὸ εἷλε καὶ ἔστι τὸ μὲν ἀντὶ

ἐπόρθησεν τὸ δὲ ἀντὶ τοῦ ἀνεῖλεν·

<!-- 108 -->εἵλκυσε διφρεύων· πρὸς τῷ δίφρῳ δήσας:

<!-- 108 -->διφρεύων τὸν παρὰ ἅρματος υ <span class="gap">…</span> ων ἁλίας θαλασσίας

<!-- 109 -->ἀγόμαν ἐπαγομένη

<!-- 110 -->περιβαλοῦσα ἑαυτῇ τὴν δουλείαν· στολισαμένη

<!-- 111 -->κατὰ τοῦ σώματος ἔβησαν:

<!-- 112 -->κονίαις κονιορτόν

<!-- 113 -->φεῦ ἐμοὶ τῇ ἀθλίᾳ:

<!-- 114 -->οὖσαν γενομένην

<!-- 114 -->ἇς ὑπὸ ὑφʼ ἇς

<!-- 116 -->τήκομαι ἀντὶ τοῦ λείβομαι: ὡς ἐκ πέτρας ἐκ πηδῶσα σταγών: ὡς λιβὰς πηγὴν ἀπεργαζομένη: ἀπὸ γῆς ἀναπιδύουσα· ὅ ἐστι πηδῶσα· τὸ δὲ ἑξῆς· τήκομαι ὡς λιβὰς πιδακόεσσα ἣν πετρίνην εἶπεν διὰ τὸ ἀπὸ πετρῶν ἀναβλύζειν·

<!-- 116 -->τάκομαι τήκομαι κατʼ

ὀλίγον

<!-- 117 -->θάσσεις ἐγκαθεζομένη

ἱκετεύεις: δαρὸν ἐπὶ <span class="gap">…</span> σκλη <span class="gap">…</span>

<!-- 119 -->καίπερ ἐκ φθίας οὖσα καὶ ἑλληνὶς

ἔμολον πρὸς σὲ τὴν ἀπὸ τῆς τροίας καὶ βάρβαρον:

<!-- 121 -->ἄκος θεραπείαν τεμεῖν εὑρεῖν

<!-- 121 -->ἀπὸ τῶν ῥιζοτομουμένων ἡ μεταφορά·

τεμεῖν οὖν ἀντὶ τοῦ εὑρεῖν θεραπείαν τῶν δυσκόλων:

<!-- 122 -->ἑρμίοναν ἀντὶ ἐπίκοινον

<!-- 122b --> <span class="gap">…</span> οὖσαν  <span class="gap">…</span> λέκτρων τοῦ υἱοῦ τοῦ

ἀχιλλέως .. <span class="gap">…</span>

<!-- 122b -->ὑπέρ <span class="gap">…</span> ο <span class="gap">…</span> οὖσαν σε τῶν περὶ τὸν ἀχιλλέως παῖδα .. <span class="gap">…</span> καὶ δ <span class="gap">…</span>

<!-- 122b -->συνέκλῃσαν συνέκλεισαν οἱ πόνοι

<!-- 123 -->λέκτρων δύο λέκτρων:

<!-- 124 -->οὖσαν κοινωνόν

<!-- 130 -->τί ὠφελῇ ἐκτήκουσα σαυτὴν δακρύοις καὶ λύπαις  <span class="gap">…</span>

<!-- 134 -->δούλη οὖσα· τί κάμνεις οὐδὲν οὖσα .. <span class="gap">…</span>

<!-- 135 -->ἕδραν ἀγλαήν

<!-- 141 -->οἰκτροτάτη οὖσα ἦλθες εἰς τοὺς ἐμοὺς δόμους·

<!-- 143 -->οἴκτῳ σέ

<!-- 147 -->κόσμον μὲν τῆς χρυσέας χλιδῆς ἀμφί τῷ ἐμῷ κρατί: .. <span class="gap">…</span>

<!-- 147 -->χλιδῆς τρυφῆς

<!-- 148 -->στολμόν ἐσθῆτα

<!-- 150 -->οὐκ ἀπαρχὰς οὐ δωρεὰς  <span class="gap">…</span>

<!-- 153 -->μετὰ παρρησίας λαλεῖν

<!-- 155 -->οὐδὲ οἰκογενὴς δούλη

<!-- 158 -->ἡ ὑποδεχομένη σπόραν μὴ γινομένη γὰρ δʼ ἔγκυος:

<!-- 159(?) --> <span class="gap">…</span> ει  <span class="gap">…</span> σι  <span class="gap">…</span> τι  <span class="gap">…</span>

<!-- 160 -->φαρμάκων δηλονότι:

<!-- 163 -->εἰ δέ τις θεῶν ἢ ἀνθρώπων σῶσαι θελήσει σε ποιήσει σε καταπτῆξαι καὶ ὑποστάξαι σαυτὴν ἐμοί:

<!-- 163 -->θέλῃ δυνηθῇ

<!-- 165 -->φοβηθῆναι: .. <span class="gap">…</span>

<!-- 167 -->τευχέων: σημαίνει καὶ τὸ πολεμικὸν ὅπλον σημαίνει δὲ καὶ τὸ ἀγγεῖον:

<!-- 167 -->τευχέων ἀγγείων χειρὶ ῥαίνουσαν

<!-- 167(?) --> <span class="gap">…</span> πι  <span class="gap">…</span> αλεῖν:

<!-- 167 -->.. <span class="gap">…</span> ποτάμιον ὕδωρ:

<!-- 168 -->ἐπίγνωθι ὅπου ᾖς γῆς:

<!-- 169 -->ἑλληνικὴ πόλις:

<!-- 780 -->βέλτιον ἡττᾶσθαι δικαίως ἤπερ θαρροῦντας

βασκανίᾳ καὶ δυνάμει παραλύειν τὸ δίκαιον: μὴ κακήν, φησί, ἔχειν ἀλλʼ ἔνδοξον ἢ συνφθόνῳ

καὶ δυνάμει παραβαίνειν τὸ δίκαιον:

<!-- 781 -->τὸ νικᾶν οἵῳ δήποτε τρόπῳ· τῷ χρόνῳ μαραίνεται· τουτέστιν ἡ ἐπʼ αὐτῷ ἡ δονή:

<!-- 784 -->ξηρὸν ἀφανές

<!-- 790 -->σὺν λαπίθαις

συν <span class="gap">…</span> χησεν ὁ πηλεύς ι <span class="gap">…</span> σ <span class="gap">…</span> γ <span class="gap">…</span> α <span class="gap">…</span> ι <span class="gap">…</span> εν μυρων·  <span class="gap">…</span> έπ <span class="gap">…</span> ει <span class="gap">…</span> τε τῷ ἰάσονι ἐπὶ τῆς ἀργοῦς  <span class="gap">…</span> συ <span class="gap">…</span> θίαν πειθου ἀγόμενος ἐμοῖς συνηγαγοντ <span class="gap">…</span> πανεισ <span class="gap">…</span> εμ <span class="gap">…</span> χίας ωνησαν

οἰκήται <span class="gap">…</span> ταῖς  <span class="gap">…</span> θʼ ἀγόμενος ἐπὶ τὴν νυ <span class="gap">…</span> γωκοι μω <span class="gap">…</span> αένις  <span class="gap">…</span> ἐνταῦθα  <span class="gap">…</span> ἔχει

 <span class="gap">…</span> αἵπερ τὸν παῖδα ἐπέλθετʼ οὖν οἱ συνευηχο <span class="gap">…</span> μενοι καὶ  <span class="gap">…</span> ολε <span class="gap">…</span> στή <span class="gap">…</span> νισ <span class="gap">…</span> ῶ:

ἀνειασʼ ἂν  <span class="gap">…</span> τρεῖς δὲ μένοι ἐπώθην  <span class="gap">…</span> δίρην <span class="gap">…</span> οὖν  <span class="gap">…</span> τὸ  <span class="gap">…</span> ἠλεν <span class="gap">…</span> νος φλόος· ὃ οὖν κειτηναρκα <span class="gap">…</span> υν <span class="gap">…</span> ρος <span class="gap">…</span> ὃς ἐπὶ τῷ πορθμῷ

θιζόμενος τῆς δηνουπητω παρʼ αὐτο <span class="gap">…</span> διὰ  <span class="gap">…</span> λόντας  <span class="gap">…</span> τί ἆρ <span class="gap">…</span> οὔτε  <span class="gap">…</span> λουμένης δ <span class="gap">…</span> ρ <span class="gap">…</span> ς κτ <span class="gap">…</span> οντ <span class="gap">…</span> ἐν ἣν  <span class="gap">…</span> μὰσισ <span class="gap">…</span> μετὰ τῷ φησὶ

ἀρισέν ἤγαγε τὸ χρησόμενα δʼ ἐρ <span class="gap">…</span> εσυ <span class="gap">…</span> ας:  <span class="gap">…</span> περωτώνπ <span class="gap">…</span> ιας  <span class="gap">…</span> έτ

 <span class="gap">…</span> ἐν  <span class="gap">…</span> αι ὁ τῆς ἰωλκῆς κασι <span class="gap">…</span>

<!-- 792 -->ἐνδοξοτάτῳ πολεμῆσαι καὶ συγκοινωνῆσαι:

<!-- 793 -->ἐκπερᾶσαι κακόξεινον

<!-- 794 -->ἀπὸ κοινοῦ πείθομαι σοι: τὰς πέτρας τὰς συμπληγάδας φησίν:

<!-- 796 -->ἰλιάδα πόλιν· οἱ μὲν πλείους τελαμῶνά φασι συστρατεῦσαι τῷ ἡρακλεῖ

ἐπὶ τὴν ἴλιον· ὁ δὲ πίνδαρος καὶ πηλέα

παρʼ οὗ ἔοικε τὴν ἱστορίαν ὁ εὐριπίης  <span class="gap">…</span> λαβεῖν· λέγει πίνδαρος «πηλέως

  
ἀντιθέου μόχθοι νεωτάτοις ἐπέ-  
  
λαμψε μυρίοις πρῶτον μὲν ἀλκμήνης σὺν  
  
υἱῷ τρώων ἀμπεδίον καὶ με-  
  
τὰ ζωστῆρας ἀμαζόνας τʼ ἦλθεν καὶ τὸν  
  
ἰάσονος εὔδοξον πλόον ἐκτελευτήσας εἷλε  
  
μήδειαν ἐν κόλχων δόμῳ»  

<!-- 797 -->θνητοὺς γὰρ ἀντὶ ἀθανάτων ἵππων λαβὼν ἐπορθησε τὴν τροῖαν:

<!-- 799 -->εὐδόκιμος ἔνδοξος

<!-- 802 -->κακὸν ὄντα

<!-- 803 -->πορσύνεται παρεσκεύασται

<!-- 805 -->ἐρημωθεῖσα μετανοίᾳ συνδήσει φροντίδι· λογιζομένη οἷον ἐβουλεύσατο ἔργον τὴν ἀνδρομάχην

κτανεῖν:

<!-- 806-830 -->ὦ παντὸς ἔργου καὶ θεηγόρου λόγου καὶ γλῶσσα καὶ νοῦς καὶ στροφὴ  <span class="gap">…</span> καὶ ο <span class="gap">…</span> λ <span class="gap">…</span> δ <span class="gap">…</span>

<!-- 809 -->ἐκβληθῇ

<!-- 811 -->ἀναρτῆσαι κρεμάσαι

<!-- 813 -->ἀφαιρούμενοι

<!-- 814 -->μετανοεῖ ἐννοήσασα

λυπεῖται

<!-- 816 -->ἀγχόνη τὸ σχοινίον ἀγχονὴ δὲ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα:

<!-- 818 -->ἀρχαίων συνήθων·

<!-- 819 -->μᾶλλον πεῖσαι δυνάμενοι:

<!-- 824 -->τῇ ἐπιθυμίᾳ τῷ ἔρω τι:

<!-- 826 -->σπαράγματα ξύσματα: σπάραγμα κόμης διὰ τῶν χειρῶν θήσομαι καὶ ξύσμα διὰ τῶν ὀνύχων:

<!-- 826 -->δάιʼ τὰ διακοπτικά

<!-- 827 -->ἀμύγματα: σπαράγματα ξύσματα παρὰ

τὸ ἀμύσσω· ὅμηρος κατεμύξατο χεῖρʼ ἀραίην:

<!-- 828 -->καταικιῇ ὑβρίζεις ἀφανίζεις:

<!-- 829(?) -->καταικιῇ  <span class="gap">…</span> διατι <span class="gap">…</span>

<!-- 889 -->τηλοῦ ὄντα τὰ πεδία ὅ ἐστι μακράν, κεχωρισμένα:

<!-- 891 -->φανεὶς λείπει ὡς

<!-- 892 -->γονάτων λείπει τὸ ἱκετεύω

<!-- 893 -->ἐφορᾷς:

<!-- 894 -->χωρὶς ἱκετηριῶν σε παρακαλῶ· ἐπεὶ ἔθος ἦν τοὺς δεομένους καὶ ταῖς χερσὶ καὶ τῷ στόματι κατέχον τας δέεσθαι:

<!-- 896 -->τί χρῆμα μή τι ἄρα

<!-- 900 -->θεραπείαν

<!-- 901 -->τί κακὸν ἢ παρὰ θεῶν ἢ παρʼ ἀνθρώπων:

<!-- 904 -->μὴ γεγενημένων, μὴ ὄντων:

<!-- 907 -->ἀντὶ τῆς σῆς

<!-- 910 -->ἠθέλησα ἀμύνεσθαι· ἢ ἐβοήθησα ἐμαυτῇ εἰς ταῦτα:

<!-- 911 -->ἐβουλεύσω κατεσκεύασας:

<!-- 912-936 -->καὶ σὺ παιδ <span class="gap">…</span>

προφήτης

ὑφʼ ἰσου

<!-- 918 -->αἰδεσθείς:

<!-- 921 -->ἔφορον τοῦ γένους:

<!-- 922 -->πορρωτάτω τῆσδε τῆς χώρας:

<!-- 924 -->μονονουχὶ φωνὴν ἀφιέντες· ἀντὶ διὰ τοῦτο:

<!-- 927 -->ἢ αἰσχροῖς ἢ ἐπὶ αἰσχροῖς ἁλοῦσαν:

<!-- 929 -->ἀλλʼ εἰ ἐρωτήσειέ τις πῶς τά ἐξημάρτανες: ἠπάτησαν ἀνεπτέρωσαν· ἡπάλυναν:

<!-- 934 -->λείπει ἥραν

<!-- 935 -->βλεπούσης ζώσης· ἢ οὕτως· οὐκ ἂν με ζῶσαν ἐκληρονόμει:

<!-- 938 -->τί γὰρ ἐφύλλαττον τὸν ἀνδρα μου ἑτέρᾳ μὴ συνελθεῖν γυναικὶ ἔχουσα παρʼ αὐτοῦ τὰ ἐπιτήδεια:

<!-- 947 -->λαβοῦσά τι παρά τινος ἐραστοῦ:

<!-- 948 -->συμπάσχειν ἑαυτῇ καὶ τὰς ἄλλας βούλεται ἵνα μὴ μόνη ἀσχημονῇ: ὅ ἐστι διαζευχθεῖσα συννοσεῖν ἀνανδρίαν αὑτῇ βούλεται καὶ τὰς ἄλλας:

<!-- 949 -->πορνείᾳ .. <span class="gap">…</span> ὅ ἐστιν· πορνεύσασα βούλεται πρὸς ἀπολογίαν αὑτῆς πάσας ἀσχημονευεῖν .. <span class="gap">…</span> τα· φ <span class="gap">…</span>

<!-- 953 -->κακά εἰς τὸ γυναικεῖον

γένος

<!-- 957 -->σοφόν τι τὸ εὕρημα τοῦ διδάξαντος τοὺς

βροτοὺς ἀκούειν τὰ ἐνάντια τῶν ἀντιλεγόντων ἀντὶ τοῦ δύνασθαι κρίνειν τὰ παρὰ τῶν

διχοσταντούντων λεγόμενα· κἀγὼ γὰρ εἰδὼς τὴν σύγχυσιν τούτων τῶν οἴκων ἐκ τῆς διχοστασίας

γενομένης ἀνέμενον ἀκοῦσαι τὰ παρὰ σοῦ λεχθησόμενα εἴτε μενεῖς εἴτε καὶ οὔ:

<!-- 964 -->ἀπʼ ἐμαυτοῦ ἦλθον ἐνταῦθα προεγνωκὼς ταῦτα οὐ γράμματα σου ἐδεξάμην:

<!-- 965 -->εἰ δὲ θαρσήσειας μοι σαυτὴν ὥσπερ καὶ εἰς τὸν λόγον:

<!-- 967 -->κάκῃ κακίᾳ

<!-- 972 -->ταῦτα φησὶν ἔλεγον αὐτῷ ὅτι παραχώρησόν μοι τῆς παιδὸς ἐπεὶ οὐκ ἄλλοθεν γυναῖκα προσδοκῶ λαβεῖν ἢ παρὰ συγγενῶν φυγὰς ὤν:

<!-- 974 -->ἂν τὸν τῆς μανίας δαίμονα

<!-- 975 -->ἔκτοθεν οὐ ῥᾳδίως· καὶ γὰρ ἀνδρὸς κακῶς πράσσοντος ἐκποδὼν φίλοι τὸ δὲ συγγενὲς κατὰ φυσικὴν ἀνάγκην δοῦλον

ὡς καὶ ἐν δυσκόλῳ φησὶν ὁ μένανδρος «οὐκ

  
ἔνεστʼ οὐκ ἔστʼ  
  
ἴσως φυγεῖν οἰκειότητα δᾶερ»: ἄλλως: ὡς  
  
φίλων μὲν ἂν γήμαιμʼ ἀπʼ ἀνδρῶν φεύγων  
  
ἀπʼ οἴκων:  

<!-- 976 -->μυκηναῖος γὰρ ὢν ὁ ὀρέστης καὶ γαμῶν συγγενῆ σπαρτιάτιδα ἐδύνατο τὴν πατρίδα φεύγων διὰ τὸν νόμον εἰς τὸν οἶκον τῆς γαμετῆς ὅ ἐστι εἰς

τὴν σπάρτην φεύγειν καὶ μὴ ἐν ξένοις

ἀλᾶσθαι: ἀλλʼ ἀραιότερον φησὶ φυγὴν εὑρεῖν εἰς οἶκον γαμετὴς ὤν:

<!-- 978 -->.. <span class="gap">…</span> ονειδίζων.. <span class="gap">…</span>

<!-- 982 -->οὐκ ὀρθῶς πεπτωκυίας

<!-- 985 -->χρήσιμον: γνώμη

<!-- 985 -->οὐκ ἄν τις εὕροι συγγενοῦς

χρησιμώτερον ἐν καιρῷ ἀτυχίας:

<!-- 1042 -->φίλοις οὐδὲ μόνοις τοῖς

φίλοις σου

<!-- 1045 -->διέβα.. <span class="gap">…</span>

<!-- 1047 -->πυνθανομένῳ .. <span class="gap">…</span>

<!-- 1068 -->.. <span class="gap">…</span> νεοπτολέμῳ ὥστε φυλάξασθαι:

## License and provenance

Eulogikon publishes public-domain Greek texts in cleaned, structured, readable form and makes no copyright claim over that preparation (Public Domain Mark 1.0, https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/). Cite as `eul_wid: cto-akd`.